Institutiones philosophicæ ad studia theologica potissimum accommodatæ, auctore ... Fr.co Jacquier .. Metaphysica

281쪽

α66 Ulautiones Philosophicaeiecti . Unde SS. PP. contra Arianos probant Verbum non esse creaturam , ex eo

quod cuncta per ipsum suerint creata. Constat etiam Mundum fuisse a Deo li. bere creatum; illius enim summa perfectio a Mundo creato non pendet, alioquin non esset summa persectio ; ergo illum non necessitate naturae , sed libere omnino condidit, seu creavit quia vomita I isdem rationibus probatur Deum non fuisse necessario determinatum ad hunc potius quam alium Mundum creandum ; quamvis enim summa sapientia semper facere teneatur quod sibi melius est , si quid melius esse posset sapientiae infinitae, non tenetur tamen sacero quod criaturis melius est ἱ igitur , ut o servat Hugo a S. Victore : Magnum ies di.

Dνimen intor id quod es respectu Dei m ιius , oe id quod es rantum melias respectu ereaturarum 2 mPIius est ematuris esse quam non es e , esse perfectiores guam minus

perfretas ; sed relate ad Ddium Lee duo funa unum oe idem , ipsi melius non es s cre turae exi sunt quam fi non exi sani ; nec ipsi melius es s plures vel pauciores perfectiones habeant , quia perfectio disina nullo modo a creaturis pendet . Sed de his iam fuse disputavimus in capite praecedenti. IV. Dogma de Mundi creatione nihil omnino conjunctum est cum quaestione scho. Iastica de aeternitatis notione . Disputant scholastici tit m aeternitas sit fueeu AE , seu ex partibus 'perpetuo fluentibus ti sibi invicem succedentibus composita ; an vero sit duratio simplex, quae praeteritum & futurum necessario excludat. Primam opinionem

282쪽

nem acriter tuentur Scotistae, alteram vero

Thomistae . Suam opinionem colligare nituntur Scotistae cum dogmate de Mundi creatione. Etenim , inquiunt, si aeternitas sit insans indisi iti & praeterita futura. que i complectatur , iam nullum assignari poteridi in tota aeternitate temporis punctum, iri qu' creaturae non extiterint . Praeterea decretum de Mundo creando nulli determinato temporis puncto respondere potest. Cum igitur actus divinae volantatis Mundi creationem decernentis nullum principium habere potnerit , etiam ita nec creatio Mundi iniuium potuit habere . Thomistae hoc alio modo ratiocinantur ;Si aeternitas foret successiva , infinita con tineret tempora ; sed infinita temporum successio exhauriri nunquam potest, ac proinde ad praesens usque tempus pervenire fuisset impossibile ; exhausta enim foret infinita temporis successio a 'uod repugnat . Praeterea aeternitas, inquiunt, est perfectio Deo essentiniis; at perfectio essentialis Deo successiva esse non potest; Deus eam totδ m& semper habere debet. Tandem perfidi Solina vel consisteret in partibus singulis, vel in successionibus omnibus simul sumptis . Primum dici non potest ; cum enim partes singulae perpetuo fluant atque praesentes sint , praeteritae , & suturae, persectio essentialis perpetuis mutationibus seret obnoxia.

Neque perfectio illa in omnibus partibus successivis simul sumptis consistere potest ;Deus enim per totam aeternitatem essen ria.

li perfectione destitutus foret , quandoquidem partes illas singulas simul continere M a non

283쪽

non potest . Ita argumentantur subtilissimi hine & inde Philosophi : ar certissimum est creationis dogma cum subtilitatibus illis

metaphysicis nequaquam conjunctum elle . Nos autem ab illis disputationibus alieni aeternitatem definimus existentiam , quae nec initium nec finem habere eotest , aeternit,

iis naturam mentibus creatis assequi & comprehendere datum non est. Hic tamen, data occasione , non abs re erit explicare quid de temporis natura conjectentur recentiores quidam celebres . Metaphysici. Rem ira explicant . Si ad comtinuam entium sibi invicem succedentium A , B, C, D Sc. successionem attendamus,ti existentiam ipsius A distinguamus ab existentia ipsius B , existentia ipsius B ab existentia ipsius C &c. quatenus tali ordine

se in vicin consequuntur , ut A sit primum, B secundunt, C tertium &c. notionem Iemporis formamus . Itaque tempus definiunt indinem Decessivorum in serie continua, ac proinde tempus non dari aiunt nisi existensibus sueeesivis in continua ferie, ideoque partes temporis iactuales nullas admittunt, nisi quae per rerum existentiam altu desi- nantur . In hac hypothesi tempus se habet ad res successivas sicuti numerus ad

res numeratas I numerus enim est earumdem unitatum multitudo; per unitales autem designantur entia, quorum unumquodque unum est . Numerus igitur differt a rebus numeratis, non tamen datur nisi rebus existentibus . Ita etiam tempus diversum est a rebus successivis, illis tamen sublatis, tollitur. Itaque antequam exilierentre

284쪽

Metaph . Pars II. ses. II. C. II. 26yres successivae, intelligimus quidem tempus possibile , quatenus possibilem rerum successivarum existentiam nobis repraesentamus ;nullum vero extitisset tempus actuale . Qua

re tempus illud actuale, quod ante Mundi ereationem fingimus , imaginationis Detum

esse et reum . Igitur affirmant ex idearum nostrarum successione nos tempus cognoscere . Perpetuo fluxu in nobis percipimus multiplicem id earum successionem. Dum ideas illas mentis acie intuemur, cognoscimus nos existere , ac per eas novimus existerae multas res alias extra nos positas. Intimo su experimur intervallum temporis inter ideas disiunctas , non secus ac oculis intuemur intervallum locale inter bina extrema hexapedae . Illud temporis intervallum aestimae. mus potissimum ex idearum intermediarum multitudine . Ubi abrumpitur haec idearum successio , vel potius ubi deest id earum iri- termediarum intuitio , tune intermedium illud tempus iii star puncti habetur . Id autem plurimi te causis contingere potest a vel cessare possunt idear intermediae ut in profundiori somno fieri putant nonnulli , vel ipsae ideae nimis debiles sunt & langui

dae ut, in somno graviori , vel e contrario nimis funt vividae & totam occupant mea. rem , ut in profundissima meditatione ; atque' his tempus brevius apparet . Contra

vero iis , qui calamitatibus conflictantur , vel qui rei molestae inviti dant operam , mens ab ideae objecto avertitur, & ad alia objecta convertitur , iisque dies apparent

longiores. Praeter hanc temporis. mensuris ,

285쪽

quae ex idearum successione oritur , aliam quoque considerant mensuram fensibilem , quam ex corporum motu desumunt , Uerum haec mensura ad idearum successionem reserri etiam potest . Etenim motus ideam nobis comparamus per reflexionem in ideas successivas , quas corpus motum in mente

excitat, dum in variis locis successive existit . Et quidem dum horologii indicem conspicimus , illius non percipimus motum. Index in eodem loeo remanere nobis videtur , & dum longa id earum series in mente fluit , partes spatii , quod corpora describunt, diuinguere non possumus . Attas mobile tanta celaritate rapiatur, ut nubtam habeamus dearum successionem , interea dum ex uno loco in alium transfertur, dicimus in instanti spatium percursum

fuisse. τ1n illa hypothesi , quae aJ Thom istarum

opinionem sacile revocari potest l, statim solvitur 3 ulgaris Scotistarum objectio ; ae ternitas enim tempori prorsus heι erogenea est , nec cum uito tempore comparabilis . Sed quidquid sit de variis Metaphysicorum hypothesibus , disticultas omnis evanescit , si aeternitatem accurate definiamns yxisten tiam, quae initio earet . Scholastici

vulgo definiunt aeternitatem e Durationem interminabilem , indita Hem , & in dependentem , quae quidem definitio nostrae consona est . Uerum , ut tollatur omnis ambiguitas , nullusque relinquatur hypothesibus SQ . s .pro ra io' vocabulum sexissensi substituimus . Cum hac nostra definitiona apprime consentiunt quae scribit Sanctus

286쪽

Metap f. Pars Idi Sect. II C. II. 27 IAugustinus lib. II Confess. cap. 13. Quaestionem iam tempore suo vulgatam e quid

faceret Deus antequam orbem conderet : ri- .riet S. Doctor his verbis Si autem ante

coelum o terram nullum erat tθmpus , cur quaeritur quid tunc faciebat Non enim erat stinc, ubi non erat tempus , nec tu tempore rempora praecedis , a ioquin non omnia tempora praecederes . . . . videant itaque nu

tempus esse pose fine creatura tua , s Minnant i Ram υauitatem loqui. Ex his san-d i Augustini verbis colligitur etiam responsio ad quaestionem aliam : Utrum Mundus est 3 creari potuerit. Haec quaestio nullum omnino habet sensum , si realem temporis motionem considere mu'. At nullam patitur difficultatem si temporis possibilis notionem

attendamus. V. Quae Deus omnipotenti voluntate sua creavit, eadem conservat . Quemadmodum

autem productio est id, per quod causa dat affectui exsere , ita eo ervatio est id pecquod causa dat effectui perfeυerare. Duple cautem distingui poteli conservationis spe- cies, directa scilicet & indirocta . Di recta est continua productio rei per actionem p sitivam ; indirecta nihil aliud intelligitur

quam remotio eorum , quae rem destruere possunt , ita dum quis accensae lucernae flammulam contra ventorum vim, qua extingueretur, manu protogit . Alia itidem distingui potest species eonservationis quae negatiυa dicitur, & est mera non destructio rei, quae tamen destrui posset. His positis quaeritur quo genere conservationis indigeant creaturae ut reipsa con-

287쪽

x et Institutiones Philosephie.e

serVentur a Deo . De hac re duplex eflphilosophorum sententia di licet caeteroquin omnes creaturas a Deo conservari conte tiant, alii volunt semel creatis rerum n turis datam esse stabilitatem, ut fine natu- rae vi esse pergant , nisi a Deo destrua . tur . Substantias omnes secuniam hos Ihilosophos vi a Deo solo accepta necessarici sunt, nisi ab ipso Deo in nihilum redigantur; quaecumque mutationes ex naturae lais gibus iis conveniant, eae duntaxat sunt eidentales. Alii conservationem esse velu- ti perpetuam quandam creationem contendunt , adeo ut quemad modum , Deo volente, vi hujus voluntatis res extiterunt, ita ejusdem voluntatis perseverantis. emcacia esse pergant. Sunt etiam alii. qui non voluntatem solam Dei existentiae & durationis rerum causam agnoscunt; sed praeterea infuxum quemdam Dei in creaturas esse amrmant , cujus vi conservantur . In r tam abstrusae hae omnes sententiae suas habent dissicultates , quibus non ita facile re accurate satisfit. Qui Deum volunt stabilitatem substantiis indidisse non. possunt as firmare substantiarum naturam sibi perspectam esse, atque in ea stabilitarem, quam dicunt, se deprehendisse , ideoque meram conjecturam in medium. proferunt . Si athinfluxum confugias, rem neque compertam. ratione, neque ab ullo intelligendam pro-Fers , ideon ve nihil, quod accurate. philosophantibus satisfaciat dixisti . Superest ergo tertia senten pia, qua generatim tantum aD. firmatur creaturas vi & emcacia voluntaris perseveranris Dei conservari L aut quom

288쪽

dam modo continuo creari. Haec sententiae nunc eommunis., quamvis non videatur sola ratione demonstrata, pluribus tame pro

bari potest argumentis. Quare sit:

conservapione ; unde eo ematio nihil υι- Aetur ese altad quam continuata creario

Prob. I pars . Tam creatura indiget .ctione Dei positiva ut perseveret existere, quam ut incipiat existere ;. atqui . creatur indiget actione Dei positiva ut incipiat existere ; ergo &c. Minor per se patet - Prob. Mai. Creatura in primo instanti existens non magis est determinata ut in secundo instanti exi stat, quam dum erat in nihil determinata fuit ut inciperet existere ; si quidem primum instans existentiae in cre

turis nota magis connexionem necessaria

habet cum secundo instanti existentiae, quam nihilum cum enta . Si enim esset necessa via connexio inter primum & secundum instans milientiae, Lila connexio ex naturis substantiae semel cxeatae, aut ex necesiariin voluntata Dei deduceretur ; ac proinde re' pugnaret ut substantia semει creatae in nihilum Deo volente redigeretur , cum Deus non possit contradictoriae facere . Absurdu Vero est dicere eum, quὶ omnibus existentiam libere dedit, eandem. adimere pro M-bitrio non posse.Ergo &c. Prob. 2 pars , quae prioris non est nisis oliarium . v Non minor via requiritur

289쪽

ut creatura perseveret, quam ut primum incipiat existere . Et quidem , ut ratiocinatur Cartesius, ex eo praecise quod nune existam non sequitur me debere post horam existere, nisi existentia mihi continuo tribuatur ab eo, qui est eus ger essentiam . Neque tamen putes singulis instantibus renovari actum divinae voluneatis, quasi' Deus

continuo diceret: Vola eνeaturam exsors

sed est unicus idemque actus simplicissimus ab aeterno productus quo Deus voluit rem existere, qui actus positiυε influit in singula momenta quibus existit creatura. 2Si singulis instanti s Deus non produceret

seu crearet omnes creaturas , eas non posset anni hilare; nam anni hilario non videtur fieri posse nisi per actionem positivam aut per subtractionem inionis positivae , id est, aut tribuendo nihilum, aut desinendo tribuere existentiam; atqui nihilum dari non potest i cum nulla sit positiva actio, quae ad nihilum terminetur: ergo non nificessando an actione, qua existentiam Iribuit Uea .annihilare potest res crearas ς ergo fingolis momentis omnibus existentiam tribuit cum singulis momentis eas possitan nihilare suam actionem sistrahendo. . . IEntia non Oroducuntur, nisi quia Deus vult ea proaucere, non pergnnt esse nisi quandiu vult, Deus vult ea esse quandi tulit ; ergo Deus ea producere pergit qua diu sunt; nam cum velle ut quod non est incipiat esse, in Deo sit rem creare; itamiam velle ut quod est pergat tandia esse, est toto tempore in rei productione seu cre

rione perseVerare.

290쪽

Metaph . Pars II. Sect. II. C. II. et 7s

objic. Deus negative tantum creaturan Conservat s ergo. . . . Prob. Creatura semel

existens debet perseverare, modo Dens no lit eam an nihilare. Ergo ... Resp. N. an T. ut enim creatura semel existens perseveret existere, requiritur ut Deus velit positive eam in sua existentia perseverare , quIa crea tura non habet existentiam nisi dependentem & precariam, quatenus ipsi datur a Deo ; unde si Deus cessat ipsi dare existentiam, eam ipsi necessario austri . Et quidem creatura ut diximus, non potest an- nihilari per actionem positivam ; superest ergo ut Deus creaturam annihilet negatiave, desinendo scilicet ipsi dare existentiam. Inst. i. opus artefactum remanet sine altera actione positiva arrificis. Ergo a pari . . . . Resp. N. Cons. Disparitas est quod opus artesectu in non habet ab artifice suum esse simpliciter, sed tantum suum esse modaliter, seu tale esse, hoc est partium di- positionem & situm; nam partes totius amtefacti secundum entitatem prius existebant quam ab artifice disponerentur, nec ab a tificis voluntate pendebant ut existerent. Unde singulae eius partes, quae habent exustentiam suam a Deo & iugiter conservatam, remanent in eodem situ in quo ab a tifice positae sunt, donec causa aliqua alia hunc ordinem destruat. Contra vero substantiae ipsae creatae cum a solo Deo acceperint suum esse simpliciter, indigent ea-aem Dei actione , quM iplis conservet existentiam semel datam . Ιnst 1. Quod semel habuit esse, non po-tra desinere esse . Et quidem corpus se-