장음표시 사용
421쪽
37o Hippocratis Coi de ratione victus
heius quispiam, qui ad aegrum accesserit, quae contigerint, nouerit, dederit ea, quibus alter laegrum prohibuit, aperte Videatur adiumentum attulisse Talia vero cauillis et dicteriis iliceLsuntur a vulgo: Etenim videtur is, qui postremo accessit, Medicus aut plebeius, aegri Vitam ex faucibus fati ereptam restituisse. De his autem signa scribentur quibus singulas causas distinguere et
discernere oporteat. Enimvero similia sunt etiam haec iis, quae proprie ad aluum pertinent. Etenim si uniuersum corpus, praeter vitae institutum, multum quieuerit, non statim magis robu.stum euadit. Quod si etiam diutius feriatur codipus , vel ab otio traductum repente se ad labores Conuerterit, perperam Ρ essiciet, quidpiam si eff-cere velit. Eodemque modo de unaquaqUe eo poris parte iudicandum. Etenim pedes huiusmodi quidpiam caeterique omnes artus, qui otio dediti fuerunt, nec laborare consueuerunt, si ex diuturniore otio ad laborem repente se comverterint. Quinetiam et ocVli ipsi dentesque idem patientur, atque adeo unaquaeque pars cor poris. Quando et cubile ipsum, praeter consue ludinem, molle laborem affert ; item et durum praeter morem. Tum etiam sub dio expositum praeter morem corpus indurat. Quinetiam istiusmodi omnium quae adducta sunt in quaesti0nem, lassiciet exempla proponere. Etenim si qui Vulnere sauciatus in crure,nec admodum magn0 'nez leui, atque is, qui vulnus accepit, nec .d modum sit contumax curatuque dissicilis, nec ityfacilis; statim ut vulnus accepit, a primo die dς Cumbens, medicinam suscipiat, ac nullo mod' suspendatur crus inflammationis tum erit ο3 pers ae celerius sanescet quam si obambulJo
do et deerrando medicina fiat: tum in quin q
422쪽
aut sexto die aut tardius etiam surgens e lecto majus negotium facesset, quam sit, ineunte morbo, in curatione peccasset. λ) Quod si progrediendo 1e fatigarit, multo magis laborabit, quam ille, qu, curationem recipiendo, illis ipsis diebus defatigatus fuerit. Atque Ut in summa dicam. haec omnia sibi inuicem adstipulantur, quod
omnia, quorUr in hane aut illam partem supra modum mutatio fit repentina damnum asserunt At infinitis partibus maior est noxa, qtae aluo insertur , si a diuturna vacuatione repente plus cibi adiungatur. Quin etiam in unu uerso corpore, si eX diuturno otio, repente quis advehementiorem laboream sese conuerterit, ea multo grauioribus dainnis augebit mutatio, quam si a liberaliore victu, ad inediam sese conuerterit. Est
igitur necesse, quor am corpus omnino qUiescere in otioque et umbra Vivere oportet, quamuis
multo fractum labore, ad otium et ad ignauiam transferatur. Quin etiam et iis, qui abstinentia cibi suum defraudauerunt genium, aluum cessare oportet cibi copia; sin minus damnum et
offensionem corpori afferent, Universique corporis grauitatem sentient Sane longa fuit instituta disputatio de mutatione n) quae in hanc aut illam partem suscipitur, sed tamen haec omnia utilissimum fuerit scire Caeterum illud est nostri instituti proprium, quod scilicet in acutis
morbis veteres rerum ignari et insolentes, ab inedia ad sorbitiones inconsiderate et impruden- r conuertunt mutandum quidem puto, Vt praecipio iam inde usque Deinde sorbitionibus non esse utendum, priusquam morbus suerit mitificatus aut aliud signum appareat ut vacuationis per aluum aut alui irritatae Rut etiam collapsa atque suspensa appareant hy- A a a poclion-
423쪽
aret Hippocratis Coi de ratione victus
pochondria, quorum signa paulo post dicentur. Vigilia pertinax potionem et cibos prudos
omnisque coctionis eXpertes reddit, mutatimque in contrariam partem facta eorpus etae tum reddit, et corpus turgidulum excoctum que facit, et capitis gravitatem inducit.
s C II o L I A. i) Vt, cum ex viribus signa duci debeant, ne falsa infir initatis opinione decipiamur, non perspecta infirmitatis cauasa, quae multiplex is, proptereaque cibum exhibendum
α) Vt medicamenti usu, lumbricorum motau. 3 Acuti, qui celeriter, continenter et vehementermo.
4) Vnde multi, vela temperamento, vela corporis conformatione fiunt infirmi. si Principis partis. O Hoe est, dissipatione nostrae triplicis substantiae, pervacuationem aspectabilem aut inaspectabilem. ) Id est, quam si ex salsa infirmitatis opinione, quis cibum exhibeat. 8j Qtiod committitur, cibum adiungendo, in falso credita infirmitate, nempe illius infirmitatis causam esse vaeuationem aliquam. 9 Qui conuenienter perspecta infirmitatis causa, cibum exhibuit, quem prior Medicus prohibuerat. io) Quasi dicat, exemplo aliarum partium, facile quiui intelliget, grauissimam esse mutationem ab otio ad nego
H Ignavia enim exsoluit, ae proprii ossieti exercitatio robur augere solet. La) Hoc est, inepti in progrediendo et stando reddun'tur, cruraque progrediendo titubant.13 Videndo. 14 Μandendo. 1;) Ei, qui deeumbit. Q Quae fiunt, quaeque apparent in repentina mutδ' tione ab otio ad negotium. 7, Vel dignitate partis, vel amplitudine diuisionis, Win humoris, maligna vi assilientis, vulnus magnum ψicitur
424쪽
13 Hoeest, neque stando, neque sedendo, neque deambulando, sed immotum erus maneat. 19) Per sessareosim, quam inflammatio impediret. Im- flammatio autem eontingeret, si suspensem crus teneretur sedendo, ambulando, stando. sto) A negotio ad otium, a deductione cibi ad adiunctionem, et contra.
ai) Immutatione temperamenti et habitus, unde illud firmissimum afferri potest, quod omnis mutatio insignis, quae in naturas et habitus hominum cadit, maxime morbos parit. an Per absolutam ethi detractionem. M Iis, qui seriantur a labore ninaio. a Hoc est, qui tantum cibi feriando non deduxerit, quantum laboris.1s) Coctionis diffieultate, digestionis prauitate , quia ventris segnities vasorum impuritatem et omnium coou kneni parit , aph. r. Sect. I. Lib. VI. Epiri
26ὰ Per theoremata, axiomata, et exempla symptoma tum, quae cadunt in sanos et aegros. 27 Tum ad conquirendam, tum ad conseruandam sanitatem. 28 Qui celeriter, continenter, et vehementer mouen
as) Hoc est, post tridui aut quatridui absolutam deductionem cibi. 3pὶ Cum non opus est, minimeque decet, quamuis illae sorbitiones eum summo qualitatis delectu exhibeantur.3i) Ex perspicientia naturae. 32 Si validae sint vires cum securitate, sine infirmitatis
33 Infirmarum ab exhausto virium, non ab acuta vi morbi. 3 Aut alterius euiuslibet inanisestae aut insensibilis vacuationis, unde certa magnae dissipationis substantiae signa
3; Μorsu bilis acrioris, aut lumbricorum. 36 3 Cum studia philosophiae, et curae, cogitationesque nullam illi partem diei neque diurnae neque nocturnae im-pςrtiunt, ac omnino somni expers et assidua vigilia. 3 )-cruda sunt, sed coctionis capacia; erit d. sunt, sed eoctionis non eapaeia; Etiamsi videatur idem s zπεκτον. Ergo coctionis expertes dissipatione calo-Αa 3
425쪽
3 ψ Hippocratis Coi de ratione victus
ris natitii, qui per immoderatas vigilias, relicta naturali oeconomia, ad ambientem curstim innectit. 38) Vt est diuturnior somnus, nempe eoacto vitali ea lore et spiritu a stiperficie ad centrum, ut fit in tenebri, iEtenim ut calor nativus intro aut foras cursum inflectit ι ita somni et vigiliarum inclinationes fiunt. 39 Hoc est, pigrum et plumbeum reddit. 4o) Ob excrementa, quae diu dormiendo halituosa fiunt, apparentque turgiduli homines, pallidi, atque quodammodo excocti. i) capite oppleto fuliginosis excrementis, et imminutaealoris nativi, atque spirituum suauitate, tenuitate, atque adiuncta impuritate. NOTAE.aὶ ησσον τῆς Ιτέρης Quam si illo altero, id est, priore
modo, peccetur. h) τα, τοιαυτα in Et ob eiusmodi maxime peccata arti. fices ab hominibus cauillis dicteriisque incesti intur. ej ) Verba περι τουτεκ interpretes vel non, vel male expresierunt. Περι hic idem est ac vi, quare verti oportet: Propterea et signa scribentur, quae de horum singulis haberi debent.
) Vulgo legunt, ἴνι δῶ, sed eum Lindenio mutaui in D M, quod frequenter occurrit apud Hipp0eratem , ut paullo inferius: ηι δἐ δη-ποδων πονι
f) η, γἀρ ποδυ) Foesius habet: γαρ ην οι πόδε. Deleui τὸ se, quod sensum manifesto turbabat, et vertere ma lim : Nam pedibus quoque et reliquis artubus, laborare non solitis, eadem euenient, si ex cetr. 'g επή-η κοίτη. Scriptum erat κοίτη η, mutaui se dem articuli, ut natura linguae graecae postulabat. b)-μηδαμῆ sit nullo modo semina m0uς rit, nulla inflammatione corripietur, multoque ita faciliusanabitur, quam si ipsi , vel tantum ambulanti, medicis fiat. Cum κατοικειμενοι praegressum sit, μετιωρίζειν simpli citer mouere interpretari licet. ) Vertendum est: Quam si ineunte morbo, sine n QNinteriecta, obambulando curationem admiserit. ii)vero
426쪽
h, Vertendum est: Quod si repente graues labores susce.
perit. I) Η φκήνωσὶ Duretus legisse videtur ἐκέ-. Verumhoe nullum commodum sensum facit. Vera lectio est νως, adeoque Verti debet : Multo peius afficietur, quam si illo modo curatus, illis ipsis diebus, multa subito laborauerit. .'Eierems spectat ad verba : η ἐξ ἀρχης πλανω
m) Πολλαπλασι ) Haec vox proprie multiplex significat. Sed hie loeus interpretibus admodum obscurus habitus est, et ab eorum nullo ita conuersus, ut, quae Hippocratis menssuerit, assequi ex interpretatione liceret. Mihi videntur
verba: ἀτὰρ κατα το - - - - - πλειω βλαβέν Vere
interposita esse. mare sic verterim : Venter igitur varie laeditur, si post longam et magnam inanitionem, maior, quam eui quis adsueuit, cibi modus, ingeritur, verum et ceterae partes, ubi quis a multo otio ad magnum laborem subito transitum facit, multo maiorem noxam patiuntur, aut si a multo cibo ad abstinentiam se conuertit. Et hos quidem quietem corpori concedere oportet. Imo si ex multo labore ad otium et ignauiam subito progrediuntur, ut venter etiam quiescere valeat, de cibis aliquid detrahendum est. Reliqui Interpretes, quod in verbis : η ει ἐκ πολης cetr. particulam η per quam, reddiderunt, non potuerunt utique commodum aliquem sensum elicere. n) Addendum seu inserendum ex graeco: in victus ratione: ἐκἰ τῆς ο) 'Es καντα μἐν L.) Duretus separauit haee a sequentibus, praeter rationem. Neque aliter Foesius interpunxit, etsi recte convertit. Puto apertissimum esse, debere haec verba sic, ut a nobis factum est, constitui. Ita autem verto: Haec igitur, cum in uniuersum scire utile est, tum ad id etiam, de quo sermonem faciebamus, quod in aeutis morbis, ab inanitionei vasorum, ad sorbitionem transire aegros iubent. Sic enim transeundum est, ut iam ante praecepi.
p)-Vertendum: qualia signa. Nempe se indicaturum esse illa signa dicit, quae, ubi apparuerint,
ς0gere medentes possint, ut ante, quam morbus mitificatus sit, sorbitiones concedant. q επὶ τα Mutationes in rebus vult, quas medentes non naturales nominant. Ex his somnus et vigilia, cuius
noxam in cibo et potu indicauit. Si in reliquis ab una adstiteram transitus fiat, corpus solui cetr. A a 4 HIPis
427쪽
3ὶ6 Hippocratis Gi de ratione victus
ia) album, et nigrum, et melicratUm, et quJm, et oxymel, his notis patefacta ex significata, distinguere oportet' in morbis acutis ' Nam dulce vinum minus capiti nocet', qu'm generosum minus arcem animi invadit, mMgisque aluum subducit, quam aliud quodui
428쪽
in morbis acutis. Lib. III. 37
uendo vires acquirit: Dulce non aduentitio calore, cuiusmo
di mustum , sed insito cuiusmodi intra limites landentis, mollientis, et lenientis consistit. 13 Et conuenienter ad medendi usum conuertere, ut stilicet prosint, non obsint; de iis enim disputat, quatenus ad Tecmarsim faciunt, ut potius pugnent cum morbo,
3ὶ Cum febre coniunctis, qui cum vehementia celeriter suam absoluunt historiam aut ad salutem, aut ad mortem. ) Minus auget plethoricis symptomatis. si Nam vinum generosum habet insitas duas eausas ῆσπια φορῶς, tenuitaWm scilicet eum calore coniunctam. 6) Id est, eam partem, quae mentis est et consilii. . 7) Tum per se, tum ex eventu; per se quidem, quia vinum nouum bilem generat, quae sollicitet altatim, praesertiin in biliosis: per accidens, quia vinum nouum non sertur in meatus urinarios, et sola aluus vino dulci fruitur. Quin et ratione ipsius substantiae, vinum dulce obstructiones facit, est enim crassiim. COMMENTARIVS.
Quoniam in morbis acutis, praecipuum Μ ilici studium in eo debet versari, ut non tam naturae studeat, quam pugnet cum morbo: Ideo alia
mentorum dotes, quibus utendum est Hippo- ates prosequitur ; unde in primo libro de Pilia
sina egit, proposito nimirum exemplo, quod caeteras res eiusdem generis dignitate et perspicuitate superaret: Nunc de vino, aqua, oxymelite, α mulsa disputat, diorismos et indicationes mulus proponens, quibus aut inducatur aut deterre tur Medicus, ne praescribat ea. Galenus Hip-p0eratem reprehendit initio sui commentarii, qu0d non solum ατακτως, sed etiam αδιορ πως dia uinonem vini constituerit. At certe in Opere leno ingeniosus, nec per quem profecerit, pro hietur. Non enim hoc intendit Hippocrates, Ut
429쪽
s 8 Hippocratis Coi de ratione victus
vini omnes disserentias persequatur, sed quam tum breuitas passa est, aliquot disserentias expli cauit. Cum enim in vino considerentur odor, color, consistentia, sapor, et vires ; dum meminit vini albi, nigri, odorem quidem non adumbrat, sed colorem et consistentiam 3 saepe enim fit, ut album vinum tenuium sit partium, nigrum crassarum. Dum dulcis meminit, de sapore intelligit; cum generosi, de viribus. Odor autem cum habeat multas disserentias, quae sint inexplicabiles, et a sapore iudicentur, subticuit, relinquens id iudicio lectorum. Ita Galenus, dum curiosius Hippocratem reprehendit, vehementiore reprehendendi studio, Hippocratem voluit experiri. Caeterum omnes differentias Galenus persequutus est Comm. in pari. I huius Lib. et Lib. de obmia et Cacochγm. Porro non erit alienumeXponere miΟma vulgare, nos ali rebus dulcibus: Nomen dulcis ambiguum valde est; saepe enim significat id, quod alienae omnis qualitatis expers est, et ab Hippocrate dicitur ἀθὴνD Lib. VI. Dii Sent. II. Sedi . Atque hoc loco m-men dulcis ita est accipiendum. Cum id, quod e nobis emit, sit amicum et iucundum nobis, id est, ex usu ad restaurandum emulatum, quod rei deperditae desiderium leniat: Hoc autem debet contineri intra limites rei fundentis, lenientis et mollientis; Quod iis contingit, quibus artus Ob riguerunt per nives, dum lauantur aqua calid3 haec enim continetur intra limites rei iundentis, lenientis, et mollientis. Ρlus enim ab ea iuuan tur, quam si corpus igni obiecissent.
NOTA. a) De vino albo vide sis Gareiae Lopii comment)x varia rei Medieae lectione. Cap. XVI.
430쪽
Sed tamen tumorem hepatis, aut lienis adauget ob eamque causam non picrocholis est accommodatum ; etenim huiusmodi naturis ' est sitiserum. Quin etiam et intestino superiore 'fatus excitat ; sed tamen intestino inferiori non est admodum molestum, pro ratione flatus quamuis non admodum sit meabilis, qui a vino
Mi excitatur, flatus: sed in hypochondriis ipsis
cunctatur. Etenim vinum hoc dulce b) minus est diureticum quam generosum album.
s C H Ο L I A. o Id est, effeti tumorem, et Achim auget, quia, eumst dulce, erudum ab hepate inflammato trahitur, hepar enim maiorem vim habet attrahendi, quam a se expellendi,
pir angusta viarum eo desertur, ex amplitudine intestinoruin venarum mesaraicarum, ibiquet tanquam conclusum in 'rgastulo, feruet et in bilem conuertitur.
2 Pieroeliolis stilicet, quia bilem adauget, dum feruet 'udin qualitatem acquirendo; sive biliosi sint habitu aut 'hytura: aliud enim est biliosum temperamento, aliud bilio- um habitu: nam habitu mulieres sunt biliosae, tum quia δnaliculus vesculae fellis potest ferri ad fundum alui, tum quia