장음표시 사용
291쪽
6 dissitur Ones philosophie mel positum in motu perseverat in motu,
quamvis cessaverit actio causae motricis .
Ergo a pari res posita in existentia debeti in ea permanere, licet cessare intelligat unactio causae a qua producta est . . . Resps Diae Ant. Non potem desinere esse se se C. Ant. per cessationem infitixus ejus causae a qua habuit esse. N. Ant. Equidemiquod existit existentiam. semel acceptam adimere sibi non potest, sed exissentiam potest ' amittere &estatim reipsa amittit , si causa productrix, Deus scilicet, desinat ii, illud influere. Ad probationem nego pari
tatem . Etenim per actionem prodactivam motus, Deus est determinatus ad consero vandum corpus in illo statu doneo a con trariis causis secundis determinetur ad idem corpus conservandum. in es ita statu. At. si ineui ab aliis causis Deus a non est determi natus ad dandam primam rebus existentiam ,, ita ad eam conservandam non potest.deter minari nisi. a seipso. re ur conserventur, tam necesse est Deum usile: existentiam illarum rerum pro secundo & tertio instanti, quam necesse suit ipsum. velle earum existentiam ut primo inciperent existere . Insti Statuere potuit Deus ut Mun. 4us creatus permaneret sine ulla actione po- stiva. Ergo .. - Resp. N. Ant.. Deus enim non potuit Velle ut creatura nom esset ne-eessario dependens ; atqui nisi creaturRm., . Mundum V. G. conservaret positive, crea-vura non esse V necessario dependens; posset enim concipi permanere independenter a
Dei ex stentia, & supposito per impossibia,e Deum non. existere , conciperetur tamen
292쪽
epe ira permanere; ergo non esset necet.
inrio dependens nisi postrive conservaretuz Objic. contra secundam partem . Creatior δε conservatio habent definitiones diversas , ergo non sunt eadem actio. . . Resp. Dist. Ant. creatio α conservatio habent definitationes diversas reIatiυe ad. di ersa temporalquae connotant C. Ant. praecise ut sunt actiones ad existentiam creaturarum termi-Datae, M. ant. & cons. Creatici & conserva, tio directe ut terminantur ad existentiam creaturarum definiuntur voluntatin divinae actus dans existentiam creaturis. At si spectentur divaria. temporae, quibus creatura. nim existentia respondet, creatis pertinevad' primum instans, . quo, creatura existit conservatio autem ad sequentia.. Inst. I. Creatio. unico instanti perficitur, conservatio autem pertinet ad sequentia instantia , . duratque per successi'nema temporis; ergo i creatio & conservatio directe nomiant eadem actio-. . . Resp. Dist. aut. creastio spectata ut dans primam existentiam, creaturae unico instanti perficitur , C. ant spectata ut actio , quae conserVat creaturis existentiam jam datam , N. ant. M cons Creatio, generatim in actio dans existentiam creaturae si vo . in. primo. sive in . altero instanti s creatio quatenus dans. existentiam creaturae imi primo instanti perficitur unico instanti, quatenus uso. dans existentiam ita secundo & sequentibus non perficitur temoporis puncto k itaque conserUati quamvis. diu multumque duret, dici potest creatio- Insiit. a. Absurde diceretur Deum nunc areara Mundum; ergo creatio differt a co
293쪽
. 278 distitutiones Philosephieo
servatione. . . . . Resp. Dist. Ant. absurde diceretur juxta usum loqMondi, C. Ant. proprie m philosophiee loquendo , N. Ant. &cons Usus loquendi obtinuit ut actio , qua
Deus dat existentiam creaturis vocaretur creatio, quando resertur ad primam exissentiam ; & conservatio appellaretur, qNari do speetatur in ordine ad perseverantem existentiam, licet utraque actio sit ejusdem generis seu potius eadem operatio.
I. Reaturae pendent a Deo non tantum ut sint & esse perseverent , sed e-ria ut operentur, atque in hoc consistit persectum Dei in creaturas dominium , ur1psa demonstrat idea Estis infinite perserit. Quapropter certum est & extra controversiam positum actus creaturarum etiam liberos penuere a Deo . Quomodo autem explicanda sit illa dependentia actuum liberorum a Deo disputant Philosophi . Ut quaestionis status clare exponatur praemittendae sunt definitiones aliquae . Praemotis seu prae determinatis generatim est praevius quidam actus unius rei vel cauta in aliam , quo haec ad actum determinatur. Praemotio seu praedeterminatio relate ad voluntatem est motio praevia & antecedens voluntatis actum, qua motione voluntas ad aliquid agendum impellitur . Praemotio duplex dis inguitur, alia moralis, psysica allia. Prae motio moralis est invitatio quaedam , ad
294쪽
Metapb . pars II Sect. V. C. II. et hortatio, suasio , vel quaelibet altera i pulsio ad aliquita agendum : sed quae consistere potest cum negatione adius. Physica praemotio est praevia & antecedens impulsio
ad aliquid faciendum, talis ex natura sua, ut non pollit consistere cum negatione Mctus ad quem impellit. Concursus in genere est eooperatio unius causae ciinc altera secundum hu)us exigentiam & indigentiam. Itaque concursus Dei cum creatura definitur cooperatio Dei cum ereMura agente pro exigentia & indigon ia creaturae , quae ope & auxilio Dei destituta non valeret per se solam agere . Rursus concursu9 Dei cuplex distinguitur, mediatus & immediatus . Mediatus est actio Det conservantis potentiam agentem : dicitur mediatus , uia Deus producens & conservans imineiate potentiam agentem, mediante eadem potentia eundem effectum producit , ac proinde non afficit actum nisi mediate .
Concursus immediatus est actio Dei ipsum
actum creaturae cum creatura producentis;
immediarus dicitur quia cadit immediate in actum ipsum ; ita ut effectus sit a Deoti a creatura simul agentibus, unde etiam dicitur simultaneus . . II. Aliqui volunt omnes & singulos actus creaturae liberos etiam ordinis naturalis sive bonos sive malos pendere a Deo tum per singularem praemotionem, tum per con cursum simultaneum. Volunt alii ac us ibberos in ordine naturali pendere tantum a Deo per concutium simultaneum. Nonnulli cum Durano solum Dei concursu in mediatum ad actus liberos quoslibet creaturλ-
295쪽
rum admittunt, voluntque Deum non a I ter ad eos concurrere quam creando & con servando vim amrim creaturis libere con-eeβam , ita ut ista vi activa semel donatae' creaturae non indigeant ulteriori actione Dei , quae eorum effectus immediate attingat. Haec opinio si ad actus naturales restri ni εδtur , quamvis rationi humanae satis consona videatur &a multis dissicultatibus facile libera , paucos tamen habuit sectato res . Alii enim numero frequentiores &
Philosophi & Theologi volunt speciale
esse Dei actionem ,. quae immediate attia gat effectus creatur rum ,. & concursum immediatum qualem superius explicavimus admittunt .. Hic autem sermonem habemus
dumaxat de actibus liberis in ordine natum rati, ast quos edendos sufficit naturalis facultas nobis in creatione data se ut ad scribendum, deambulandum &c. Quod autem
spectat actus supernaturales , ad' quos, producendos auxilium supernatural di necessalium est se quales sunt actus Charitatis; Fidei &e. oe his, actibus quaestio ad Theol
giam pertinet.. III. Conscientiae testim ita cuique commpertum est se naturali & necessario pondς re inclinari ad amandum bonum in generer seu felicitatem , & indeliberatis motibuν seu primo primis serri' ad quaecumque O, jecta singularia , quae praeseserunt aliquam bonitatem &vellit imaginem quandam beatitudinis . Tabis, ireclinatio di impulsio necessaria est vera praemotio physiza , qu Deus impellit voluntatEm ; cum enim v
hiaras creata hujnsmodi inclinationem nin
296쪽
iuralem in se ipsa sentiat , nec eam pr arbitrio prodocat , necesse est ut haras ipsi Deus impresserit continuoque conservet . In hac praemotione physica naturali , quae non differt a voluntate ipsa, nihil est quo4m,nimum officiat humanae libertati; quem
admodum enim voluntas necessiario & m
tibus indeliberatis fertur ad quaecumque obiecta singolaria quae ipsi exhibentur ut bona, ita potest iis motibus indeliberatis ει- re vel denegare consensum , & ex duobus bonis singularibus propositis hoc vel illud eligere , i qui quidem posterior actus liberest. His praeminis, praesens questio tota in eo versatur, an Deus physice Ipecialiter prae-
determinet voluntatem creatam ad actus liberOS naturales , ρον quos voluntas eligit
hoc vel illud bonum , per quos consentie vel dissentit impulsionibus , ad bonum aliquod singulare . Sed cum haec materiae abstrusissima sola ratione discuti non possit.
utriusque sententiae praecipua argumenta referemus, & deinde concursum immediatum juncta conclusione ostendemus. Asferuntur rationes quibus probatur pr.ems-- tio ph ica ad actus liberos naturales. Primum argumentum. In actibus liberi qui 'vires naturae non superant , voluntaS creata est indifferens ad agendum vel non. agendum. Ergo seipsam determinare nompotest nisi a Deo physice praemoveatur; nam mens. non potest sese determinare nisi agat et sese determinare agere est ; ergo si se ipsam Silae sine praemotione physicae determinet fi
297쪽
requiritur adhuc alia praedeterminario, qua se determinet, seu qua agat tali modo . Circa hanc secundam determinationem quae vere est actio libera , eadem est dissicultas& sie deinceps in infinitum . Ergo necesse est ut prima voluntatis determinatio a Deo
Respondent non dari in mente humana determinationes determinationum in infinitum, mentem gaudere potentia sese determinandi vere activa , qua semetipsam determinat sine alia determinatione privia quae eam efficeret mere passivam. Itaque x ad bonum generatim tendimus necessario .. a. Intel lectui objiciuntur bona singularia , quae cum non sint summum bonum neces- Ario non determinant. 3 Consideratis illis bonis metis ad ea prosequenda vel omittenda semetipsam active determinat, cujus determinationis vera causa est ipsa mentis actio . Si valeret argumentum prupositum,t in systemate praemotionis physicae urgeri eodem modo posset s nam cum sese detem
minare sit reUera agere , necesse seret ut mens ageret ad sese determinandum , at- 'ue ita requireretur secunda determinatio& secunda praemotio phy sica, & sic deinceps in infinitum . Secundum argumentum . Voluntatis
determinatio est aliquid positivum, aliquid male, aliqRa persectio, cum sit actio ; illa
perfectio non erat in menta antequam produceretur ; atqui mens humana novam per
sectionem in se producers non potest, nisi eam Deus producat ; ergo &c. Mai. evi dens est . Prob. Min. Nemo potest dare quod
298쪽
Metaph . Para II. SesI. II. C. II. 283 quod non habet , nec prolude plus quam
habet, ergo ens creatum non potest sibi d. re persectionem quam non habet, nec suas ullo modo perseetiones augere , ergo mens humana novam perfereremem in se producere non potest , ae proinde nec primam determinationem , nisi eam Deus producat; alioquin necessum isa et 't persectionem ibiam e nihilo mens educeret. Respondent maximum esse discrimem inister substantiae creationem e nihilo, & modi alicujus in subjecto j1m praeexistente generationem ; facultatem activam sese varia ratione modificandi menti humanae a Dinesse concessam ita ut possit mens novam modificationem quam antea non habebat in se producere ; illae enim mentis modificationes in potentia activa quodammodo continentur , cum nulla esse possit activa po tentia nisi sit vera potentia agendi , ac proinde actiones ante noti existentes serma. liter producendi. Unde, inquiunt, si argu mentum probaret iam foret concedendum
mentem nulla ratione proprie agere posse, cum omnis actio in mente a Deo necessario fieret , mens ergo esset mere passiva non libera, quod absurdum est . Imo sentimus & ipsi mentem nostram a nobis moin disicari, ipsi volumus, voluntatis impetum cohibemua prout videtur , ipsi etiam c-scii sumus , eaque conscientia cogitatio est
seu mentis modificatio & perfectio , quae plane nostra est. Neque hoc quidquam divinae gloriae detrahit ; quod enim modi
Cationes nostras procreemus per beneficium creationis a Deo non a naias habemus ,
299쪽
cum praesert i m Deus modo rum productio. Rem quae a creaturis fit & noverit, & imia pedire, ut ei videtur, possit.. Tertium argomentum . Oportet ereatum ras quamma cime a Deo pendere non m indo creationis & conservationis ratione ,
sed etiam in ipsis operationibus liberis , auod solent Metaphystici ita est erre P cautas secundas pendere a prima in fieri ,
esse at'ue ιn sperari : Deus enim sum inu ni dominium habet in ereaturarum volvorates , potestque eas flectere & inclinare quo- eumque u luerit, estque earum primus motor 2 atqui haec summa creaturarum in suis
actionibus liberis depententia sine praedeterminatione physica intelligi & esse nequit, Ergo &c. Mai. constat. Prob. Min.
Summa non est dependentia qua major e GD. potest . At vero creatura ad actus singulares physice non praedeterminata minus a Deo pendet quam eaἰ, quae praedeterminata seret , ergo &c. Praeterea quomodo Deus voluntates creatas quocumque vult flecteret , atque earum etiam liberr mas Dctiones. certissime praevideret , nisi eas ipse ad agendum physice praemoveret λ Nam sin' praemotione physica amones liberae mi ni me fixae erunt, sed contingentes omnino respectu Dei, nihilque erit quo certo praecognosch queant. 'Respondent I Sine praedeterminatione physica persectissime intelligi causam secunda miliberam pendere a Deo , tum in fieri & inesse per creationem &conservationem, tum in operari per concursum . a Seclusa prae-inatione physica Deum intelligi primum
300쪽
m manae voluntatis moturem quatenus illam prae movet ac praedeterminat tum ad bonum in genere per innatum felicitatis a-anorem , tum ad obiecta singularia , quaecumque ab intellectu bona repraesentantur Iter motus primo primos . ... 3 Actionem theram etiam ut libera est pendere a Deo quatenus creatura libere agens non habet vim bene agendi nisi a Deo , nec. potestillam exerere nisi dependenter ab ipso . . . . 4 Admitti quidem debere maximam creaturae a Deo dependentiam, sed ita ut illa fa remaneat libertas ; per dependentiam autem quae oritur ex praemotione physica tolli aiunt vim omnem agendi omnemque essentiam actus liberi .... s Deum sine Praemotione physica posse flectere volunta-2em humanam quocumque voluerit, & Omnes actus liberos certissime praevidere ; ad
id enim satis est si Deus noverit quid crea- ra actura sit in tali circumstantia tali aut tali modo excitata ξ; quo cognito potest Deus adhibere media , quorum auxilio V luntas factura est reipsa & libere quod ipse vult. Addunt praeterea, praemotionis physicae patronos vocibus obscuris sibi & aliis perlaepe fucum facere , quaerendamque ab apsis quid si pendere a Deo . Si hac voce tignificetur creaturis nullam inesse per se operandi facultatem, sed Deum proprie loquendo esse saeuitatem activam creatura.
rum , hoc ipsum est quod quaeritur , mera- ue est petitio principii . Sin autem penere in operando significet Deum posse vim operandi creaturae detrahere , impedire didirigere prout Vult , quod quidem nemo