장음표시 사용
131쪽
lor est manifestus a Patribus merito damnatus; at non ita certum videtur primum suisse a Patribus reprobatum . Definitum
videtur in Conciliis Lateranensi & Uiennensi animam per se & essentialiter esse
humani corporis formam . Cartesian i Conciliorum definitionem eo sensu intelli unt, quod anima spectata formaliter ud anima , hoc est , ut actu conjuncta corpori , sit forma corporis . Sed haec e xplicatio displicet multis , Qui volunt definitionem Conciliorum intelligεndam esse de anima sm-ρIieiten absolute considerata . Quapropter contendunt animam ex se &. ex na- inra sua exigere conjunctionem cum corpore. Exigentiam inam alii inde repetunt, quod anima separata non possit exercere quasdam sepultates sibi esse itiales , ut focultatem videndi, audiendi , &c. Alii autem inde exigentiam illam ducunt , quod
anima talis sit naturae, ut cogitandi vis sensationibus . corporeis . plurimum adiuvWtur . Sed haec omnia videntur gratis affire mari , nec saris. raetioni consona ς unde Vix quidquam certi de hac re non satis cognDira & terminis aequivocis implicata statu posse videtur. Certum quidem est animam esse sormam corporis eo sensu , quod eo pus perficiat , quod ipsum reddat corpus hominis , quodquo cum ipso corpore totum quoddami substahtiale , unicumque suppositum , nempe hominem, constituat . At quis sit & an exinat illa exigentia e sentialis animae , ut corpori conjungatur ,
non sistis intelligimus . His praemisiis, mintrigatissiniam de hujus. conjutimonis. legi.
132쪽
bus quaestionem sequenti conclusione ex minabimus
Ad explicandum eοmmmeiam mentis cum gomore nulla videtur esse ratis , c- ,
. reticta communi sententia de insuxu disico, mpothesim causarum occasiona ιιum , via Harmoniae praestabilitae amplectamur ; imo prima Dpothesis dioeuliaribus gravissimis est obnoxia , gravioribus autem altera , o omnino rejicia
Prob. Omnes homines , qui Cartesiana vel Leibnitiana hypothesi praeoccupatum
non habent animum , hoe est universumsere humanum genus sponte quadam naturae iudieant animam in eo us & corpus in animam vere agere ς imo ex ipsa cor porum in animam actione , quam continuis sensationibus percipiunt , certissime
iudieant existere corpora , atque lupe est vetuir naturae vox quam qui non audiunt, contra communem omnium sere hominum sensum peccare videntur . Porro eommuni sere omnium hominis sententiae & nat
re voci adhaerere potius debemuτ , fluam novas fingere hypotneses non solum inmiles sed etiam fere dictim periculosas . Et quidem p dictas hypotheses minime n cessarias esse facile patet ; ecquis enim nIride certoque ostendet quod incorporei me ammi motus ad corpus ipsum dif- . ipsum afficere ac movere nota Rota tit t
133쪽
-tapb . Pars II. Caput Π. o sint Certe Dei substantia quamvis incorporea, smplex , atque a materia vel corporis indole omnino distineta , cum tamen
ille infinita agendi vi praeditus sit, corpus creare , disponere , & quo libuerit impellere profecto potest . Quid ergo prohibet
quominus Deus creatis etiam spiritibus , animisque nostris quos regendo cor ori destinavit, eam quoque vim concesserit ut corpus ipsum movere possint , & v luntatis actus , qui in i animo excitantur , in corpus ipsum non corporeo quidem , sed physico tamen veroque influxu agmt ,
ideoque corporeum motum incorporeo. v
luntatis actui consonum producam Ex his igitur patet ignotas quidem nobis esse hujus actionis leges s hanc tamen Veram physicamque corporis & animae in se mutuo actionem impossibilem esse nulla ratione ostendi potest , ac proinde sine ulla necessitate finguntur hypotheses aliae, quae quidem nec facilius intelliguntur , nec etiam sine aliquo periculo propugnantur . Et certe, ut praetermittam gravimmas sane de animae libertate difficultates deinde iusius declarandas , Cartesiana causarum occasio vallum hypothesis, & Lessinitiana tharm niae praestabilitae opinio omnem de corpo rum existentia philosophieam certitudinem eVerterent. Deus enim in hypothesi ca sarum occasonalium , non . corpus in ani ma npstra sensationes produceret : in by, pothesi autem Harmoniae praestabilitae ani, a per naturam suam , nulbo existente corpore , easdem sensationes haberet , quys nunc experitur. Ex his igitur Carteia -tque
134쪽
118 sisti Ariones Philo ophidaeque Leibnitii hypothesi si lubrica est via
ad ideolismum, quo omnis. materiae tam inquam inutilis existentia negatur . Et requidem ipsa a Cartesii & Leibnitii temporibus plures in hunc absurdum errorem prolapsi sunt, atque etiam aliqui in aliud adhuc absurdiorem , quem Ego mum voeant , delirantes scilicet propriam euntaxat sui ipsius existentiam a certo coguitam
Hae sunt gravissimae dissicultates utrique hypothesi, communes . Verum gravioribus ineommodis Iahorat Leibnitiana hypothesis, eaque est omnino rejicienda . i Et quidem in hae hypothesi nullam est corpus inter& animam commercium anima sis habet veluti automaton spirituale , corpus autem velut automaron materiale ; ac proinde mο- tus corporei a voluntate nequaquam penderent, sed forent absolute necessarii , ideoque.& necessariae forent volitiones nostrae , quae eum motibus corporeis harmonia qua, dam, sine ulla tamen rdependentia, colliga toe finguntur . Tandem mutuae hujus societatis inter corpus & animam nobis intime conscii sumus , nec eam minus clare novi. mus , quam proprii corporis existentiam . Porro si constans ac perpetuum conscientiae
nostrae testimonium it busionibus atque fallaciis obnoxium esse possit jam nihil certum est , & univerialis Byrrhonismus indueitur. Ergo probatae manent singulae Con clusionis partes , quae quidem ex solvendis objectionibus magis ac magis confirmabun
Objic. Impossibile omnino est subtan,
135쪽
Metaph . Pars II. Cag ut II. II 'tiam simplicem & inextensam , qualis est
anima , agere in substantiam extensam , quale est corpus ; tat s actio mutua naturae ordini, & motuum legibus omnino contraria est ; ergo impossibilis est influxus physicus . . . . . Resp. Nego ant. Quamvis nesciamus quomodo mens simplex in corpus agat , non ideo tamen actio illa neganda est; haec enim ignorantia nostra non magis probat nullam esse mutuam actionem coris posis & animae, quam caeci nui ignoranti probet ab aliis hominibus lumen ac colo res corporumque distant m motus non posse visone , cujus nullam ideam habet, percipi . Multa sunt in intima natura atque eLlentia cum corporis tum animae quae nobis sunt ignota, & quorum conscii non sumus; videturque a sapientissimo naturae Auctore id tantum nobis concessum esse ut ea duntaxat cognosceremus , quae ad hu)us vias usum & ad aliam meliorem vitam conse quendam lassiciunt. Cartesianorum & Leib-nitianorum argumenta invicte quidem demonstrant nec mentem in corpus , nec cor
pus in mentem agere quemadmodum corpus in alterum corpus agit , sed non probant substantiam unam non posse agere in alteram aliquo modo, cujus nullam ideam ha bemus. Quamvis ergo physicas motuum leges tu anima, corpori'ue commercio non servari concedamus . inde tamen minime sequitur entia intelligentia atque libera vim a Deo non accepisse motus aliquos in co
p0ribus producendi , iuxta leges alias ipso
Inst. I. Licitum est , imo necessarium ad
136쪽
primam causam recurrere , si causae secundae non suffieiunt, nihil autem aliud fit in hypotnes causarum occasionalium atque in hac hypothesi nullum admittitur miraculum proprie di num, cum omnia fiant tecundum leges naturales a Deo constitu. tas , ac proinde ordini naturae convenientes. Neque incerta redditur corporum exi. Itentia ; Deus enim summe veraxi Velle non
Poteir, ut perpetuis illusionibus d*cipia. c. 'hos' Vim activam voluntaei non detrahit hypothesis Cartesiana ; ipsa etenim
voIuntas data motuum corporeorum occa
sione deinde agit , & suas operationes li. λςctivo. sic argunaentari licet: In-ri rix, L n . v 0 hesiS tanquam mitiu probabilis reaici debet , si causarum occasionalium systema ti facilius sit intellectu , nullis incommodis obnoxium s Arcui
Tairam rerumque omnhum explicatione ad .ra dem Caulam recurrendum est s
d mymm referuntur . Porro in praeia si 'R Nnς Rd primam causam imme-1ae coniugere necessarium non est , nisi demonstretur impossibilem eo inmaxum
ostendi posse iam probatum est . a In hv-pothesi causarum occasonalium ex infinita Dei veracitate , & ex revelatione ostendi quidem potest corporum existentiae, sed adimeretur saltem aliud probationis genus , quod
137쪽
Metaph f. Pars II. Caput II. 1 irquod tx nostris sensationibus oritur ; &quidem non sine periculo quod vitari de ' bet , praesertim si alia plurima incertae vel etiam falsae hypotheseos non desint argu menta , quae in sequenti responsione expo-' nuntur . 3 Tandem in eadem hypothesi vix ac ne vix quidem intelligi ac explicari
poterit jus ac imperium illud , quod animae in corpus concessum fuit; si enim cor-' pus ipsum ab anima non veluti efficient a sed occasionali solum causa moveretur , cor- potis motus non ab anima sed a Deo producerentur . Huic autem dissicultati accedit aliam quod ubi voluntatis actus in anima excitatuS suerit , - corporeus motus illi
consontis aliquando facilius , difficilius aliquando in corpore excitari conspicitur ;quod optime profecto explicari, & intelligi poterit si motus ille ab anima velutii efficienti causa repetatur , quae modo lan- guidius , modo vividius in corpore opera- ri, ejusque resistentiam modo lentius, m do celetrius superare possit. Vix autem concipi vel explicari potest, si motus ille pro-
duci dicatur a Deo , qui ea lege corpust an mamque conjunxerit , ut ipse solum di- vina vi sua motum illum in corpore proini duceret , quem anima in corpore preducit cuperet . Igitur lex illa quae a Cartesianisi effingitur , admitti non potest ; atque efficiens actuum illorum causa non Deus sed
humana anima esse deberet , aut certe Cartesianis ipsis explicandum est.cur data vo- Iitionis alicuius occasione , Deus aliquando similem , aliquando vero dissimilem corporeum actum in corpsre excitaret , quod
138쪽
Ieth Insitutiones Philosophi explicari certe non poterit. Si vero 'dicunt, Cartesiani motum corporeum ab anima verire produci , & animam, dato aliquo corinporeo motu , Vere & proprie agere . . iam tota lis in solo nomine positat est , &. causae occasionalis nomen usurpent, per nos licet;
at revera in hypothesim in nuxus physici
Inst. 2. Saltem harmoniae praestabilitae hypothesis ab enumeratis incommodis libera omnino est . Et quidem in hac hypothesi jam explicata humanum corpus independenter ab anima motus suos suorumque actuum seriem producit , & sic anima su rum cogitationum seriem elicit perinde aes nulli eorpori conjuncta esset. Itaque duo illi corporeorum motuum & cogitationum ordines simul eodemque tempore peraguntur, non quod anima in corpus , aut corin pus in animam influere , agere , mutusque suos imprimere ac transferre possit , Evanescit ergo prima dissicultas , concipiendi scilicet qua ratione corpus in animam , &anima in corpus agat . Deinde harmonia illa praestabilita est tantum inter motus lcoporeos & perceptiones animae, non vero inter appetitiones ejus . Evanescit ergo disificultas altera de voluntatis humanae libertate . Ex his omnibus sic inferre. licet .
Haec hypothesis longe probabilior. est , in qua evanescunt dissicultates influxus physici
& causarum occasionalium hypotnesibus communes Atqui &c. Ergo &c. . . . .
Re . N. Mim Harmoniae praestabilitae hY- potnesis non solum communes habet cum causarum occasionalium systemate dissicul
139쪽
tates, sed etiam longe graviores . Et quidem temere prorsus ac immerito eonstans quaedam, perennis, ac invariabilis motuum series dependenter a sola partium textur externorumque corporum ordine & actione, in humano corpore futura supponitur; cum experimento ipso compertum sit corporis nostri motus ab extrinsecis etiam subitisque causis mirifice variari , ita ut motuum nostrorum series non ex intrinseco
quodam costantique principio , sed ex innumeris prorsus arbitrariitque causis oriatur. Accedit etiam quod experimento ipso perspicue apparet animum aliquando.motibus re affectionibus illis obsequi & assentiri, quae excitantur in corpore , sed aliquando tamen iis resistere ac dissentiri , ita ut nul Ia constans ac invariabilis similium motuum series vel harmonia effingi possit ,
qua. dum motus quidam in corpore excitatur , , similis alter & consonus in anima producatur . Denique perfecta libertatis idea requirit, ut humanus animus suorum actuum dominus auctor & eausa esse debeat ; non alia de causa illos exerat , nisi quod illos exerere Velit, eoque imperio ac libertate corporis eviam motus sequi , aut iis resistere , em esticere, aut ab iis abstinere possit. Haec igitur remanet semper, ut iam observatum est , gravissima disticultas , motus corporis esse necessarios , utpote quia alii esse non possunt quam qui existunt. Neque
est quod dicant Leibnitianae hypotheseos
assertores inter motus corporeos duntaxat& perceptiones animae, non vero inter ap-
140쪽
Iet4 Institutiones Philosophie
stabilitam . Etenim harmoniae praestabilitae hypothesim ideo excogitavit Leibnitius , quod nullam inter animam & corpus de pendentiam fingi posse crediderit , ac pro
inde non minus inter animae volitiones quam perceptiones harmoniam praestabilitam admittere debuit . Neque tandem valet responsio motuum omnium seriem iuxta liberam voluntatis determinationem a Deo fuisse praevisam atque ordinatam. Etenim cum nullam inter animam & corpus actionem admittant Leibnitiani , nulla ratione praevidere ac ordinare potuit Deu- motuum omnium seriem cum libera volunt rate consentientem . Si enim inter animam& corpus nulla dependentia intercedere possit , hanc Deus praevidere & ordinaro non potuit . Si autem dependentia illa non repugnet , jam inutilis est harmoniae praestabilitae hypothesis, vel etiam ad causaνum occasionalium systema iacile posset revocari s quod tamen declinasse student Leibnitiani . Quae cum ita sint , facile patet rein centiores metaphysicos in explicanda corporis animaeque societate nihilo feliciores fuisse antiquis, sed audaciores. Superest exingo ut arcani hujus scederis leges infinita Dei potentia & sapientia constitutas ab intellectu nostro eo rehendi non posse set