장음표시 사용
73쪽
Oiema O Germaniae urbs, item Tacito, Ammiano, Marcellino, Antonino Plia, alijsque memorata. Et Nivisi v M Gregorio Turonensi; Sed Abrahamus Ortea Jus, Ux nummorum notulis Ptolomaei, omnino aliam colligit. Urbs est Vb: o-Ι Π Rnenana , quatuor miliaribus sub Agrippina Colonia distans, quam Martia-nu S in Ducat ululia censi , sed Ptolemaei enarrato, melius, in Coloniensi di Cecesi collocat. Tacitus Legnorum gentem Vbijs proximam constituit, &inea, No-VES lv M. Eam tamen gentem, propter Vbiorum&Menapiorum potentiam, nihil propriae ditionis habuisse, compertum est. Haec Urbs, a primordio, secUndlS . . Rheni fluctibus irrigata, sinistrum situlatus illustrauit, donec fortuna minus propitia. alueum Rhenus immutans,Vrbemque non longo spatio adspiciens , brach jum eius Vsibus reliquit. Qiii Noueilcmena Obridionem Caroli Burgundionis accurate disposuit. Monachus Coenobjj suburbani No-Di montis. Clua latis, inquit, Nusiensis descriptio magis in longum protruditur, Quam in latum: Per cuius longitudinem ad Orientalem plagam, amnis praeterflui. Erpia, ibidem a Rheni fluuio absorbetur, unde et . ia in ciu, fas ab nac firmatur parte nec habet fossata: Distat tamen riuus iste itinere quasi mediae horae a Rheani fluvio, & per plures gradus ab istortuo fit ascensus ad ciuitatem. quae matto posita est. Sed ex Rheno bra. chium procedit, in quod intrat Erpia iuxtaciuitatem ;&istud brachium pariter cum Erpia, constituunt furatum, ita Vt maiores naues ex Rheno ad civitatem cum mercibus deferat. Et brachium hoc, Erppa adaa. ctum, etiam duas Vrbi vicinas ambit Insulas, yna maior, altera, minor dicitur. Deinde, a tota Septentrionali plaga in latum, S pro media parte occidentalis plagae in longum, ipsa ciuitas duplici cingitur
muro, & in Vtroque complures turres firmae, & foris repletus est extimus murus terra, quasi Vsque adsum- ι um. Vbi ambulacrum habet. ut tutam stationem defensoribus praebeat. Alia deinde media pars occiden talis in longum, S meridionalis plaga in Iatum . simplici cingitur muro, extra quem, lato & alto munitur aggere, vitamque foveis bene defcnso. Atque hac quidem obsidionis Carolina enarrator. Templum est
Novesij Collegiatorum Canonicorum, & Canonissarum. D Quirini reliqui js. tubo operoso, & frequenti peregr: natione memorabile; De cujus prima fundatione, haec loci archivum suppeditata
Luci hardus Comes, de Matrona nobriis lacria Conestissa, uxor sua, diurno Spiritu cueti. sua allodia contulerunt ad conos ritendam Ecelesam Nussice, in honorori Des, S Beati Quirini martyris, se, & alia bona tua eidem Ecclesiae postmodum conferentes, excepto oppido Nussiensi ct duabus Curi bus, quarum una HuKelhern, & altera Herda nuncupatur. Quas Curtes cum D m dicto opido Nus ienti. Berengero, tunc Tullensi Episcopo suo filio contulerunt, hocp;cto; Quod ipse in elidem Curtibus, S Oppido Nussiensi v surrisset; num, quoad viueret, obtineret, & post mortem suam ipsirin oppidum cum Curtibus supradiet , communiter possiderent, Maior Coloniensis, & B. Quirini Nussiensis Ecclesia. Postea ergormortuo praedicto Tullensi Epi scopo. Reuerendis . D Anno secundus sanctae Colonientis Ecclesiae Archiepiscopus, Anno Domini Ioz . Quinto Kalend. Octob. in die Dedicationis Maioris Ecclesiae Coloniensis, paci S uti Iitati praedictarum Ecclesiarum paterna sollicitudine prouidere, altercationumque causas, quae frequenter eueniunt, occasione possessionum indiuisarum , ab ijsdem Ecclesijs peniti ,r mouere cupiens, de ipsartam vo 'untate& assensu communi, diuisionem possessionum Nussiensis Oppidi, & Curtium praciictarum inter ipsas communium, fecit, hunc in modum; Quod Maior Eccicii a Coloniens. Hukelen. cum molendinis , pratis Salijs pertinenlijs suis, Eccit sta vero Nussiensis, urrem de Herda. cum suis similiter pertinentiis. sine aliqua calumnia cimisi perpetuo possidere debent Et quod uniueriai dicia oppidi Nussiensis, nomine Coloniensis Ecclesiae excepto tamen iudicio. Abba stae Ecclesiae Dussiensis, quae de bonis eiusdem Ecclesiae, iri sua Camera exercere consueuit; ad ipium Archiepiscopum. Coloni et sium, tanquam tu orem. & defensorem earundem Ecclesiarum , cum alijs nonnullis luribusdicti oppidi pertinere debcant. Et ne ex tali diuisione. Ecclesia Nussiensis Iasa videretur. idem d ctus Archiepiscopus eidem Ecclesiae Nussiensi insuper dedit duas Curtcs, cum pertinenrijs earum. quarum una sita est apud illaeshtim & alia apud larisienses lὶ prope R henum. qua Curtes, ipse Anno Archiepiscopus de suis honis iacentibus apud in Saxonia,ab Ecclesia S. Ludgeri in oer- dona emerat Dedit pra te rea e dem Ecclesia Nussiensi, tertiam partem agri culturae, quae vulgariter dicitur Milandi quae sit aest cir a dictum opprillam Nussiente. Dedit eclam preteter alia iura farpe dietis Ecclesiae Nussiensi, omne.*iod de fermento cer uitia d fernici tum vulgariter dicitur, griit debet, vel possit accipi in oppido Nussiensi ; Ita quod sine eius licentia, nullus
possit ibidem certNsiam sermentare.
Anno salutis ML Reuerenda Domina Abbatissa Ecclesiae Numensis, Romana deuotionis ergo profecta. a fratre suo LEON E nono . tunc temporis Romano Pontifice, reliquias D Quirini Ducis Romani, &Martyris, impetrauit , & Novesium transuexit. Qui fanguinem pro confestione CHRISTr profudit,
Q emadmodum autem multorum annorum decursu, Novesium opibus, mercatura, &potentia floruit, ita citam ut fit, dum urbes&oppida fatalia sua puncta contingunt; grauissimis calamitatibus pressa est. Nam circa annum Christi 881 ut ex Sigeberti,&Reginonis Chronico lib. a. constat, Norrmannorum Reges. Go defridus &Sigefridus, Agrippinam, Bonnam, Tulpiacum , Novesiumque igne depopulantes, in
Sub Philippo Romanorum Rege, ob diuersa Adolphi Archiepiscopi Coloniensis studia, qui deserto,
quem prius Aqui sigrani coronarat. Ottone, Philippi Regis remulo, huius sequebatur partes, & eidem etiam Regulo diadema A quisgrani imposuit; ut hinc Clemens Tertius Romanus Pontifex eum a sede Episcopali amouerit, Brunone de Seyna in eius locum surrogato Philippus Rex caeso Ottone, hostiles in Episcopatum Coloniensem copias introduxit, & expugnatam urbem Nouesiensem Adolpho Archiepiscopo tradidit Quam historiam Crantzius in sua Saxonia libro septimo, Sigebertus, & alij dc cribnnt. Deinde Anno M. CCCCLXXlIII unius fere anni obsidionem a Carolo Burgundiaco sustinuit, qui tandem , aduentante cum copijs Friderico Imperatore. solutis castris, Nouesio non expugnato, discessit: Imperator autem Nouesienses praerogatiuis&priuilegijs donauit. Nam immunitatem vectigalium , quae telo narij Rhenani e mercibus praeternauigantium mercatorum eXigunt, i psis donauit, libertatem etiam
eadendae pecuniae. Edixit in su per ciui bus. ut auream aquilam in clypeo nigro in signis militatibus usurparent,& quaslibet Senatus literas rubra cera obsignarent.
75쪽
sed in omnium grauissimam calamitatem in f ix Novesium Anno I 18 I. mense Maio incidit, tum
religionis dii Ritu iri, tam ob libertatis studiam, quo priuilegia. Opes, dulcemque libCrtatem, Cumauctam a VicInotum omnium miseria. tarpiter a mi sit . quando cum Episcopo suo Coloniensi solitas di pinatὲ Ones fouit, Sando oblatum prasi duriri in oppidum admittere recusauit , & in propinqua hostium VI initate, C iam monita, noctura as recubias ia gligenter habuit Quam urbis Uas litatem, ab elegantistimo superlOristem 1 ris Historico Michael eis isti, in adauctaburii Historia, graphice descriptam, hic adtexere operae Peterium di imus
Neuvvenarius Comes . qui Truchesis prostigati Episcopi partes defendebat, aliquot signa peditum equitumque turmase Geld ria: ppid is Sc Ber ka i ab id tempus euocauit, ad Novesium per insidias occupandum.
Archiepiscopus Baciaria: D x. qaia hostes plurimum naic oppido insidiabantur, iam pridem praesiduim Mam stratui obtulerat. sed is uuis viribus. Oppidique fortitudine fretus, illud Pudiabat. Praeterea partem
muri iuxta Rheneni Cm portam ciues, Senatas imperio erant demoliti, Ut vallum iiouum aedificarent, sed& ciuium excubiae mimus eran t Θeqcientes, negligentior que quam ei solent. Non latuit hoc Neu vve
narium, quare copias suas di Ou siam ducens μγ. Maii, intempesta nocte partem illarum per rivulum quo mola voluitur, tranare, & sub ipsis moenibus tacite ad Monasterium usque, Cui Mons Mariae nomen est, ad repere iussit. QVibus hoc mansatum erat, admota scala, quendam vet aiunt mur Sascendere, &quid in urbe ageretur, explorare ptaecipiunt Is, tractum illum obambulans, neminem inuenit, eratque altum in oppido suentium; dato igitur signo, socios vocat, qui plurimiSadmotis scaliS muro S superant, &in oppi dum istaecipites se e demittunt; portam confestim martulis, malleolisque. seris disiectis aperientes. Neu vvenarius cum equitatu In suburbi O portam obseruabat. Audiro vero signo & Viam videns sibi patefacta. celerrimo cursu in urbem aduol aut i Cives equorum hinnitu atque strepitu hoiliumque clamore excitati. arma quaeque obuia rapientes, seminudoS hostibus sese objjciebant. Equites ad portam Honoris properan tes, a collecti Sciuibus, qui ex cur tibuS Vallum obiecerant, impediti, forum occuparunt. Ciues diuersis io cis extra Ordinem pugnabant, quorum quaturardecim circiter occiduntur, inter quos praecipui fuerunt. Consul Statius. Arnoldus Frarius, Henricus Schirmer, scholae moderator, Melchior in Millendonck . di Hospes in Dulchen, ali j multi e m Cenibus sese demittentes. perque fossas natanteS evadunt. hostes urbe po. tiuntur. Res vero proditionis suspicione minime carebat Dispositis excubiis. mane iam facto, in ciuium aedes ruunt, ciues capiunt, pretiosa quaeque diripiunt, & in utriusque sexus homines, nullo discriminei in audita truculentia dc aeuiunt;Pr pter aurum & argentum signatum & no signatum, facturn atque infectum. praeter omnem supellectilem. annonam, & mercimonia quae hostis rapuit, insuper ciues sua, uxorum. &Ιiberorum suorum corpora. intolerabili lytro redi mere, armaque peneS hosteSipsoS deponere debuerunt. Nec tu satis erat. sed sim gialis pene septimanis presidia mutarunt, ut prioribus praeda iam Onustis abeunti. hus. noua succederent, quς magis magi sque ciues depilarent. Opulentissima& pene incredibilis erat prae da. quam in hac urbe Neu V venarii milites inuenere, omnes enim rusticorum opeS, Omnium nobilium &monasteriorum thesauri cimelia atque ornamenta, immo quorundam ciuium Coloniensium diuitii; hic erant apud amicos deposita. quod nulli tutiori loco, quam Nouesio hςc concredebant. Ex solo Monasterio
Regularium, prς ter annonae magnam copiam , praeter Ornamenta pretiosissima, prster argentea vasa plurima , etiam x x. caliceS argenteos atque deauratos rapuere. Erat hoc Monasterium a primis fundatoribus in agro suburbano quondam aedificatum. & anno 13Ss initio tumultus Truch sesiani ab ipsis Novesianis , ne quid ex eo ciuitas caperet detrimenti. dirutum, ut etiam campos suburbanos defenderent, miseri, qui nec pota cc Pia,nem ma immo nec forum quidem ipsum defenderunt. Sed omnium calamitosissimam fortunam experra est anno 3 86. quum ab Alexandro FARNEsto
Parmae Principei 3. Iuli j obsideri coepta. Clutio Praefecto cum praesidiarijs strenue se defendente, post ali quot dies, nempe Z7. dicti mensis vi expugnata, multiS cum caedibuS direpta, incensa, ac foeduni in modum vastata fuit e cuius quidem exitiabilis cladis Vestigia etiamnum nimis multa apparent.
76쪽
Is AH A M superiorem, Pirchei merus, & Althai merus,commentariis in Cornelium Tacitum
Vos auiam , S Ficellam , antiquitus appellatam, perhibent. Ibique Mammeam AIexandri Imperatoris Matrem cauam, atque sepultam, Quam Christianissimam mulierem scribit Abbas Spanheimensis,
lib. desicriptoribus Ecelsasticis, ex Alexandria Antiochiam concessisie, & Christianam Origenis
doctrinam , cum ingenti admiratione, audiuisse. Quod etiam in vita Alexandri, Georgius Cedre nus Graecus historicus, refert. Sed nos UUesaliam ingredimur. Oppidum est, ad imistrum Rheni Ia tus inter Bacchi aram & S. Goari vicum medium quasi occupans: & suo quondam iure sub Romano Imperio floruit, Cum ante , sub Schonenbergicorum aduocatijs, ac Burgghauiatus, alieni iuris fuerit, donec 1ub Friderico secundo imperatore circa annum M. CC. xx m. Oppidanorum impensa,ad imperium Romanum peruenit. A quo tempore,nullus unquam Advocati, siue Bu grauij magistratum agnouit. Et, ne in posterum unquam agnosceret, certis est ab Imperatore Gulielmo, Anno Christi Μ. . L II. priuilegiis, & libertatibus donatum. Deinde Henricus, eius nominis septimus,filius Henrici Comitis de Lutgelburch, Imperator flectus, v Vesaliam, & Bopardiam,Balduino Archiepiscopo Treuirensi, fratri suo, pro certa pecuniae sunt ma impignorauit. pro auxilio. & copijs conquirendis ut attestatur in vitis Cassiarum Cuspinianus) ad componendas discordias, de mutua vulnera Guelsorum & Gibellinorum in Italia. De qua impignoratione, in Bopardiae descriptione, plura. UVesalia nunc, Are ipis uti Treuirensi paret, situ est peramoeno, aedificijs priuatis, ac publicis decoratur. Inter quae, pietati dicata, maxime comis memoranda veniunt.Hic igitur initio , visendam se prshet D. virginis Ecclesia, in superiore oppidi parte, inchoata anno Dd Itis M. CCC. viii. qui annus in altis ac pulcherrimis senestris chori,eiusdem Templi, perantiquis literis annotatus est Sed anno M. CCC. x xxi. ipsa Assumptionis die,in honorem. B. Virginis & Annae Matris eius, est consecrata, A Balduino autem, Archiepiscopo Treuirensi .ex Parochiali in collegiatam commutata.Fundata autem primitus,& aedificata ex eleemosynis, Reip. V Vesallentis. Offert dehinc sese Vestalium virginum,ordinis D. Bernadi Abbatia, qtae in Dioecesi Treuirens. omnium antiquissima dicitur. Prope moenia deinde Rhenum versus,Xenodochium consipicitur,in cuius Ecclesia, supra summum altare,columna lignea est,ad quam alligatus a Iudaeis& flagellis S. puerulus oernerus martyrium passus est, ubi germanice scriptum legitur. V.CC Lxxx v II tat errae. res de lodi gllitiem xi I . Kal Maij.Crypta etiam nunc extat, in qua perfidissimi, hoc facinus perpetrarunt,Corpus
Cius,metu poenarum,extulerunt,&abiecerunt in locum, non procul a Bauaraco, vepribus & spinis obductum,quod postmodum ab ineolis inuentum, ranstatula est Bauaracum, ubi Deo in eius memoriam aedificatum est Templum,quod hodierno adhuc tempore, ab eius nomine.appellationem habet,Quamuis martyris reliquias, Lutherani profunde in ieetam merserint, Generosus dominus, Eques& nobilis Holsatus, Henricus Ran 2 tu lib. quem de annis enneaticis scripsit, hunc puerum a Iudaeis anno aetatis septimo in die parasceves susipensum, flagellatum, membris omnibus concisum,crudelique morte interemptum,commemorat. Est & Ecclesia, praepo. tenti Deo, S. Martini nomine, sacra, cui unicus Rector praeesse consueuit,sed cum eadem bene dotata, diues esset, sub Diethero Aseehiepiscopo Treuirens, Anno salutisM. CCC. III facta est collegiata,&perpetua fundatione ordinatum,ut esset Piri positus ibi, Deca. dus, & quinque Canonici. De hoc oppido versus sequento exstant.
Milis quater passus. simulae Traiana rece dunt,
Culmina, Bachracumgurgite Duaserit, Dicitur haec Bacchisedes, fera montibus arcem,
In et oppiduli moenibus ipsa sui.
Proxima contiguo dissunditur insula Iranu; IEuam media RBeninstartentigat aquis. Altera corinuto maior eo urgis Abasu In Hassumarum molibus actastemit. Ilia Palatinae generoseum sustinex arcus Nomen: es excelseo moenia cocte leuat.
pagus, ct arx dextro Code anum margine surgitι Vert eis haec apicempositaetἰil pedem.
Obulat arae; ulsissectatur acumine montis Arelatin ad Duum condita propter aquμ.
altior ex templo mesam subiacet arci Solis ad occasium mine Rhenus abis. Ioanne Hetola libello de and j sumis primae Germaniae Iocis, Antonini, inquit, Aliso, inter Bopardum & Bingen sint in est opa idum quod ni salior) rme tu dicitur. Unde hanc opinionem suam iam dictus Herold.desumpserit,diuinare non possum.
ODOBRIGA, Germaniae opp. sinistrum Rheni Iatus, situ iueundo exornat. Bopardia, Boparten est, ut Pirchheti
merus censet. Telonio innotescit. De primis eius initiis,pauca apud probatos Auctores leguntur, nisi, quod Munis sterus, & B. Rhenanus, Rerum Germanicarum lib. primo, & tertio, & Andreas Althaimerus in Tacitum referant, quod consularis Dux, qui eo tempore, quo nondum Germania tora parUit Romanis, sedem habuerit 1 Iogunciaci,& sub te Praefectos militares undecim, quorum unus Bodobrigae, nunc Bopardis, consederit. Illud quoque consat, quod Drusus, quinquaginta & plura castella, per ripam Rheni erexerit, inter quae , Bopardiam, unum fuisse, musti viri docti existimant . Cuius rei, magnum etiam argumentum esse pol Iunt, vetustissimae & quadrangularis tructurae, rotunda illa in muriS munimenta, murorum altitudinem non excedentia, sine turribus superne plana, aequalious interuallis distantia. Est &peruetustus, manuferiptus liber, sed anonymus, qui Oppenhelm, Ingelhelm, di Bodobrigam, uno eodemque tempo. e eonstructa perhibet. Unde autem Bodobrigae nuncupatio, dubium est, Apud Antoninum, Boudobrica, In instrumento & peran. 1icua Ecclesiastiea donatione, Bochbarda Iegitur. Nam Otto tertius Imperator, qui est fundator Ecclesiae collegiatae S. Martim apud υ rmatiam, donationem fecit ipsius Ecclesiae, in cuius literis, sic Iegitur. Ad Ecclesiam S. Martinr, intra muros UUormati enseseonstructam. dedimus quandam, nostrae proprietatis Ecclesiam, in villa Bocharda nuncupata, infra nostram regiam Curtam stam, &e.
Data idib. Septembriti Anno dominica incarnationis D. CCC. XCI. Indictione sexta, Anno autem III. Ottonis regnantis, Imperi;
78쪽
s et R ' um Romx feliciten Bopardiense autem oppidum, eadem ratione, qua & VUesalIst, ad Archiepiscopatum D sis
rensem deuenit. Ab Henrico enim septimo, eius nominis Imperatore, Bilduino Arch piscopo Treuirensi, ipsims fratri, impignorata V unt Nam, Anno M. CCC. x 1 Balduinus suae Ecclesiae, quod BOpardienses& Vves alienses In Stur Is Saliis Trevirorum Archiris scoso obediant & intendant impignore ab Imperatore benevole obtinuit,quod Vtiliter impetratuqdiic enim legitur in literis, super huc in pignoratione erectis & datis.apud S. Cassianum in castris, ante Florentiam, Anno Domini. M.CCC. x II. Regni Henrici quarseo Imper j nrimo. VI. Idus Decemti Quare non sub Conone Archiepiscopo; sicuti male narrat Cratapotius, n hiis Episcoporum Treis uisensitum Rhapsodijs,hanc impignorationem factam,constat. Cono tamςn, summam pecuniae Impignorationisadauxit,ut eo diffici
''' ra que in gesti, Treui horum, &e. Mortuo Henrico septimo, successit Ludovicus Dux Boiariae. Ab illo rursus libet
e Antio M'CCC. Yὐ'Luc uico Gesari aduersus Fridericum Austriacum, Balduinus in praelio inrtem nauauit operamaoud Spiram. tam auxilijs militaribus, quam re frumentaria, quo loco, multa Ecclesiae staepriuilegia impetran Bopardiam,& VUGsilici. & additionem Golgenscheidt,in pignore siuae Ecclesi, cum HV d- ζqRViuit, . . . . 1 Y h M : Anno,M. CCC. x I x. Balduinus auxilio venit Ludovico Caesari, duersus Frideri cum Austriacum apud VU1sbaden, ubLeedente Friderico. vii Bopardienses, si nollent ipsi obedire,authoritate Regia distidare posset, imp trauit. Quam obedientiam, cum necarent Balduinus,auxilio Episcopi Moguntini. magna vi BOpardienses inuasit, perruptis portas.& In censa oppidi parte,cum sub urbio quod tamen praeter voluntatem accidit Episcop ipsos in ordinem redegit, ut gratiam ab eo postularent, & illi, eiusque Eccles, subiectionem,& fidelitatem iurarent. Hinc videre licet,quod non sub Cononαprima amp7gnoratio facta sit. PROPE Telonium, quod aedificatum est,eastrum dicitur Balduinus, ut BOpardienses in Osticio contineret,erexisse. Iuxta Bopaidia am Arx vetus est,quam Vulcani rabies deformauit, mus Regia Vulgo nuncupata,qUae in potζstate Baronum est. vulgus.Duronaeop iri appellitat, qui multa castra in Lotharingia pos ident,Vbi,ur plurimum morari consueuerunt.Haec autem Regia Domus An. M.CCCC. XCVII.a Bopardiensibus, in obsidione fecunda Brandenburgici Duci ne hostis esset munitio, incensa eae
Torrens hanc praeterlabitur domum, inde nomen habens, Die Xyungsaea d/Originem habet ex proximis sylvis ad oppidum pertinentibus,Reipub.eo commodus,quod septem per illum mota agitentur.Primaria Oppidi EccIesia S.Seuerum Episcopum quondam
idus Archiepiscopus Trevirorum promouit,& illi bene prosipexit. Est & hic Carmelitarum inam misertum,cuius sacra aede multa nobilium &Magnatum sepulchra habet.
79쪽
ANI A, terra continentis extrema in Arctos extensa, quas habet solidi& continui tractus parteS, eas, magna undarum interruptio, ora, varia freti reflexioris obliquitate discriminat,Ducatum Hollatensem , Thielmarsensem, Stesiacensem, Scaniam, Hollandiam, giam.& Iuliam prouincias habet, & insulas mira amoenitate praestantes non paucas. Regio titulo decoratur. S C A N 1 A, magnitudine & opibus, facile superat reliquas regni prouincias. AliJ nuncuparunt hanc Daniae partem Scandi nauiam, pro Schondania, id est, amoena Dania, Alii Scaniam atque alij Sconingiam. Multis igitur a scriptoribus compellatur nominibus Scon d ia, Scondermarchia, Scondania, id est,amaena Dania. Plinius aliquo loco Scandiam & alio Scandi nauiam nominauit: sed mansit illi usitatius Scondiar nomen, quod pulchritudinem significat,quoniam coeli beneficio,telluri S Obsequio, portuum & emporiorum commoditat maritimis opibus, lacuum & fluminum piscatione, venatione nobilium ferarum, inexhaustis diuersi generis metalli venis, oppidorum frequentia cita vilibus institutis, nulli cedit beatae regioni. Atque ita quidem de Scania scribit Daniel Cellarius,auctor speculi Germaniae, qui unico eloquio, Lub hae Daniae parte,etiam BIeechingiam cum Hollandia compraehendit, sed nos de Scania separatim .Ea regno Suetiae continen S est. Et nequaquam ut Crantrius aliorum relatu deceptus refert, undique aquis cincta, latitudo duodecim , longitudo octodecim est milliarium. Media est Inter Bleeckingam prouinciam & Hallan diam, quarnm illa, ad Austrum, haec ad Boream clauditur:est autem regio Daniae pulcherrima, armata viri ,opulenta frugibus,diues mercibus, EccIem, ple na, passim arcibus nobilium , cur ijs,prγ dijs,& monasterijs ornata. Metropolis in ea est Londa, siue Lundia ab Ellebogen tribus milliaribus distans, a orum circum quaque iacentium λcunditate fortunata. Vbi traiectus ex Cronen burgo in Scaniam, Arx est regia, excelso in mont Hel singborch, &iuxta' oppidum eiusdem nominis,inde tribus milliaribus in meridiem, alia est ad mare Arx,Landeskroon, ex qua ad Malmogiam3 quae & EIlebrien dicitur,duo sunt millia-ma. Est ea insigne emporium , &praecipua toti ias Scaniae ciuitas propter nundinas&frequentes negotiatione . Hinc, duobus ad Austrum milliaribus est Falster by, Vicus ob Halecum capturam celeberrimias, ad quem certo anni tempore, ex diuersiSGermaniae Daniaeque ciuitatibus mercatores conuenire so lent.Fuit haec Halecum captura,olim circa Rugiam,& in littore Pomeranico, sed peccatis populi crescentibus, inde in littus aquiIonare migrauit ad iam di ctum vicum Fa Isterby. Uerum paucos ante annos,captura etiam illa rarior est facta,& sensim in Mastrandiam,quae in primo aditu Noruegiae ciuitas est deeli nauit, ubi hodie,& in locis occidentalibus, maximo emolumento capiuntur. Est Scania ferax omniS generi frumenti,gen bellicon. Nam ea,vbi bellum eum SueciS gerendum prima ceu limitania, ad arma vocatur,unde ferocior caeteris Inter praefectiaraS,quaSHeret, Vocant, maioreb Suetiaeque finitimae sunt Ge-d n gheret,& Frosten. Ex quibus Daniae praefecturas. duobus itineribus,sed admodum difficilibus in Suetiam perueniri potest. HALLANDIA .a parte aquilonar 1, Scaniae est proxima , quae Nor uegiam versiis Boream, ab ortu, Suetiam attingit. Initium, ubi Sca niae continua ab immenso promontorio sumens,quod Hallandi Aassi, nautae vero Κollen nuncupant,& secundu littorale tractum Viqi d Elseburgum, Sueticam arcem extendi tur Ad ortum, eam Suetiae partem attingit, quae U Uestergotia dicitur magna agrorum fertilitate praedita. Hinc Urbibus, arcibus, templis, nobilium habita tionibus, praedi)s, & pagis passim exculta. Sed, quibusdam in locis proximo bello Suetico nonnihil deformata. CiuitateS maritimae sunt, Hollandi Aa, La helm,Helmstede, Falckenburgum,UUalbiirgum, sexto inde milliari Et seburgum,regni Suetiae Ar . In littore Hollandiae, innumerae sunt insuIae atque seopuli, sine nomine, quorum series se late circa Nor uegiae littora, & promontoria extendit,Frumentis & piscibus abundat, igni,grues,anseres anatesque Aquestie,' quae magnis agminibus aestiuo tempore eo commigrant, ad maris littus,& in Iacubus, ingenioso re subtili aucupio capiuntur. Et, cum in hac regione passim nemora sunt,ac se luae,in quibus lupi cerui,caprioli, vulpes ac lepores abundant, hinc multum operM VςΠλtionibus passtim impenditur. Quia & boum &equorum numerosa agmina in Germaniam quotannis emittit.
BLEΚINGIA, tertia Scaniae prouincia, ad Austrum porrigitur, non procul ab ea Suetiae parte,Vbi Colmariana ciuitas,cum arce sita est. Germaniam respicit,& has habet ciuitares,vel ad mare,veI ad unum aliquem maris sitas. Trelleborgam,istediam, Santhamer, Ahusium,SeIsburgum,Elleholmiam,&Roh ten byr quae ad fines Suetiae sita est. Incolae, ut plurimum cum Germanis maxime vero cum LubecensibuS N ROstochiensibus, frequentes negotiatione, θω-h cent,agros colunt, sed potissimum pascuis gaudent. De his iam commem critis tribuS Daniae prouinci, , bene scribit Crant2ius, quod simul iunctae, spadiu conficiant duplo amplius, quam vicina, quam statim ingrediemur, Zelandia. NOBILISSIMUS totius Europae sinus vulgo Or Sundi Scaniam a Zelandia dispescit Ita per excellentiam hoc Danicum fretum vocatur, alioqui oe neratim Sundi quod uis fretum designat. In hoc autem sinu pro mercibus II tro citroque e portandiS,rursumque inuehendis,alibue transinittendis reddent est ratio.Qui secus faxit,capitale esto,& bona, quantulacunque subtracta,regio fisco cedant. Hae ergo VelificanteS,dorsum maris secantes,quocunq; soluerint, has fauces intrare, debitumq: portorium velis deductis regio quaestori pendere isnentur,quibuS transmis Sis, mox alij onustiores, ratione reddituri eaterua tam appellant. In hoc igitur fretu Daniae Rex omnes quasi Europeos negotiatoreb domare pQtest. Vidimus nostras temporibus. Anno 138 . quando nobilem &aureum hunc sinum Rex claudens, Hollandos atque Zelandos mirifice anxios reddidit, quorum seXcentae naueS ibidem detentae sunt , ob illatam iniuriam Regio legato Caio Rangon is viro nobili, item Rex cum literis & mandato Bruvllam ad ducem Parmensem eiusdem anni Ianuario Mense ablegafat, Ubi in reditu reb. liciter aetis,&catena aurea cum effigie Ducis Parmensis donatuS, a Statuum militibus , tertio a Bruxella milliari captus, Bergam ad Zoo mam, inde Regijs reseratis literis,& erepta catena aurea; I7. Ianuarij Hagam Comitis in Hollandiam deducitur. Et ita tandem grauioris periculi metu di mittitur. Ad tantam vindicandam iniuriam, Daniae Rex sinum hunc claudit, & seXcentas Statuum naues in eo reti Dei, donec mulctam persoluerent telisi utam illium imperialium daterorum Ex quibus Caio Rangouio,obcaptiuitatis perpessas iniurias,decem millia Rex gratiose donauit. PORRO, etsi omnes naues in tet Scaniam, & gelandiam, per nobilissimum hoc fretum nauigare soleant,tamen frequenter accidit, is minora naui tria quibus ab insulis & locis vadosis minus est periculi,ex Holsatia& Lubeco, vicinisquς regionibus soluontes Per Ballicum mare nauigationes suas instituatit ita tamen, Vt in oppido Niburg consueta vectigalia Regi Daniae persoluant. ZELANDIA, inter reliquas regni Daniae Insulas, maxima sequitur,cuius longitudo XU. latitudo xiij est milliarium. Habet ciuitates xiij. Are-s Rbhla, septem. Parrochias propemodum septingentas. Traiectus in hanc Insulam multi, breuis imus ex Helsinburgo Scaniae,cui ex opposito Zelandia eYhibet Ai m vere Regiam CORONA BvRGvM munitissimam & inexpugnabilem,Frideri et Regis opuS.CuiuS peculiarem descriptionem damus. Insula hie diu a habet pinguia&fertilissima, absque stercoratione segetes omnis generis proferen . Saxonis historici patria. Vrbium in mediterraeis praecipua,Rosrcni L DI A est, sica Roe, id est Reye & fonte admirando appellata, qui editiore loco situS, perennes Undarum scatebras evomit. Huius etiam urbis accuratam de scriptionem dabimus, a nobilissimo viro Regio Cancellario D. Nicolao Taas nobis praesentat m, Peculiari voIumin quod desoIa Dasia meditamur. ΗΑ j MA , Regni Metropolis a portu mercatorio,& nautico consessu commodistimo nomen trahen , Academia inclyta , Regiam hanc insulam exornati ve sit, aquilonem ΗΕΕs1NGOR A est,urbs littoralis. Sequitur deinde Arx omnium magnificentis ima,quam rζX FridericuS secundus villa diruta, loco omnium a moenissimo singulari apparatu condidit,eamque de suo nomine FRIDERICE BURGura nuncupauit-F1 o NI A proxima est, Insula aliquanto minor Zelandia, sed fertilitate λlicior. Copioso enim frumentorum prouentu ita abundat, ut ad remotis,ima fregionis ea quotannis passim emittat, prχsertim siliginem & hordium. Quemadmodum etiam annuatim numerosoS boum & equorum greges Germani, sub pedita Qui littora inhabitant, praeter agriculturam, piscationibuSetiam incumbunt, Vnde haud contemnenda rei domesticae compendia sibi compa farie Nec dε sunt, ob multas per totam Insulam syluas,ceruorum,capreolorum, leporum atque VuIpium Venationes, In eiuSquasi meditu Ilio, Metrodiolis est Or TONI A vulgo Guensete Urbs Episcopalis ab Ottone primo, multorum testimonijS aedificata, circa ea tempora, quando Herat dum Regem ad fidem Chri stianam fuscpiendam impulisset, eiusque filium Suetonem e sacro fonte suscepisset. Haec urbs,emperium est Insulae Praestans, in quocirca festum Epiphaniae insulanorum, ac praecipue nobilium frenuens conuentus,sic ut ChiloniJ in Hol satia celebrari solet. Circum Ottoniam Veluti centrum, aequali prope distantia, relicuae ciuitates in maris littore,ita sunt conditae, ut portuum situsque Oportunitate, negotiationes suas non solum in mari Baltico,verum etiam per Suetiam, Nor ueg a m,Russiam, Belgium, atque Germaniam late exercere soleant. Nomina earum haec sunt;Niburg, Si ei burch, Faborch, Assens, Bogens, Middelta die. Eettemynde. Regias Arces Flonia quatuor habet Neu burgum, Hagen schou VV, Hin aget,Escheburg, Et Curiam Rug rdi. Pagos complures, & Nobilium peridia non pauca. Est enim haec insula ob coeli amoenitate,&iugera fructuosa; Nobilibus Viri gratistima. Sunt etiam quaeda in hac insula loea, belliei, peis i nostra memoria nobilitata.Est enim mons quidam Oschenberg non procul ab arce Hagen schouVV,in quo Regis Christiani terti; auspicio Ioanne, R,ndibusti, Eques Auratus dux belli, ingenti praelio deuicit Christophorum Comitem Oldenburgensem, Anno Christi i F3s Me M. Iuni 7, quo in conflictu duo Comi ei. 11 ter Hagensis,a iter Tecklen burgensis interempti sunt, quorum cadauera postea loco pugnae effossa, Ottonium delata, Nin templo S. Canuti sunt sepulta ca idem etiam tempus in monte Fause heburg,qui milliario distat ab Oppido Ascens,aliquot rusticorum milli 3 Caesia sunt atque profliga ea. Plures pioni, id i cent Insolae minores numero 3 s.omnes fere habitatae de cultae,quarum LδDgolandia ma ima. Has autem Omnς Ob butub loci angustiam, in Indiee b eui h, c
I v Τ I A occidua pars Daniae, quam Ptolomaeus Chersonesum Cimbricam appellitat, inter duo maria longe i Π Bore m, quemadmo modum Italia in ausi si porrigitur. Ab Albi flumine ad Aquilonem,octuaginta prope m ill larib ab Germanicis ad oppidu Scbagenn porrecta, multa amplas,& insignes re iotie, dori praehendit, latitudo eius,vbi maxima,nempe circa Alaburgum X milliaria bῆbςt. Ea autςm duplicem constituu ut Meridionalem & Septentrionalem in M,