Institutiones philosophicæ ad studia theologica potissimum accommodatæ, auctore ... Fr.co Jacquier .. Metaphysica

301쪽

285 . Institutiones Philosoplieae

negaverit qui .Deum agnoscet, iam allatum In argumento axioma non probat Deum per physicam praemotionem actionum creaturarum proprie auctorem esse . Et Cerre , inquiunt, , ut summam Dei in omnia sua opera potestatem agnoscamus , non videtur nece sse ipsi ea tribui qiue a creaturis fiunt , sed tantum , quemadmodum quidquid in hent creaturae id a Deo acceperunt, id etiam Deo volente posse amittere , nec suis facultatibus inscio aut invito Leo posse ullo modo uti. . Hoc posito satis a prima causa pendere intelliguntur , neque ulla ratione divinae potentiae subtraehuntur . Igitur spe, cro us ille creaturarum a Deo dependentia psa textus quo probare nituntur Thomista omnia a Deo aetive & proprie fieri, plane, Inquiunt, inahis est. Praeterea tantum a b.

eu, subjiciunt Thom istarum adversarii , ut i ς. praemotionis physicae opinio divinam

gloriam extol. at , quemadmodum ejus sui . tores aae re solent, quin potius divinis per feetionibus aliquid detrahat. Dum enim ita deprimuntur opera divina ut machinam perpetuo movendam imitari videantur , divinae gloriae non satis consultum esse aiunt. Ecquis enim horologium , quod fune circumcuelo vi elateris sui aut ponderis horas 1sine alio subsidio demonstrat , ei nost teponat , quod idem non praestaret nisi quis perpetuo indicem digito moveret pQuartum argumentum. Deus conservat Gmnes creaturas creatione continuata, ut diximus 3 ergo Deus omnes creaturas in

omnibus suis actibus physice praedeterminat Hc praemovet . . . Prob. Cons. a Deus per

302쪽

conservationem Continuo creat animam ,

M proinde de singulis momentis eam totam cum omnibus suis actibus ac determinationibus creat; ergo Deus mentes humanas , omnesque substantias physice praemo-

et . . . a. DeuS Omnes actus ac determinationes mentis nostrae conservat, sed conservatio non est nisi co inuata creatio , ergo Deus creat omnes nostras actiones Atinque determinationes non solum eo te meo .

re quo sunt, sed eo primo instanti quo incipiunt esse: ergo Deus praemovet physice ;nam physice praemovere est nostras determinationes physice operari & creare . Respondent I hoc argumentum esse ad hominem & nihil probare adversus eos qui

conservationem dicunt non esse cum creatione proprie dicta confundendam . . . .

a Nihil etiam probare adversus eos qui fatentur quidam conservationem esse conti- uatam creationem, sed substantiae tantum& facultatum ipsius naturalium , eam Ve ro non immediate ad actus ipsos a substantia productos extendi debere .... 3 Po sito quod Deus conservet non solum potentiam agendi, verum & actus ipsos, ae proinde quod immediate concurrat cum creaturis ipsosque actus creatione producat, inde tamen nou probatur praemotio physica, quia creatio illa actuum seu concursus non est praevius sed simultaneus & conmmitans; at praed terminatio seu praemotio, ut nomen ipsum praeseseri, debet esse praevia. Ergo . . . Verum haec ultima responsio nullo modo videtur argumento satisfacero. nam ut valide instant Thomistae, po-

303쪽

sto quod Deus immediate creet actus quon umque creaturarum, seu quod idem e si , immediate cum iis concurrat, certe nihil est in iis actibus quod non sit a Deo prΟ- ductum ac creatum . Si autem in iis nihil est a Deo non creatum, omnis creλturae in operando determinatio atque actio est effectus Dei agentis ac creantis, id go actio divina est praevia, saltem ea ratione quae sufficit ad omnem vim praemotionis physi

eae stabiliendam; nihil enim aliud potest

praemotio physica facere quam omnem creaturae determinationem & actionem creare Praeterea , inquiunt Thomistae , I ut con- Currat Deus ad haac actionem necesse est ut sese determinet, vel ut determinetur ad concurrendum potius quam non concur rendum 4 2 Id quod Denua ad concurrendum determinat debet sumi ex parte crea

turae; alioquin Deus per se iplum solum

non determinatus a creaturis, eas determinaret ac prae moveret. Quod in creatu.

xis est indeterminatum non potest Deuta ad concurrendum potius quam ad non con- Currendum determinares nihilum enim oti lhil potest producere. 4 Voluntas sine con, 'cursu absolute est sine actione & sine determinatione , quod lateri debent concursus immediati patroni, cum juxta eos sine concursu nulla possit esse actio aut determina tio . ergo concursus non est concomitans ac simultaneus tantum, sed praevius f A quidem non a creaturis indeterminatis, sed ia semetip o ad concurrendum, seu ad creando actionem determinatur Deus . Nihil

st in creaturis quod Deum determinare

possit ,

304쪽

Metaph . Pars II. Sect. II. C. II. assypossit; non facultas quaei est indetermin raante concursum, cum non possit determinari sine concursu; non actio ipsa, quae ante concursum nulla esse potest .

beros naturales..t Primum argumentum . Praemotio physica hos habet caracteres inseparabiles . I Au-tecedit omnem actum voluntaetis . a Datur ex solo Dei beneplacito . 3 Est omnino necessaria ad omnes prorsus actus tam bonos quam malos . 4 Talem habet conne. xionem cum actu ad quem datur ut praedestinatio ad actum & non actus sint duo impossibilia. ue Connexionis illius infalli-hilitas non repetitur ab aliquo extrinseca sed ab ipla praedeterminationis natura, qua tenus per se actum infert, & de se est etias entialiter conjuncta cum actu. De his ea-racteribus consentiunt physicae praedeterminationis assertores, atqui Deus non sic prae- determinat voluntates creatas ad actus liberos ordinis naturalis ; nam talis praedeterminatio repugnat libertati ; quod ita probant . Illud repugnat libertati quod , si adest, affert necessit atem agendi antecedentem ; si non adest, affert impossibilitatem agendi antecedentem, atqui alis est prae- . determinatio physica de qua agitur. Ergo M. . . . . . , Si adest , affert necessitatem agendi antecedentem; quod enim antecedit omnem voluntatis actum ς & quo posito voluntas non potest non agere, affert necessitatem agendi antecedentem, atqui prae 84. Metaph. N de-

305쪽

a o Institutiones Philosophica determinatio phy sicat talis est; si quidem

habet intrinsecam & essentialem connexio nem cum actu ad quem datur, ut patet ex ipsis caracteribus mox allatis ergo sum adest , praemotio physica. affert necessitatem agendi antecedentem ... a Cum abest, a fert impossibilitatem agendi antecedentem ,

nam illud , cum abest , affert agendi impossibilitatem antecedentem , quod a voluntate est prorsus independens, & sine quo voluntas absolute non potest agere ; atqui praedeterminatio physica talis est ut patet ex al& 3 illius caractere; ergo cum abest, affert impossibilitatem agendi antecedentem , idque eo magis repugnat , quod in acti. bus liberis & naturalibus, Deus nobis facu tatem vere; activam concesserit actuum suorum dominam , ita, utirevera eos possit pin re vel nou ponere ad libitum.. RespondM Thomistat, ad rationem liberistatis non requiri facultatem agendi velinon agendi in sensu composito, sed tantum insens y diviso, quam facultatem noni tollit praemotio physica . Itaque, inquiunt, ut homo sub praemotione in physica libor sit, minime necesse est eum posse in sensu composito non agere eodem tempore quo agit, quemadmodum ut libere, sedeat, non requiritur eum posse simul stare & sedere, sed sufficit ut sub praemotione physica semper conservet potentiam non agendi ino sensu diviso, quemadmodum dum sed αι habet potentiam standi, ita sensu diviso . Revera impossibile est ut homo per physeam prae

motionem ad agendum determinatus,'non

set determinatus in sensu composito ς μεγ

306쪽

Metaph f. Pars II. ged . II. C. I. a' imotio enim physica actum ipsum & ipsam

determinationeri ponit , unde repugnat ut

determinatio ponatue simiu ω, non sit; sed

tamen' remanet semper . potentiR non agen di in sensu diviso.): i I a

Verum haec responsio. utilis. & merum effugium videtur Thomistarum adversariis .

Nam, inquiunt, quid aliud haec responsio clare significare potest nisi hominem sub

praemotione physica non posse revera age re, vel tantum ei remanere potentiam ad non agendum si tollatur praemotio, que inadmodum homo vinculis constrictus habet potentiam currendi posito quod ei eximantur vinculat An vero dices hominem constrictum vinculis quibus se expedire nequit in sensu composito ; quamvis id possit in sensu diviso, liberim esse ad currem dum, quia vincula illum non privant pedibus & vi naturali currendi In eodem sensu nec ipsa gratia necessitans a Calvino

admissa tolleret libertatem tum enim Fere diceretur voluntatem posse abstinere ab actu in sensu diviso gratiae necessitantis δ : 'ergo cum in sensu composito praem Delon: 'hν .sica repugnet hominem non agerdi, in ulla

remanet libertas . Quoad paritatem hominis sadentis necessario in liensis' composito eam negant, quod in homine sedente necessitas sedendi sit tantum consequens; quia subseqaitur liberam voluntatis determina itionem oritur ab ipso voluntatis & libertatis exercitio; contra vero necessitas. agetidi respectu voluntatist, . quae physice praedeterminatur , seret itinecessitas antecε- aens ut te auae oriretur ex principio an-N a te-

307쪽

tecedente . . Praeterea homo qui sedet potest surgere nec est necessario determinatus ad sedendum . per aliquod principium neceua-rso premovens'ac sedendum; unde potest pciorem determinationem liberam mutare pro libitu, at homo physice praedetermiratus ad agendum, hanc praedeterminario-erem non potest amovere, cum ab ipso non pendeat, quia sicut illius praesesitia ita& amentia est independens a voluntate; ergo ea praemotio libertatem prorsus deis struit . Reponunt Τhomistae indifferentiam posi,

tivam remanere posse cum determinatione actuali etiam antecedenti, quemadmodum homo sapiens est actu & antecedenter de te minatus ad vitam suam conservandam, &tamen in se sentit potentiam sese praecipitem agendi , quam .certe repugnat ad actum reduci in sensu composito, i seu quandia mente sanus erit; quemadmodum ergo homo sapiens est antecedenter determinatus ad vitam conservandam , ita ut certissimum sit lare ut semetipsum volens atque lubens non occidat, & tamen liber sest ad iis metipsum loco idendum, sic etiam licet homo sub praedeterminatione phylica sit ad agen dum antecedenter determinatus, . fruitur semper libertate ad non agendum. Sed Thomistarum adversarii contendunt

homine sano & sapiente nullam esse liber. ratem ad seipsum occidendum , licet homo ille possit deinceps insanire & semetipsum occidere, nam homo non est liber ad prosequendum malum qua malum ; sed mors sine ullo emolumento , sine ulla. ratione . Te

308쪽

Metapb . Pars II. ses. II. C. II. 293 respectu hominis sapientis est malum qua malum I ergo homo sapiens non est liber ad semetipsum occidendum. Secundum argumentum. Praedeterminatio physica facit Deum auctorem peccati , &proinde hominem meriti atque demeriti incapacem; nam iste est auctor peccati , qui

creaturam indifferentem decreto anteceden

ti , efficaci & ineluctabili physice applicat

ad peccatum ; atqui per physicam praemo. rionem De iis hoc faceret , ut patet ex Carae erib us illius ; antecedit enim actum voluntatis , habet infallibilem cum actu ad quem datur connexionem, & ad omnes a-rius sive honos sive malos necessaria est . Igitur praemotio physica facit Deum auctorem pereati, ac proinde reiici debet tanquam iniuriosa sanctitati divinae . Et quidem praedeterminatio physica tam facit Deum auelarem peccati , quam auctorem honi operis ; nam juxta Thomistas , ideo Deus est auctor bonis operis, quia ad ipsum

praedeterminat motione antecedente & ex natura sua efficaci ; atqui pariter praedeterminat ad malum opus per similem motio. Pena antecedentem & ex natura sua efficacem e ergo &c. Neque dicant Deum. praede terminare tantum ad physicum & materiale peccati, no vero ad moralitatem seu ad formale peccati ; cum enim detur a Deo praemotio physica ex propria determinatione & inde pendenter a creatura , positaque praelnOrione

309쪽

aso . Institutiones Philosoplieis auctorem peccati tum quoad physicum , tum quoad morale, quod in actu lingulari necessario conjunctum est cum physico . Tandem honao qui mecat privatus fuit

praemotione ad non peccandum neeessaria . 1 Imo habuit praemotionem necessario conium Oam. Cum actu peccati , ergo non poterat non peccare . Quomodo igitur homo pe

cati reus esse potest , qui fecit id ad quod

erat a Deo praedeterminatus , & non secie bonum, quod non poterat sacere sine praemotione, quam non habuit, R quae ab ipf, non pendebat λRespondent Thomistae t has difficultates obiici non posse ab iis qui concursum immediatum Dei in omnibus creaturarum a

ctibus exigunt; quemadmodum enim Deut concurrit ad materiale peccati , licet non eoncurrat ad formale , ita etiam potest prae movere ad actum peccati quatenus praecise est entitas physi ea seu actio phyfica & reain sis, & tamen non praedeterminare ad sor. male seu malitiam illius actionis: non enim, inquiunt , magis. dividitur vel distinguit sormale peccati a materiali in concursu immediato , qui verae est actus productio , quam in praemotione physica , quae etiam

nihil aliud est quam actus phyfici produ-

Oiis I nam producere actum concutiu aut Praedeterminalsone sunt unum di idem diaversis nomini bas expressiam . Π :

310쪽

Metaph: . Pars II. Sin. H. G IL ametiam; morale est conformitas vel dii brmitas actionis cum lege . Actio mala quoad morale , seu sumpta secundum difformitatem , quam habeticum leges, peccatum est;

eadem actio quoad physicum, seu sumpta

secundum suam entitatem praecarse , non est

ccatum . Difformitas illa cum lege non est realitas aliqna possitiva, sed privatio realitatis seu persectionis; Deus aurem non potest e Ris causa efficiens privationis seunon entis, nec etiam causa est efficiens mali ; hoc in Deum cadere non potest, sed in voluntatem creaturae , quae ideficit a recto. Ergo cum Deus per physidam praemothonem non possit ni si aliquid ph icum &reale producere, non nihilum, quia actio phy a Dei effeinum Tealem habere debet non privationem ; necessari sequitur creaturam non vero Deum defice dein actu peccati, seu morale peecati Q crea turam prorsus pertinere ; quemadmodum enim si quis calamo male aptato ad scribendum utatur, calamum non determinat a vitium seripturae, sed vitium istud a solo calamo proficiscitur , ita Deus praemovendo creaturam ad materiale peccati minime influit in defectum seu malitiam actus, sed ille defectus in solam creaturam est refundendus. verum contra hanc Thomistarum responsonem gravissimae opponuntur dissicultates , quarum praecipua est morale peccati .esse necessasio cum physico coniunctum s licet enim abstractione distinguantur , non sequi tur ea esse ηivisa, aut actionem fingularemita posset divisim patrari ut Deus partem ejus , alteram creatura faciat . Nulla est

actχ in genete , omnes sunt singulares &N 4 eo