장음표시 사용
121쪽
Metaph f Pars II. Captit L Iorsensuum pra iudiciis tribuimus, quam rati ni & auctoritati divinae . Si omnia velimus metiri sensibus, quis nουit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum t Hinc ait Deu n probare voluisse hominis fidem , quod nempe , quantum sensus stiadent , habeat
interitum cum belluis , certus tamen asse
debeat ex purae rationis lumine & ex divina auctoritate se esse immortalem quoad mentem, seu spiritum , qui ad Deum re
Inst. Ex I ad Tim. cap. 6, v. T6. Deus solus habet immortalitatem . Ergo&c Resp. Dist. ant. a se ipso & necessariam immortalptatem , Gon. Ant. aiio , Neg. Ant. & Cons. Equidem solus Deus est immortalis immortalitate necessarria & nullo .indigente conservatore . Mens autem humana indiget conservari a Deo ut aeternum existat. Pariter quod dicitur in VI, Synodo cecumenica , animam usu naturis sed gratia Dei use immortalem, eo sensu intelligendum est , quod anima immortalitatem habeat , Deo volenta & conservante, quae conservatio est indebita naturae , sed est ex sola gratia . , i
DE monte humana sic spectata tria consi inde rari possunt : I , quomodo corpori conjungatur, & quaenam sint hac de re Philosophorum hypotheses . 2, Quaenam sint E 6 prae-
122쪽
ro8 Institutiones PM sopbisae praecipuae sensationum leges , & in qua
praesertim corporis parte anima residerae videatur . y, Tandem , quia imaginatio &memoria ad corporis animasque coniunctionem maxime reseruntur , de imaginatione & memoria sermo habebitur
Quomodo anima Corpora eo tingat ue, . quaenam uent conjunctionis leges ,
O cta dicitur variis modis . Si anima de aliquo objecto cogitet , huic obiecto veluti praesens fit , & ha e coniunctio dicitur a sentiae. Spiritus potest corpori coniungi ita ut pro arbitrio suae voluntatis moveatur corpus, & illa coniunctio dicitur vel assumptionis, qualis est inter Amylum & corpus aereum quoi sibi assianit, aut dicitur conjunctio possiοuix , ut eum spiritus malus Energumeni corpus agitat montra voluntatem hominis . Corpus aliquod ita etiam potest cum spiritu coniungi , ut , moto corpore , spiritus sentiat , licet volente spiritu corpus non m Matur sic intelliguntur daemones & animae damnatorum in inseris cum igne materiali coniungi, . Tandem spiritus ita potestruorpori conjungi, ut mutua sit connexio inter spiritus cogitationes & certos motus eorpori , ac Vicissim , quemadmodum in nobismetipsis experimur. Nam ea est eoniunctio animae
123쪽
eum corpore , ut certa ratione moto corpore cogitet mens, & viceversa. II. Ut commercium animae cum corpore, h usque commercii circumstanti e melius indissigantur , triplicis generis motus distεnguere est in empoτst. Aliit naturates dicuntur quales sunt motus cordis , ceret est , arteriarum , venarum &c- alth dicuntur voluntari P , qualis est superciliorum .&palpebrarum motus , cum aliquid subito oculos percet Iit . Alii denique, motus a pellantur libori , qualis est motus pedum ad ambulandum . Matus naturales nullatenus oriri ab anima certissimum est ;enim illa non alvertentae, nolente , atque etiam dum nondum est conjuncta corpori . Igitur motus illi pendest tantum mechanica dispoisione motuum corporis. -- rus voluntarii creduntuT, oriri, ab aliquo voluntatis imperio licet necessario ; id tamen moπ itae certum' videtur , cum illi motus ipsam reflexionem plerumque' ante vertant ; quare 'ad mutus naturales. revocari possunt . Soli ergo motus qui liberi
dicuntur certo pendent ab anima , quod ex sequentibus manifestumi erit .. III. Quaeritur qua ratione fiat ut mstincorpore cogitet mens , & viceversa a sev quaeritur quomodo, fiat, ut res adeo' dive sae) , quales sunt cogitatio & motus se reciproco velut agantur aestu . Difficultas hine etiam augetur , quod corpore male affecis, mens facultatibus suis recte uti neque adiis Si enim longae vigilia aut alia de caula, somno oppressum sit cerebrum , stultra de ulla re attente cogitare nitimir , layitr
124쪽
fro Instisationes PNisisopbi satiscimus donec somno resecti ad . pQ
Nam attentionem redire liceat ; bra, hi etiam matae affecto , frustra mens motum imperat; si paralyticum sit, aut si oresecti fueIint nervi , non magis voluntati obse quitur, quam corpus aliis a nobis longiu. v
' i Tres sunt praecipue Philosophorum h potheses cire a coniunetionem animae . Altera vulgaris, quae statuit animam in cor pus & torpus in animam reali insuxu ,
seu ph iee agere , & haec hypothesis dicitur systema insuxus pissici . Altera Cartesianorum , quorum sententia est animam, non agere physice in. corpus , nec corpus in an rmam , sed rantum se Mnesilendiditur systema ea arum occasonalium . Tertiam tandem Hypothesim invenit Lei-hnitius , statuitque mitto modo neque physice , neque occasionaliter agere corpus ira animam, aut v cisti nil, seo tantum baνmoniam quandam seu consensum inter corporeos motuq & animae cogitat nes reperiri, diei tarque systemae harmoniae praestabili να . Tres ilias, percelehres hypotheses iusi
Substantia una dicitur influere in alistaram pissice , si quaedam realitas , quae iri
haereat uni substantiae se transfertur in atteram . Ηine corpus nostrum organicum physice influere dieitur in Jnimam, , quarenus ex corpore in animam transfertur xealitas aliqua; animae vicissim phyfice influere dicitur in corpus , dum anima ita corpus transfert realitatem aliquam . Hi ne
in systemate influxus physici anima movea
125쪽
Maaph . Pars u. Caput Π. IIvCorpus vel organλ corporis , M vicissimarere brumi producit in anima perceptione Seterum sensibilium in organa sensoria: agentium,cim i proinde vis ex corpore in ania anam transiens, dirigit vim animae. &. eam
determinat ad percipiendam sensationem in organis sensoriis productam , & viuissim
anima .dirigit fluidum neorum i a mustu los, , quorum actione motus in corpore perficitur , & sit determinat motus sporu
taneos, & voluntarios . Porro ut anima hunc λ corpora motum. producat , . neces sum est vim, quamdam animae. transire insiorpus, eamque in vim. motricem mutari reontra autem, dum corpus influit in ani mam, Vis motrix corporis, transit in anumam , di in vim aliam, transformatur cum
vis motrix soli materiae competere possit . Hinc vis aliqua motrix quae materiae priminhaerebat perit, dum corpus agit in an mam a dum vero anima agit in corpus ,
.ritur vis, motrix, quae anteis non, erat ,
ac in illo systemate non, conservatur in universo eadem virium motricium quantiatas. . Hoc est influxus pH ici systema, quod quidem non: parum disti cultatis habet i; intelligi enim nequaquam potest quomodo anima physice agat in corpora , & Vb
Causae oetasionales dicuntur , quae vi gendii propria destituuntur , agendi tamen occasionem praebent; hae igitur, causae o Ponuntur causis physieis , quae vi agendi promta instructae sunt o Ita in systemate influxus physici corpus & anima sunt causae physicae, contra vero in systemate cau
126쪽
FIo Institutisnes Philisopbir satiscimus donec somno resecti ad pristinam attentionem redire liceat ; bractio etiam male affecto , frustra mens motum imperat ; si paralyticum sit, aut si .reseeti fuerint nervi , non magis voluntati obse quitur, quam corpus aliud a nobis longius
' Tres sunt praecipue philosophorum h
potheses cire a coniune ionem animae . At tera vulgaris, quae statuit animam in co pus & eorpus in animam reali insuxu ,
seu phisee agere , & haec hypothesis dicitur systema in fluxus ph et . Altera Cas-tesianorum , quorum sententia est' animam non agere ph*scct in corpus , nec corpus in an rmam , sed Tantum se Muciliter distur systema eausarum occasionalium is Tertiam tandem Hypothesim invenit Lei-hnitius , statuitque nullo modo neque phys-ee , neque occasionaliter agere corpus ire animam, aut visistim , seo tantum baxmoni.im quandam seu consensum inter corporeos motuq & animae cogitationes reperi ri, dieiturque systemae harmoniae praestabili- να Tres itias, percelebres hypotheses susius explicabimus. ' ..is
substantia una dicitur influere in alietiram pissice, si quaedam realitas , quae iri haereat uni substantiae se transfertur in alte ram . Ηine corpus nostrum organicum; physice influere dieitur in animam, , quatenus ex corpore in animam transferturgealitas aliqua; mimae vicissim physce Ἀ-finere dicitur in corpus , dum ansma ita corpus transfert realitatem aliquam . Hinc
in systemate influxus physici anima movα
127쪽
Maaph . Para v. Caput IL meorpus a vel organa corporis , ω vicissim inebrami producit in anima perceptiones eterum sensibilium ita organa sensoriae agen
tium, imi proinde vis ex Corpore in ania
anam transiens, dirigit vim animae. & eam determinat ad percipiendam sensationem in organis sensoriis productam , & vicissim anima dirigit fluidum. nerveum i a muscuhlos , quorum actione motus in corpore perficitur , & sit determinat motus sporu
laneos, & voluntarios . Porro , ut anima hunc ux corpora motum. producat se nece, sum est vim. quamdam animae. transire insiorpus, eamque in vim motricem murari :contra autem, duin corpu& instula in ani .mana, Vis motrix corporis transiid in anumam , es in vim aliam, transformatur s. cum
Vis an o trix soli materiae competera possit . Hinc vis aliqua motrix quae materiae prius inhadirebat perit, dum corpus agit in an mam s dum vero anima agit in corpus Foritur Vis, motric, quae anteis non erat ,
ac in illo systemate non , conservatur in
universo eadem virium motricium quanturas.. Hoc est influxu a. pis'ci systema, quod quidem nota parum dissicultatis habedi; intelligi enim nequaquam potest quomodo anima physice agat in corpora , & ub
Cauta oetasionales dicuntur , quae vi gendii propria destituuntur, agendi tamen occasionem praebent.hae igitur causae o ponuntur causis physicis , quae vi agendi propria instructae sunt o Ita in systemate tufluxus physici corpus & anima sunt causae physicae, contra vero in systemate cau
128쪽
farum occasionali iam Dem modificae animam
in gratiam corporis ti corpus in gratiam imae , producendo scilicer has ideas non alias, quia hi sunt in corpore motus V non alia ; & producendo hos corporis motuτ non alios, quia anima has, nou alias fi het perceptiones . Unde apparer in hoc systemate animam destitui vi activa j quae
motus in corpore producitur ,. & tanrum modo per suas volitiones occasionem prae
here Deo hos motus producendi ς simit iter
corpus per motus suos occasionem Deo praeber producendi has ire anima ideas . Hinc iuxta systemae causarum occasionalium Deus hasce constituit leges . r, Quotiesurgani sensorii motus ad cerebrum propa gatur ν toties in anima oriri debet ideafen His ob marationem iπ organo sensorio factam P atque huic mutationi idea quoque sensualis in anima coexistere' debet . a V Quoties animae eadem est motus cuiusdam volitio , toties quoque idem irrcorpore orirr debet motus per organorum
constiruttonem possibilis; & quoniam ista
olitio in anima existit, eidem quoque m tus coexistere debet, ac proinde Deus in hoc systemate ita modincat animam irrgratiam corporis , non secus ac si corpus in animam influerer se seu vi sua morum corporis producerer. Hoc est percelebre systema causarum occasionalium , i π quo idem salva esse non posse videretur πο- Iantatis libertas, si animae adimeretur Ommis vis activae , ita ut Deus in eassem producat omnes perceptiones , appetiti es , volitiones. 54 vero Deus animae vim tan
129쪽
Me haras Pars II. Caput II. 1 Is tum modo dirigit in percipiendo ; MI si perceptione sensibilis obieeti , quae motus
organici ioccasione producitur , ipsa anima deinde agit & suas appetitiones elicit per systemae causarum occasionalium , lihertati nulla via insertur. In systemate harmoniae praestabilitae ponitur in anima series perceptionum , & -- litionum vi propria productarum sine ulla
a corpore dependentia . Similiter in corpore datur series quaedam motuum vi me.
chanismi ex se invicem nascentium , qui pendent ab impressionibus externis ia organa sensorix factist ; neque corpus pen det ab anima , ita ut sine corpore anima easdem haberet perceptiones & volitiones quas habet, & in corpore iidem produce rentur motus , qui producuntur etiam fianima non existeret. Porro singulae perceptiones animae consentiunt singulis core ris motibus , itae ut idem omnina eontingat ac si corpus in animam , & anima in corpus influeret . Nec tamen volunt hurus systematis patroni Deum effecisse core iuxta seriem perceptionum & appetitis-
num animae , atque animam iuxta seriem motuum corporis , quod libertati manifest. repugnaret g sed unice asserimi appetiti neS anima: nasci ex perceptionibus, Deum autem harmoniam tantum constisuisse it ter motus. corporeos & perceptiones apis mae, non verin inter appetitiones eiuτ,. ita ut anima ex perceptionibus suis libere eliciae volitiones suas independister a corpore , utpote tales suturas etiamsi nullum perpus ipsi coexisteret.. Hoc est celeberri
130쪽
t 34 Infitutiones Philosophiei muna systema , quod harmonia praestabilita dicitur, in quo quidem praeter alias plurimas deinde exponendas .disticultates, haec remanet gravissima , quod motus corporis snt necessarii , cum alii esse non possint , quam qui sunt ac u . Et quidem Leibnitius ipse cum absurda plurima probe intelligeret , . quae ex ipsius hypothesi necessario manabant, ingenue testatus est se hypothesm illam non serio graviterque propone re . Ita, enim scribit ad Psamum : Neque
Philosophoνum es rem forio semper agere , qui in fingendis Opotiisbus ingenii fui
IV. Cum his quae hactenus explicavimus conjuncta est vulgatissima apud scholasticos quaestio , qua scilicet ratione anima diei possit forma substantialis corporis . Facile solvi viae tur quaestio, si dicatur cum Car- tosio animam ex sola Dei destinatione & libero decreto esse formam substantialem corporis ita ut ex se& ex natura sua non exigat conjunctionem cum corpore . At alii non pauci volunt huic opinioni adversari auctoritatem sanctorum patrum, qui proscribunt sententiam Origenis nullum asserentis esse discrimen naturale animas inter & angelos , sed illas in corpora tamquam in ergastula detrudi , in poenam scilicet criminum ante suam cum corpore coniuncti
nem admitarum . Verum duci in hac oris genis sententia distingui possunt; duo qui
pe dicit Origenes . I, Animam humanam non esse ex natura sua .rmam corporiS. . a , Eamdem animam in rmare corpus jussu Dei eam punientis : . illud secundum eris