장음표시 사용
241쪽
objic. 1ia Existentia Dei demonstrari non potest nisi cognita fit ipsius essentiae , quae ab existentia non distinguitur sed incognita aut saltem minus certo cognita est eserantia Dei, cum Theologi inter is disputent an illa sit υis infinita intelligendi ,
an infinitar omnimoda , am summin perfectio am a frit ax s Ergo . . . ., Resp. distia
mai. Existentiae Dei demonstrari non potest nisi prius cognita sit ipsius essentia , hoc est, .nis prius tradatur definitio nominis Dei per quam ab aliis entibus sufficienter distinguatur , C. malo Nisi priuς solvatur quaestio in quo consistat essentia Dei , N. maj. & permissa minori Cons. Itaque existentiam, Dei demonstraturi explicare primum debemus , quio nomino inivntelligi velimus . In prima demonstratione Deum definivimus Kns π se , ἐπ quo cometinetur ratio sufficiens Mundi hujus aspectabilis, in altera Enr perfectissimu- , atque invicte ostendimus nutusmodi em existere: Deinde demonstravimuς Deo sic δε-
finito convenire attributa quae ex communibus hominum notionibus atque ex S.
Scriptura Deo vero attribuntur, & ea ipsa in quibus Theologi essentiam divinam fomma l/ter consistere docent, nempe vim i- finitam , aftearem , infinitatem Omnim dMm , summamque perfectionem . Quamobrem minime necesse fuit , ut ad demonstrandam accurate ' Dei existentiam , qua stionem aliam omnino diversam agitar
242쪽
Metaph . Pars II. Sect. II. e. I. a 27mus, nempe quisnam sit gradus constitutiri ius essentiae Dei, seu quodnam sit primum illud quod de Deo concipitur & ex quos uere intelliguntur omnia Dei attributa . Haec quaestio ad Theologos pertinet . irer obtervare satis erit quamlibet Dei perfectionem esse omnimode infinitam , ac proinde ex una qualibet persectione infinita derivari posse alias omnes persectiones . Ι-raque ex iis, quae diximus in Logica evi iaderis est tanquam primarium Dei attributum considerari posse vel a seitatem , ut volunt aliqui Theologi , vel perfectionem
omnimodam , vel infinitatem , aut vim in-reII endi perfectissmam , ut volunt alii . Res perinde se habet , cum ex singulis illis perfectionibus, si considerentur tanquam primae , colligi possint aliae omnes divinae
perfectiones. Objic. 2. Entia contingenter existentia non possunt esse medium demonstrationis existentiar entis necessarii; sed Mundus &c. Ergo&c. Prob. mai. Medium demonstrationis debet esse necessarium ; ergo &c Resp. Dist. ant. probationis r Medium demonstrationis
debet esse necessarium necessitate connexionis , C. necessitate rei seu existentiae , N. Ant. & Cons. Inter existentiam entis contingentis & existentiam entis necessarii ne .cessaria est connexio; ouod iustitit ut exentis contingentis existentia concludamus existere ens necessarium seu ens a se, quod existentiae entis contingentis rationem sufficientem contineat. Inst. I. Omne ens contineens finitum
est, & ens necessarium est infinitum ; sed Κ 6 ex
243쪽
229 distitutionos Pliu phleaeax entis finiti existentia demonstrari nore potest existere ens infinitum ; nam nulla. est proportio inter finitum & infinitum vergo ex entis contingentis existentia. &c . .-. Resp. Dist. probationem Min. In te eans. finitum & infinitum nulla est proportio entitati , C, habitud/nis & depenaen-ώὰ, N. Ant. & Cons. Cum per sectioneS , quae enti, finito insunt numero. & gradu limitatae sint, i nulla potest esseti proportio entis finiti ad ens intini tum quoad entitatem. seu numerum & gradum persectionum , quae in enisi infinito illi tatae. sunt . Uerum hoc non obstat quominus eus finitum atque contingens, pendeat ab ente infinittati necessario,,, a quo . existentia mi accepit simo eo ipso quod ens finitum aliquod aciproinde contingons existit. , necesse est' ut existat etiam ens . a se atque infinitum , ud demonstrarimus 'Inst. a. Opus finitum non probat auctorem, infinitum ; sed omne ens. conIingens m& Mundus ipse aspectabilis in opus finitum ; Ergo &c. Rei p. dist. mai. opus finitum. tam in Iis quam in moducendi modo non probat auctorem infinitum k C. in se ipso tantum sed quod esto non potest ni Texistat ens a se ideoque infinitum , . Neg.- smiliter Dist. Min. Neg: Cons.
Inst. I. Non repugnat Mundum, ab aeterno extitisse . Ipse S. Thomas a parti q- , artata haec habet: Mundum non fem-
ex ex rixisse sola fide tenetur , demonstrarive probari non potest a sed in hac hypothes necesse non est admittere Deum adi auctorem; Ergo &c. . . . . Respa
244쪽
Metapb . pars II. se ἰ.IL C. Leis . maj. Non repugnat dependenter ab ente necessario seu a. se tanquam principio extriseco , esto et Independent ex ab eme a se , Neg. Ma, & Min. Haec quaestio utrum Mundus per Deum ab aeterno esse potuerit magnas habet difficultates, & illius solutione minime opus est ad existentiam Dei invicte demonstrandam is ui affirmant D m aliquid ab aeterno creare potuisse, ita suam tuentur sententia am : nullum scilicet fuit in tota aeternit te instans , in quo hanc creandi potentiam Deu& non habueris , essectus autem simu cum causa ptat est existere , licet sit se inpedcausa prior effectus 'ioritate narum, non vero prioritate temporis . Alii eontendunt hanc ab aetemo creationem repugnare , quoiu creatio sit transitus a nota ente alens , ac proinde necessum est ut id quot
creatur ante non existati; si autem nota existit antequam creetur , ergo noni est ab aeterno creatum . Deus itaque , inquiunt , potuit creare ab aeterno lac, in tempore , potuit scilicet crearae i* omni aeterni tativmomenam di ributiva sumpto , non verom omnis aeternitatis momentis collectiυρο fumptis. Patet igitur quaestionem hane in utramque partem, a Scholasticis, agitatam nihil omnino conjunctam esse crim existentia Dei, quam invictissis nis demonstravimus
Objic. I. Ex notione entis perfectissimo non magis concludi potest illud existere , quam ex notione trianguli, colligi possit existere figuram , quae tres angulos habet ;atqui hoc secundum colligi non. potest ;
245쪽
ergo nec primum . . . . . Res p. Neg. Mai. paritatem . Nam existentia necessaria eo modo se habet respectu entis perfecti sesimi, quomodo se habet numerus ternarius angulorum respectu trianguli non autem Ipla existentia trianguli . Quemadmodum autem numerus: ternarius angulorum est attributum trianguli seu figurae tribus lineis concurrentibus terminatae, ita existentia necessaria se habet per modum attributi re Dpectu entis perfectissimi . Inst. I. Ex ista responsione sequitur tan-'tum ens perfectissimum ex hypothesi quod exiliat, necessario existere , uti triangulum necessario habet tres angulos, ex hypothesi quod existat; non vero sequitur ens persectissimum absolute existere. Ergo &co a s a
Reip. Neg Ant. Ex hypothesi enim quod ens persectissimum sit possibile sequitur illud . necessario existere , ita ut exi sientia necessaria fluat ex ipsa essentia seu intrinseca possibilitate entis persectissimi , ut numerus ternarius anguIorum ex essentia trianguli. Igitur quam primum constatens persectissimum esse possibile , statim intelligitur ipsum existere . Inst. a. A possibisitate ad actum non vadet consequenera , seu ex eo quod ens νομtibile fit, concludi non potest ipsum existere ; Ergo &c. Resp. dist. ant. In entibus contruentibus seu ab alio, C. in ente . cessario seu a D, N. ant. & cons. Itaque cum existentia non pertineat ad essentiam ea intrinsecam possibi Iitatem entis contingentis, ex eo quod ens contingens sit posis bile concludi non potest ipsum actu exu
246쪽
Metapbs Pars II. DA. ILC Ι- ΣΙΕ flere At quia existentia pertinet ad essentiam entis necessarii seu . a se &. persectissimi , Iegitima est consequentia ab ejus possibilitate ad actum . Haec demon stratio est ad mentem sancti Thomae , qui variis in locis & praesertim 2 pari. q. 4si pro maximo quo pollebat ingenii acumine observavit existentiam entis persectissimi ex ejus notione recte inferri , ubi probatum fuit Ens persectissimum esse possibile . ... Inst- Existentia Dei a priori seu armamentando a causa ad effectum demonstrari non, potest, sed tantum a posteriori , sive ab effecta ad causiam ;. atqui dum existentia Dei probatur ex notione entis per fectissimi probatio est a priori; nam ex p9ΩΕhilitate entis perfectissimi tanquam a causa coneluditur ejusdem existentiae. tanquan effectus , ergo &c. Resp. x. Dummodo accurate demonstrata sit existentia Dei , parvi interesse quo nomine demonstratis illae appelletur, ideo argumentum nihil concludit. . . . Resp. z. C. Ma, & N. Min. Nam quamvis entis perfectissimi possibilitatem primum demonstremas , & inde ejus existentiam necessariam deducamus , revera tamen possibilitas illa , quae nihil aliud est
uuam existentia divina, non distinguitur ab existentia ipsa in Deo ipso , neque conciex potest tanquam ens aliquod ab existentia Dei distinctum , unde argument tio non procedit a causa ad emctum , sed tantum ab eo quod primum nobis innotestit , a a
id quod nondum erat ita cognitum . Praeterea Cum conssare nequeat quale sit ens permsectissimum nisi quatenus ex persectionibuS,
247쪽
23a Institutiones Plilosophiea
quae insunt animae colligimus attributa di-Vina , Deo nimirum illimitatas tribuendo persectiones , quae in ipsa limitatae deprehenduntur, & per modum actus quae nobis insunt per modum potentiae, existentia Dei hoc pacis demonstratur ex contemplatione animae nostrae, quae a Deo est. Neque enim dici potest demonstrata existentia Dei qualem fide credimus , nisi evincatur ipsi competere attributa quae fides docet. Cerre Spinosa Atheus fuit , quamvis profiteatur se admittere ens perfectissimum& necessarium, quia illi detraxit attributa quae enti Vere perfectissimo conveniunt, ut simplicitatem, Immaterialitatem , Deum confundit cum Mundo ipso & animabus, dixitque unicam esse substantiam rerum omnium. Igitur ex notione entis perfectissimi existentiam veri Numinis demonstrare idem est ac eandem eX contemplatione animae nostrae derivare psicque demonstratio non minus a posteriori
ei cr potest , quam si ex Mundi aspectabilis
contemplatione ded atur . . Inst. 4. Maxima Philosophorum pars.admittit vacuum five spatium immensum , infinitum , aetermιm , increatum, immutabi is , ac proinde spatium est ens a se , ergo ex afritaris notione non colligitur existentia Dei sive emis perfectiss=mi , ideoque nulta est prima demonstratio .... Rei p. varias exsicando de natura spatii philosophorum opiniones o De hac quaestione acrPter in scholis disputatur , eamque is Pbysicae nos iteram revocabimus . Lei fiant spatium nihil reale esse affirmant, sed merumdunt xat rerum coexsentium ον inoην,, Ira ut fp
248쪽
Metaph . parI IL ses. IL C. I. spatium sit -idealo imaginarium , per inelam abstractionem formatum . Rem ita explicant . Si res duas consideremus tanquam diversas, unamque ab altera distinguamus,
una extra alteram nobis mente repraesent
mus . Ita si imaginationis vi nobis repraesentemus,aedificium quod nusquam vidimus, aedificium illud concipimus tanquam extra
nos existens quamvis hujus aedificii ideam in nobis existere conscii simus, & nihil sortasse hujus aedificii extra ideam nostram existat. Ita si duos homines nobis per imaginationem exhibeamus , unum extra alterum
consideramus; fieri enim non potest ut reβduas tanquam- unam , & . simul tanquam duas imaginemur. Itaque res plures diverse ias tanquam simul conjunctas nobis repra, sentare non possumus , nisi ex illa rerum diversitate simulque conjunctione resultet Notio quaedam quam extensionis notionem dicunt Leibnitiani. Ex illa eatensionis notione fit ut lineae extensionem aliquam trubuamus ; plures enim in ea partes, Mansideramus , quas seorsim existentes videmu& , smulque coniunctas & unum totum comstituentes. Hinc nascitur vulgaris idea, sp tii quod nobis repraesentamus tanquam em aliquod , si enim res diversas coexistentes imaginemur, nulla coexistentiae ratione habita , nihilominus perseverare nobis vide tur ens iIlud quod spatium dicimus - Ve-Tum pro. certo habent Leibnitiani spatium nihil aliud esse quam 4erum i existentium ordinem , idque illustrant exemplo numerrorum . Si res diversae considerantur tamquam multitudinem aliquam constituentes. , et omin
249쪽
omissis ρον abstrastionem rerum illarum qua- itaribtis vel determinationibus , jam sor- matur idea numeri. At nisi soret realis entium multitudo , nullus existeret realis numerus , sed numeri sorent duntaxat post,hiles . Igitu cum itot existunti duntaxat unitates quot sunt res actu existentes , ita
etiam non plures Histunt spatii paries actuales , quam quae rerum actu existentium ordine designantur I ita ut sublat. ordine illo, nullae in spatio partes actuales admitti possint, Quia vero res utcumque multas imaginari possumus & ab illarum determimationibus abstrahoro , hinc : nascitur idea
spatii infiniti , immutabilis , immobilis , quod quidem spatium omnino est imagina-
νιum . Hac extensionis notione abutuntur qui mentis nostrae . facultates tanquam entia diversa extra set invicem existentia sibi repraesentant , & inde concludunt mentem humanam esse extensam; quod quam sit averitate alienum; demonstravimus tractantes de ' animae spiritualitate; facultatex enim mentis nostrae non sunt ipsius partesiextra se invicem existentes , quamvis per abstra ctionem distinguantur inter se . Caeterum
patet in exposita Leibnitianorum sententia nulli us roboris esse propositam objectionem. Aliis videtur spatium non esse substan-
etiam aliquam, sed ensi negativum sive pravativum , spatiumque existere dicunt eo s re, modo, quo extitissent tenebrae, si Deus
nullam lucem produxisset . Rursus in hac opinione vim nullam habere potest objectio . Alii tandem assirmant spatium. per se subsistere , atque inter eos, qui id asserunt
250쪽
Metapbs Pars II. S's. II C. I. assaliqui putant spatium fuisse creatum , &esse capacitatem recipiendorum corporum;
nonnulli autem spatium quoquoversus infinitum atque increatum dicunt. Quod pri. mam spectat opinionis partem, evidens est nullum omnino superesse objectioni propositae locum r quod ultimam partem spectar, eam negare ac refellere possem . Verum cum ea a Philosophis. illibatae minimequa suspectae fidei propugnetur , alia mihi ineunda est via , &. in qualibet philosophica hypothesi totum manere demonstrationis robur facile ostendam . Itaque dum in prima demonstratione astataria notionem adhibuia mus , per eva a se intelligimus ens omni no independens , iquod continet rationem non solum suae existentiae, sed etiam tatius Mundi huius aspectabilis. Porro ratio illa tribui non potest spatio quantumvis in finito & aeterna. Huius opinionis lectato res spatio intestigentiam nullam , Vim nullam tribuunt , nee tribuq re possunt - Spa tium confuterant velut substantiam merφpassivam. Praeterea substantia illa ex part bus componitur , ac proinde non potest considerari tanquam absolute infinita , cum
in ea intelligi possint partes finitare qui qui dem concipiendi modus ab infinitate divina
abhorret omnino. Ob eandem rationem non
foret absolute independens il quidquid enim compositum est , ex ipsis partibus pendet , ac proinde spatium non foret independens ni si sub conditione partium. Ex his ergo patet crassissimum atque inlapiissimum esse recentiorum quorumdam errorem , qui spatium fingunt tanquam e