장음표시 사용
271쪽
r 6 In inuisoner Psilosophie 'sinem ultimum ipsius seu manifestationem gloriae Dei, ideoque m retarione ad omnia attributa divina o Hinc S. Thomas Ipart. quaest. 47, art. zo ad primum: Optimi agentis es , inquit , producere rotu- effecttim suum optimum , non tamen quod quamlibet partem totius faciat oppina an, simplieitor , fed optimam 'secundum propor-rionem ad totum s tolleretur enim bonitas
animalis , si quaelibet pars ejus haberet σ-
euli dignitatem . Sic igitur m Deus , torum uniυersum constituit optimum , fec- mi modum Creaturae , non aurem simulas creaturas , fed umam alia meliorem , ideo do singulis ereaturis diei r Genes. I πωidit Deus lucem quod esset bona o simi liter dis singulis ; ifed δε omnibus simul
dieitur vidit Deus cuncto quae feceraterant υaIde bona. Haec sanctus Doctor τ& qu. 48, arr. 6. ad. septimum: Facit quod melius est in toto , sed non quod mρ ius Hym unaqua3ur partie , nisi per ordinem ad totum ζέ κηαι. autem totum quod est uni versitas σeaturarum , melius ει perfectiures D si in ηο δεα quaedam quae a bono des
oere possunt , quae: intersum desciunt , Deo hoc non impedieme ' tum quia proυMentiae non est nasunam deseruere , fia salvare τθjDR autem natisru rerum hoc hamn xt i P aeficere possunt, quando e deficiam P lewm quia , ut dicit Augustinu r in Enohiridio se Deus es adeo potensi quod etiam bona poris furore de molis. inde m ita bona tol terentur' , si Deus nullum malum permit
Ex his, autem quae haectenus explicari-
272쪽
Mb taph . Pars II. Ses. II. c. I. as mus nemo colligat Mundum hunc ita a Deo optimum creatum fuisse , ut Deus nul Ium alium meliorem creare potuerit , ita ut optimi f-s quem vocant, fuerit ratio creationis Mundi hujus & non alterius ; hanc opinionem omnino rejicimus .
Laudata sancti Thomae testimonia ita intelligi debent, ut Deus Mandum optimum
creaverit secundum modum, non secundum
substantiam. Etenim cum Deus sit sapientis. simus, quaecumque incit Optimo facit . At opinio de Mundi odiimismo , quam acriter tuentur Leibnitiani , divinam tolleret
libertatem rerumque omnium contingentia
am . Qu enim potuisset id non existere quod habebat existentiae suae rationem ,.quam quidem rationem naturae Auchor non potuit non videre, nec potuit. non sequi λContraria ratione existere non potuit quod . eandem non habuit existetidi rationem . . Praeterea repugnat omnino optimi mus Lei-bnitianus , cum nulla possit esse perseetio maxima, nulla minima ; sed quavis finira
persectione , utcumque magua vel parva , ossit esse alia pensectio major vel minor .
Quidquid enim existit in se finitum est ae
terminatum , unico infinito & persecti Rsimo Conditore excepto , ita ut alia finita persectiora existere possint in infinitiam . Igitur non officit omnipotentiae aut bon rati infinitae quod optimum non seligat , ubi nullum est optimum , nullum persee issimum praeter Deum ipsum . Porro solum divinae libertatis exercitium, infinities persectius est quaevis perfectiones reata , quae proinde nullam potest di-
273쪽
aue 8 . In brutiones Philo mirae vinae libertati imponere creandi necessi
XU. Malum metaphysicum est absentia persectionis alienas non propriae di ideo malum potius apparet quam est y per se
autem ante decretum rebus decretis inhae- ret , nec ab illis per i decretum separari potest , estque absolute necessarium , &Mundus sine eo esse non potest. Nam malum metaphysicum consistit in I mirationibus determinationum .essentiatium . Quamo-hrem cum ens limitatum habere nequeat nisi determinationes essentiales limitatas , per easdem in esse huius entis constituatur, capax non est nec fieri potest maioris perseetionis quam illius , quae vi illarum limitationum locum habet; inessentia enim continetur ratio lassiciens cur caetera vel
lactu insint vel inesse possint; maior igitur petieetio est alterius entis ideoque aliena Jam cum aliquid in se malum sit quatenus imperfectio quaedam ipsi inhamet, ideo que persectio quaedam de eo negatur , limitationes essentiales tantummodo removent persectionem alienam , non propriamentis cu)us sunt limitationes essentiales qconsequenter malum metaphyscum non est absentia persectionis propriae , & idcirco tantummodo minus quoddam bonum est si relative ad maiora spectetur . Quia vero essentiae rerum sunt absolute necessaria di immutabiles, limites vero determinationum essentialium ad essentiam entis pertinent , in ideis divinis essentiarum insunt ante decretum , di per decretum a rebus decretis separari nequeunt ; malum igitur
274쪽
Metapo . Pars II. Sect. II. C. I. asse metaphysicum per se ante decretum rebus decretis inest, nec ab illis per decretum separari potest; & quia absoluta est necessitas quae ex essentia entis oritur , malum metaphysicum est absolute necessarium . Denique cum Mundus sit series entium finitorum, essentiales determinationes singulorum entium , ex quibus Mundus con
stat , suas necessario habent limitationes sine quibus repugnat entia illa esse; quare absolute impossibile est ut Mundus sine
malo metaphysico existat. Haec Omnia exemplo, manifesta fiunt , Limitationes saecultatis eognoscitiυae in anuma humana sunt malum metaphysicum; sunt autem. adeo necessariae , ut iis ablatis ,. non amplius maneat anima humana. Igitur facultas cognoscendi in homine non ideo est imitata , quia decrevit Deus has animae:
humanae limitationes , sed quia producerae decrevit hominem, qui absque limitation bus produci non poterat, Philosophi , qui
ideas rerum arbitrarias fingunt in inteli ctu divino , & limitationem determinationum essentialium id eis rerum per decretum inserunt , ita doctrina mali inextricabilibus sese implicant dissicultatibus , quas superant qui essentias rerum aeternas , ne. cessarias , & immutabiles , philosophis ac Theologis ad Cartesiit usque tempora unanimi consensu probatas agnoscunt , & circo praesentem propositionem & seque
tes tanquam probe notandas inculcamus. XVI. Mala physica ex determinationum intrinsecarum limitationibus oriuntur perinde Rc caeterat , Quae mala non sunt , εα
275쪽
16o Institutiones Philosophiei Deus per scientiam simplicis intelligent adiea intuetur in idea Mundi possibilis ant
decretum. Et quidem Deus per scientiam simplicis intelligentiae antecedenter ad doe cretum omnes essentias naturasque possibi-Ies intuetur , ac proinde in idea Muncti possibilis intuetur quaque omnes corporum
essentias atque naturas , eorum mutuam connexionem . ideoque omnes mutationes
naturales omniaque mala physica inde ori- 'undas exemplo res manifesta est. Si ventus vehemens arbores prosternit & te ista aedium disiicit , auia grando damnum infert segeri , ii effectus naturales per essentiam & naturam causarum naturalium, at que per regulas motus , quibus naturae impositus est ordo, explicantur eodem modo,
quo effectus alius quilibet naturalis , &Deus ante decretum hos effectus in idea Mundi possibilis intuetur . 'XUII. Malum morale possibile est ob intellectus humani limitationem , & libertatis abusu liberas hominum actiones corrumpit, illudque antecedenter ad decretum intuetur Deus in id ea hominum, seri in
idea Mundi huius possibilis quatenus homines complectitur. Etenim in idea totius
univerfi possibilis, quae est in intellectu divino antecedenter ad decretum , continem
tur etiam ideae singulorum hominum &animarum quotquot existere possunt , qu ad essentiam , attributa & omnes modi fi cationes; ideoque & quoad omnes appetitiones & aversiones, volitiones ac nolitiones. Quoniam itaque malum morale libritas hominum actiones Ebertatis abusu vitiat is
276쪽
diat, omne maturi morale, quod in Mundo ζdatur , Deus intuetur iante decretum
in idea Mundi hujus possibilita . t Observandum autem est mala physica & moralia in hac rerum serie locum habere , sed diverso plane modo quo malum meta- physicum. Etenim cum quaelibet creatura finita esse debeat atque limitata , evidens est malum metaphysicum absolute necessa Pium esse . At malum physicum cum sit effectus naturalis, qui in hac rerum serie ex causis suis oritur , non absoluta sed hypothetica tantum necessitate in hoc Mundo locum habet. Idem dieendum de malo morali, quod liberis & contingentibus hominum actionibus inhaeret perverso liber-
XVIII. Neque mala physica & moralia Obstant quominus Mundus bonus sit & fini
ultimo, quem sapientia Dei rebus omni-bias praescripsit , omnino conveniat . Ea enim, quae mala nobis videntur a sapientissima causa permitti poterant , cum ex inde plurima bonorum genera oriantur . Nam ut observat 'sanctus Augustinus in Enchiridio cap. II : Neque enim Deus omnipotens ullo modo sinerer mali esse aliquid in operibus fuis, nisi usque adeo esset omnipotens s bonus , ut bene faceret etiam de malo. Et quidem cum Deus per Mundi creationem manifestare voluerit gloriam suam ideoque & suam summam honitatem , dubitandum non est quin unicuique creaturae tantumdem boni conserat, quantum ad cO
sequendos fines liberrimo arbitrio sibi praefixos permittit divina illius sapientia bonitasse
277쪽
162 Institutiones Philosoph motasque infinita. Hinc quocumque te vertas in hoc Universo , totum plenum est bonitatis' divinae , quae est sons &. causa omriis nitatis tum essentialis , tum accidentalis
Observandum tandem est in eo peccare homines quotquot bonitatem divinam suspectam habent , quod de ea iudicent non in relatione ad totum universum & ad omnia Dei attributa , sed ad partem aliquam Mundi duntaxat. Saepissime fallimur cum singula ad nos ipsos referimus , ideoque res & effectus illos aut utiles aut bonos vocamus , qui nobis ipsis , placere , prodesse , probarique solent ; eos vero vicissim noxios atque inutiles esse censemus, ex quibus nulla nobis utilitas aut jucunditas oriatur . Totam hanc de malo physico& morali doctrinam illustrat parabola de zizaniis Math. 13, vers. 24. In ista par hola ageν Mundum denotat , bonum Iemen filios Regni, hoc est, homines a Deo electos ; zizania significant homines improbos, atque inde apparet Christum in ista parabola docere unde fit malum , & cure dem locus relinquatur in hoc Mundo . Et quidem Christus rationem redditurus
cur malum morale ex hac rerum serie a Deo non tollatur , in hac parabola narrat Patrem familias noluisse a servis collisi etizania , ne simul triticum cum eis eradieetur g nempe Deus malum morale ex hac rerum serie non tolliv, ne cum malo simul tollatur bonum . Pater familias semen bonum commisit terrae non vero se meu etiZaniorum , quod commisisse legitur inimicuν.
278쪽
amobrem dici nequit Deum voluisse absolute ut Zietania crescerent , prohibuit tamen ne servi eadem eradiearent ; quare nec diei potest Deum absolute voluvie eti-Zania non crescere , cumque servis praeceperit ut zizania iuxta triticum crescere sinerent , impedire noluit quominus et i Eania crescerent. Ergo Pater familias zizaniae crescere permisit, & quidem sapienter , ne scilicet triticum eradicaretur cum Zietantis &spes messis excideret . Quia ergo. Pater familias Deum , triticum homines probos, Zi-2ania improbos repraesentant ; Deusi, Christo Domino docente, malum in hac rerum serie existere sapienter permittit ; permittere autem ideo decrevit , quia ex permis sione mali bonum oritur . Haec parabolaeoctrinam de origine & permissione mali mirifiee confirmat ; mos. enim fuit Christo Domino ardua dogmata ad imagines revocare , quarum ope adumbrari possunt. Quommodo autem Deus per bonitatem suam summam mala dirigat ad bona , lucule
tissime patet ex historia Iosephi a fiatribus suis venditi Genes. 1 7. ) , & maxime e
morte Christi Domini , cujus Ioseph erat
279쪽
2ο Institutiones Philosophieae
De Deo in ordine ad creaturaS .
De Deo ereapore o conservatore . I. T IT vera creatiouis notio, habeatur ,
advertendum est quod producere , generatim sit facere aliquid de novo , sive aliquid quod non erat ; aliquid autem fit
de novo vel ex aliqua praeexistente materia, ut cum sculptor facit statuam ex marinmore ; vel aliquid fit de novo ex nulla praeexistente materia , ut cum dicimus Deum secisse ex nihilo omnia. Quod pro ducitur de novo ex praeexistente materia ,
illud proprie dicitur educi, & eius produ'ctio vocatur eductio ; quod producitur de novo ex nulla praeexistente materia proprie dicitur creari , & eius productio creatis appellatur . Igitur creatio definiri potest
productio ex nihilo tum sui , tum sufesti ; eductio dicitur productio ex nihilo fui, sed ex aliquo subjecti . II. Ex his notionibus liquet substantias
creari , modos substantiarum educi ; nempe cum substantia quaelibet sit ens in seipso existens, non potest produci ex ullo ente , cum vero modus omnis in se non existat ;sed in subjecto, cujus est modus , cuilibet modo convenit produci ex subjecto quod modiscat , ita rotunditas respectu massae cereae. Creatio exigit causam intelligentem& vO
280쪽
& volentem ; nam necessum est ut causa , quae aliquid producit per creationem , habeat ideam exemplarem rei creandae, & velit illius idear obieetum existere ; causa igitor creatrix intelligitur ea, cuius volunta tis actus necessario inseri volitam existentiam rei creaudae, ita ut inter illum actum voluntatis causis creatricis & existentiam rei creandae sit connexio essentialis; si enim voluntas posset frustrari absolute effectu vo- Iito , jam non conciperetur influere ph eo n suum emedium dando illi existentiam , nec proinde intelligeretur vera causa illius offectus. III creatum esse a Deo Mundum, crea tas ab ipso varias substantiaruio species, elum & terram , spiri rus & corpora non fides modo, sed ipsa ratio docet; esse enim debet fons atque ultima ratio , seu prima& immutabilis rerum omnium contingentium ac mutabilium causa , in qua series
mutationum non nisi eminenter existat . Mundum hunc universum a Deo creatum suisse ostendunt eadem argumenta , quibus existentiam Dei d Emonstravimus. Patet soli Dei competere potentiam creandi ; nam ad creandum requiritur porentia seu vis infinita , quae sola potest superare distantiam infinitam , quae est inter substantiam & non substantiam; soli autem Deo competit vis infinita . Praeterea nulla voluntas creata intelligitur hanc virtutem habere , ut necessaria sit & esentialis connexio inter aliquam ejus volitionem & extinstentiam entis ipsi extrinseci , quod antea vieque est ratione sui, neque est ratione sub-