장음표시 사용
141쪽
RDivbs Parr II. Caput II has ARTICULUS II.
Do praecipuis sensationum legi. bus , oe de animae sede. I. c Ensationes dicuntur perceptiones ,
o quarum ratio continetur in mutationibus, quae corporis nostri organis accidunt quatenus funt organa , quae quidem ultima verba sunt omnino necessaria I nam organo sen orio a causis extrinsecis ac eidere possunt mutationes , quae a structura
organica minime pendent . Ita si oculo vulnus infligitur, vulnus illud non est mutario , quae oculo accidat vi structurae ipsius organicae. Inde ergo intelligitur quid sit facuIeas fentiendi ; est nempe facultas percipiendi objecta externa iuxta certas impressionum organicarum leges. Inde etiam evidens est varios esse sensationum gradus . Sensatio una dicitur altera fortior , quae maiorem habet claritatis gradum , seu cujus magis nobis conscii sumus quam alterius . E. G. major est claritas in perceptione luminis solaris quam lunaris , ac proinde in priori casu sensatio sortior estqvam in altero. Sensatione validiori debiliorem obscurari constat expetientia quotidiana. Luna instar tenuis cujusdam nubeculae pallet, quae noctu satis vivide percipitur ; lumen stellat noctu satis clare perceptum luce diurna oculos Occupante aaeo obscure percipitur, ut Iuminis hujus nobis prorsus conscii non simus , qnamvis tamen stella radios
142쪽
ras Institutiones Philosophie lucis in oculum diu & noetu aeque immittat .
II. Antequam sensationum naturam dileges explicemus, admirandam corporis humani machinam , rudi minerva , quantum ad institutum nostrum satis est, describemus. Constat haec machina ex partibus δε-lidis & fluidis . Inter partes solidas Iconsiderabimus fibras, quae sunt partes similares seu ex aliis partibus ad Iensum similibus compositae, tenues instar fili diverso tractu protensiae, ex quibus diveris modo contextis & conjunctis , reliquae partex solidae componuntur. a Ne vi sunt parrites similares , albicantes, duriores, elasticinti admodum sensibiles s oriuntur ex cerebro , suntque vel motorii , quibus partium. eorporis motus producitur , vel sonorii , quibus sensatio omnis absolvitur ; resectis enim nervis, aut Vehementius compressis membra laserius posita & Motum re sensum amittunt 3. Mem ranum sunt tenues partes quae ita longum & latum: expansae alias partes obtegunt , & ob copiosissimos nervo's iis intertextos sunt exi mie sensibiles nicae sunt mem branae intortae quae vasorum & canalium cavitates continent . . . 3 Ligamenta sonat partes membranaceae, solidiores & firmiores , valde elasticae, variae figarae M erassiti ei quibus potissimum ossa invi cem connectuntur ...... 6 Ossa sunt partes corporizdurissimae , rigidae , albae , sensu destitutast& plerumque e vae , quibus reliquae partes. molliores innituntur aut defendu tur . In majoribus ossibus raperitur inus cavitas
143쪽
oua medulla excipitur . Ossium externam superficiem, atque internam cavitatem cingit membrana quaedam nervosa periositim
dicta, quae primordia ossium constituit, iiDque sensibilitatem conseri ...... 7 Car illagines sunt partes ossibus analogae , attamen flexibiles , lubricae , solidae & quadamtenus pellucidae , ossibus eommuniter junctae , nullam habent cavitatem , neque medullam in se continent, nee gaudent ulla sensibilitate ...... 8 Musculi sunt partes molles, carnosae, rubicundae, & instrumenta motuum nervorum ope s constant ex meris fibris, nervis & vasculis intertextis propria membrana vestitis 9 Tendines sunt extremitates musculorum , ligamentosae, validae ... Io Glaudulae gaudent peculiari quadam substantia spongiosa, quam contorti nervuli , vascula& ductus excretorius componunt . Ductus ille communi quadam membrana cingitur, variisque secretionibus inservit . . . IIVV., canales , sunt meatus oblongi , eo-nici , membranosi , quibus liquores in corpore vehuntur . Hujus generis sunt arteriae , seu vasa elastica , pulsantia, sanguinem ex corde ad omnes corporis partes devehentia, ex quatuor tunicis, quarum una ner-vea est, composita . Venae sunt etiam vasa, pulsu deltituta , valvulis instructa &sanguinem ex partibus corporis ad cor rem vehentia constant quoque ex quatuor tunicis. ων duas continet cavitates, seu, ut anatomici loquuntur, duos ventriculos , dextrum & simistrum septo quodam diremptos . Ex dextro cordis ventriculo prodit
144쪽
tum vena cava , quae ramus suos per tο- tum corpus diffundit , tum Arteri3 pulm natis , quae sanguinem ad pulmones desert. Ex sinistro ventriculo oritur tum adiorta, seu arteria magna , quae per ramos& surculos innumeros sanguinem ad omne S corporis partes vehit , tum , vena pul- 'monalis sanguinem e pulmonibus ad cor revehens. Vasa bue aiaxa sunt c3naliculi stenues, pellucidi , yropigr. valvulas copiosas nodon, .liquorem aquosum ex partibus versus cor deferentes . Similes fere canaliculi sunt vasa iactea qqae ebiam ex inte- sinis ad receptaculum adducunt 'Pinguedo est substantia mollii , oleo a , exalbedine flavescens , in vesculis membra. nosis contenta . Eiusdem sere indolis est
Descriptis jam partibus solidis , partev
fluidas corporis considerabimus . I Saninguis est liquor rubicundus in arteriis &Venis contentos, ex quo omnes partes solidae nutriuntur , & humores in certis organiS secernuntur . . . . . a ChFlus est humor lacteus , ex alimentis in ventriculo
seu stomacho & intestinis egregatuS, . quem vasa lactea & ductus thoracicus in sanguinem advehunt 3 ωmpla est humor limpidus, gelatinosus, nutriti Vus , qui
ex omnibus partibus ad cor revehitur . Perpetua fit sanguinis in corpore circula tio ; chylus namque ex cibis elaboratus 'c cum sanguine refluente dextro. Cordis ventriculo illatus , ope contrictionis cordispe ' arteriam pulmonalem ad pulmones, &e stulmonibus per venam pulmonalem ad
145쪽
Metapses Pars II. Caput II. Iascordis ventriculum sinistrum desertur , ex quo ventriculo tandem per aortam & ipsius ramificationes ad singulas corporis partes nutri ionis causa propellitur . Sanguis vero a nutritione superfluus , refluit ite-
Tum per ramulos ex trunco venae cavae ad
dextrum cordis ventriculum , denuo hoci circuito pellendus. Ea enim est cordis fa-' brica ut, durante cisntrictione cordis seu
LMole , sanguini diverticulum praebeant cordiS auriculae, donec , iterata ejus dila latione, seu diasole , cordi influere possit . Praeterea valvulae tum in ventriculiscordis , tum in venarum internodiis appositae sunt ut sanguini e corde ad arterias liberum concederent transitum, eius vero regressum refraenarent, & contra permitterent sanguini per venas reditum ad cor, ejusdem vero per venas refluxum imis pedirent. Hunc perpetuum motum sanguinis plurimum adjuvant anastomoses , sive mutuae in culationes extremitatum arteis riarum & venarum , quales ubique occur-
' runt 4 Serum est humor . sanguinis salsus qui per renes & cutis poros excernitur . Sudor est illa seri pars quae sub cute secreta per poros eliminatur s huc etiam reserenda est transpiratio insensibilis
..... 3 Fluidum nermetim est humor cerebri quo nervi irrigantur ; habetur plexumque pro spiritisus animalibus. Certum quidem est omnes sensibilitates A motus
in universo corpore a nervis producis an vero ad motum requirantur spiritus an, males seu fluidum nerveum quod per nervos deseratur , iis celerrime influat ,
146쪽
illosque potenter expandat ; an podium nervi ob vim suam elasticam motus omnes praestare valeant , nondum latis prohatum est . Id vero negari nequit. d xx .nervas fluidum , quod nervos adinecessiarios motas peragendόs irvistat iaMulti sunt alii liquores in humano corpore, ut saliva liquor glandulamis assis p m , bilis &c. quorum ope alimenta Iacuius digeruntur . Totum corpus humanum tegitur epidermate seu cuticula uuae eli membrana tenuissima , sensu destituta ex squammulis composita , copiosis suleiζα poris distincta por quos sudor elabiatur; intervit venustati corporis & deis, tiam . Curis est integumentum totius comporis admodum crassum , ex meris fibris nervolis tendinosis & vastitiis sanauiseris Intertextum, in quo copiosae papillae promment, & cujus sulci ac pori, pro exhalante sudore , cum cuticula sunt commu- regit cutis partes subiacentes , Ut sua constringente vapores expellit estque ob insignem sensibilitatem organum tactus. Dividitur corpus in caput, truncum,. ω Caput es'. suprema corporis Pars. globosa quae cervici seu collo ineum t Ossa capitis constituunt erantum di marinfas. Crantum est veluti theca ossea duris- Dina , in cujus ampla cavitate cerebrum continetur. Cranium dividitue in finis T. Ru partem anteriorem cum facie glabra ,
nibus tectam. Duae sunt maxillae, superior immobilis , & inferior mobilis . Certarunt
gaudet figura globoia & substantia molia
147쪽
Meraphins Pars II. Caput II. III universum cranium replente , quae ex in numeris vasculis, tubulis & quibusdam glandulis constat . Involvitur duabus membranis , quae meninges siUe marees Vocantu T. Dura mater est membrana nervosa admo-
, dum Malida, statim sub cranio suturis affixa. Pia matre est membrana tenuis copio- sis vasculis repleta & totum cerebrum quam' quaversum arcte ambiens. Inter duram iapiam matrem deprehenditur adhuc alia tenuissima membrana , tunica arachnoidea
dicta . Cerebrum dividitur In cerebrum yνicto ita appellatum quae est pars antic totius cerebri ; in cerebellum, quae est i lius cerebri pars postica, cujus superficies variis sulcis distinguitur; in medulIam oblongatam , ex qua oriuntur novem , vel in quidam volunt , decem paria nervorum , inter quos sunt . I Duo nervi
Wifactorii , qui per foraminuta ossis frontis
ad nasum properant, santque organa Olfactus .... a Duo nervi optiri qui ad posticam oculorum partem producuntur , &in lando eavitatis oeuli filamentorum suorum expansione formant tunicam retinam, tenerrimam , nrucosam , in qua cuncta obiecta visibilia oculo opposita delineantur , estque organum visus . y Nervi ae liciduo qui ad aures ferantur suntque Orga- Num auditus .... 4 Nerin linguales quipaepiIlla linguae distribu ntur & sunt Org num gustus. Medulla spinalis ad cerebrum
pertinet, estque productio medullae oblongatae intra cauitatem vertebraram spinae dorsi . Ex ea orium uir go paria nervorum , quorum fibrae per omnes artus late F O . Ua
148쪽
vagantur atque in his terminantur . Hinc Omnes nervi a cerebro ducunt originem &cinguntur membranulis a me ningibus cerebri productis . Truncus corporis . . thorace seu pectore , & abdomiae seu ventre infimo constat. In trunco reperitur spina dorsquam componunt 2 vertebrae verae , My spuriae . In medio singularum vertebrarum est largum foramen , & foramina illae in omnibus vertebris sibi invicem impositis longum illum & amplum canalem sormant , quo medulla spinalis continetur , quae nervos suos ubique , intra vertebras utrinque per corporis partes dimittit. Haec pauca dicta sint quae ad explicandas sensariones sufficiunt; caeterum haec omnia visu melius quam auditu percipiuntur . . III. Quod spectat animae sed , certum cst mentem humanam non esse in corpore eodem modo ac corpus est in loco ; neque enim anima utpote spiritualis in modum corporis extendi potest. Nonnulli quidem, ut explicent quomodo anima sit in corpo re, admittunt extensionem animae non foramalem seu proprie ductam, quae aperte spiritui repugnat , sed virtualem ita ut anima diversis spatii partibus respondeat per adem sui sNIex & indiis iis . Verum
extensio illa virtualis intelligi nequaquam potest & videtur absurda. Anima non aliter corpori praesens ese comoscitur quam quia in illo operatur . Unde censenda est residere in omnibus Sc singulis corporis partibus, si agat ammediate in omnes corporis partes : si autem pars est unic , in quam immediate operet9r , in ea
149쪽
Metaph . Pars II. Caput II. . 233 sola parte residere dici potest. His positis sit :
Lex fensationum es , ut producta ab obe-6ῖο sensibili in organo fensorio mutatioue aliqua , huic in mente respondeat fensa
tio , quae in illa mutatione rationem habeat cur actu sit , cst cur talis sit. Prob. Sensationes sunt animae perceptiones, quarum ratio cur nempe sint & curtales sint continetur in mutationibus, quae sensoriis organis contingunt, quatenuSJunt
organa , per definitionem . Quare si ab objecto aliquo sensibili in organo sensorio rite constituto producat ut mutatio , ponitur id omne quod requisitum est , ut in. men' te excitetur sensatio huic mutationi resp0ncens , hoe est, ut excitetur talis sensatio & non alia. Ergo lex sentationum ea est , quae in conclusione enuntiatur.. Haec eadem lex experientia quotidiana confirmatur . Dum objectum sensibile in organum sensorium rite constitutum agit , nasis, citur in anima sensatio quaedam, quam impedire vel mutare animλ non potest . SI stagor tomenti bellici aurem serit , illum necessario percipimus , neque sensationem illam in sonum blandiorem mutare possumus. Si faetor nares occupat, efficere n linio modo possumus , ut eius loco vel odore Vi suavem , vel saetorem minus molestum percipiamus . Si oculis. . apertis Objectum aliquod ex data distantia aspicimus,
150쪽
174. Institutiones PMIosophicae nostri non est arbitrii , ut illud maius Ue
minus, huius vel illiuς coloris videamus .
Idem patet quoad tactum. & gustum. Qua
propter se molestam aut perieulosam se fationem impedire velimus , Oportet ut Organum sentorium ab objecto avertamust, aut ejusdem ob hcti actionem in organum impediamus quocumque modo , V. G. uersis vel clausis oculis . Si vero neutrum
sit in nostra potestate, tum sensationem il-Iam, excitata in nobis alia sortiori & minime perieulosa perceptione , debilitamus , di frangimus ; ita saetoris perceptionem od rum sumtu fugamus. Sensatio enim sortior debiliorem ita nonnunquam obscurat , ut hujus vel nihil vel parum nobis conscii simus . Ex hac generali sensatibnum tege cotidiguntur plurimae regulae .....1 Si mutatio in eodem organo sen rio eadem est , sensatio quoque in anima eadem esse debet 2 Si contingat a diversis objactis. sensibilibus eandem in eodem organo sen-krio mmationem produci, objecta eadem apparere debent ia 3 Si mutatio i ni organo sensorio diversa est , sensatio P
que in anima diversa esse debet f. . . . φHinc si contingat idem objectum diversam
in eodem Organo mutationem efficere , di versum quoque apparere debet objectumi - Ηae regulae, continent rationes generales cursensus , quae diversa simi saepe repraesentent eadem & contra, ideoque fallant seu efficiant , ut aliquid 'appareat , quod nota est . Ex his etiam fluunt generaliae visionis. explicandae principia, & opticarum decepti