장음표시 사용
91쪽
neque enim extensa est cogitatio, nec concipere valemus mediam aut quartam au
millesimam ullius cogitationis simplicis partem ab aliis partibus separatam . Deinde secta in partes cogitatione, nemo posset asfirmare te aliquid percipere; siquidem una quaeque pars non totum aliquod , sed aliquam duntaxat totius partem cogitaret , non ipsa cogitationum partialium collectio totam rem aliquam perciperet , cum una earum nesciret quid perciperet altera. Haec de I minoris parte . . Minoris a pars probatur, nemp ex pRr tibus materiae non cogitantibus numquam fieri posse corpus cogitans . Etenim in earum partium non cogitantium dispositione qualinet nihil deprehendi potest , quod cogitationem producere valeat; illa enim varia partium dispositio fieri non potest . ni si per variam partium distantiam, contaAum, motum , quietem , figuram &c. ; sed haedemnia nihil continent quod ullam possit
cogitationem producere ; nam quo modiscumque moveantur corpora , quaecumvest corporum distantia , figura &c. , illa partium non cogitantium varia di Isitionumquam poterit esse cogitatio , nec cogitationem poterit eontinere , effectas autem in suae causa contineri debet , & ex nihilo produci nequit ; ergo particulas materiae non cogitantes quomodocumque inter sedishositae , numquam poterunt fieri corpus
Prob. q. Substantia , quae vel uno rem oris articulo tetrae viscera rimatur , coeum immensum cogitationae percurrit , ra
92쪽
ptim evolat in sinum Dei , spirituum eaetus perlustrat, Orbem universum pervadit, obiecta immaterialia , incorporea, sensibus impervia percipit, puta virtutis honesta. tem, vitii faeditatem , & iustitiae regulas
numerorum habitudines & proportio S., sensuum ipsorum errores , ignorantiae turpitudinem , scientiarum ut litatem ac de-eus, est vere ac proprie spiritus, non m
te via ; qui enim intelligi potest substaentiam
sorpoream atque inertem in spatia immensa unico temporis puncto transferri , res immatmiales et ostrisque sensationibus minime obnoxias percipere λ atqui hominis an iama est substantia hujusmoat , ut cuilibet
constat intimo consciantiae testimonio, ergonaeny humana est vere & proprie spiritus. Prob. 4. Sensationum nostrarum varietas , uniformitas , molestae sensationes in nobis etiam invitis excitatae , voluntatis imperium in plurimos sensation uin effectus, haec omnia conscientiae nostrae test monia certo demonstrant non solium obiecta extra nos, extra mentem ipsam existere , sed etiam objecta illa, mentemque nostram es.ntialiter differre manifeste ostendunt . Et quidem si mens nostra ab ipso corpore non differret , nulla unquam esse posset illa , quam tamen in nobis saepe experimur , i ter sensationum effectus ipsamque voluntatem discordia & mutva veluti pugna . Objectorum externorum effectus in anima productos, nisi aes ma spiritualis sit, nulla ratione intelligi posse evidens. est . Fingamus
animam esse materialem ., obiecta externa nullam aliam menti nostrae mutationem as , ferre
93쪽
serre possunt praeter varias motus, loei vel figurae determinationes , quod quidem paritet & ab omnibus conceditur ; sed haec om- nia cum id eis in anima productis nullam relationem habent . Huius argumenti ut
sentiatur vis certe maxima & insuperabilis, vocis Dei exemplo utemur. Dum au.ditur vox ista Deus latina, vir linguae L linae omnino imperitus , audito hoc vocabulo , eundem omnino experitur motum
in singulis organi auditorii fibrillis non secus ac si latine sciret. Igitur anima materialis iisdem omnino motibus obnoxia so-ret in cerebro hominis linguae Latinae imperiti vel bene docti , ac proinde in utroque casu vocabuli significationem aeque intelligeret. Quod autem res aliter se habeat procul dubio repetendum est ex linguarum
institutione , mutuaque hominu in conventione . Porro mutuae huius conventionis casepaces esse non possunt substantiae mere materiales , in quibus scilicet iidem soni eosdem motus producerent, ac proinde & easdem sonoruin notiones , eandemque vocabulorum intelligentiam ; quod experientiae& rationi repugnat . Illa igitur conventio ad aliam substantiam , quae spiritualis est ,
necessario pertinere debet. Obi c. g. Sine ulla ratione negatur cogitationem convenire materiae , nisi omnes materiae modos cognoscamus ; atqui omnes materiae modos nec cognoscimus , nee possumus cognoscere, ergo .... Resp. N. lnat. Nam etiamsi non cognoscamus omnes materiae modos, tamen certo scimus mRtetiae convenire non posse modos contradictoriog.
94쪽
8o Institui tones PhiIosoplieae Porro si materia cogitaret, ipsi convenirent modi contradictorii ; nam cogitatio excludit partes, extensionem , fguram , divisionem, & motum. Haec augem omnia ines dii materia. Ergo materia h3ber r proprie,
tales con radictorias, si vi cogitandi pradita esse posset. . Inst. I. Licet cogitatio non sit extensa dividua, & figurat , tamen potest. esse modificatio materiae . Et quidqm motus quies sunt modificationes materiae, nec tamen sunt aliquid extensum & divisibile . Ergo materiae convenire potest cogitatio Resp. N, an . Ad cujus probationem dico. modificationem. materiae duplicis esse generis. Alia est modificatio extrins . ea sive modus , qua res. aliqua sese habet ad res alias. extra se positas j. alia est mo dificatio ιntriUeca , sive- modus , quo res aliqua sese haben ad se ipsam . Porro. Hic rus & quies sunt modi , quibus. corpus se habet ad partes spatii seu ad corpora circumstantiae; motus scilicet est modus, quo corpuς locis pluribus successive respondet ;quies vero est modus , . quo corpus eidem loco permanenter respondet ; ac proinde motus & quies sum modi materiae puro extrinseci . Potest quide M materia haDero
modificationes pure extrinsecas , quae' ne
que sint extensae, neque divisibiles , nequs figuratae; nam illae modificationes non sunt extensae, neque divisibiles, neque figuratae, quae sunt meri respectus , merae. relationes nihil mutantes in ipsa re : at materiδ non potest habere modificationes intrinsecas , quae neque sint extensae, neque divisibilius
95쪽
Metaph . Pars II. caput I. ut neque faguratae s istae enim modificationes funt ipsamet materia in se & absolute spectata. Figura materiae V. G. quae est intrinseca materiae modificatio est absolute &in se ipsa materia, proindeque extensa &divisibilis. . Cum ergo cogitatio sit subiecti cogitantis modificatio intrinseca , actionem pe per quam res cogitans alio modo se habet ad seipsam, non potest convenire materiae, nisi ipsa sit divisibilis & extensa; ergo cum non fit divisibilis & exrensa , non potest pertinere ad materiam ; pertinet ergo ad aliam substantiam , ad spiritum scrlicet. Insto a. Anima easdem habet modificationes ac corpus .. Etenim pro variis corporis motibus & effectibus , varias suscipit cogitationes ergo cogitatio potest esse modificatio materiae Resp. N. ant. Ad euius probationem dico , animam quidem
pro variis eorporis motibus varias suscipere modificationes , ita pro variis sensuvinexternorum motibuε variaς habet sensatio. Bes , pro varia oculorum commotione varios percipit colores, sonos varios pro Vario auri um pulsu, non tamen idcirco anima easdem habet ac corpus modificariones , modificario enim corporis est motus, figurae , suus dic. , quas quidem modi sicationes a cogitatione longe diversas, esse demonstravi- i
Inst. 3. Anima laeso corpore laeditur, ergo operationes animae sunt modificationes materiae . R p. Dist. ant. Anima laeso corpore laeditur,. sed d veris modo , Esto ant. eodem modo , N. ant. & Cons. Laeditur enim corpusi quatenus nexus partium D s cor
96쪽
ηi instititiones Philosophicae
corporis aut dissoIvitur , aut vehementius impellitur ; anima vero laeditur quatenus ex occasione laesi corporis in ea excitatur, pro legibus conjunctionis animae cum cor. pore , sensatio gravis ti molesta, quae υMI-nus quoddam animae dicitur . Dixi votinrecedens , quia non nunquam anima in rei alicujus consideratione sic defixa haeret ut laeso corpore nihil doloris seu
Inst. 4. Non desunt Philosophi , & quidem primi nominis, qui materiae Elementa simplicissima omnino esse , is visibilia Bain extenta pro certo affirmant , idque mul-ris conantur demonstrare argumentis . Ergo in hac hypothesi, quae non solum non repugnat, sed firmissimis sese tuetur rationibus, statim Philosophis eripiuntur praecipua argumenta , quae ab extensione tipartium compositione deduci solent ; ac
proinde abiuraum non est operationes ani mal esse modificationes materiae RespoC. A. N. Cons. Quidquid sit de illa hypothesi , quam strenue propugnant doctissimi quidem Philosophi non pauci , firmissima
tamen manent argumenta hactenus explicata . Et certe cum materia ex elementis
sive extensis sive inextensis composita sit , ut omnes Philosophi concedunt , totam
vim servant argumenta , quae ex materiae compositione deducuntur ; hac enim rati ne argumentari licet . Vel cogitarent -- gula inextensa materiae elementa, vel non Iutrumque autem absurdum esse . ex conelu
sonis probatione facile colligitur . Ergo necessum est, ut praeter simplicissima mat
97쪽
Met 0s Pars II. Caput L SI riae elementa, quibus cogitatio competere non potest , aliae admittantur divertae omnino naturae simplices substantiae , quae cogitationis capaces sint , illasque solas ap-iellabimus substantias spirituales , parum olliciti de intima corporeorum element. rum natura ; quae quidem quaestio ad praesentem locum non pertinet. Caeterum accurate distingui debet simplicitas vel in- extensio ab ipsa spiritualitate ; atque ita evidens fiet praecedentes probationes a Philosophicis hypothesibus non pendere , quod quidem probe observandum est . Quamvis enim divina revelatione certissime constet animae spiritualitas , tamen contra incredulos perditosque homines summo studio urgeri debent demonstrationes philosophicae, neque haec arma e nostris manibus eripi permittendum est , quod facere conantur
insensissimi quidam Christianae, imo & omnis Religionis hostes.
De mentis humanae immortalitate. I. LXissentia Dei & immortalitas mentisci humanae sunt duo principia, qaibus universa Religio innititur: si enim alterutrum ex illis convellas, iam omni flagitiolarissimum reseras ostium; si nihil est sperandum vel timendum post hanc vitam , quo i m fraeno coercere poteris insanas
II. Immortalitas desiari solet perpetua entis viventis duratio:; entis quidem, vi-
98쪽
Risituriones Philosophicae ventiν , hoc est , habentis in se acti malicuius principium I. nam etiamsi aliqua
materia non vivens in aeternum duratura
esset, dici non deberet immortalis. III. Immorralitas duplex distinguitur , alia absoluta, alia relativa . Immortalitas absoluta, quae: intrinseca dici potest , convenit enti viventP, nullum habenti in se-ti ex natura sua principium. interitus. In mortalitas relativa, quast. etiam extrinseca dici potest convenit enti viventi , quod non potest ab alio entae extrinseco deri ruivel annihilari . IV. soli Deo convenire immortalitatem tum absolutam tum relativam certum est. Nam solas Deus ita necessario existit , ut ineque a principio intrinseco , . neque in ulla causa extrinseca destrui possit ; unde mens humana & quilibet creatus spiritus non habent immortalitatem relativam in omni sensu ; quamvis enim non i possint destrui & anni hilari ab alio ente creato ,
possunt tamen absoluto annihilari a Deo . U. Cum ergo quaeritur an mens humana ist immortalis , quaestio non in an a . Deo
absolute annihilari possit , sed quaeritur
duntaxat x, an mens humana nullum h heat in se &iem natura sua. principium in-eteritus': a se An nulla in toto Mundo existat causa creata extrinseca mentem potens destruere : 3, Deus nolit eam annihilare , aut eam mutare unquam ita ut facultates
vitales, quas in ea deprehendimus , amit- tat. Hic est status quaestionis, qui quidem probe attendi debet. . VI Fide certum est mentem hum m
99쪽
ηοπ interituram cum corpore , & in aete num duraturam visentem hinc Christus Dominus Math. Io, v. 28, Nolite, inquit,
timstre eos. qui ocridunt corpus , animum autem nois pusunt occidere . & Ioan. 2, P. zm Qui odit animam,i fuams in, .se Mundo, in. vitiam aeternam, cusodit eam, . Innumera alia sunt desumpta eri revelatione ε argu menta. quibus humanae mentis. immortaliatas extra omnem id ubitationem, ponitur ;verum sta hic non attingimus, ne im aliam messem falcem injicimus; non enim auctoritate sed ratione tantum hoc loco age dum nobis est; cumque Lateranense Comcilium sub Iul. II, & Leone X celebratum philosophos omnes sessi 8 excitet , ut adulam capitalem in Christiana Religione v
Iitatem. demonstrandam omnes ingenii 3 vires adhibeant, nostrae sunt partes. ex innumeras pene rationibus, quas veteres & recenti μres philosophi, attulerunt efficaciores lamedium proferse . .
Prob. D Nullo corruptionis genere menrem humanam interire naturaliter posse . Ea enim substantia spiritauis inullo modo perire aut corrumpi naturaliter potet . a vi ex. praecedenti conclusi Midi ameas humana est substantia spiritualis, ergo & . . . o
Prob. maj. Substantia spiritu asia est substantia simp ex seu nullis eonstans .artibus superiori eoaiassiuae, ataui sinuntian--
100쪽
plex nulls modo perire aut corrumρῖ naturaliter potest; ergo, . . . . Prob. min. Iν Perire aut eorrumpi non potest divisione ut. dissolutione ., cum sit partium expers di omnino mdivisibilis .... a, Non composi-.tione , . quia licet ipsi annectantur vel alia quotlibet eorpora aut mentes aliae, sera per in se simplex ti eadem remanet. Ete nim corpora aut mentes substantiam stiri plicem alterare , aut interius mutare nequeunt ; in ea ensm nihil transponere nu Ilum motum internum concipere sicet , qui excitari, dirigi, augeri, aut diminui pose sit, quemadmodam r0 compofitis conti gir, ubi mutatio inter partes iocum hahet. Denique in substantia smplici intus non latent principia quae eam an nihilsere vel destruere possint. Evidens enim est nullam substantiam posse semetipsam in nihilum redigere ; etenim nihil in rerum natura sibimetipsi contrarium est, sed res singulae quae existunt habent semper i a se rationem, qua sunt id quod sunt. Nec minus evidens est substantiam partrum expertem non posse nec divi sione, nec compositione, . nes, motu , nec alia quacumque ratione sese destruere. Ex his omnibus patet, substantiam simpΙicem neque ab ulla causa extrinseca neque ab intrinseca inaturaliter posse. aut corrumpi aut destrui , Ergo substantia spiritualis, ac proinde mens humana: nullo corruptionis genere natur liter interire pothesi. at Proba a Mentem humanam a Deo nunquam annihilari r nec ita unquam mutari, ut facultatre vitales garitiatis, Plurima PTO-