장음표시 사용
161쪽
rationem facti non quaerimuL. Porro adversus facta indubitata obscurae objectiones non
Inst. s. Qui organo 3 sensorio destituuntur , Ientiunt tamen , & contra sensatione carent aliqui , in quorum nervis sensoriis motus etiam validus producitur . Er o uti anima sentiati, necesse hon est . motum nervis sensoriis imprimi. . s. . Prob. ant. Ii quibus abscissa sunt membra, dolorem aliquando in iisdem membris sentire sibi videntur; ut eontingit puellae de qua Carte s mem num 4 pδrse princi p. . i. . a furiosi & delirantesi humines objecta sibi videre ividentur quae praesentia non 'sulit , quaeque proinde: nullam in eorum , organis sensoriis muta tionem. producunt l. 3 S. Augustinus lib. I 4 de civitate Dei cap. a hoe factum narrat : Pr Oter gurdam fuit nomine R-- si servis , s qui quando ei placebat , ita se auferebat is inensi s i s jacebat similiamus
mortuo , ut non solum υHIioantes atqu2pungenter minimae frutiret, sed Niam aliquando igne ureretur admoto sine ullo do. istris sensuq. . . . Resp. his Observationibus conclusionem nostram apprime confirmari . Nam in omni sensatione tria sunt adcurate dininguenda , duo quae pertinent ad no-uriam corpus, scilicet: motus organo sensio-rao b objecto sensibili impressus & motus
inde. Mi qerebrum propagatus. ,' ac tertium quod animae est , nempe his motibus respondens objecti sensibilis perceptio. Si m tus organo sensorio impressus ad cerebrumn que non propag4tur ι anima nota sentit . Droq. Metaph. G ut
162쪽
ut accidit in nobis dormientibus , ct con tingebat in presbytero Restituto, qui mortuo simillimus iacebat. Si vero sine amone objecti sensibilis externi fibrae cerebri aeatas internis eodem prorsus modo agitentur , quo moventur ubi objectura sensibila sua in organum extrinsecum actione eosdem motus producit, tum anima easdem habet perceptiones, quas haberet objecto sensibi-Η in organum extrinsecum agente, & pe eeptiones suas vi imaginationis productas a sensationibus non distingueret , uti uecidit
furiosis & delirantibus hominibus , in qu
rum cerebro irregulares ac vehementiores
motus excitantur ἔ & hoc pacto quae sibi imaginantur confundunt eum iis quae vident . Simili modo explicatur cur si , quibus membrum aliquod abscissum est, do I rem in eodem membro aliquandiu setat esbi videantur ; nimirum in nervis illis , qui ad partem corporis amputatam pertingebant , iidem aliquando a oausis vitrein eis motus Oriuntur , quos objecta extemna excitarent , si nulla pars fuisset rese
bile. adversus a partem . Anima praesens est singulis corporis partibus ; quaecumque enim pars corporis laedatur , anima lentit dolorem; ergo non soli cerebra praesens est . Res p. N. anti; ad Pr Dationem di eo animam percipere impressonem factam in qualibet corporis parte , quia impresso illa ad cerebrum propagatur ope nervorum, mi a qualibet corporis parte ad eerebrum usque pertingunt , nimirum a qualibet parte corporis tensi
163쪽
sunt nervi usque ad cerebrum s unde cum nervi aextremitas , quae est in pede V. G. vel manu vellitur , pariter vellitur seu moueturi altera extremitas quae est in cerebro, & vi istius motus in cerebro excitati admouetur anima, doloremque sentit , si impressu facta vehemens fuerit . . Illud vero. inultis experimentis confirmatut . a Si arctissima stringatur pars aliqla Corporis, cerebrum inter & partem aliam cor poris resecandam aut pungendam , nullus. aut sere nullus sentitur dolor quia scilicet nullas aut sere nullus pervenit motus ad extremitatem Mervi , quap est in cerebro . a Si quis, ut aliquando evenit , alte defixus sit in aliqum cogitationem , ut plurimum clon percipit obiecta externa , quae tamen iseriunt sanis' illius externos quia nimirum tunc nerei ita sunt tensi ut non admittant alium motum , quo
mens determinetur ad percipienda obieeta
Inst. Qu cumque p rs corporis daedalgi, anima percὶpit dolo M veluti existente thin illa ipsa parte corporis , . s editur ergo meus proxime praesens est puti cui libet corporis . . . . Resp N. Cons. Quλmvis enivi percipi pyr ab anima dolor velifiexistens in quacumque vulRerRta corporis
baculo, ac extremo in baculo velut exi stentem quodammodo . nemo tamen dixe U : G a rit
164쪽
rit animam hominis caeci resiuere in extremitate baculi e se etiam quamvis anima percipiat sensationem aliquam V. G. , calo ris aut frigoris velut ex inentem in extremo. digito , aut qualibet altera corporis parte, non idcirco anima dicenda est agere immediate in extremum digitum, & in eo proxime perei pere sensationem , quas a ficitur ; motus nimirum extremo digito primum communicatus , postmodum per nervos ad cerebrum diffusus pervenit ad animae sedem, ubi fit sensatio , quam ta:
men anima naturaliter refert ad alteram
extremitatem nervorum ubi iacta fuit prima impulsδ. Ex iis: quae in praecedentibus ebnctagonibus dicta sunt, colligi possunt plurima ,
quae ad corridendas sensatio ' falladias utilissima I sunt . ut 'autem singulas sensationum partes accurate dis inruamus , m tum organo ab obiecto sensibili impressum dicemus speciem impressam ; motum indemropagatum ad ceremsum usque Ae eam ina tertialem ' appEllabimus ; ac denique Laeeam furim vocabimus ιζquae a sensu in ani
met froffucitur .'Iam vero dum an ma senisiit, illea sensualis determinatur per ideam materialem, haec vero per speciem impres-- om . Igitur fi ex his tribus unum pona- ur , duo ali, 'd tis ponuntur' l. Etenim s dum animai senset sngulis sphriebus impressis singuIae e spoωεfit e ideae materiales
tales & n 4 4lik έ & ideae sensuales i tales m nore alite ; & cbfit ΚWsingesis ideis sen- l' sua buq sntulae fespondent 'idear materiales & singulae species impressa , singulisque. ι- a deis
165쪽
Metaphis. Pars II. Caput II. I sdeis materialibus respondent tam singulae ideae sensuales quam singulae species impressae. Hinc si in duobus casibus , ex his tri bus nempe idea, sensuali , idea materiali , specie impressa , unum suerit idem , reliqua duoi erunt quoque eadem . at si unum ruerit diversum, diversa quoquς erunt reliqua duo . Itaque si organum sensorium eodem modo fuerit conuiturum. & idem objectum sensibile eodem modo ad organum sese habuerit, idea materialis & sensialis eadem esse debet. Si vero organum sensorium non fuerit eodem modo constitutum, vel objectum idem non eodem movido ad organum referatur, diversa esse potest idea materialis & sensualis. Etenim in.
primo casu nulla est ratio cur motus Organo sensorio impressus non sit idem, cum motus nervis sensoriis imprimendus pendeat tantum ab interna atque extrinseca
organi constitutione, atque a modo , Suo objestum idem ad organum refertur s Igitur species impressa erit eadem , ac proinde ad ea materialis & sensualis erit quoque eadem . Ob rationes contrarias in altero casu fieri potest , uti motus organo sensorio ab eodem obiecto impressus non
si idem, ac proinde species impressa , ideoque & idea materialis & sensualis sit diversa. Rem exemplis illustrabimus. Ponamus oculo sano eoque nudo eundem vi.
deri hominem, lumine eodem: illustratum,& i' eodem aeris statu a n em non noVithominem illum eundem i apparerς , siVemagnitudinem, sive soro am , sive gradum distinctae visionis spectes . Ponamus jam ' . si a
166쪽
eundem hominem in planitie constitutdiri longius recedere , ilistinctam vis em h minit 3ne magnitudinem sensim imminuὶ videbis , ita ut tandem obscura prorsas: fiat viso & magnitudo evanescat. In primo casu idem objectum ad ' idem organun
eodem modo consistutum refertur eodem
modo , in' secundo 'casu diverso modo . S
oculus vitro tancavo muniatur , idem ob jectum in eadem distantia eodem modo ii- lustrarum, & m .nente eodem aeris statae . valde imminutum p pparet ita ut homo pueri sormam mentiatur , diversitat in hoc casu in diversa org ni constitutione ' extrinseca posita est. Ictero laborantibus o biesta praeteri in alba, videnter flava ; - 'hoc casu ideὰ nissu ins diversitas pendet a consti rurio ne interna oculi At si pon mos hominem 1n fastigio turris non admodum atrae consistentem videri per vitrum concavum, perinde hic sese habebit ae si nudo oculo in turris. praealtae fastigio conis spiceretur arque n hoc ea su diversitagvisionis pendet rum a constitutibAe organi , tum a reodo , quo objectum od organum refertur. In aliis sensibus' sex' eaeem experientia confirmatur; ita tactus in pa
te corρoης contusa' aliter sese habet quam tibi. nulla sacta suit contufio. Itaque ad derependam cavendamque sensuum tali clain plurimae statui pomine regulae. Et primo quidem organum sensurium rite constitutum censeri deber's idens obiectum , iqubd eodem modo sese habet ad organum . quo alias sese habebat , tal, quoque appazet quale alias apparuit ; fie
167쪽
Metapbs Pars II. Capuι II. Is roculus rite constitutus est , si idem obiectum in eadem distantia eodemque situ , lumine ad claram distinctamque visione nasuificiente, collustratum tale apparet quali antea in eadem distantia , eodemquestu & eodem lumine illustratum nobis apparuit .... 2 Si constet organum sensorium rite esse constitutum , objectum vero non idem appareat quale alias visum est,
in ipso objecto vel in ipso modo aliquid
immutatum sui sse recte colligitur ..... Isi constet objectum idem eodem modo sese habere, sensualem vero ideam nobis diversam inesse, organum sensorium non eo dem modo constitutum esse merito inserintur. Igitur ex his regulis constantes obiectorum apparentias ab inconstantibus licet
Ex iisdem regulis diversa quoque organorum officia colliguntur. Si objectum .idem sensibile in diversa organa sensoria agit , ideae materiales & sensuales diversae
sunt . Nam experientia constat obiectum sensbile non posse eodem modo agere in unum organum quo agit in alterum ; ita colorata amni in oculum mediante lumine, mrarganum tactus per contactum immediatum. Evidens igitur est motum fibrillis verveis unius organi ab eodem obiecto sensibili impressum diversum omnino esse b eo, qui alteriu. organi fibrillis imprimitur, ac proinde specias impressas esse di-Versas , ideoque & diversas ideas materia les ac sensuales. Diversas esse notiones di versis sensibus acquisitas confirmat exem
plum , quod in Transactionibus philoso
168쪽
phicis legitur . Caecus a nativitate eum V11us' usum chirurgica operatione recupera
1 et, solo visu corporum distantias & soli-λ. corpora a pictis non bene primum dii stinguebat; omnia enim visibilia veluti, oculum tangentia ipsi apparebanr , ex figuris ac coloribus sensu percepti eanem ae fele, quos adhuc caelus saepissimae tracta verat & tactu probo discernebar, non po terat' distinguere ; nesciebat enim utrum sensatio canis visu - percepti producta esset ab eodem objecto, quod ante per ta Rum producebat sensationem canis diversam, an ab illo obiecto , quod per tactum producebat sensationem - telis ; hoc propria experientia & attentione adhibita potuit addita
Nec licet objicere quod caeci tactu co mres distingit an res & turdi inuentium ver inrelligant; nam si duae qualitates: in I redem obiedio simul necessario in sint , nn sensu dignosci potest ex una alteram adasse , quae ad alterum sensum pertinet ;in hoc enim casu una est signum. alterius Porro cum colore quo objectum tinctum
videtur coniunctas est quaedam so perficie a dispositio , vi cuius lumen reflectitur ita ut istius coloris sensatio excitet. r atque
ea dispositio tactu discerni potest ab iis
praesertim , qui visu privati minimas inita tus organo. differentias subtilius & faei - lius percipiunt. Ubi ergo. ista deprehendi tur superficiei dispositio concluditur ibidum quoque adesse. talem colorem , V. G. nanc qualitatem , quae a visu pollentibus appellatur, , color ruber . vel niger. Uerum
169쪽
-ισε . Pars II. Caput II. 133 caecus, . qui colorem unum ab alio per tactum ita distinguit, non eamdem habet coloris ideam quam nos habemus ; tactu novpercipit nisi speciem quamdam asperitatis vel laevit iis in ipsa superficie , quae sumdato aliquo colore conjuncta est Idem patet evidenter in surdis loquentibus , qui verba ore prolata ex labiorum motui &variata oris figura stuque l. iorum intelligunt, nyy :autem ex 'no . EIenim .cum cingulis verbis singulae Qonjunguntur oris configurationes labiorumque motus ita ut absque illis verba proserri nequeant i surdus autem cum illis con ungere u i didicit ideas vel notiones , quas nos cum vocibus f u sonis diversis panquam idearum vel motionum quarumdam liguis jungere consuevimus . Quando igitur caecus tacta colores discernit , ideam quidem colorum, ut ita dicam, sociam habet; sed quae cum tactui reseondeat , diversa prorsus est ab ea, quae Visionis organo convenit. Tactum visionis vices mirifice. aliquando gerere d*-
non strat exemplum artificis cujusdam qui , narrantibus viris fide digni ssi inis . solo tactu faciei ideami valde diiunctam . acquire. bat & ex cera effingebat. imaginem simili, Mam qualem qui itisu pollet artis suae peritissimus perficere posset . Coepit ejusdem rei experimentum Dux Braciani , qui in celi' prolanda contra Tnne in luminis
acetessum optime munita . Imagiuem suam
fieri curavit. , ut certissimus esset rtificem me minimum quidem visu iuvari . Fecitidem artifex imagines statuis marmor is
170쪽
a 4 Institutiomys Phil σείω VIII Pontificis Maximi simillimas . Similiter surdus qui visu verba loquentis distinguit , ideam sonorum sociam habet , sectquae cum visui respondeat , diversa prorsus est ab ea , quae auditui propria est . Hinc quamvis caeci & surdi loquentes iisdem nobiscum utantur nominibus , ubi de eototibus vel de sonis sermo ess s res tamen omnino diversas , nos illique intelligimus, E. G. caecus natus nitri coloris nomine certam quamdam intelligit superfla -- ei dispositionem tactu pereeptibilem , nos vero visibilem qualitatem . Suidus natus , si de musca sermo sit , cogitat de figuris instrumentorum & motibus musicorum , nos vero sonorum combi nationem consideramus . caeterum ex Hs omnibu, patet surdum natum diligenti educatione ita inusti tui posse , ut ex oris labiorumque motu& configuratione intelligat quae alii homines proferunr , & suas etiam cogitationes
aliis manifestet ; potest enim ita doceri , ut & legere & ser turre sensum pet-cibere Valeat , quae quid eis Hinnia plaribus experimentis confirmata fiete. Ma- ximi autem momenti est haee animadvellere , ut parvuli quibus auditum natura negavit , cogitationibus illis non priven- iur, quae ad salutem aeternam pertinent .
I. GAeultas imaginandi seu imaginario x vel phantasia dicitur facultas proin