Institutiones philosophicæ ad studia theologica potissimum accommodatæ, auctore ... Fr.co Jacquier .. Metaphysica

221쪽

αo6 IMIitutiones mi opsi escientiae suae testimonio , ecque non audiro , ob praejudicia & errores quibus insecti erant. Inr1r eos qui animae libertatem negarunt, alii existimant libertatem illam ab humani cordis affectibus & originali pecca invariabili Dei praescietuta d, vinisque decretis violari. Sed ii omnesprae. iudiciis abrepti non satis attenderunt ad intimum libertatis suae sensum, & dum actiores suas liberas expendebant errorum tene inhris veluti obcaecabantur, nec lumen internum perceperunt. Ea enim est praejudiciorum vis ut in rebus etiam maxime evidentibus intellectum excaecare possit , ut contigit in philosophis illis , qui omnia, vel

fere omnia in dubium vocarunt. Ad id vero, quod in objectione adjungitur, respondeo nos .conscios esse non tantum spont ne itatis , sed etiam libertatis , qua agere possumus, vel non agere. Et quidem inti- conscientiae sensu clarissime percipimus dimerentiam inter volitionem beatitudinis leu felicitatis nostrae in genera, & volitionem alicujus objecti particularis . In utroque casu experimur in nobis spontane itarem, sed in primo sentimus necessitatem . secundo autem potentiam volendi , vel

Inst. I Intimus conscientiae sensus osteneret nobis libertatem vel in perceptionibus nostris, vel in judiciis, vel in voluntatis aetibus . atqui nullum horum dici po- teli, ergo. . . Prob. min. I Liberi non sumus circa perceptiones nostras, quae primam originem habent in sensibus, responnent enim necessario motibus organo sensorio

222쪽

Metapbs Pars II. Caput III aoτrio impressis. et Iudicia nostra circa propositionum veritarem aut falsitatem versantur; in omni autem propositione vel evidenter percipimus nexum aut repugnantiam praedicati cum subjecto, tumque necessario audicamus propositionem esse veram, vel filiam; aut nexum illum vel repugnantiam

illam praedicati cum subjecto non percipimus evidenter, tumque propositio nobis necessario apparet vel probabilis, vel improbabilis, vel dubia.... I Cum voluntas necessario sequatur ultimum mentis iudicium, hoc autem liberum non sit, voluntas libera esse non potest. Et quidem voluntas vel libera esset antequam agat, Vel dum agit, vel postquam egit; nullum autem horum esse potest. Nam antequam agat, determinatur ad agendum per motu vum aliquod a dum agit iam determinata est; postquam egit, emcere non potest ut sactum insectum sit; ergo. . . . flesp. C. Mai. N. M. & ad singula seorsim respondeo. I Dico perceptiones nostras in multis casibus a libertate pendere . Et quidem cum sensationes pendeant a situ corporis &partium ipsius relate ad objecta externa , situm vero illum libere mutare possimus , ut accedere vel non accedere ad obiectum , oculos claudere vel aperire, in hanc vel illam partem conVertere &c. manifestum est plurimas sensationes a nobis libere agentibus pendere. . . . a Dico mentem nostram

liberam quoque esse circa iudicia . Re quidem vera dum evidenter percipimus nexum

praedicati cum subiecto propositionis, non sumus liberi nec judicare possumus falsam

223쪽

esse propositionem, nam percimre, eVidem ter nexum praedicati cum subjecto idem est ac iudicare propositionem esse veyam , non possumus autem iudicare propositionem veram esse & simul iudicare eandem esse falsam. verum quoniam in omnibu* iudiciis considerari debent subjectum ti praedicatum seorsim , deinde utrumque simul ut nexus vel repugnantia utriusque percipiatur, hae autem operationes , quae Iudicium praecedunt , a mentis libertate pendent, liquet mentem liberam esse circa iudicia praesertim discursiva, ad quae non pervenimus nisi post examen praemissarum, quod a liberi re pendet . . . . . et Denique dico ultimum mentis iudicium liberum esse, ur ex praecedenti re ocisione manifestum est ideo que subsequens voluntatis actus etiam liber est Mnempe iudiciqm ultimum poni potest vel non poni pro arbitrio voluntatis, ideoque etiam voluntas libera manet quoad

actum , qui judicium illud subsequitur. 4

uoluntas libera est antequam agat, nec amoti vis determinatur, ted ipsa sese Iibere determinat per motiva, quae non sunt causae necessariae & essicientes determinationum voluntatis; voluntas enim ipsa est causa efficiens suae determinationis . Dum Ver actu agit voluntas, determinara quidem est ad hanc actionem . sed libera madet ad eam

prosequendam ver relinquendam ; postquam egit, libera non est circa actionem factam, quia factum infectum ese nequit, sed libera est ad alias actiones committendas vel' o ttendas. ' i ' Inst. a. Valuatas necessario amplectit ad

224쪽

id quod intellectus melius est e iudica , erga libera non est... Resp. Dis . ant. Voluntas, amplectitur necessario necessitate Upothetica & consequen3i id quod intellectus ultimo judicio melius esse judica , C. ant. Voluntas amplectitiar necessario necessitate as-DIuta & antecedνnti id quod intellectus uiritimo judicio melius esse judicat, N. ant. &conseq. Itaque probe recordandum est ne cessitatem aliam esse absolutam , aliam thympotheticam. Absolute necessarium est y cu

jus oppositum absolute est impossibile ; hypothetice vero necessaritam, est, cuius Oppositum impossibile non est, nisi facta hypothesi , vel sub data conditione . Necessitas

antecedens Voluntatis determinationem antecedit, necessitas autem consequens sequitur . ex hypothesi determinationis voluntatis. His in memoria revocatis, jam patet responsio. Cum enim ultimum intelliatus judicium liberum sit, quamuis in suo conoceptu importet voluntatis determinationem, non tollit l. bertatem voluntatis , neque ei necessitatem absolutam & antecedentem imponit, sed hypotheticam tantum & consequentem ; ex hypothesi scilicet quod ponatur ultimum intellectus judicium , poni etiam debet voluntatis determinatio, sed absolute suspendi vel mutari potest illud judicium, ideoque & voluntatis determi

Inst. Necessaria omnino est voluntatis determinatio si homo per lapsum Adami libertatem perdiderit, atqui ex sancto.Augustino in Enchiridio cap. Homo male

225쪽

gio dissiktionos P Iosephime psum peccantem Deuta es graυis dura peccandi necesitas 3 ergo &c. . . . Resp. Dist. Maa. Si homo per lapsum Adami hibertatem perdiderit simpliciter, & absolute quoadessentiam, C. maj. si libertatem perdiderit secundum quid, seu quoad appendicem. hoc eit, quoad summa in bene agendi lacilleatein, quam habebat Adamus in staturnnocentiae N. Mai. & similiter explieata

N. sensi Essentia liberi arbitrii est

indifferentia activa ad agendum vel non a gendum, quae post Adami lapsum reman-nt , appendia vero libertatis est facultas ta recte agendi , quam per peccatum homo perdidit subdim iugo concupiscentiae, Oamvis concupiscentiae motibus coninsentirE vel dissentire possit . Dicit aurem . Augustinus hominem lapsum ex aravi necessitate peccare quia concupi Pent illecebris aegre resistit & in multis offenuit , ita ut tamen possit resistere ; unde ru

disticultate, seu pro necessitate morali non autem physica . Eadem est responsio ad alia plurima S. Scripturae testimonia, quae

sed obrectiones illae ad sacram Theolostiam pertinent, easque breviter attigisse satis sit. Obite. . a. Ηο nimis libertas cum divinupraescientia divinisque decretis conciliari non potest. Ergo &c. Prob. Ant. Quae a Deo qui errare non potest praccita aut de

226쪽

Metaps .. Paνι M 'Vapuν III. Hr monstrat , & fide: emiminum esse quot homo sit liber & quod Deus, omnia futura ab aeterno praesciat. Quapropter etiamsi

noni possemus clare conciliandi utrumque dogma , utrumque -taineta firmite q tenendum est, aeque enim ideo negara debet quod apertum es , quia comprehendi- non . potes

quod beeustum es , uv loquitur 's. Augusti-ous lib. de Dono Perseverantiae cap. 2. Itaque, divina praescientia, ei vinumque deincretu 3 non tollunt indifferentiam activam. Eoluntatis sed hominῖ relinquunt potentiam ad oppo suam ; licet homo nihil unquam facturus sit quod di inae praescientie aut decreta divino sit contrarium. Necesse quidem est ut homo' faciat quod De ut prael civit , sed necessitas illa est tantum consequeris & hypotheticae atque ita fensu composita , quatenus fieri non potest ni coniungatur suturorum praesetientia cum illorum non existentia ἱ non est autem necessitas ahsuluta & antecedens atque iri sensu diviso , nam sub praescientia divina sat in homine potentia non eliciendi a ctum praescitu in quamquam certo elicien dum ; Non enim ideo quod Deus Dis futurum , id futurum est, sed quia futurum es Deus novit , ut loquitur S.. Gregor ius in caput 26 Jeremiae . Ita cum videor sedens , possum non sedere in sensu divio , quia liber sedeo ; non autem in sensu composito , dum enim sedens videor necesse est ut sed eam ; haee autem necessitas est taptum hypothetica di consequens , non abin soluta & antecedens . Hanc quaestionem de concordia praescientiae Dei divinorumque

227쪽

axa Insitutiones, Philosoplim .. decretorum cum hu ang liberiale propri . loco tractant Theologi L hanc thiiuxi objectionem non secus ac pr*cedenIem pλucis explicasse suffim M. , l

Heologia secundum vim graeci nominis est λογος τουθ ου , sive sermo de Deo ,& definiri potest scientia de Deo se usque

divinis, aut scientia eorum, quae Deo insunt & eorum , quae per Deum fiunt vel fieri possunt . Dividitur m naturalem &Iupernaturalem , seu revelasem aut sacram . Prima solo lumine naturae , altera divinae revelationis luce acquiritur , atque haec ultima simpliciter Theologia per excellenuriam dicitur . Gentiles. , quibus divinae re velationis lumen non affulgebat , theologi-ain distinguebant in fabulosam , naturalem,& eiυilem ; sebulosa complectebatur Poetarum de Diis commenta , quae 'Vtologis nomine hodie insigniuntur; naturalis theo logia Deum exhibebat tanquam primam causam rerum contingentium , quae in hoc Mundo aspectabili observantur; civilis aurem theologia ex naturali & fabulosa componebatur , a civibus & sacerdotibus cole- Datur ; eamque a politicis ad multitudinem sicilius coercendam iAventam fuisse tradit Aristoteles Metaphysicae l. I 2, c. 8,

ubi Theologiam sabulosam & civilem tanquam spuriam reiicit, solamque naturalem probat. Theologiam naturalem cum civili

228쪽

bent . Itaque ostendemus existere naturalem Theologiam , eamque 'esse veri x nominis scientiam. Amplissimus est hujus scientiae usus , tum quia animos praeparat ad theologiani sacram facΗius & clarius intelligendam; tum quia iuris naturalis principia continet; tum quia per ham consu- tantur perversissimi homines , qui excussis. anctori tatis Ecclefiae iugo ; philosophia a butuntur, ut errores/suost. Aleantur . t Poxqro , ut rem gravissimam ordine tractemud considerari potest Deus vel absolute ut in se est , vel Hiari e secundum ordinem' quem 'dicit ad creaturas. In mo absolute spectato & . pleo ' ist 'est in se duo rursus eonsidErandii Aniuti by qnide' ipsius exis stenti x eitisdem lattributa 'Deus secun dum or8inem quem 'didit ad creaturas considerari potest . I 'Ut illarum ereator &conservator : a Ut primus motor . 3 in rerum & creaturarum gubernator . 4 Ut supremus 'Dbniinbs 3 & ab hominibus co-Iendus . Ultimo tandem de ' eribribus Theologiae naturali adversis 'appendicem adjun-

229쪽

Ta esse illi di , cuius. existentia est ala, i solute necentaria. , . seu quod perinde est . quod rationeqv existenti ii suae lassicientem in essentia spa habet. Ens Veios intingrux diximus Miri 'necinarium non . est , i seu . quod existentiκ suae; ratisne . ficientem. n habet in a taraia , i, alio .i,ni , te . a se dives so eo .n te est - , cessarium, Nel contingens &i quidem emi necessarium, . cum habeaa in seipso ratioseriem suffici entem suae ekistentiae . vi pro pria existit seu sibimetipsi sufficit ad exi- .sendum ; at pus contisgensi indiget . . vi H Rerius entis. ηt existat . ., u i . II. Ens ἁ e est ens quod rationem ei- . Dentiae suae lassicientem in essentia hybet, seu est ens ex cuius essentia necessa-3xio fluit existentia, ita ut scilicet concipi non possit nisi existens ; unde patet ens a se idem esse ac ens nece starium , ac proinde illud vi propria existere , & vi alterius ad existenduin nos indigere . Igitur eitar est independentia existentiae ab alio, seu est id quo ens est a se . Ens ab alio est illud quod rationem sufficiente in exi

230쪽

stentiae suae in essentia sua non habet, sed ' inente a se diversu L ideo ue indiget vi alterius ad existendum, ς idem est ac eos contingens. Est igitur omne en vel a se . vel ab alio. Ex hac definitIoae patet ens a se nullum habere existenda. .initium nullumquμι finem. Etenim ens a se exissentie suae rationem sufficientem habet in suo essentia ac proinde, posta ipsius essentia , ponit de etiam ejusdem existentia , ideoque salva

essentia, poni non potest non existenti a Isitur non existeutia repugnat essentia: en

tis a se . . t

III. Ens si non est compositum , sed

simplex ; etenim ens a se per essentiam suam nullum habet existendi initium, nullumque finem , sed ens umne compositum oriri ac interire potest, existendi initium c mem potest habere , ut demonstratum. est in Ontologia. Igitur ens a se compositum esse nequit, ideoque nullas hisep par tes , ac proinde simplex est . Hi nc cum

omne extensum partes hab ax quRrum unaquaeque extra alteram existit, ens a se tensum eo, nequit, &. qu9d exx sum .est

. se esse non potest . .

IV. MVndus aspectabilis. non est ens a se, sed ab alio , ideoque non est neceGrium, sed contingens . Est enim eys. compositum ; sed ens compositum nequit esse ens a se; Mundus igitur aspectabilis non est ens a. se. Ens vero quod non est a se , est ab alio, ideoque contingens ; ergo Mundus est ens ab alio ac proinde contingens. Quamobrem Mundus hic existere non po