Theatrum passionum : animae apertum in Caesareo-Archiducali Universitate Oenipontana

101쪽

instit. cap. 3. intulit, relinqui tantum Voluntati, ut spontanee, &non coacte,non tamen Cum potestate fraenandi operationem eliciat. Nihilominus nullam libertati a pastionibus, quam Vi S multum serocientibus timendam esse violentiam, est manifesta fidei veritas. Pro statnfimque peremptorium sitam mi principi S, ac naturae auctoris edictum ad hominem, in quo , non minus appetitu S Viguit : Subtus te erit appetiaim tum, es tu dominaberis i ms. Arieti huic potentissimo addamus ad urgendum philosophorum auctoritaten L. Adeat haeresiarcha ho rum principem , S lib. 3. ethicor. Cap. I. Videbit, Condrarium dicere esse ridiculum, esse excusiationem, quae jure obtendi non possit sceleri ex cupiditate admisso. Legat Platonem ,& inVeniet, nihil esse frequentius illi, quam loqui de aurigatione animae, ad hoc, ut praemium paenamque consequatur. Stoico S ipsos, quos tamen pro se allegat, idem siensisse testatis 1 imum est ex eo , quod docuerint, appetitum a facultate libera eousque domari posse, ut ne mutire quidem Contra audeat. Sed quid importune suffragia philosophorum coacerVam US , qUOS Omnes idem sieritisse, atque idcirco impegisse, ultro concedit libertatis juratus osior Calvinus Θ igitur ad rationis tela de sicendendum est, quae tamen ipsa Aristotelis pharetra suggerit, sic igitur contendo. Appetitus cum suis fluntactionibus habet sie ad partem rationalem tanquam si abditus ad principem, non quidem principatu desipolico , qui est domini ad sierVum, ubi praecluditur facultas rationes , & sua proponendi jura; sed principatu politico , aut regali, qui relinquit siubditis liberam quoad plura electionem, ac dispositionem : imo quoad plura subest rationiS imperio, quam ulla potentia materialis. Sib facultates animae vegetantis per se, ac directe liberat voluntati non subsunt, sed prorsu S ad ejUS mandata te surdas. exhibent. Sane demisso in ventriculum cibo, liberum homini ultra non est, ut materia illa dentibus subacta , & commolita, postmodum interventu calo ris , tritura , maCeratione, fermento' Ue liquorum eXcoquatur in chylum , ac per VenaS lacteaS, tanquam Hice S, ac tubo S ad ductum, querim thoraci cum Recentiore S Anatomici appellant, deferatur: non est amplius liberum, ut materia haec ad Varias corporis partes derivata priemis

si multiplici apparatu disipositionum, Viventis formam inducat, illudque alat, & suae quantitati S accessione, amplius faciat. In haec quippe omnia, fernet ingesd cibo, nullum ultra ius est Voluntati. Judicium idem est de externis sensibus ; nam si obiectum adsit, & potentiam immissa

specie, objecti siemine, persundat, non erit in potestate voluntatis statue re, an actus disipositioni illi consentaneus exsurgere debeat, an non: etsi sensationem externam impedire volueris, sensorium obstruere cogeris.

102쪽

An passioni atrocitas tostat libertatem. 87

Fundatur haec necessivas in fine proximo harum potentiarum materialium , quae est conservatio proprii individui, aut speciei ; unde uuoad onerationes immediate necetiarias ad utrumque istum finem non possunt impediri directe per imperium rationis, sed tantum in directis, subtrahendo nimirum pabulum, Vel inten Se sipeculando, ut sipiritus, & vires animae exsugantur, ut iis accidit, qui libris impalle sicunt. At vero longε aliter se res habet in appetitu sensiitivo, nulla enim operatio hujus facultatis , rationi magis propinqua, ita est necessaria ad fines assignatos conservationis individui, & speciei, silc ut ad eosdem requiruntur necessario actus aliarum virium & partium corporis, maXim C Vero cordis, &quae ideo omnium minim8 sibiliantur voluntatis imperio. Relicta igitur erit voluntati libertas indifferentiae stupra hanc virtutem sensitivam, & illius OperationeS, utpote, quae non sunt determinatae ad praedictos ipsarum. fines immediatos: ipsa autem voluntas captiva , dc renitens a subditosiuo abripi, eique subiacere non poterit ; sed ad filminum per sympathiam

harum duarum facultatum in eadem anima radicatarum contingere poterit, ut appetitu in aliquod objectum inflammato vicinus voluntati paries ardeat, & flammam de incensio fomite adjuncto concipiat. Hinc insignem injuriam in Magistratus,& legislatores , ac quotquot alios faciunt, qui ut appetitui obsistamus pro potestate, & a passionibus nos aVocare satagunt, inficiatione libertatis quinti , ac sexti Evangelii buccinatores nuperi Calvinus, Lutherus, & mali hujus corvi maluin. ovum Melanethon. Quid enim proderunt tot Senecae, &Epicteti, aliorumque admonitiones , s tetra haec, & in legum eversionem conficta de hunanae libertatis inanitate opinatio solido nitatur fundamento ξ verum ut haec omnia adhuc magis perspectiora fiant, fasque sit unicuique insignem totius honestatis eversionem ex teterrimo hoc dogmate consecuturam, quasi manibus palpare; statuamus hominem de Calvini caula hac persuasione institutum, mala, quae admittit, necessitate admitti, erepta sibi ad bonum facultate a saeviente passionum tyrannide , qUar Umia impetum estu gere, aut cassum reddere non Valeat. Hunc igitur Calvini propositionem sic persuasium, & obfirmatissime perverta opinioni affixum Itatuamus inter Virtutes, & passiones medium , hinc trahente ad carnis affectus c0ncupiscentia ; inde invitante ad bonum naturaliter insito rationis lumine, piis monitis, Deo ipso per scripturas , ac praesertimis per internum magisterium in cordis schola, eo nutantem animum impellente. Interim via ad bonum aspera, sialebrosa, praerupta, & sentibus Obsita proponitur : econtra delapsius in bonum sensibie lenis, mollis, rosas inter, ac violas, nullius laboris, nullius difficultatis amaritudine perlituS

103쪽

88 Pars I. Dissert. m.

litus obversatur animo. Occurret insuper menti motus appetentis facultatis ea efficacia adigere, & pellicere, ut obsistere tantis viribus humanam eXcedat potestatem ; Viam ad bonum esse oselusiam, ac imperviam, quidquid tandem conetur homo. Eccui dubium incidet, quamnam in partem his propositis misera voluntas se fiammo impetu sit praecipitatura quid enim legetem sibi maeroris, ac tristitiae comparet per stultum laborem illud exsequendi, quod praestare nulla poterit ratione, sublata ad id facultate 8 quorsum inane ineat consilium vitandi illud, quod, ut homo maxime velit, passio, cui resisti non potest, ab inVito extorquebit Θ hortamenta, aut leges propones Z causabitur inanes esse Voces. Sibi enim per passionis assultum adacto ad eam partem, quam amplectitur , fas non esse ad aliam verti. Intentabis stupplicia, praesertim aeterna in passionem consentientibus divinitus infligenda i ne ille sublato cachinno salua haec terriculamenta explodet. Quod lumen naturae clariLsimh ostendat, ab infinita bonitate alienum esse ut quae per nos fieri injecta nec estitate Voluit, tantarum immanitate petenarum plectere statuat, cum vel apud barbaras gentes eorum, quae invitus quis admisit, stuppliciuina nemo sustineat. Itaque facessere une dubio jubebit importunum hortatorem auribus ad quaevis monita occlusis, praeceps ruet in ea bona, quae sensium in praesentia feriunt, iis flocci factis, quae plena sellis, ac amaritudinis, insensibili aliqua, & procul posita, imo Vero assecutu impossibili bonitate praedita ostentantur. Unde monitorum , inspirationunta, ac legum , divinae , ac humanae operae fructus Omnes everti nemo

non Videt.

Quae autem hucusque in medium protulimus de facultate appetente, non sunt vel ad irascibilem, Vel ad concupiscibilem tantum aretanda. Reperies quidem apud Stagiritam 7. Ethic. cap. 6., iram quodam odo si qui rationem, cupiditatcm non item, & ideo cupiditatem esse ira turpiorem. Per hoc tamen non intendit tueri, appetitum Concupiscibilem eXtorquere a ratione omnem actionem. Sed tantum amrmat, concupiscentiam includere plus turpitudinis, eo quod semper exorbitet a Via, quam recta ratio indigitat; ira autem plerumque consiurgat, ex edictorationis , & in illud, quod faciendum est effervescat , quamvis CV m admixta aliqua perturbatione. Et hunc germanum esila sensum verbortim manifeste deprehendes, si modo lectionem non interruperis, sed ab iiS, quae separatim dicuntur de concupiscentia perrexeris ad ea, quae de irasicribuntur. Ita enim juxta Mauri clarissimi interpretis versionem sequitur: iam Vero minus turpem esse incontinentiam irae, quam cirpiditatem, conssideremus. Ira enim audire quidem rationem videtur, sed tame

104쪽

pasonum atrocitas tolgat sibertatem.

non recth percipere, quemadmodum festini ministri faciunt, qui priusquam omnia, quae dicuntur, audiVerint, excurrunt, deinde ab actione aberrant, & Canes quoque, antequam inspeXerint, an amicus sit quispiam , si strepitUm tantummodo fecerit, latrant Ita ira ob fervorem. celeritathm que naturae audiens quidem, sed non quid praecipiatur,attendens, ad vindictam incitatur. Nam statim, ubi ratio, vel imaginatio contumeliam , aut contemptum esse ostenderit, ipsa quasi ratiocinando collegerit, bellum ei esse inserendum, indignatur. At cupiditas, si tantum ratio, aut sensus, suaVe esse aliquid, dixerit, ad fruitionem ejus incitatur. Quare ira rationem quodam odo sequitur, Cupiditas non sequitur. Turpior igitur cupiditas est, ex quibus patet, Philosiophi mentem non esse, qu6d ira rationem sequatur, eique politice obediat, non item concupiscentia r sed contendit, quod ira saepe in ideminet opus eum recta ratione conspiret, non item concupiscentia. Verum est , quod ira excitetur per rationem, non item cupiditas, quae in nobis ab ipsa infantia inolevit; nihilominus accepit animus potestatem firmandi stimulos corporis, & quasi legitimus ac perfectus auriga ultra concessas metas extollentes se carnis impetus coelestium praeceptorum habenis reflectit. ne ultra terminos suos currus corporis raptus in periculum suum secum rapiat,& ipsum aurigam .

s. II.

Flon tamen omnes affectus subsunt imperio toluntatis.

Isterlim non omnes universialiter actus appetitos senfitivi obediunt imperio rationis, & de lege naturali fieri non potest, ut omnes ita subsint, sed solum per extraordinariam Dei providentiam. Quod enim homini verbis utor S. Thomae quaest. as. de veritate. art. 7.) in primo

statu collatum fuit, ut ratio totaliter inferiores vires contineret, & anima corpus, non fuit ex Virtute principiorum naturalium , sed ex virtute

originalis justitiae, ex Divina liberalitate stuperadditae. Qua quidem justitia per peccatum siublata homo rediit ad statum convenientem sibi per principia sua naturalia: & ad quod affirmandum S. Doctorem impellere potuit sequens ratio : nihil ad arcanum tribunal intellectus pervenit, quod per alicuius sensiis conclave non transiit; priusquam igitur stupremus judex deliberet, de agendis, & appetendis circa sensibilia, sensus e M dem

105쪽

dem exhibent virtuti appetitivae , quae tanquam potentia necessaria, non poterit suspendere, aut differre suum actum ad intellectus deliberationem , &subsequentem voluntatis electionem, sed protinus juxta objecti conditionem prosiliet in operationem. Analogiam praebent sensius externi, in quibus necessario sensiatio, cum primum objectum convenienter applicatur Vel per sie , vel per speciem sui operatio sequitur. Sic etiam in sensu interno , ubi imaginatio prima apprehenderit conditionem objecti, fieri non potest, ut prosecutio , aut fuga illius suspendatur , exspectεtque rationis beneplacitum. Quod si autem hi omnis tranquillae vitae inimici ita indomiti fuerint, ut rationis judicium opprimant, tollantque habilitatem proximam ad illa opportune consideranda, quae ad rem vel maximh sipectant, stupremae potestati liber usius eripietur. At, quaeres, qui poterit corporis motus judicium rationis op- irimere aio hoc modo. Dependet habilitas mentis ex usu quarundam potentiarum sensitivarum, & certa earum dispositione. . Haec cum ob Vehementem corporis immutationem, semper cum sero citate passionis

conjunctam, perturbetur plurimum; hinc malum propagabitur in stipre mam dominam, ligabiturque habilitas intellectus ad rite excutienda, quae ad rem summe pertinerent. Non solum autem affectus, qui voluntatis electionem praeveniunt, non possunt ab ejus imperio subigi; sed etiam, qui directionem rationis exaudiunt, non statim ad primum instans obedientiam & confirmitatem mandatis reginae exhibent. Politice , ut dixi, subdi postulant , ita ut

nec omnino imperium detractare queant, nec omnino cogantur jussa ita exsequi, ut motiva in oppositum occurrentia proponere non liceat. Sl- militudinem hujus rei cedro dignam exhibet Philosophus I. Ethic. Cap. ult. in haec verba: quemadmodum resoluta corporis membra ,si ad dexteram movere volueris, e contraris in sinistrum deferuntur s sic quoque in anima contingit, in contraria. enim part incontinentIum appetitioneου feruntur. Sensus est, quemadmodum cum per morbum, V. g. paralysin, aut per ebrietatem contingit dissolvi membra corporis , Virtus corporis rectrix non potest plerumque membra torquere , in quam

Vellet, partem; sed cum directio inflecteret ea in partem sinistram, ipla contrario impetu in dextram feruntur: ita appetitus functionsi n0n ita subiacent animae edicto, ut sine murmuratione illius iussa capessant; ledopius in contrarium obnituntur, cum ratio aliquid dictat. Nimirum irritationes patheticae suspendi, aut Variari aliter Vix potant, quam Iuspensa aut Variata imaginatione , a qua appetitiva facultas immediat S universaliter dependet quoad omnem operationem, ejusqiae OmlilὶO-

106쪽

An pu num atrocitas tostat Ibertatem.

nem. Unde sicut fieri non potest, ut seratur in incognitum, ita repugnat, ut non tendat in cognitum ea ratione, sub qua ipsi propositum fuerit. suspenso autem, & variatio phantasia: non contingit in instanti, sine interposita temporis mora, qua Opus est, ut spiritus ad sedem sensus in terni vel avocentur, Vel reVocentur. Et haec est causa, ob quam aliqui tantam experiantur difficultatem , & ingemiscant in reiicienda aliqua

imaginatione, & in adducenda aliqua alia, quam efficacissime desiderant rejectam, & adductam.

f. III. Satisfit rationibus haereticorum.

QVia tamen damnatam suam doctrinam adversarii Apostolo, ali1sque

gravioribus viris attribuunt, ideo ne simplices circumveniantur, paucis redarguenda sunt , quae ad errorem defendendum allegauturi

Inprimis igitur aiunt Sanctum Paulum ad Rom. 7. sub tam duris passionum catenis gementem non erubuisse profiteri , sentire se legem in membris suis , , qua captivaretur in lege peccati, & mox addidisse e

Non quod vosi bonum , hoc ago , sed quod nolo malum, Agud facio. Quid istis clarius posset in medium afferri , quam quod actiones quaecunque potentiae irascibilis, & concupiscibilis, non fiant liberε, sed appetitu quodam praecipiti, ac impetu caeco Z igitur voluntas ingenuitate sua , ac libertate ab affectibus sensibilibus exuetur; & in turpissimam mancipabitur servitutem. Quando erg6 veniet amor in cor hominis. tunc statim voluntati dicet di subditus meus es, in illius pulchritudinis amore te mihi vendidisti;in illo meretricio concubitu pretium pro te numeravi. ando veniet desiderium, ita increpabit: aurum, argentum, reliqua omnia bona , quae habes, servitutis tuae pretium sunt ; possinsio, quam tenes, juris tui emptio, Venditio tuae libertatis est i igitur placitis meis obsequere. Veniet delectatio, & dicet: planE meus es servus. Ille epularum sumptus, tui capitis licitatio, tui est siumma contractus. Inter calices te redemi, inter epulas acquisivi, nunc viliores ipsb cibo tuo. Veniunt aliae, & aliae passiones, & dicunt Voluntati, nescis, qudd audaciam tibi contulerim, ut meae servires potestati Z nescis, quod fugam tibi imperaverim,ut ad me properares t Et Voluntas, quam tot exigunt perturbationes, non sit vile mancipium t manet igitur, quod

cupiditates homini dominium in se ipsum eripiant, per quod ipsa libertas constituitur. M a Ve-

107쪽

Verum ista ad ostentationem magis, & imperitorum seductionem, quum ad serium erroris fundamentum ab adversiariis proferuntur. Quid in ApostoIi verbis est, quod non omnes omnium temporum Catholici profitentur 3 quis enim dubitat magnam intervenire dissicultatem, &subinde etiam temporis moram triumphandis carnalibus istis hostibus tat vero absoluta impossibilitas, & superioris voluntatis necessitas non agnoscitur. Procul dubio subinde aestus rationis advertentiam praeveniunt, conanturque animam adamantinis Vinculis stringere. At ubi ratio vigilat, reluctari iis potest, eaque tanquam fortis simus Samson instar fili disrumpere, Denique solum deploratur allatis verbis nostra sors, qui saepe symptomatum imposturis circumVenimur, & prope neficii, simulque conscii fascinamur , & ad malum abducimur , quod evitare oporteret. Fit namque sepillime, ut Voluntas improvida, & inconsulta appetitum blandientem ultro, ac lubens sequatur, non secutura impulsum in devia, si essicaciter Vellet. Verum enimvero quia, si refraenare vellet, experiretur dissicultatem non modicam, idcirco pertaesia laboris, ac dissicultatis cedit, ac eatenus abripi dicitur, & agere, non,

quod vult bonum , sed quod odit malum. Alterius dicti Apostolici fallax expositio etiam jam pridem fuit detecta, Non usurpat gentium Doctor hoc Verbum non volo in eo sensu, ut tollatur liberum arbitrium , &eoacta necessitas inducatur, sed quod rem peractam non laudaret, non

approbaret; alias dicere non debuisset, quod non volo , facio , sed addere, quod cogor , ct compesior , hoc facio. Ideo ad distinctionem adiunxit , quae sequuntur: Sed quod odi, hoc ago. Vides ergo voluntatem non corruptam , sed in ipsa actione propriam servare nobilitatem, &etiamsi vitiosia perpetret, attamen subinde illa cum adjuncto odio, &aversione perpetrare.

A ratione praesidium suis erroribus quaerunt hoc inutili labore. Potentia necessaria non potest impediri, quo minus positis omnibus ad agendum requisitis erumpat in suam operationem, praesertim si actio deforis extorquetur; id enim, quod aliunde planε movetur, quo pacto adhuc in nostra potestate erit Z atqui appetitus est potentia necessaria, &Objectum , quod illi est extrinsecum , non siubjacet imperio voluntatiS, nec ab illa dependet, qu6d occurrant talia, vel talia sensibilia bona: igitur infallibili necessitate sequetur testimatio interior , nec ferreum cupiditatis jugum Voluntaria mentis inclinatione poterit excuti. Alias pueri, bruta , & furiosi libertate gaudebunt. Et quis rationis Compos,& arithmetica disciplina, vel superficialiter tinctus extorqueri a se hoc

judicium sinat, bis duo , non sunt quatuor ' nimirum sicut evidentia

108쪽

An passonum atrocitas tollat libertatem.

ret voluntatem praeveniens legibus arbitrii non obsecundate ita objectum appetitibile tantam habet Vim movendi, ut plumbeum pondus cervicibus ingerat, nulla ratione deponendum. Appellant in hoc ad rationem a posteriori, scilicet ex frequenti innumerabilium experimento, qui

quantumcunque renitantur, eo quod Clare ipsis constet, quam dedeceat naturam rationalem; quum noceat ipsiS aliter agere: servitutem tamen

suam , & vincula, quibus impediuntur, deplorant miserabiliter juxta illud: odi, necpossum cupiens non esse, quod odi. Vel aliud:

Au feror, ut rapida concita pupis aqua. Si Ethnicorum fabulas explodimus, divo Augustino credamus, qui non alieno ferro , sed sua ferrea voluntate vetere, & carnali contra spiritum pugnante ligatum se esse suspirat lib. 8. confessi cap. s. Velle meum, inquit, tenebat inimicus, deinde mihi catenam secerat, & constrinxerat me. Quippe ex Voluntate perversa facta est libido; & dum servitur li-hidini, facta est consiuetudo; & dum consuetudini non resistitur, facta est necessitas. Quibus quasi ansulis quibusdam sibimet innexis, unde Catenam appellaVi, tenebat me obstrictum dura servitus. Valedixit igitur charae lisertati primus parens, quando filiorum non solicitus fatali

appetitum pomo e satiavit , nobisque nunc deplorandum in corpore, quod corrumpitur, & aggraVat animam , necessitatem reliquit. Ut haec, quae adeo prolixe sunt allata, dissolvantur, fatemur, non esse semper in potestate nostra, ut fruantur sensus eXterni qUibuscunque indiscriminatim sensibilibus. Caeterum ouae siccessive, & seorsim sensibus externis eXhibentur, manent conjunctim in phantasiae cellulis rigitur sub dominio voluntatis erit, ut cuilibet eorum adhaereat vis aestimativa, utque ex eisdem faciat varias mixtiones, quae sensus eXterni via res excedunt. Quis praeterea inficiabitur in nostro arbitrio esse, ut siensius isti externi applicentur, cuilibet ex objectis simultanel existentibus indebita distantia , vel ut non applicenturi quis negabit posse me permotum localem acquirere vel evitare eandem distantiam, vel in distantiam Z ecce igitur jam duos aditus, quibus potentia superior dirigere, Vel arctare poterit facultatem appetentem ; determinando nimirum, ut libet, Vim apprehensivam ad haec potius objecta, qu m ad alia. Quod si aliquando praeter, aut etiam contra rationis imperium ob repentinam objecti impressionem, aut mentis oscitantiam ad aliqua obiecta excurrat , & magno pondere voluntati incumbat, tunc inescandi & blandie di vim habebit: causiare tamen ipsam voluntatis Operationem nullatenus

109쪽

poterit. Edic enim, quare rebus appetendis propositis iste eas appetIt, alter resipuit Z si enim rei appetendae haec natura poret, ut appetentem e geret, dc motus ab ea necessario proliceretur, opporteret eam appeti ab omnibus , quae appetendi Vi essent praedita. Imo ne appetitionis titulo quidem insignienda esset illa actio, sed inter violentos impulsius, inter obstinatas actiones comprehendi deberet. Cum igitur pellectio sit tam tum motio, sive tractio metaphorica, cui liberum arbitrium renuntiare potest si simplicem boni suaviationem, ad primam objecti propositi nem necessarib excitatam excipias ) immerito ab Ethnicis affertur exemplum necessitationis , quam intellectus patitur, cum objectum sub aliqua evidentia clarescit; v. g. quod biS duo sint quatuor. Negatur enim par ratio inter Voluntatem, quae in actus suos dominium obtinet, & intellectum quem potentiam necessariam Philosophi nuncupant. Denique, quod ultimo loco de experientia asserebatur, potiuS Condemnat, quam ut absolVat eos, qui voluntatem in aequilibrio positam foede exa mant , & Vinculis induunt. Nemo enim est, qui si velit appetitum suum subigere non possit, quod omnes comprobant, qui Iaborem, O renusum in ea lucta devorandum non fastidiunt.

mystons aliquatenus imminuunt liberum P

C, Ontroversia non est de passionum commotionibus liberum arbitria um consequentibus , seu talibus , qui ab homine in se ipso deliberath excitentur , de his enim manifestum est , quod indicent potius libertatis augmentum, quam ejus imminutionem. Nam veI subsequitur sensibilis agitatio ex quadam redundantia Voluntatis , quatenus haec intensa secum rapit appetitum inferiorem Θ & tunc non aufiet qui dem libertatem , sed tamen plenitudinem voIuntatis clare ostendit. Vel noscitur dulcedo ex electione Voluntatis , quatenus haec opus non frigide, sed ardenter, ac vivaciter peragere intendit, & Ideo palsiqnes velut igniculos quosdam attentionem , Vehementiam , ardorem , Vigoremque operi inspirantes eligit, juxta illud Homeri:

g. I.

110쪽

Mnpassiones minuant libertatem.

Diuti immitte furorem.

Prout iudex ad malos deterrendos iram excitat, & miles adversus hostem animum irritat, & acuit: & in hoc casu potius augebitur dominium liberae potestatis, quia non sol im se ipsam, sed etiam subjectas stibi

potentiaS, earumque effectus eXhibebit tanquam arma justitiae. Quae-hionis ergo cardo circa hoc vertitur, an passiones antecedentes, & Voluntatis exercitium praevenientes libertati aliquam remoram inijciant. Quamvis enim superiori dissertatione declaratum sit per hujusmodi cupiditates non tolli usium supremae dominae, cum nihilominus prodeant, principio intrinseco, &res tantum ita se habeat, ut necessitas qualiscunque, cum Voluntaria sit, excusare non valeat Voluntatem, nec Voluntas , cum sit illecta, excludere necessitatem: attamen saltem videtur

minui per eam indifferentia ad utrumque , cum es notitia aestu appetitionum obnubitetur , & actus sic elicitus abreptio potius sit voluntatis in objectum , quam inclinatio, & prolapsio nativo arbitrii pondere & nutu facta. Abstrahendo a passione, quae metus nomine donatur, breViter sic sentio. Imprimis quomodocunque tandem regnet amemis sensibilis , ex

quo aliquid gerium est , aetiis simpliciter, &absoluti liberi nomen sibi vendicabit. Innititur assertio diserte doctrinae Philosophi 3. Ethic. cap. r. ubi sic habet: SI quispiam se jucunda, se molesta esse violenta idcirco dixerit, quod extrinsecus ni, se nos cogant; is sciet, ut ea ratione omnias hi esse Fiolenta unusquisque putet; quine cum horum

cauSa omnia omnin agant: alii violenter,se inviti ob molestum: ali ucundum cum votastate. Sed ridiculum sane est, in externa potius cau-μm referre, quam in se imum, quod hujuscemodi rebus facile capiarur , se honesta bi, turr a jucundis scribere. Addo pauionum intem

Ventu causari voluntarium acutius quoad intensionem actus. Augetur enim acriter operatio physica ab intrinseco procedens permotum facultatis appetentis, & voluntas suo nutu in objectum praecipitata ab ardore concupiscentiae vehementius accensia propellitur; unde intensionis plures gradus consurgere oportet. Iniper emciunt, ut ametur objectium Cum minori repugnantiae molestia r quin potius tristitiam, si quae esset ingerenda, per media, quae usurpantur, absumit, profusione suaVitatis in bono concupito repertae. Hanc autem praerogativam non li ibet amor rei eX metu , qui ideo non reddit medium, quod ex eo eligitur Lapidum, cum non tollat renisium voluntatis in objectum simpliciter consideratum. Hinc longe probabilior est illorum doctrina, quae fert publicarum libidinum victimas non obligari ad restituendum, quod a procis,