장음표시 사용
251쪽
tus in bonum, ut bonum ipsi speranti; non tamen pertinet hic auctus ad concupiscibilem, sed irascibilem facultatem, cum boni ardui conssecutio indigeat robore animi, opusque sit adhortatione simili AEneid. 6. Nunc animis offus AEnea, nunc pec fore sirmo. Igitur aliud non est supeI , quam Uxilla appetitio praesupponens co nitionem arduitatis, & fruitionis , dicatur esse sipes. Ex quibus liquet, sipem
esie quali affectum Compositum ex desiderio, atque eX Opposita abominatione , dc idquiValere simultati utriusque , ita tamen, ut pi cevaleat in ejus conceptu ad aequato ratio con Cupis entiae , sieti desiderii. Sicut enim sensius provocari solet non tantum dulcedine, suavitate, & ssimilibtis lenociniis palati; verum etiam mixtura quadam LX dulcedine, & amaritudine, ex siuavitate, &asiperitate; o scut auditu S non tantum rapitur vo ce suavi, S quasi argentea; sed musica Composita eX heterogeneis, at uediscordibus vocibus; & oculus non modo pascitur coloribus, sed etiam umbris colori admixtis: ita spes sertur ad bonum absens, atque per hoc coincidit cum dessiderio. ConVenit Vero similiter cum fuga , ouatenus tendit in bonum sub ratione dissicultatis, & ardui, dc omnis dissicultas& arduitas in bono offendit, sicut facilitas CX petitur. Unde siperant si1-mul, iti indivisim ex una parte amplectitur bonum speratum, dc tendit ad conjunctionem cum illo atque ad ejus posellionem: ex altera vero parte avertitur ab ipsius boni arduitate, dc difficultate, eamque conatur siu-perare, atque funditUS evertere per pi sentiam boni. Praevalet nihilominus ratio desiderii, cum ob affectum , & adhaesionem ad bonum contemnatur omnis amaritudo, quae illi immiscetur , atque intenditur
ejus vi oria , S extirpatio ; non quidem per purum recessum , quod Con Venit proprie abominationi; sed per congressum cum dissicultate dc
'Biectum spei esse honum nemo est , qui dubitat. Hoc queri potest, an etiam in bonum non amissibile possit conatus spei icndero. in
qua controversia Censeo Contra Arri again etiam illum sperare posse , qui metaphysice cel tus est de futuritione boni. Non affirmo quidem objCClum simpliciter, &antecedenter necessarium posse esse obie tum sis ei;
quis enim prudens serio , & cssicaciter siperet, hominem futurum essu
252쪽
primatis fione appetitus concupisicibilis. et 2;
animal, Deum esse omnipotentem , aut similia prorsus necessaria 3 sed sermo mihi est de illo, quod non potest non dari consequenter ad cognitionem spei directricem , licet antecedenter fuerit res me e contingens. Sic communiter dicitur in sanctis animabus purgantibus flammis delenatis vigere sipem aeternae beatitudinis consequendae , & tamen haec non potest ab eis amitti, cum noverint cognitione infallibili se aliquando avolaturas ad recipiendum praemium beatitudinis. Nec obstat; hanc cognitionem esse ob tiram , & sua obscuritate aequivalere defectibilitati; quia nihilominus redduntur illae animae certae de absoluta beatitudine futura, utpote innixae promissioni divinae, & dubitarent potilis de quibusvis aliis
evidentiis mere naturalibus , quam de gloria Ventura. Fulcitur hoc exemplum a purgatorio erutum ratione a priori dicta. Quamquam enim 'as uigeat in fallibilis evidentia obtinendi boni, possunt tamen in obiecto concurrere omnes conditiones requisitae ad hoc, ut sit materia sipei, scilicet bonitas, arduitas, es futuritto, potestque nullum intervenire impedimentum ex parte potentiae. De Donitate non est ullum dubium . Arduitas vel consistit in ipsa excellentia boni siperati, Vel in eo , quod dependeat ab alterius arbitrio , Vel quod obtinendum sit magno laboris pretio, vel in dubia anxietate sperantis. At edic Sodes , quare evidentia illa componi non potest cum bono ingenti S ex Ceilentiae, cum eo , quo cldonandum siet ab aliena libertate , cum eo, quod acquiri debeat profuso sperantis si dore cur his illa evidentia adversatur Z dubia animi anxietas
abesse potest perseverante adhuc arduitate, ut contingit in animabus purgatorii, quae dubia anxietate non Vexantur, & tamen adhuc ardua
ipsis accidit coelestis visio, quam non elicient, nisi dissicilibus prius eXant- latis laboribus. An ex parte potentiae impedit e Videntia praefata P at non video , quomodo id, quod sipe maxime acuit potentiam ad sperandum , sipei obicem ponere possit: sed quemadmodum cognitio de non adeptione boni facultatem retardat maxime a siperando , ita clara repraesentatio maxime invitat potentiam ad siperandum, ut docet experientia : igitur alacriores erimus ad sperandum, si evidentior claritas praelucebit. Secundo nihil evinces contra doctrinam data hac paritate, quod sicut cognitio alliciens ad amorem liberum , potest crescere ad talem gradum, ut dari nequeat amor liber, sed sit necessarius, ita spes exposicat cognitionem adeptionis in certo, & determinato gradu , quem si excedat, sib- sequet Ur alius prorsus affectus. Nam quam VIS Cresicere possit cognitio alliciens, ut nulla libertas perseveret; hoc tamen nonnisi arbitrarie affirmatur de sipe, cum haec possit esse non libera. Hinc sicut cognitio alliciens, licet interdum impediat libertatem amoris, attamen non perse
253쪽
mit amorem ipsum secundum se praescindendo h libertate, quin imh potatilis urget potentiam ad ipsium: ita cognitio acquisitionis, alliciens ad spem, quamvis prosirediatur ad clarissimam eVidentiam , non tamen opponetur cum sipe ipsa 'secundum se sipectata, sed potius eam stimulabit, & ad summum pugnabit cum ejus libertate. Neque me terrent , quae habet Sanctus Thomas I. a. q. 67. art. q. ad 3. in haec Verba : s num , cumss jam inevit abilem causam habemus, non comparatur ad nos in ratione ardui . Vere enim proprie dicitur aliquis, quia habet
argentum Gerares hAbiturΜm vestem,quod aram inpotesate ejus est,
ut emat. Aliud enim est inevitabilem habere causam, quae nulla mediante difficultate assequetur effectum : aliud, quae arduitate interveniente illum sortietur. De primo sermo est sancto Do ctori, ut ex verbis allegatis apparet: & nos de secundo dis utamus, ubi licῆt causia inevitabilis adsit, potest ea non nisi post plurimos exhaustos siperantis labores
terminum attingere, Ut contingit in animabus purgatorii sine haesione credentibus futuram aliquando gloriam, nec non in animabus prisicorum Patrum in limbo quondam detentorum siperantium pretium suae redemptionis , Quod sine ambiguitate credebant, & denique in Christo Do mino certissime sciente gloriosam corporis sui Anastasim , & tamen illam
EX his insero, affectum , qui tendit in malum infallibiliter ventirum , non esse sollam tristitiam , sicut sipes de bono certissime acquirendo non est solum gaudium , cum Divinissimus Salvator noster fruitus sit infallibili stientia suae necis , & tamen timore ejuSdem non caruerit; nam attestante D. Marco Cap. I . coepit pavere s pavor autem , & timor in quo disserunt Z quod vero cum hoc timore detur tristitia, non repugnat, eum idem Dominus Utrumque habuerit affectum, & coeperit pavere , o taedere, & dixerit: tristis est anima mea &c. Interea tamen duo fateor, unum est: quod, sicut eadem cognitio bonitatis finis potest impellere ad duos actus diversos , unum qui simplex complacentia, alterum , qui sit efficax intentio finis: ita eadem certa cognitio venturi ho- ni excitare potest duos affectus diversos, unum, qui siti gaudium, & alterum , qui sit sipes. Erit gaudium in hoc casu quasi actus reflexus, non de eo, quhil objectum erit, sed de eo, quod certo erit. SpeS C COnVerso non est de eo , quod objectum certo erit, sed de eo, quod suo eempore erit: & quamvis idem sit a parte rei erit, sesso tempore certo erit; diversi tamen sunt modi exprimendi, quae diversitas siumcla ad adius diversificandos , ut frequentissime accidit , cum circa easdem res solea mus elicere actus valcae diversos. Alterum, quod concedo est, nom
254쪽
T esse prima passime appetitus concupiscibis. 22 3
posse nos sperare bonum ut c-u-um cum infassibili cognitione, quistic est prorsus necessarium: nec etiam possumus illud siperare conatu ab soluth essiciente ipsum. Interea tamen male concluditur non posse nos sperare bonum sipe ex se , & in actu secundo causatura bonum, si, ut fieri posset, abesset infallibilis ea praecognitio. Qubd si intuleris spei illam saltem fore inessicacem , utpote supponentem bonum aliunde ex-kiturum, concedam de inessicacia effectiva , absolute in actu secundo ;sed abnuentem me habebis de inesicacia affectiva, Occausativa sub hyapothesi , quod non praefulserit in fallibilis ea cognitio , ut poterat propriori abesse ad alium actum spei, qui esset ejusdem moraliter speciei cum isto, quamvis pro priori debeat dari ad altum istum individuum , utpote directum per infallibilem illam cognitionem .
An, qua arduitas requiratur ad yem Z
R duum in praesenti idem est , quod altum , excelsium, accessuque dissicile juxta versus illius , qui de Poliphemo 3. AEneid. canebat: Irae ardum , aisque pupat oderm De hac jam pronuntio arduitatem quidem requiri ad objectum sormale
spei, quatenus illud non movet ad affectum pugnacem prosecutivurru, nisi objecti, in quo illa reperitur: sed hinc non colligitur illam esse adte- quate, Vel in adaequale objectum formale sipei, sed tantum esse conditionem requisitam ab hac in objecto materiali. Sic tametsi quantitas neque adsequate, nec inadaequale sit objectum formale visus, cum hoc sit Ibius color , &lux; nequeunt tamen movere ad videndum , nisi objectum sit quantum. Et ideo scripsit S. Thomas I. a. q. a J. art. 3. Dicendum , quo arduum non est ratio appetendi, vel accedendi potitii bonum. Ratio huius eruitur ex eo, quod objectum motivum affectus prosecutivi, ut distincti ab aversativo debeat ad illum astrictum movere: sed arduitas non potest incitare ad affectum prosecutivum, sed suapte natura potius ab eo retrahit, cum ipsa non sit bona, & ipsam bonitatem potius asperitate aliqua inficiat: solum igitur requiritur, quatenus novum decus , novaque iucunditas accrescit ipsi ex arduitate debellata. Hinc phrase, illae, quod magnitudo ipsia bellici conflictus acuat martiates animosi ut se illi ingerant, quod arduitas actionis gloriose animo-
255쪽
rum generosorum excitet voluntatem ad actus heroicos; hae, inquam ,& similes phrases pulchrae sint tantum Oratoribus coneesset Phil phis verti non est licitum iisdem uti, quia denotatur per illas, quod difficultates per se formaliter, & immediate , atque in iensiu positivo alliciant, invitetatque animum sortem , & gloriae aVidum , cum tamen in sensiu solum negativo & mediato moVeant, quatenUS nimirum illorum. ab sientia prohiberet victoriae jucunditatem , 5c quatenus necessariae sunt ad aliud, quod per se immediate allicit ad jucunditatem obstacula triumphandi. Si tamen in ipsa sipe velis ingredi latissimos campos formalitatum, &distinguere inter tendentiam prosecutiVam, & aversiativam, dabo ti hi, quod arduitas possit esse objectum formale spei, quatenus est tendentia aversativa , & contemptiva ardui sui obicis; sed plerumque solis actibus prosecutivis attenditur, atque idcirco solemus dicere objectum formale actuum esse id, quod moVet ad illos. Necessaria nihilominus est in spei passione arduitas, ut colligitur ex Aristotelea. Rhetor. cap. s. in quam etiam doctrinam frequentissime eunt reliqui, qui non
student nova comminisci vocabularia. Eruitur hoc eX eo , qutici omnis actus participans rationem fortitudini S tendat in arduum , cum propria sortitudinis materia sit difficultatem vincere: omnis autem nisus spei habet aliquid de fortitudine. Quemadmodum enim desperatio est yusillaninaitas quaedam, Vel dissicultatibus cedens, Vel minora bona eo quod facilia sint, praeponens majoribus: ita sipes est generosius quidam impetus repellens dissicultates , nec non blanda bona minora, quae maioribus adversantur. Et certe qui in corde interno legere posset huius affectus naturam, inveniret, differri bonum, quod efficaciter anhelamus, sine dubio cruciare animum. Ideo Angeli in statu viae, & homines in statu innocentiae poterant sperare beatitudinem, quia utriusque incerta, nec illico danda; Dei parae vero etiam ardua fuit, tum propter dilationem, tum quia dependens a magnis angoribus prius exantiandi S. Cum igitur omnis res futura secum trahat dilationem, hoc ipso bonum a sipe vehementer exoptatum reddet illud obtentu dissicile. Notis Itina est Salomonis sententia Prov. I . Spes, dissertur, a sit Animam. Eandem torturam desiderij essicacis dilati in posterum exsplicat etiam David Psal. Ia. his Verbis : Usquearuo Dom ne oblimi ceris me in sinem ' & alii&C. Haec autem arduitas , quam spes requirit, non eli quaecunque, sed consistit illa in certis quibusdam gradibus, qui soli Deo innotescunt, quique sufficiunt ad reddendum vigor ostim affectum , non autem ad ipsum prorsus extingenduin; sicut propinquitas objecti, quam requirunt oculi, non est quaecunque; nam summa certe ossicit; sed media quaedam&proportionata. At
256쪽
De spe primapassione appetitus concupiscibilis. 2 27
At vero video iam diu exspectari , ut tandem exsiplicem, in quonam, praedicta arduitas Consistat. Aio igitur, eam nec determinate cὀnsistere meo, qubd bonum obtinendum sit auxilio, Vel beneplacito alterius: ne que d terminati in eo, quod bonum hoc siit in se ipso excelsium ; sed con sistit vasse in quovis inducente dolorem, laborem, timorem, anxieta tem, vel dilationem in adeptione boni praedicti. Non nego, dependentiam ab alieno arbitrio esse interdum obicem suocientem, quippe quae incertitudinem, torturamque gignere potest; solum ostendo non esie determinate requisitam. Vel enim arduitas eatenus consisteret in 1sta dependentia , quatenus haec redderet bonum incertum propter indis- ferentiam, quam habet arbitrium alienum Z at potest dari ista dependentia absque incertitUdine , quandoquidem animarum , quae ignibus emendatoriis eluunt maculas in hac Vita contractas , felicitas pendet ex arbitrio divino, & tamen illae non torquentur incertitudine. Vel quatenus dependentia ab aliena ope reddit objectum arduum Z sed hoc repugnat veritati; quis enim dicat, inflammationem pulveris nitrati admoto igne rem esse arduam, & materiam sipei, lichi haec pendeat abs luth ex aliquo concursu alieno, nempe ex generali Numinis si premi conia cursi Θ vel quatenus sola dependentia ab alienos citi auxilio sit talis, quae arduum reddat objectum Z sed neque hoc potest admitti; tum quia non solum possumus sperare ea , quae pendent ex auxilio Dei sipeciali; sed etiam ea, quae solam nostram industriam requirunt, uti est victoria de hoste insigniter valido , adeptio doctrinae praestantis&e. tum quia, si Deus in primo instanti promitteret, se in secundo largiturum selicitatem omnino liberaliter, absque minimo onere, gloria non haberet araduitatem sumetentem ad sperandum , & tamen penderet ex specialissimo Numinis auxilio : igitur arduitas non conssistit universim in dependentia ab alieno auxilio. Sed neque consistit arduitas in sola boni excellentia, quamquam haec ad sipem requiratur, cum sipes non possit esse de bonis levissimis, sicut timor non est de malis eXiguis. Evincitur hoc ex . duplici capite, tum quia etiam bona, quae in se, ac in . nostra istimatione sunt levia , possunt esse obtentu dissicilia , atque idcirco desieruntur , qubd pluris stare soleant , qutin valent : tum quia bonum valde exumium potest esse non arduum. Ita si quis tibi in primo instanti promitteret , se in secundo largiturum maXimas divitias absque ullo onere subeundo ; divitiae non essent laboriosae consecutionis, nec aptum spei objectum, & tamen nemo inficiabitur esse ingens bonum : igitur arduitas neque sernder in excellentia boni conssistit, sied potius dicendum ,
omne illud rem asperitate obsepire, quodcunque inducit laborem , do-F f a lorem ,
257쪽
lorem, timerem, anxietatem vel dilationem boni, quia haee omnia reddunt objectum non nisi caro pretio, & laborioso conflictu assequibile. Ideo interdum objectum est arduum ratione solius laboris physici, ut victoria de hoste robusto, acquisitio profundissimae doctrinae &c. interdum ratione poenalis doloris, & timoris , ut beatitudo resipectu hominum. extra patriam constitutorum: interdum ratione solius dilationis, ut redemptio animarum olim in limbo degentium post peccata diluta : interdum ratione anxietatis, atque incertitudinis, ut extractio sortis inter multas inclusias. Haec incertitudo rursus profert copiosam arduitatis segetem subinde enim oritur ex eo , qu6d res raro accidat; vel quhd Diu- res sint modi illam remorandi, quam inducendi, ut primi senarii insuto talorum; vel ex eo, quod res prorsius dependeat ab alieno arbitrio.
f. IV.cua ratione objectum ori debeat esse futurum 3
OBiectum spei aliquo modo futurum esse oportere ex eo clarescit, quodsipes ex propriis terminis denotet viam, & conatum appetitus ad bonum consequendum , qui motus, ne siti praeposterus , aperte probat, a quisitionem aliquo modo esse futuram. Sed labor non modicus instr-git in ipsa futuritione explananda. Terminus iste complexus duo involvit ; praesentem nimirum absentiam , & existentiam Ventiaram ; unde duplex modus insiurgit, unus contra absentiam , alter contra eXistentiam, quam habere debet objectum spei. Absentia dupliciter accidero potest: primo physice ex parte rerum, quatenus non existit Objectum. parte rei, in quo spes datur. Secundo intentionaliter, quatenus sive reperiatur a parte rei, sive non, in mente tamen siperantis non existit, &haec iterum vel potest esse positiva consistens in cognitione Vera vel falsa affirmante non existere objectum sipei: vel potest esse intentionalis absentia mere negativa consistens in sola carentia cognitionis enUntiantis existere illud objectum. Istis positis aio, ad objectum materiale spei non requiri, ut indis ensiabiliter secum trahat absentiam physicam objecti. Permoveor adhoe sentiendum ex ea, quia suppossita in vincjhj ij jgn0rantia circa rei absentiam possum actu prudente , & irascibili erigere animum ad colluctandum cum molestiis tenaciter apprehensis, sicut Trojanus AEneid. 6. corripuit serrum adversus inanes umbras :Strictamque aciem venientiam offert.
258쪽
Despe prima palsione appetitus concupiscibis. 220
actu quidem prudente ita ferri possum, tum quia prudentiae humanae non repugnat ignorantia veritatis alicujus re ipsis existentis ; tum quia eodem tempore, quo eXistit motus in rem, potest res ipsa exister ut ultima dispositio ad formam cum ipsa forma, actio creata cum siuo termino &c. Irascibili autem actu, sive forti tendere possum, quia ad fortitudinem spectat non tantum lucta absoluta, &eTectiva cum obstaculis, sed etiam assiectiva, vel ut magis scholastice loquar, sollicitatio subjective absoluta, &terminative conditionata contra ipsis, si fo occurrant. Nequc ad sipem requiritur futuritio intentionalis positiva, quatenus enuntietur non existere objectum ; sed sufficit pure negativa consistens in carentia cognitioniS proponentis objectum ut praesens. Non requiritur prior, quia ineptum esset anhelare serio in consecutionem illius, quod antecedenter praevides existens independenter a tuo
conatui & lassicit posterior, quia eo ipso, quod objectum proponatur ut obtinibile, & pro priori non ostendatur ut existens independenter ab illa, possumus serri in ipsum actu forti, si caetera non desiderentur requisita. Et ista de prima futuritionis parte, scilicet de absentia obiecti: descendendum nunc ad se nilam , nimirum existentiam ipsam futuram. ,
ubi iterum dissicultas insiurgit in assignatione futuritionis , quaenam nimirum sufficiat, & requiratur in objecto. Judico inprimis futuritionem
non debere esse physicam ex parte rerum; nam quamvis objectum a parte rei neutiquam sit futurum, V. g. ut omnes omnino CVlpaS, quam-ViS minutaS, evitemus per totam vitam , potest in vincibiliter cognosci
ut futurum , & eo ipso reliquis suppositis poterit sperari. Neque requiritur cognitio absoluth certa enuntians futuram rei existentiam; fac enim hoc eme necessarium; fieret igitur, ut beatitudinem aeternam sperare non possemus, ad quod tamen tenemur, cum juxta Ecripturie C. Tridenti, & patrum testimonia non praeluceat sine speciali revelationCtale judicium. Similiter haec futuritio neque consistit in cognitione dictante probabiliter futuram rei existentiam, quod ita tenderet: 'robabile est, me adepturum tiae bonum s quia sine hoc potest dari sussiciens futuritio in objecto sipei. Ponamus enim, quhd Deus in poenam scelerum revelet Petro absolutam suam damnationem, & illa credatur peractum fidei; in hoc casu non potest dari judicium illud vere, & simpliciter enuntians probabilitatem futurae beatitudinis; & tamen datur sufficiens futuritio in objecto spei. At, inquies , in quo tandem constituenda erit hare futuritio Θ affero in hoc complexo, partim, quod homo cognoscat sibi concessam esse plenam, & sussicientem potestatem adi-
259쪽
pisicencii bonum sparatum, dc partim in eo, quod non habeat cognitianem absoluth enuntiantem tale objectum nunquam exstiturum. Qui enim caret hac cognitione, & eX altera parte agnoscit in si a manu esse consecutionem boni, cur nequibit illud siperare Z si autem tale bonui
sperare poterit , hoc ipso dabitur futuritio , quam sistes in silio objecto exigit. Hinc etiam potest quis prudenter , & essicaciter intendere finem, quin prius expendat, sit, nec ne probabiliter ille assequibilis; sed sufficit expendere, sit, necne in sivis viribus adipisci illum finem, nec dari certam cognitionem de non consecutione ejusdem independenter a potestate illum intendendi. Quo circa inter hanc eognitionem : po ilis est micctoria tentationis , & hanc et probabile es, me eam siveraturum,
mediat haec: seu scientem habeo potestatem triumphandi siver eam , si
moluero. Primam reiicio ut imparem ad sipem concipiendam : secunda necessario non requiritur , quamVis sitissiciat : tertia , quae major est, quam prima , & minor , quam secunda sussicit, & requiritur. Na ostendat mihi aliquis, quidnam ex capite suturitionis desit homini illi, qui ex una parte certus est de plena potestate aquirendi bonum, & ex altera non habet firmum antecedentem assensium de eo, quod sit ab usurus ea potestate; assensum assero independentem ab ipsa libertate ad sperandum. Si enim eum habuerit pendentem ab ea libertate , nihil obesse poterit, quoniam hujusmodi assensus non potest perimere futuritionem, quam supponit eo ipsis, quod praesipponat proximam sperandi Iibertatem. Solum dubium superest, an revelatio absolutae damnationis facta cum evidentia in attestante stare possit cum libertate ad spem futurae beatitudinis, ad quod assirmativa resiponsio est reponenda. Libertas enim est plena potestas , ne existat actus sipei: igitur est potestas efficiendi , ne unquam in Deo fuerit Visio illius: igitur faciendi, ne unquam. in Deo fuerit decretum ad singularem hanc revelationem , quod praerequirit visionem illius spei: ergo faciendi, ne unquam fuerit illa revel tio externa derivata ex illo decreto: ergo h primo ad ultimum haec evia dentia est antecedenter vitalibilis per libertatem creatam, & ideo solum est necessitas consequens, quae libero arbitrio non opponitur.
De accommodis ad Jperaudum subiectis.
260쪽
De spe prima passione appetitus concupiscibios. 2 3I
sidia adipiscendae rei necessaria, Vel rem esse Venturam. Propterea notatavit Aristoteles a. Rhet. Cap. 2. JUVenes esse bonae spei. Eadem nempe ratione natUra juventuti providit de bona spe, bonaque nutritione ;sicut enim indiget augmento machinae corporeae, ita opus est ipsi adeptione plurimorum bonorum, quibuS nascitur spoliata. Utrumque aute conssecuta est providentia per eadem adminicula , largiendo scilicet iuvenibus maximam caloris abundantiam, quae sicuti confert ad digestionem nutritivam optime peragendam, ita pariter prodest ad sipei ardorem accendendum. Obtinet Vero hunc secundum finem duplici methodo. Primh, quia magnitudo caloris diffusi per totum corpus vegetiora reddit omnia ejus membra , robustiusque disposita ad amolienda obstacula in opere intercurrentia, quae disipositio causae operantis non potest non plurimum conserre ad sipem fulciendam. Deinde idem excessus caloris vitalis conducit ad majorem bonitatis rerum appetibilium apparentiam.
Quatenus rarefactis spiritibus, & organo, impressae appetibilium species illi insidentes diffunduntur & ipsis in maius spatium, ideoque quodammodo augentur, redduntque majorem Objectorum suorum apparentiam. Nihilominus quia ob experientiae dese tum praelucet juvenibus
minor obstaculorum apprehentio ante operi S eXCCtitionem, ita quam.
celeriter in illis spes exurgit ante operis aggrest ionem, tam facile torpescit in ipso operis progressu eiusdem efficacia usque ad completam difficultatum victoriam , & boni siperati praesentiam. Quippe sicut bonitas rei dessideratae movet appetitum ad prosecutionem, & ad perseVerantiam , ita arduitas, quantum est de siet labefactat appetitum, quo minus ad bonum aspiret,& quo minus prosecutioni inhaereat. Ubi igitur ad initium parVa asperitatis apprehensito affulgebit, sipes facile ingruet; sed deponetur inde pari cum facilitate, quando in ipsis operis eXecutionet borios e molesti e per experientiam magis innotescent. Ubi vero ab initio praeivit aestimatio justi impedimentis commensiurata, sipes in operis
exequutione constantissime firmabitur, nulla nimirum superveniente apprehensione , quae in progressu operis a sipe praeponderante de ij ciat. Quod de iuvenibus, hoc idem statuit Philosopnus de ebriis Ethic. c.
8. ob eandem caloris abundantiam , quam in eos inducit vini copia, eoque majorem , quo potentius hoc est, atque calidius. Suffragatur Flaccus lib. I. epist. ad Torquatum, ubi sic ait det ebrietate: Spe jubet esse ratas, in praelia trudit inerme RIntercedit tamen haec disserentia inter ebrios, & juvenes, qu6d posteriores in ipsis operatione advertant dissicultatem ab initio absconditam; ebrius vero ne dum quidem ad eam attendat. In senibus maxime deplorandus