장음표시 사용
221쪽
sitas habemus. Nostri ergo causa ex alto quod amodo destendimus,& litterarium ludum capessimus , ut quod ludus solet esse corpori, hujusmodi exercitio menti afferatur levamen. Natura aliquo leniamento indiget. Qui igitur limpidae hujus Voluptatis oblectamenta non adhibet, quid est, quod agere possit, aut quonam se convertet
non ad ea, quae ne memoratu quidem digna sunt : nec etiam natura ordinem excesserit, aut indefesso ad contemplationem profundam antimo incumbet ; nec affectionis omnis expertem se, & quasi carne circumfusium Deum putet. Si dicas rerum potius , quam cogitationum Iusta animum laxandum ; admittam tibi tertio etiam hunc, ubi magis arte, & corporis agitatione ac agilitare regitur, quam fortuna; in aliis enim, 'ui a fortuna videntur dependere, majus adest periculum , ne vitium aliquod irrepat. Hujusmodi sunt pugilum , luctatorum , cursiorum, saltatorum , quorum corpora cum modich sudore madent, pravi humores per hiantium pororum exhalationes for1S eXcutiuntur. .Limpidior tamen multo captatur quariti laetitia a parentibus , dc
magistris, ubi consipiciunt filios, aut discipulos ad directionem praemis
sim bene operantes. Nascitur haec dulcedo vel ex largitione honorum temporalium , vel illuminatione intellectus , & instructione morum, , atque incitamento ad bene operandum per eXempla Virtutum e Vel
quia ex actibus aliorum laudativis innotescit magis excellentia, & bonitas heculiaris illius qui laudatur di vel denique ob unionis vinculum. quod inter istos mutuus amor construxit ; unde fit , ut persectio accrescens dilectis ex bona operatione aestimetur quasi propria , ideosue delectet sicut bonum proprium . Denique affirmat Philosiophus lib. I. polit. cap. 3. Largiri , se auxiliari amicis , aut extraneis esse delectatio um. Si heneficia exercentur absque ullo benefacientis nocumento , ut cum alii laudantur, instruuntur , Verbo , aut pere , siequitur jucunda si avitas ex perfectione operantis propria , &ex emolumento dilecti cum benefactore quasi unum constituentis. Si beneficia nocumentum afferant benefactori , ut cum quis largitur alteri suos thesauros , aut alia pecuniis aestimabilia , sentitur delectatio permixta dolori. Jactura namque propria parit per se dolorei & tristitiam in eo , qui spoliatur bonis suis. At persedio propria ex operatione benefica , & bonum accrescens dilecto , praesertim si adsit spes gratuitudinis , delectationem
222쪽
De dele ADtionss passione. I973. V. De ijs, cytia delectation em muis incendunt.
AUctior autem delectatio ex sequentibus 'capitibus ingeneratur. Primo si longa exspectatio amorem incenderit, ideoque praestolantis exspectatio Vocari solet gemma gratissima; hoc est, rem exspectatam, cum tandem tenetur, accidere pretiosissimam. Quod ita expressit Prosper. epigr. 68. Gratior est fructus , quem=esproductior edit: Ultro objectorum vilius est pretium. Ex eodem fonte nascitur, quod majore siuaVitate persundant oblecta, in quibus parandis diu ac vehementer laborandum fuit: ut idcirco Ari stoteles 9. Ethic, cap. 1. scribat, majore amore eXardeficere matres, majoremque de liberis delectationem capere, qu bd operosior ejus fuerit illorum procreatio. Ex hoc tanta delectatio in occultis sacrae Scripturae sensibus eruendis ; quamVis enim prima Religionis nostrae capita in multis locis aperth ac manifeste tradantur; ubi tamen figurati amictus deteguntur , in nostra quodam Odo cognitione renoVantur , renovata dulcescunt , quae alias, nisii sensum quaerentis exercuissent, nuda, ac prompta apparuissent vilia. Hinc etiam res deperdita, cum recuperatur, post interpositam acerbitatem longe magis siapit absterso eo maerore, quam prius securd possessa Latiasset. Quanto majus exhaustum periculum in bello, tanto maius resiuitat gaudium in triumpho. Edendi &hibendi voluptas nulla est, nisi praecedat esuriendi, dc sitiendi molestia. iactat tempesta S navigantes, minaturque naufragium , expallescunt omnes ob imminentem mortem : tranquillat caelum, & nimis exsultant, qui nimis timuerunt. Immensia Voluptas irruit in patrem Anchisen, cum primum Venientem Vidit AEneam post plures exantlatos labores, vitaeque superaddita discrimina, ut Virgil. 6. aeneid. Bε ubi tendentem adversium per gramina vidit Eueam, alacris palmas utrasque tetendit;
E genis lachrymae, se vox excidit ore IVensi tandem ' tuaque exssociata parenti
Vicit iter durum pietas, datur ora tueri
Nate tua, O- notas audire, ac reddere vocer.
Sic equitem ducebam animo, rebrique futurum , Te A, dinumerans, nec me mea cura fefellit.
223쪽
Auas ego te terras, se qωautaster aequora vectum Accipio , quantis jactatum nate periclis fConstat denique ad delectationis copiam, & incrementum plurimum.
conferre novitatem; est enim noVitas talis hilaritatis parens, ut ipsa voluptas, sit jugis sit, in fastidium Vertatur; econtra inulto siuavior ac-eidit , si recens, & ob infrequentem raritatem no Va contingat. Unde hoc veniat, non multum quaerendum ; nimirum in prima voluptatis delibatione , & rei iucundae fruitione nondum perspiciuntur, nec quasi attenduntur defectus conjuncti cum ea bonitate, quae tunc primum obii- citur. Illis autem usu, & experimento deprehensis non modo obtum
ditur , & hebescit acer ille sensius dulcedinis, qui initio Voluptatem movebat , sed etiam satietas, & fastidium creatur.
g. VI.siuinam faciti ad delectatioris '
Nier omnia animantia homo a Deo ratione praeditus voluptati maxi-δ mi studet; ingenio namque & cognitione plurimum valet: eandem igitur rimatur maximε, & in eam summe propendet, donec assequatur. Ex ipsis vero hominibus prae reliquis naturae quadam pronitate jucundis operatio milius inhiant, corpore fiant, &qui multo abundant sanguine,
eoque dulci & leni, non acri, bilioso,& melancholico. Quae melior dispositio cum in pueris , & puellis circa tempus pubertatis maximi reperiatur, ideo Philosophus historiar animalium lib. 7. cap. I. sapientissime
admonet, ut Cura praecipua custodiantur. Si enim tunc ab illicitis voluptatibus abstineant, sequentibus etiam annis temperantiam cauth custodient. Si autem praematurae indulgeant libidini, tota Vita teterrimis spurcitiis coinquinabitur, tum Oh malam animae dispositionem, quaed libatae oblectationis memor Vehementius ejus perfruitionem CXpetet, tum ob organorum flexibilitatem, & IaYiores poros, ex quibus facilius pestis fluet. Saepius idem Stagirita defendit ex hominibus foeminas magis falaces esse, quam mares, cujus asserti rationem affert lib. R. de generat. animalium cap. I. EX masculis ad intemperantiae usum proniores esse volunt, qui calvitio tentantur. Unde Romani, ni meminit Lacta lius libi I. Cap. a. CalVam coluerunt Venerem: non qu bd censerent pulchritudinis Deam calvam formaliter; nam tanta est calvitii in muliere
deformitas, ut Venus , licit omni gratiarum foro stipata, & toto cupidinum
224쪽
dinum choro comitata, baltheo suo insuper cincta, cinnamoma fragrans&balsama rorans, ne Vulcano quidem suo esset placitura, si calva incederet : sed calva tantum est causaliter; quia licet ipsa capillitio exornetur, calvitium tamen inducit in sibi addictos clientes. Et sic historico sensit admiscetur alius mysticus. Permoveri ad fic sentiendum potuissent, quod calvities originem trahat a capitis eXsiccatione, quam maxime infert libidinis usius, vel 1 plurimo calore, qui in sexuum fruitione proritatur funesta, & accenditur. Unde ab hoc probro immunes sint mulieres, pueri, & eunuchi, nec etiam caeci nati calvescunt, cum huiusmodi humido& pingui vapore abundent, qui per majores poros , &cutem molliorem facila extruditur. Huic tamen Aristotelicae opinioni se sis opponunt multi calvitii buccinatores,& eum egregii mendacii arguunt. Quam multi enim capillieium amittunt, qui lacunas has nec a longe degustarunt i & cur non ex nimia studiorum defatigatione, cur non aliis ex causis deficere possint humores cerebro , & capillis nutriendis necessarij ξ quod autem asserat, neminem calvestere ante aetatem ad has sordes aptam experientiae repugnat, cum deprehensi fuerint pueri. quorum syncipita praeraro & exiguo capillamento protegerentur. Imo videtur sibi ipsi repugnare, quando in problematis secti Io. pilosiores .& hirsutos magis libidini deditos ob excrementitium humorem arguit. Ex reliquis animantibus aves prae quadrupedibus Voluptati inhiant. Cum enim exiguum alimenti in corpusculi incrementum conVertatur, plurimum remanet excrementi, quod ad alios usus servire poterit. Promovebunt subjecti inclinationem ad laetitiam facila securitas animi, soluti6que; juvabunt etiam externae a tempore, & loco amoenitateS, cum nemo non experiatur laetitiae propensionem caeteris paribus majorem vere , quando Otania rident, quam hyeme ; in locis temperatis S. amoenis. quam inter tesqua & nivalia.
Quos animi motus voluptas secum trahat '
PFr se quidem delectatio nullum invehit assiectum interiorem aut exteriorem effectum, cum sit terminus & complementum omnium paΙ-sionum ; ratione autem organi corporalis, aut peculiaris Conditionis Convenientis objecto ex impersectione ad quietandum adaequale appetitum potest eadem varios affectus afferre. Et primo quidem insigniter
225쪽
stimulat, acuitque operationem, ad quam consequitur, & cui assinit te quadam conjungitur. Hoc ipso autern dum eam firmiorem, & di turniorem reddit, impedit operationeS alias, Vel certe earum intensionem , perfectionem, diuturnitatemque infringit, quod experientia, &exempla satis clarε ostendunt. Ita inescatus Geometricis demonstrationibus hostes in ipsa obsidione urbis non adVertet: inebriatus concentu musico tanta vi incumbet, Ut caetera aut omittat, aut contemptim,& negligenter exsequatur. Hominum Vulgus obeundo varios tractus usque ad extremam thulem, maria traiiciendo, & sinus ejus penetrando , nullam hujus universitatiSpartem imperscrutatam relinquendo, ubique, &semper aliud colligere non laborat, quam velut retibus inclusias,& obsidione cinctas iucunditates capere. Voluptatis causa morbum aliquis , vulnera , labores, & sexcenta stibibit mala : in corporum morbis secari non reclasset aeger , aut uri; sitim etiam perferre fameinque, &quidquid natura ingratum est, ut pro his postea somno suo frui possit; quod si sipem futuri tollas boni, & pretesentium tolles malorum patientiam. Hoc solum quaero , an non virtuti ipsi vim praecidat, si quis eidem voluptatem demat Z certis qui laborem ex virtutis suscipit praescripto,
amore Voluptatis, aut praesentis id facit, aut futurae. Si eut enim in re quaestuaria nemo sciens talentum cum drachma permutat, nec Cum a gento aurum; sed in permutatione, quamvis aequalis sit, permutantis specta r commodum : ita in subeundis laboribus nemo laborum causa laborem simit, sed prouente2 labores cum voluptate commutat. Sic naturae author quarundam operationum perpetuitati consultum voluit, ut supervenientem amaritudinem condimento mitigaret , & hac esca mortales avidius pellicerentur. Observant tamen plerique, quod delectatio do operatione, quae non est cognitio, plurimum impediat usum rationis ; quando enim delectatio nascitur ex attentione rationali ad ve-Titatis pulchritudinem, potius eam acuit. Corporeae Vero dulcedines, quia animi Vires vehementer applicant honum non solum absens,
sed etiam praesens , dimoventqtie partes , & organa a statu suo comnaturali, hinc q'ando e minuicur , hehetatur, aut Omnino eXtinguitur Vi S rius nativa. Εt' hirci corruptio , praeses tim prii sentiae, pereXternas Voluptates tactiles non solum intelligenda est, Chim actu per cipitur jucunditas; sed etiam de elapsia , curn spirisus animaleS Vel e hausti , vel ad alia organa deflevi, cerebri sedem destituant, & sic facultatem intellectivam hebetent Secundus effectus delectationis, qui
ab hac passione progignitur, est sitis , & desiderium, quod ex duplici capite contingit. Primo quidem ex parte objecti delectabilis, quRDd
226쪽
ima solum illius pars post aliam suceestiVE adVenit, cum tamen animal
toto indigeret, cujusmodi sint omnia bona creata. Adhaesio namque cognitionis circa partem delectabili S ad liue absCntiS Cum cognitione prae sentis su avitatis aviditatem acuit, augeaque, sicut quando audita prima parte versus, eaque delectante desideram IS aVidius audire alteram ejus dem partem, & delectationis pries iis Complementum. Altera cau fa est ex parte possessionis, se LI Operationi S, qua nobis bonum dele habitale conjungitur; tametsi enim illud sit perfectissimum, si tamen imperia fecte solum possideatur, impersecta delectatio sicaturiet: sic cognitio intachoata veritatis cum delectatione imperfecta circa ipsam accendit sitiis, ac desiderium cognitionis magis intima: USque ad cumulum totius peria sectionis absolute postibilis. Hujusmodi est gaudium viatorum , quo h1c fruuntur de Deo imperfecte cognito, per quod sitis accenditur il lum perfectius cognoscendi. Tertius effectus, qui imprimitur, est fatastidium , quod bona creata percepta Procreant aenam enim inveni tur voluptas humana , quae ipso fui ustu perniciem non inferat, vel in cur su contrarii objecti dolorem prolicientis, Vel absiumptione cauta conaciliantis voluptatem , aut admistione molestiae Θ irruit homo in bonum exstatiationem suam inde quaerens, quam aliqua ejUSilem fruitione notet assecutus, fastidit bonum , in quod praeceps dabatur, cupitque vicissitudinem , si forte in bono succedente pleniorem Voluntatis refectionenti nanciscatur, qUam in eo, quo hactenUS est p titus. Aliam rationem addit Philosophus 7. Ethic. in fine petitam eX conditione naturasti homi nis , quae simplex non est; hin C ita continuatione rerum magnum experiatur fastidium. Dulcedo mellis si assidue si matur, nauseam pariet. Seiarena ipsi, quamVis magnopere desiderentur , jugiter adepta sordescent& ubique homo mutabilis naturae suae desiderat habere qualitates. Si autem natura alicujus simplex sit, inquit, ei semper eadem actio
erit iucundissima, ideoque Deus una semper, & simplici delectatione
Euos efectus corpori conciliet
C 1 cum ludibundo Posita ludete liberet, dicerem, quod in gaudio sessi-
vias Languis patietur, & laetabundisipiritus discurrant, accurrantque
ut excipiant , di celebrent adventans bonum ; quod ipse animus in hono-C c Iem
227쪽
rem festi purpura induatur rubore per ora fusb. Sed nos physica magis
delectant. Itaque nemo negare potest, quod in hac passione organi fibrae vellicentur, titillentur , amuso flanguine arterio SO, Vel alio quopiam calido , & grato succo afficiantur, ut jucundissima sensatio percipiatur. At praeter hanc non est ambigendum, quin appetitus fias quoque partes peragat; traducta enim in cerebrum affectione sensum inter num occupat, & serit: unde postea in reliquas fibras toto corpore dis . persas novuS motus , ac spirituum effusio traducitur. Quomodo verbesisserant hi motus ab aliarum passionum motibus, ex diversiis effectibus, quos pariunt, facile colligitur. Dilatat scilicet laetitia cor, vasa , Viscera; hinc sanguis toto corpore facile fluit, & laxatis meatibus cuncta permeat. Cum enim delectatio sit quasi acceptatio boni praesentis, ejusque in animum inductio; hinc similitudinem quandam analogicam cum receptione, ac inductione unius corporis in aliud participat: quia autem omnis receptio dilatat corpus recipiens, ut subingrediatur corpus, quod recipitur; ideo delectatio in animo se habet per modum dilatantis. Jam cum passio quaelibet immutet corpus iuxta indolem suam peculiarem, redundabit etiam. in corpus idonea delectatio. Hinc gratus tepor ; hinc tumidus calor; hinc
vegetus , nitidusque totius corporis habitus , & status; hinc carnes sicco imbutar turgescunt; cor ipsum summam nactum libertatem magnos, aequabiles, raros, & quietos motuS Cier. Consiequitur ex Cordis motu magnus pulsu S arteriarum propter uberiorem humoris appulsum. AEquabilis; quia laxatis meatibus nulla obstant repagula: rarus & quietuS, quia nulla praecipitationis causia. Hinc aliter in ira, & febri, aliter in jubilo assicimur. In laetitia enim sanguis subtilior instar placidissimi fluminis leniter effusius mulcet partes, & blandius titillat. In ira , & febri
torrentis ritu Violenter erumpens corpus irritat , dc multiplicem fibrarum edit stragem. Dum autem cuncta laetissima passio dilatat, frontem etiam exporrectam reddit, ut vultus sit floridus, complanatae rugae , labra purpurea, depressa tantillum supercilia, & quendam siem iri- sum praeseserentia. Oculi semiaperti nescio, quid grati fulgoris jaculentur, seu potiUS repercutiant: aspectus sunt dulces; vix tamen sine aliqua petulantia, & motu inquieto, ob musculos quasi lascivientes per calidum teporem amasium. Nonnunquam tamen intuitus fixus, & 'culi immobiles haerent, mente scilicet absorpta, & reliquis senstibus feriantibus , quando nimirum jubilus totum animum occupat, &suis praestigiis irretit. Unde in summo gaudio oculi nonnunquam ita languent, Ut morientis esse videantur. Vox gravior, trahoea scilicet dilatata; quo enim nitula
228쪽
sstula magis eontrahitur, eb acutiorem edit sonum. Lingua tripudians 1oquelam praecipitanter fundit; hinc qui nimia laetitia exsultant. loqua ciores , & garruli essiciuntur. Grata enim haec affectio magnam spiria tu in copiam ad Cerebrum transmittit, qui phantasiam tacundiorem ad kenesim phantasimatum suo calore reddunt: & eum ex altera parte humor ad organum Vocis assiuens hoc pariter magis flexile ac mobile faciat sussiciens assignatur causa loquacitatis. Quodsi ad ista superve niat judicium debile quod singulas passiones aliquantum vehementio res comitari solet ) non poterit ratio Omnia adllinam eXaminare; unde iuvenes, foeminae, sangninei, biliosi, & ebrii loquaciores deprehendus
tur, & aves nunquam magis garrulae, quam cum sanguine calente pruritu pariendi laborant. Exsurget inde , ut imprudenter, & parum cau-thse , ac siua omnibus credant; parum fidis arcana revelent; nec aberit inconsiderata jactantia ; insolens praesumptio , nimia credulitas , animi facilitas, gestuos, manus, pedeS subsultim tripudiantes, totumque corpus inquietum , & eiusdem litus impatiens. De se quidem hic affectus salubris est, & non parum commodi sanitati affert, quia cuncta visceragrato calore perfundit: interdum tamen immodica laetitia eo usque progreditur, ut horrenda symptomata, animi scilicet deliquia, & aliquando mors ipsa sequatur. Ita refert Cardanus quendam Oaleareum Rub rum prae gaudio insianum factum ob inventam, quam diu quassierat, hauriendae aquae cochleam. Ita Angelus Pollitanus teste Lethoyer usque adeb exarsit corrupto amore, ut cum ad leVandam affectionem, qua interius flagrabat, lyram apprehendisset, subito inter eam pulsandam , d Eque suorum desiideriorum deliramentis nonnulla concinendo exsipiraverit. Prae nimia nempe dilatatione pectoris cor ipsum . deficit, valvulae situm mutant, motus ipse impeditur , aut certe sipongiosa pulmonum siubstantia laxatis plus, quesn fieri deberet, fibris sanguinem. exsigit, ut vox praecludatur, obstruatur respiratio , fibrae pressae suarum. functionum impatientes eVadant, prae nimio sianguinis appulsi, caput fatiscat, ae tandem suffocatio oriatur. Ρorro pulsus, qui initio magnus, lente tamen incedebat, siub finem parvus Velociter currit; postquanti
enim aliquamdiu exteriores parteS magna Languinis Vi intumuerunt, aliquas inde obstructiones contingere oportet: igitur minus liber fanguinis circuitus, unde cor laborat: ex hoc parvuS motus propter obsilientem materiam, ites que celerior, tum ut ObeX superetur, tum ut motus par itas compensetur.
229쪽
De ijs , qua flectant ad ripum.
, Au tu' praeterea in corpore risium excutis, qui in varias classe di - stribuitur. Aliquando tantsim fingitur, ac simulatur. Irati, &contemptui habiti risium dissimulant, qua vulg5 dicitur dentium vallum
non transcendere. Alius est ascititius, ips6que ustu comparatur. Ita plerique homines, ubi in alios sibi notos incurrunt, Vel eos salutant, risum ulico leviorem quasi in condimentum advocant, sola vultus exilicatione contenti. Alius profluit a morbo, vel alia prava qualibet assem; sic vulnus septo medio inflictum risium excitat: sic apium risitis.
herba Icilicet in Sardinia enascens teste Pausania ita ad risum commovet, Ut externa specie ridentes moriantur : inde rissis sardonici acceptio projoco amarulento. Alius denique est nativus & sincerus risus , qui soli lonalial congrit , utpote instructo aptis ad eum organis. Hujus effectus causiam plerique excepto Nancello docent esse di aphragmatis a DIectionem, qua ad talem motum tremulum determinatur, estque aptis simum utpote instar tympani tensum. At unde haec affectio emergit ZeX multiplici causia ; & prim6 quidem laetitia gestiens risivi an siam daret Olet, ut persipicimus in pueris, qui prae gaudio lasciviunt, & multiplici
CaChinno si os iocos condiunt. Hic tremulus diaphragmatis motu SCUm non efficiatur a Voluptate sensu externo percepta V. g. 1 grata Mu-ΠCa, pulchra imagine, a dulci sapore, vel odore; necesse est, ut ab interio Ie laetitia in cerebro orta proficiscatur. Secundo risum ciere solet ludictae rei memoria aut cogitatio. Ludicrum porro Vocatur, quod aliquam deformitatem continet, eamque singularem, aut eX presiam, Vel nati Vam in Corpore, motu, actione, casi, quae inopinato in sensu S incurrant. Sic pro ludicris naturalibus habetur, si pueri nullo rationis ductu ludant, vel quidpiam insiolentius agant; catelli ludentes, ri XanteSi minae, nanus quispiam, Vel morio, quaelibet deformitas insolita circa nasum, frontem,&c. turpis aliquis gestus palam factus, lapsi is inopinatus ; aut si quispiam per jocum traducatur, ludatur, fallatur, ad iram, gem, aut aliam quampiam passionem concitetur. Ludicra eX arte qUT-nta lunt, cum quis actionem alterius per jocum probe exprimit, non quidem tragicam, aut illustrem, sed comicam, aut humilem, V. g. Cum qui probe hypocritae personam agit, aut furis, aut lixae &c. Tertio risi armin ducit ipse risius, sic unus dum ridet, alii risum tenere vix possunt; Dp
230쪽
nor ex eo, quod ridere sit a ius ludicrus, qui ludicrum cerebro motum. imprimit. Aliqui facilius se continent, ut seVeriores quidam tetrici, ac melancholici, qui fibris rigidioribus sint instructi, ubi tamen in risus prosiliunt, ab effusio cachinno Vix abstinebunt. Econtra juVenes, puellae, sanguineae indolis risium continere ViX queunt, quia pleXu molliore,&ideo dociliori istorum fibrae constant. Quarib titillatio nonnullos ita ad risium incendit, ut fere mente capti Videantur ; praesertim in plantis pedum, in axillis, in collo, & in ipsio illorum tractu, in quas partes aut
multa vasia, & nervi desinunt, aut ad diaphragma propius accedunt. Hanc tamen titillationem prius ad cerebrum traduci deberi, ut ex interno sensi affectio ad diaphragma deriVetur, Vel ex eo patet, quod siquisse ipsium titillet, in risum minime prorumpat; imo non nullos solius titillationis cogitatio potenter assicit. Denique delirantes in altissimos cachinnos animantur, tum quia in delirio septum medium mali assicitur, unde etiam phrenetici appellantur : tum quia commoto cerebro inepta specierum combinatio facile resultat : tum quia nulla seria cogitatio, nullus rationis ductus impressos motus cohibet. Tam multi porro &varii 1motus risit adjunguntur, Ut ab eo, Cum medio Critatis metas transgreditur, valetudini non parum sit metuendum. Thargent Vasa arteriarum & Venarum, quia musiculorum Compressione motus ordinarius stanguinis inhibetur: inflatur, dc intumesicit guttur: vultu S rubet, ac splendet ob eandem causam : VOX haeret, & lingua susipensa manet; quia la-xingis musculi distrahuntur motu diaphragmatis: nihil deglutiri, nihil sorberi potest; quia per trachaeam sit, stultim erumpit anhelitus, ut Claudi non possit: venter & ilia dolent ex succussione septi : agitantur brachia propter assectos musiculos: inclinatur pectus, ut venter plus sipatii nanus non tantopere flagelletur ab incumbente di aphragmate : denique totum corpus, ubi diu se torsit, humi prosternitur. Haec de quinta passisione, de qua Aristoteles lib. 3. ethic. cap. 3. constituit: Totum virtutis negotium esse, recte hominem disonere circa deleritationem. Cum enim potissim uin illa ducantur homines, & alia sit delectatio visit, alia sit vera, labor , & opus non exiguum est, solidam , honestam quo delectationem unice optare & quaerere. -