장음표시 사용
81쪽
ridionalis Iuliae ex Saxonia adi tu,sita est Holsatig quae veteribus quod a resiqua Germania , per Albim fluisium ad Barcam diuu Isa sit atque intercIufa,Nomdalbingia est dicta,ac Romani Imperij Boream verius extrema di cio ac limes semper fuit Eam que ob causam, Imperator Henricu S Anceps, lim: tan am praefecturam,in urbe Slesui censi nonnihil imper ij limites praetergrestus, constituit. Hahet autem Iu tia protermino Au lira i i Eidoram fluuium, qtii ad occiduυm decurrit,exitque in mare Britannicum. Frisios dirimenS a Thiet marsis, limes proinde Daniae atque Hol satiar. Sequens autem Regio, Si esuicensis Ducatus est, quae & Iulia austraIis dicitur. Ab Eidora decem & octo milliaribus, ad KoIdingam usque protenditur. A metropoli Ste uicensi,& peruetusto emporio nome' habet,Olim Iuliae Ducatus appellabatur. Quem Oalde marus Abelis Regis Daniae pronepoF, primu Sin Dudum accepit abs Erico Rege, circa annum M CC. Eoldinga Iulia borealis vel Cimbrica septentraonali S diota, Noruegiam versus se extendens, ad promontorium Cimor: cum,iuxta Schagen, ob lyrte5, &vadosum ijs in locis mare, autis celebre, ac metuendum oppidum, in cuneum coarctata desinit,& ad decem Germanorum milliarium spacium in mare excur-xit. Sed Iulia,qna austrum respicit,angustissima est prope Sle sulcum,ubi Irca fluuius ab occasu,& Silia abortu Isimum faciunt ue primo G ofridus Rex Daniae contra Carolum Magnum, tanquam limitem regni sui excitauit Postmodum Thira Regina Daniae. Ηeraldi regis mater reparauit. Deinde Margareth Regina Daniae,cui nomen inditum Nigrae, mater Canuti Regis, tertio muris ac fossiS amplis Simis firmari fecit. Et Dennev verchetiamnum vocatur. Verum d mirabili hoc Danorum vallo, consule Peculiarem de Stes uico, tabulam. ANGLI SAXONAS sedes sua Solim habuerunt inter Iuliam&Saxoniam,quae terra inter Iullandiam &Hollatiam Saxonum in angulo sita est,&SliZsumine ac oppido,ab una parte clauditur. ab altera vero sinu freti atque urbis Flensburgensis terminatur. Hi autem Anglia Britannis inuitati tribus longis nauibus,cum copijs auxiliaribus,quas ipsis adiunxerunt I utae & Saxones sunt delati. Quod illis factu facile fuit, cum sint portus optimi in Oceano occiden tali ex quibus in Britanniam,paucis diebus,traijcere potuerunt.Cum autem Britannia ab illis defensia esset,non solutis stipendiis, perpetuum domicilium &sedes in ea fixerunt. Et Britannia a nouis incolis nomen accepit,quod hodie retinet, quemadmodum & lingua eius gentis, multum habet affinitatis cum Da ni ea Quod pluxima vocabula Viri qui genti communia ostendunt. Hac igitur occasione Britannia ab Anglosaxonibus occupata . in duo regna Anglorum , des olorum est diuisa,Vt Beda, Crantetius,& Cimbrorum annales testantur. Errant igitur caeteri qui Anglos ab Engers in U Uestphalia,aut ab oppido, Ancklen P,inera nix,ortum habuisse scribunt.Constat enim ex Ptolimaeo, & Cornelio Tacito, Anglos,antiquissimos esse terrarum septcntrionis ad Oceanum incolas Tacitus enim Anglos coniungit Arios,Elisios. Maximos,qui eam etiamnum appellationem retinent , nimirum Ar, Alsien. R Mone. Quae sunt vicinae insulae subiectae Regi Daniae, Sc Ducatibus Stesiicensibus. Leda enim recenset diuisionem Britanniae inter Saxones, Anglos , di Iutas. Haec illustris & Nobilis vir D. Henricus Rangouius,tractatu de periodis imperiorum accurate obseruauit. I v Τ I A porro ab Isthmo,ad Danicum opus paulatim fit latior, ut fere manus,sia brachio inceperis, formam repraesentare videatur. Est tritici, siliginis, hordei,& panici ferax,praesertim qua ad ortum vergit. Nam occidua par aquiloni propior, frumenti minus fertilis est, sed pascuis ubique abundat pingui has .Hine aliquot boum & equorum millia,quotannis in Germaniam emittit. Urbes habet et 8 Episcopatus quatuor,Ripensem, Arhusiensem, Aalburgensem, urbes sunt celebres maritimae & V Uiburgense,urbs mediterranea, b comitia regia maxime celebris. Habet S I utia Arces Reaias zo Monasteria 14. praeterea quae passim in ciuitatibus existunt A RH v SIA,emporium est celebre ob portum, quem ingens illud promontorium Hellenis efficit, quoci ab arce regia Miloe per ditionem Mois,usque ad aliis simum montem Ellemans herch,ad duo milliaria se extendit,& tam sto,quam insularum aliquot obiecta, placidum nautis aequor efficit Ab Arhusia aquilonem versus quinque milliaribus ingens sinus ad oppidum Hobrossutiam ingreditur. Ab hoc sinu,quinque sunt milliaria ad ALBORGUΜ emporium ijs locis,& frequens & celebre Nam Lunfurde maximae profunditatis sinus grandiores etiam naues, ad ipsos Alburgi murros deducit Et totam U Uensliam aret: qua Iulia,praeter exiguam continentis portionem diuellito paulatim ab Alburgo ad occasum vergens, adeo se dii Umtat,ut aliquot insignes insulas contineatuunt & aIiquot oppida, ut Lemvvick,Τisted, Nicoping. praeterea aliquot insignia monasteria ad istius sinus ripas con dita. Hinc non muItum distat angustum illud spacium quod est inter Oceanum & sinum Lunford, Harbooer vocitant, adeo exiguum & humile, ut fpirante vehementius Circio, intumescenteque Oceano,si uictus exaestuantes, se in sinum aliquando effuderint , & pisces ex salsugine aquarum, sint mortui. Ab hoc Isthmo duobus milliaribus ad ortum,est insula olim Ottonia, nunc vero Thirhoim, a Regina Thira nuncupata.Sinim,quo in insulam hanc aditus patet Otto sunt vulgo dicitur,cuius in sua Dania Crantet ius lib. 4 cap. 19 meminit. Hinc Boream versus, traijcitur in Insulam Moribe quatuor milliaria longam , inde inprouinciam Sallinga littore aquilonari, ubi ex Morsoe in Mensi iam traiectus est unius milliaris. V vENS L IA, peninsula,triquetra est quasi,cuius latus breuissimum ab Alburgo in Schagen,quatuordecim est milliarium ubi in conum deunens, paulatim se ad solis ortum restiuum inflectit. Hic est ille Iuliae angulus,ob pericula, nautis adeo infamis & formidabilis. Na ingens dorsum & Syrtis longissime se
in mare protendit, ut, qui tuto,& citra periculi metum esse volunt, non propius,duobus milliaribus, ad littus accedant. Tale est omne Iuliae littus occidenta Ie vi,qui in Noruegiam,vel ex Oceano in Orientem nauigare intendunt, lango circuitu Iuliam euitare cogantur. Sunt tamen quatuor omnina montes in hoc longissimo littore, ex quibus nautae suffs habent obseruationes,& indicia. Incolae piscaturam exercent. Cum aute portum,& fidam nauibus stationem no habeant,naues suas ex alto venientes,conuocatis in subsidium socih&vicinis ex mari in littus pertrahunt, usque eo, quo fluetus maris transcenctere easque
leuando tundendoque laedere minime possint. In ligneis domibus ex tabulis & assieribus constructis,'iabitant. Cum vero solum quod incolunt, undique sit arenosum quod ventus in quamcunque partem,ceu niuem impellere soleat, saepe accidit,ut arena eorum domuncula3 inuoluat,ve mane surgentibus, nisi per summa tecta,nullus pateat exit tus,quare studio,sic leui structura sunt compactae vi non magno dispendio,ab uno ita alium locum transferri possin r. Hate Iuliae regio passi in compascua,quo fit,ut ungulis annis,multa pecorum millia longinquas in terras emittat. Nam constat quod ex ista & a Iijs Daniae prouincijs,quibusdam annis, ultra quinquaginta millia boum in Germaniam sint abacta,de quibus Gottorpiae vectigal est depensum. Quod Crantrius historicus ex Mela refert, Iuliam incultam frugibus essessit fane ita, si Melae aetatem respexerimus, si vcris qualis nune est, aestini abitur
valde exculta , &pagis, oppidis, Nobilium praedijs, arcibus, monasterijs atque Ecclesijs ita exornata, Vt in Urincia ex monte prone
Hiering oppidum, quadraginta duae turrigerae Ecclesiaconspici possint.
82쪽
- SUAP indigerant,defensioni, maximis & innumerabilibus undique conquisicis sa Ni S interque compacta,& fistucata ingentium arborum robora, compactis atque conclusis, ac loco fundamenti demersis, tam valida est ex ipso maris fundo educta, ut immanes pelagi fluctus, magnis Procto: VOS Pirocellis, atquC ad Vallurn, murosque horrisono boatu ac fremitu illisos, citra ullius peri culi mettiana, sustinere queae Mirantur exteri symmetricam & harmoniam structu rete Idalicam , mirantur quotquor hoc castructi inruciatui qui Danica rura vel maria lustrant. Nam foveis, vallis, propugnaculis, machinisquz gran-dὶOtabus,colubri sierpentinariis pluteis mortariis muralibus, variis & admirandi generis munitionibus, sulphureo miratoque puluere,& omnis generis commeatu usque adeo instructa, ut vix alia quod constanter aJxero, tot HS Europae, huic arci comparari debeat: Hoc fatentur ingenue quotquot in remotissimis Or-b; S regionibUS, rerum visu dignarum, curiosi obseruatores fuere, tam exteri, quam Regiae maiestatis subditi Uales inter primos Henricus Ramel, Gerardus Rangouius, Benedictus & Nicolaus Alefeldsi , Omnes remota stimis peregrinationibus culti. Iatia, magnificis ac plane regiis conclarii bus, cubiculis,porticibus, menianis, ad stuporem, magnifiCC eX-ΟΓΠata, Vae picturis taperiique vestita, in quibus omnes Daniae reges acu venuste depicti videntur, saperne, sculpruris polita & auro obducta resplendent. Tecta cupreis obducta laminis , pauimenta diuersi generis
ColoribUs Variata nitent. Muri caesis ad normam lapid1bus constant ;foueae aquis instructae,eodem lapidam genere a fundo ad summum usque utrimque munitae Regia in hac Arce Culina,prout etiam balnearUm h Pocatastum, in quo utensilia omnia diuesque supellex tota argentea Media . Arce, area est ampla,& Vitu :H-Cundisiama. Nam qUoquo Versum Oculorum aciem pandas, Vel turres praecelsas, vel techiam,sole splendentCad instar auri nitens, vel muros magno ingenio elegantique structurae artificio, & fenestris conspictais Ornatos porticus,& regiam familiam,delectamque nobilitatem passim inambulantem,& aream tam sipaciosam ac latam occupantem videbis. In qua,institutis theatris & scenis, comoediae exhiberi, agnes volatiles Prolici, spectacula, ludi,triumphi, decursiones equestres solennia hastarum ludicra inscitui possunt.TOrnCCUmaza Vocant, in quibus cataphracti,hastas vibrare,simulato & ludicro conflictu ad exerc1tia equestria informari solent. Quin δ fons largus ex cupro Conflatus nitentibus aquis abundan S, areae medium occi par, talis ornamentis illustris plane, ut intuentibus sit admirationi,cuius structura,incredibit 1 sumptu facta. Videntur illic statute aereae fusili opere, iusta hominis magnitudine,raro ac nobil1 artific1O factae, varias Orbi SNatione S accur a te reptaesientantes, quae bombardas, clypeo arcus,gladIOS, & diuersorum generum arma, Pronationum diuersitate gestant, ex quibus dulcem Arcis necessitatibus aquam, copiosa Vbertare emit
tunt. Ad arcis moenia, qua mare & Huenam insulam respiciunt, videre est admirandae nobis, & prorsus stur endae magni tudinis saxum,quod plane nullis viribus humanis loco moueri possie videbatur. huc iussiu Regis pertractum,cum hac inscriptione:
ANNO M. D. LXXX. FRIDERICUS II. DANIAE REX , CURAVIT HOC SAX UM A PRIMO SUO LOCO, UBI VICISSIM ALIVS SVBROGATUS EST LAPIS, AD HUNC DEVOLVI LOCUM.
Hic Zelandia Schania prominentibus utrinque promontoriis, ita prope coeunt,Vt Vix parui milliaris inter se relinquant mari S spacita aliquod vocatur, Der Orsunt. Per has angustias tot ingentia Germaniae, LiuOnia , Saetiae & Rumae flumina, in Orientale mare te exonerantia,ceu per cataractas, praecipiti cursa,in latum illud inter Iutiam , Daniam&NOru iam pelagus exeunt. A d hunc locum omnes naueS Oriensem Versus,& vice veriam Oceaniam Occidentalem cursum instituentes, veluti ad centrum coire, arcemque ipsam, uti sedem & relidentiam Regiam, velorum depositione deceter cohonestare, & vectigal Regio Collectori pendere necesse est Et cum in Vtroque littoream posita sit, hic quidem Coronebat gum, illic Helimburgia, Rex si quando id ira nccessitas postulat, suis in medio collocatis nauibus, ita has fauces Occia pare & occludere voLest, ut qualemcunque etiam numerosissimam classem ab ingressu vel egressu cohibere possit. In huc locum tapillime uno die ducentas, saepe etiam quadringentas, interdum etiam sexcenta S,atque adeo PlureS& Onerarias naues ex diurrsis Europar parribus conuenire contingit. Rex in hac Arce gubernatorem habet, Gerardum Rangouiam Menrici Ran ZOuiim Ducatibus Sesesisvici, Holfariae& Thielmartiae vicarii filiam,
m Lusitaniam Oli 1 ponam profectus, iter suam Lutetiam Parisitorum, & in Angliam Conuertit. Inde ruria fas iri patrium Colum Holfatiam, actam in Damam se recepit. Hel fingora oppidum arci Coroneburgicae
subiacet mari tam oroni noua va Cinarare itinctiam, Ve eius progetioli fluctus impetu suo ciuium hortos seu stulatim exedant atque eIidant. Nundini S i TCquenti irimi S, & PCregrinarum mercium aduectione clarum,
in ouod matri convenae & magnari j, di Uersis ex locis confluiane. Qtao etiam conquisiitissimae quaeque res,
84쪽
INCISUM FRONTISPICIO ARCIS CORONE
BURGENSIS CARMEN I btus hanc celsam Friderisin condidit Arcem,
mine qui mulo sorte Secundtas erat. Sex pim se iustus,mitis,robustin in armis, si tamen insutuspraetutit arma iviae. Cui Regina thoro Oidit sociata iugali,cta Lechelburgiaca nata Sophia domo. uae pariter virtutis amans, rudisse mariti, Pi ora coniugjplena decore dedit. Ergo ubi pacatos ageret Rex i ster annos,
Structurae tanta molesteregit Opin.
Muniuit , Arce velut assicis, haud quod in i ι Spe bi tutela praesos locet
Nec vetat antiqv e strucZor Babylonis,ouando Iactet et i humana robora fudi a maia Iseluit poena fassus, dam septimus annus Cerneret amentem per semisem a. feris.
Rex nihil osentat Danin se credit se optat
Prasidio tur umstius esse Der. Scit bene, ni faueat Numen quod robora nusia Vel chalybe,aut duro facZa Adamante Iuvent. Ergo dat Afrorum, terrae anaris i creator, In quo emsis Rex Fri serici habet.
Prosper mi illa diu, se oboles serii Nepotes,
SIC DE EADEM HAC ARCE R AN ZO V IANAE MUSA
E STubi,quae regnosiunt conficiat ub uno, Hac penetrans,quae non ponere vela siet. Rura proce sis diuidit unda maris. Omnum hic opin est merces si fateantur, o istas
Manica rura vocant, uecnon Zelandica, quae nunc Subdacra redimant pro ratione bi
Sub iust epiro,Mx Friderisus habet. Hic in viros ia est in i littoreponti, rx, Regi qua ni ratius essepotest. Nominasi quaeris,haec Hellas,isia Coronae Nomen habens, Domino es utra dasso, Nauis enim non sila mari se credit Eoo
A LF aes tu num struxisse in rupibus Arcem,
Rara qui fuerat Caesar virtute Secundus: Ex hac Europam atque Asam tellaris se aequor Raucisonum mediosecrabat lumine Caesar Inuectas pelago puppes terraris repost ποῦ condidit hanc Arcem regni Eridericus in ora. Virtuti his nulli Rex es pietate Secundin. Rex amat hanc Arcem,Regni se persecta Coronam,
Pr/uenit hinc auri est argenti tantus aceruuU, Hunc regni et i neruum H re iure queata. Mirentur reges aura argenti fodinari, AEun i s tribuit dextera larga Dei. Non minor est, quem de multorum mercibus amplis Prouentum Daniae Eex Frederum habet. V D.
Esse dedit nomen e virtus inclyta Regis
Xerxis stlendorem,Croesi quoqy vicerat aurum. Dessicit hac velut ex θecula Rex altin utrinsArctoum,occiduum etum,hinc es sania Longe Nec non fertilibuου Zelandia cernitur aruis.
Ius Regis cogit punes hic bi ere cursum, A a dare, inde ratis felici nauigat aura.
85쪽
TOPO GRAPHIAlNSULAE H UAE NAE IN CELEBRI PORTI MO
REGNI D RNI RE, QUEM VULGO OERSUNT VOCANT , SITAE, IN QV A ARX
Machinis Astrono cis referta, in summae illius scientiae honorem dc instaurationem a TYCHONEBRAHE, nobili Dano,Domino de Κnudsdrup, circa Annum M D. LXXX: exaedificata est.
UIVS insulae medium ubi Arx ipsa consistit,eleuationem POli quinquaginta quinq;,
vel quinquaginta quatuor cu dimidio graduia obtinet,& ab occasu remouedur partibus 37. fere. Habet autem In circuitu 8i62. passus maiores, quorum quilibet F. pedum assumitur, unde duo quasi miliaria germanica mediocria In ambitu adaequat. Quae, cum in celeberrimo totius regni freto, per quod quam plurimae naues ab Orientali in Occidentali mare,& vice versa iucundo prospectu transeunt, consti tuatur, quaedam etiam praecipua huius regni oppida in propinquo circuitu conspicit In Selandia, Haianiam Regni Metropolim Academia Regia mercaturaque celebrem, versus Libanotum distantem tribus maliaribus Helsingora,vbi naues praetereuntes soluunt Vectigal ia, de Arx Crone burgum dicta, magnifice a Rege Friderico Secundo novirer extructa est, versius circium duobus miliaribus remouetur. Totidem etiam Hel staburgum in ipsum septen trionem,idque in Scanite litiore distat, in quo etiam Landskronia, unico saltem miliari dissita versus Eurum patet. Lunda, quae licet maritima non sit, tamen huic spectatur versus Messeurum in distantia 4. miliarium. Malmogi a Vero Vpophetenicem re picit, remota miliaribus quinis. Has ciuitates insula in circuitu videt, & vicissim ab his,cum sit admodum alta, prospectatur Licet Vero non admodum magna sit, nulla tamen eius pars ociosa&sterilis existit, estque ferax frugum, &iumentis abundat, alii damas, leporeS, CUniculos & perdices in magna copia,&piscaturae circumundique apprime opportuna est. Sylvulam habet ex corylas, Vbi nulla nucum vermicul IS Vnquam infecta visa est, ut neque glires haec tempora patitur.Olim quatuor Arcibus insignis erat,cum Huenellae gigantisce ex qua haec Insula nomen accepi ne creditur posteri, inter quos Hugo& Grun hil da apud Germanos in Athletarum historia celebres, memorantur, illam inhabitarent.Nomina arcium adhuc recessentur Syndeburga, quae versus meridionale littus sita erat, quemadmodum Nordburga opposita partes, Circa Boream obtinebat. Κarhetadia vero ortu live malem, veluti Hamera restiuum respiciebat. Harum quatuor Arcium fundamenta adhuc consipiciuntur, sed rudera nulla sunt residua. Licet vero Insula haec admodum alte inter marinam salsedinem eXurgat, tamen riuulos& fontes aquae dulcis, non paucoS habet. Estque inter alios fons, qui nulla unquam hyberni frigoris vehementia congelatur, quod alias in his Regionibus est clarissimum.
ARCIS VRANIENBURG, IN INSULA PORTHMI
DECRETO , ASTRONOMIAE INSTAVRANDAE GRATIA A TYc HONE
Brahe D. de Knudsdrupexaedificatae. Explicatio partium exteriorum praecipua domus. AIanua orientalis ex Ionico & Dorico opere composita. B Coenaculum hibernum F. Lapis fundamen- talis quem posuit Magnificus Dia. Carolus Dan Zams Legatus Gallicus. G. & Η. Fenestrae cellae subterraneae C. Camera pro hospitibuS. Suntque Versius occasum duae similes. M. Musaeum rotundum cum Bibliotheca& Mobo magno aurichalcico, cuius di amiter 6. pedum est. U. Cauea aviaria cui similis resipondet versus occasum. L. Laboratori una chymicum subterraneum & rottandum continens I6. Varias fornaces arti Spagyricae destinatas I Foramen per quod dimittuntUr Carbones pro laboribus Pyronomicis. Z. Cella subterranea pro reponendis lignis ad comburendum hyberno tempore .X. Coquina. D. Camera Regis Rubea. α Camera flava octogonalis E. Camera Regi me Caerulea. Hi S cribUS resipondet Versus occasum Coenaculum maius aestiuum viridi coaso re exornatum , unde naues OmneS ex Vtroque mari Occidentali & orientali per fretum illud ultro citroque frequentissime comeantes iucundo prospectu Videri possunt. X. Fenestrae sup Criori S c tignationis. O. Ob Leria Ua tormi n maius meridionale,sex insignes& maiores machinas Astronomicas continens. P. Globus volubilis cui imponitur insitu eratum inter obser randum distantias stellarum , cui similis Versus occasum respondet. O. Ambitus octogonalis ita quo situs est globus Predictus. N. Obseruatori V minus meridionale armillas aequa torias ma nas continens. V V. Descens S in Laboratorium & as censias m Obseruatoriam. R. Obseruatorium maius Seoten trionale ouatuor magnis instrumentiS A stronomici S refertum S. Obseruatoriam minus Septen trionale alias Armillas bEquatorias magnaS capiens. T. Alius globus versatili S imponendis instrumentis 1 nser utens,
87쪽
iens, cui etiam versus Occasum similis resipondet. V. Locus in quo situs est globus ille magnus. c. Suprema Camera octogonalis proxime infra cuspidcm domus, ex qua Undiq; patet ProspectuS habens in circuitu ambitu quem Galeriam vocant supra tectum. κγ. Structurae Octogonal in quibus imagines excisse Anni partes rose rentes conspiciuntur,& per artificium Hydaticiam, Uando luber, gyrantiaria iciasque singula: ternas sursum attollunt. ββ. Sex camini in unum desinentes versUS Austrum,& alii iCx versis Boream, in quibus omnes camini totius domus distinctim concurrunt. N. Locus in Horologica sonante horas pcr campanam quae imperius pendet in ζ.λ Peσasus ostendens Vnde spirent Uenti, qui dum circiam uoluittar infra tabularum supremae Octogon Cae Camerae I er indicem volubilem, Omnes ventos,prout quotidie nant, indicat; unaque horae sub eodem tabulato patent per alium indicem CX COdCm centro retroitatum At Ue haec est exterior domus delineatro qualis pa- tet ab Oriente aspicientibUS,quibias Omnia eodem modo respondet ab Occidentali parte, quemadmodum Meridionalis & SeptentrionaliS facies etiam sibi ipsiS in omnibus assimilantur. Ichnographiae explicatio.
A Ianua Orientalis .QOccidentalis ianua. θ Transitus quatuor ad angulum rectum concurrentes. E. Fons a-αS quartum volubilem rotans qui aquas hinc inde CiaculatUr. D. Coenacul Um hybernum. E. F. G. camerae pro hospitibus. L. Gradus maiores per quos ascendjtur in superiorem contignationem. H. Coquina. I. Poenia Κ Puteus profunduS 4 O. Vinarum artificio Hydatico seruiens,&aquaS per Sysiphones in Omnes Cameras totius domus distribuens. Μ. Ambitus pro lignis repΟΠendis. O GraduSmpoenu sub serraneum ducentes S Circuitus suupra Laboratorium,ubi in quasdam fornaces carbones deiiciuntur. P GraduS minor es ducentes in Laboratorio- in Obseruatorium. R. Cauea aviaria Versus Occidentem. Q Alia Cauca auiaria Versius ortum, in quibus aues libere in paruis arboribus hinc inde volantes cantitan: T. Bibliotheca. V V. Globus ille magnus aurichalcius, 4. Camini. V. Mensae.Y lecti.N. loci secreti. Sunt autetm omnia In hac tota djistributione te inui Cem respicientia&aequalia, ita ut quatuor Camerae, eiusdem simi magni CUdinis, itidem & turres utrinque adhaerentes cum suis ambitibus,' Porticus etiam & atria deCu Liatim conclauia aequabiliter dirimentia, eandem inuicem magnitudinem seruant. Omnia vero quae tiam in Ichnographia, tum in Ortographia conspicitantur proportionem magnitudinis eam habent, cuius Basis quadrata intelligitur in quolibet latere esse pedum 1Ο. Delineationis totius capacitatis explicatio.
A Domus praecipua in ipso meditullio totius capacitatis extructa, & per quattuor latera aequale quadratum
essicientia in . mundi plagas exactissime vergens, ita Vt duae turriculae Meridiem & Septen trionem,ambae vero valvae ortum& Occasum exquisite respiciant. E. Porta Orientalis opere rustico& Τ uicano composita. D. Porta Occidentalis eodem opere elaborata. Habent autem hae duae portae superius duos canes maiores Anglicos excubatores cum sua domuncula, Vt Undique aduenientes latratumdicent. B. Officina Typographica maioris domus Idaeam in parua forma referens. C. Domuncula pro seruis,etiam maiorem domum,quo ad fro-tispicia repraesentans & subterraneum habes carcerem.F Εxterior valli facies G. Interior valli forma cu sua planitie,ubi duo coniunctim spaciari possunt.N. Quatuor viae versus ambas portas & utramque domunculam ducentes,in 4.mundi plagas adamussim excurrentes. O. Quatuor ianuae hortorum. M. Vmbracula amoent Latis gratia in hortis Constructa .L.Horti herbarum & florum H. Horti arborum varii generis numero tre Cntaria. LLudus quem yisterissifesvocant. Κ. Ludus globorum quem Ninta es vocant. Atque haec est toti Us capacitatis generalis descriptio.Habet autem valli ambitus figuram quadratam,cuius singula latera continent pedes 3o . Altitudo vero ipsius valli ab imo fundamento est pedum 18. Crassitudo ciusdem infima est pedum 14. iuprcmavero Vbi ambulatur, pedum 9. Domus ipsa in medio si is,quae etiam exacte quadrata est, habet in singulis lateribus pedes Fo. Altitudo muri 4 . Turres vero rotundi a Meridie & Septentrione annexi habent aΟ. in diametro,quibus ambitus exterius adhaerentes addunt pedes 9. Porticus ab Oriente & Occiae- te inferius quadrati habent 14. pedes in quolibet latere, Tota altitudo domus a terrae superficie usque ad Pegasum supremum est pedum o. Domus etiam to Ia, quaquauersium patet hypogaea habet aedificia, quorum profunditas est pedum duodecim, haec vero subterranea Cum sint, non hic repraesentantur.
88쪽
A TN IA, Daniae Metropolis, urbs in Lelandia maritima, in planitie sita,ab ortu brumali a a meridiem usque ad occasum brumalem ubique mari alluitur , adiacente ad meri cliem insula, A magger, quae portum incredibili commoditate Celebrem praebet. LX Currit enim ad Orientem in Balthicum mare ad stadia quatuor, vadosis & perpetui SarentS Impetum maris saepe vehementissimum retundens; quo fit, ut inter dictam Intulam A magger, & agrum Hamiensem orientalem ad quingentos passiis tuta con CC clatur statio navibus. Admirabilis & hic conspicitur naturae prouidentia, quae parti C ares qua dam Hationes ab initio regiis nauibus , regnique custodibus fidissimas dei ignauit ad i plum littus, ne longius in mare excurrendum toties esset nautis; Estque iolens, tUrribus & aedificiis contiguas videre naues, vastissimis molibus, maximis cum i j v x x-ὶζ 'dii On ,& in omnibus totius Europae portubus non facile numerabiles. Lon .ciuo m uiae ei: Dalilarli Umus & dimidii versus meridiem, latitudo sex , interdum quatuor stadiorum. Femum a est Vt omnes maris Balthico perenne promptuarium Hamiensibus datum; ab Hollandis frequenter eolitur, quos mediocri proposita libertate, euocauit Christianus secundus: Hi strenoessime agriculturae Operagna uance S Ouum Cnzo fuerulit Danis, maiores usuras ex solo ipsorum peti poste, improbus si accedat la-Or. Lat,qua proXime ciuitatem respicit, quadraginta quinque passibus, insula paruula intercedente , in qua . arX piae regia. & anta qua visiitur, iungiturque insula haec ciuitati duobus pontibus ita constructis, ut nauibus mystam egre tamq; concedere possint. Visuntur in hac quoque insula Arma merarium Regium;&Quaesturaeconia. Inter na S infulas alternante fluxu, refluxuque maris, quamuis incerto a tempestatibus praesertim ab Occasu ita mali flantibus excitato, custoditur portus, & expurgatur insigni naturae artificio. A Septentrione ad
Occam brumalem, paludibus Sc stagnis undique cingitur, praeterquam quod fossis & vallo latissimo &altissi-Γno etiam locus natura, & hominum industria undique videatur munitissimus. Estque circuitus Vrbis ab hac parta anc circulariS, recta linea terminatus a mari,qui circuitus, quatuor ad summum stadiis describitur.
V IS aurem Vrbis tenuia tuere initia, Nam Absalon Hui de Archiepiscopus Lundensis & Episcopus Roess-hil deis, vir nobilitate generis, sapientia animi magnitudine,patriae amore,atque in rebus gerendis foelicitate&suassu praestans, munitionem quandam in ea in stula, in qua nunc est Arx magnis sumptibus extructa , fieri Curari,cui appellationem de suo nomine, Axelhues indidit, ut eo melius aduersus pyratas, IoCus ille defendi posset ulmit etiam iis in locis, ubi hoc tempore splendida aedificia sun hcasulas quasdam piscatorum poni:Estq; locus Ofitea Κiobmans Hassen, id est,portus Mercatorum Vocatus. Quod negationes, cum a pyratiS Vrgerem tu i receptum haberent. Historiae haec accidisse perhibent Carca annum Christi M.C. LXV.
Pt sileg avrbi prima a IaCobo Episcopo Rosihildensi data sunt, anno M. CC. LI U. ldibus Martii,& postmodu , Inguaro Episcopo Confirmata , Anno M. CC. LXXXII. Quae aucta Regum diplomate Erici, Anno M. c I. XIX. Uoldamari M.CCC. XLI.&Erici Pomerant,anno M. CCCC. XXII. confirmata sunt. IEDUnicipale, quo pleraeque Regni Danici Vrbes utuntur, a Chri1tophoro Bauaro, anno Christi M. CCCC. XLl obtinui c. APe eadem haec priuilgia, quibus alia accesserunsidiuersi deinde Reges confirmarunt.Vt Christiernus,eius
her praecipua regni ornamenta,merito censenda est Academia,cuius instituendae facultatem Rex Ericus Pontianus a Martino V. PontIfice primus impetrauit. Quam cum ille ob diuturna bella,quibus magno Regni
incci modo implicabatur, perficere non posset, Christiernusoldenburgicus, qui primus in nobilissimam familia suam R egium axioma invexi tandem anno Christi I478.permissu Sixti Romani Pontificis, Impetratis' ab eo Academiae Bononiensis priuilegiis, ad optatum finem deduxit. A ue hinc quidem Iacobi Middendorpii error apparet, qui secundo de Academiis Orbis Christiani libro,
Has tunsem hanc Academiam,primo per Fridericum tertium Daniae Regem, circa annum Domini I139 crem nic a Christiano Rege instauratam scribit. Cum Fridemcus aliquis tertius Daniae Rex nunquam in rerum natu istierit,&FridericuS primus ante annum Christi 1393. in fata Concesserit. Ρ nam autem Academiae erectionem,fundatoris filius Ioannes B ex cofirmauit,& Scholam, noua fundation habili uisi anno a 98 Christianus Vero tertius anno I, 39. eam Professorum & lectionum numero ada taxit, addis quoque redditibus certis, quibus viginti studiosi alerentur. Tandem autem Fridericus secundus , anno Chriis 1160. Iulii a a. maximo tum feruente bello ,cum vicino Sueciae Rege,&Professoria Salaria munificentis liti ali xi K& superioribus redditibus, quibus Vigin ri illi studiosi aliti sunt, annuas obuentiones,anno I, 69. addidi inde octuaginta alii liberaliter sustentari queant. Ita ut cen tum studiosi illic, Regia munificentia, nuncivivat pro arium Urbis templum S. Mariae sacrum est. In eo sacrantur & coronatur Daniae Reges,Canonicorum Collatim olim fuit. Aliud est Spiritus sancti Terra Um S Nicolai mari vicinius. Quartum in Arce, Quintum. S. Petiquod hoc anno Iss6. magnis impensarum sumptibus a Diaerico secundo restauratur, ut in eo Germanica attonis homines Lacros conuentus habeant.
specialium hoc plane iido ut is decerpantes. Ra