장음표시 사용
591쪽
IN RII E T. AD II ERENN. LIB. II
alia conditionae legatum adimere : quod tamen se Tatim licuerat : sed lex est Pro reo.
Quum ex comparatione Iuridicialis assumtiva, quam Graeei
προσλη κη v nominant, est, quum per Se deseusio infirma est, sed a sumta extranea re comprobatur. In hac versatur Cicero, ubi. Clindium ex usu totius rei p. et interfectoris gloria oppressum fuisse, multis argumentis probat. Ex comparatione constitutio nascitur, utrum sacere satius fuerit. Hermogenes appellat hanc Partem ἀντιλ σοι, quasi contruositionem, sive compensationem honestatis: habet enim concessionem rei illicitae: cuius tamen defensio sumitur a re extranea. Partes eius sunt Comparatio, Translatio, Concessio et Remotio. Ilermogenes αυτιοι riχουe appellavit, et uno in loco omnium tractistiouem coniunxit e quoniam omnes sese invicem complectuntur, non solum in his, quae sunt inter se
communes, sed etiam in aliis statibus. Verum hic non inutili ter Reparavit. Σύγκρimet comparatio est, quum aliquod factum , quod per se ipsum non sit probaudum, ex eo, cuius id causa sactum est, defenditur. Lib. I ad finem comparationem ultimo loco posuit: in hoc tamen secundo libro eam priori sede dignatur, Et recte: quia in comparatione excusationis ratio non ab extra sumitur, sed ex ipso factor et sic potius ad absolutam accedit, quae Propriis armis nititur, quam quod sit assumtivae portio, quae nisi adiumento ab extra sumto non consistit: et ideo Assumtiva nominatur. Est autem Comparatio, rei per ac Cusatum factae, ad eam, quam accusator fieri oportuisse contendit, collatio. Primum quaeri conuenit Comparationis capita sunt quatuor. Primum est ἀπιξε-m: . quae est diligens et accurata linium publicorum inter se consideratio atque comparatio. Versatur hae
elem huius rei finem proprium, cuius tria ponit capita, Venustum , Facile , Conducibile: quae tamen sub utili comprehendit , et utriusque accusatoris ae defensoris Praecepta COniungit. Venustum vocat honestum, pulcrum, quod demonstra
tivi est generis. Facile, quod fieri potest, et in deliberativo genere in primis necessarium est: ideoque praecedere debet. Duiligoo by Corale
592쪽
Conducibile, quod Vtile voeant, quod prosit : quod ad delibe
rativum genus pertinet. Deinde oportebit quaeri Caput secundum comparationis est, ποιο ς, qualitaF, quae est τοὐ αξιωμαtoc potestatis, at tua iuris: Da illi licuerit iudicare, utrum fuerit utilius, id est, mutori malo minus praeponere. Est igitur hoc caput δικαιολογινου 1 in quo Be Cusator non licuisse, defensor vero licuisse praeponere maius malum minori dicet: quoniam , quid saciendum esset pericula Teo ostenderunt, de quibus magistratum certiorem reddere non Deinde intemonetur ab accusatore Tertium est, τὸ ψος. Tei propositae consilium atque ratio. Differt a prImo, quod in illo finium publicorum comparatio est, qui rei conficiendae nincultatem ostendunt: in hoc vero privati commodi spectatur consilium. Accusator igitur suspicione coniecturali contra reum pugnabit , non eum melius deteriori praeposuisse, sed dolo malo sui commodi gratia negotium gessisse. Vt quum imperator militum dicitur arcem, vel oppidum, non alimoniae inopia, sed pecunia corruptus, tradidisse. videtur hic Iocus a librariis esse corruptus. Quum enim hoc caput magis inserviat accusatori, quam defensori, omnino sequi hoc in loco debet praeceptum, quod dat defensori separatim, neque interponi caput quartum Neeessitatis. Defensor igitur contra refellet argumentationem coniecturalem aliqua probabili causa. Ostendet autem reum ante semper sortiter prudenterque pugnasse: nunc vero ut non Pu
rationem : cumque nihil inde privati commodi consecutum, sed exercitus salutem spectasse, quem salvis impedimentis salvam non potuerit. Deinde quaeretur Quartum caput est τού ἀυαγ incis, nece3Sitalis : an suerit necesse facere id, quod sectit an potuerit meum locum venire, in quo ab hostibus sucrit circumdatus: et his similia. Ab defensore contra refelletur etc. Intellige, signa suspἰcio vis supra in contrarium adducta refellentur: nempe, salsa se premi suspicione: porro, nullam rem esse, quam non fiusPicionibus criminari possit homo inimicus: nihil firmamenti in talibus esse coniecturis, si desinit testes: proinde, nisi quid doli probari possit, tinceat. Cacterum haec signa ct argumenta talia esse possent, quod reus gravaretur: ut, si constaret, hostes aliquid reo pollicitos esse, ut clandestina eos colloquia mi-
593쪽
scuisse, vel remm ardenti ira exercitum odio id ei ignominiae comparasse r quod factitatum legitur de Appio Claudio.
His locis ita tractatis Quintum et Postremum caput rat, votυιτοπος, locus communis cum accusatori, tum defensori. Accusat renim ἀὐρία utetur, sive communicatione eum iudicibus, quid ipsi iacturi fuissent, si in eo suissent loco: et ostendet, inutile esse, temere aliquid facere, cuius statuendi potestatem non habuerit. Defensor etiam loco communi uictur, in quo primum οδυρμου, querelam , instituet: deinde νοευου dis . communicationem euin iudiei hus, quid ipsi suisscnt facturi : tertio, ωταριθWimv, enumerationem temporis, loci, rei ac deli hcrationis suae.
I ranslatio criminis Causa constat ex translatione criminis, quum lacisso nos non negamus, sed aliorum peccatis coactos fecisse dicimus: ut Orestes, quum se defendit, in matrem confert crimen, quod ei patrem necasset. In hac iam ab actore, quam a reo, diligenter quaerendum est. Iurene in ullum crimen transseratur : ut in causa or stis, Primum quaerendum cst,
an Clytemnestra Agamemnonem pec insidius oceidcvit: Disi cnim factum esse constet, nihil Orcsti translatio criminis proderiti Anaeque magnum sit illud peccatum, quod in alium transferatur, atque illud, quod reus suscipere fateatur: ut, num aequale crimen sit Clytemnestrae, quod ei patrem necaverit, Orestis cri mini, qui eam occiditi oportueritne in ea re peccaro, in quantius ante peccatit. Turpe autem et indignum putant magni rhetores, eos consectari imitando, quos apud iudices improba mus. Si nulla valebat apud te excusatio unius peccati Clutc- mnestrae, cur ipse simile committebas ' oportueritne iudicium unte fieri, priusquam patris ulciscendi causa supplicium de matre sumsisset. Quum factum iudicium non sit de illo erimine, quod in alium transscratur, oporteatne de ea ro iudicium scri, quae res in iudicium non venerit. Hac in causa locus Commu-uis Accusatoris est, quum dicet, contra eum , qui Plus censent vim, quum Clytem nostrae Orestes intulit, quam iudicia volorci oportere, et ab adversariis percunctabitur, quid sit futurum,
si caeteri quoque de indemnatis supplicia sumant, quod eos idem Duiligoo by Corale
594쪽
fecisse dIcat, quos necusat, et dicet: quid, si areusator idem facere voluisset y Quid, si cadem ratione Non claus.Orestem
indemnatum necasset ' Defensoris est , si proseret eorum peccati atrocitatem , t ut Orestes Clytemnestra in quos Crimeri transfertur: rem , locum, tempus ante oculos ponet, ut ii, qui nudient, existiment aut non potuisse, nut non misso utilo rem in iudicium vcnire. Translatio a Graecis i υτι κλημα atur, id est, quasi mutua quaedam accusatio, quum culpa in alium
Consertur. Est autem duplex, τοχα κου, et δικαεολογικου. Illud erat in coniectura , quum facium non solum a nobis Detum esse negamus, scd etiam ab adversario factum esse dicimus: cuius est exemplum in Rosciana. Δεκαιολογικου vero est, cum ipm qualitate, qua nos iuro defendimus: quam sactum conccdimus, sed facti causam in adversarium transscrimus; ut, Orcstes se matrem occidisse fatetur scd matrem praebuisse causam dicit, quoniam illa patre in suum occiderat. Cuius necem ultus sit iure.
Iluiusmodi etiam Milonis sis it desensio. Pertinet igitur liac si lus ad ius ci aequitatem. Scd omnis causa transfertur vel in Personam alienam, ct μετάθιm: , id est remotio dicitur: vel in
rem, vocaturque Purgatio: ut quum quis tempestate impeditus, venire ad diem constitutum non potuerit: vel in adversarium, et appcllatur αυ-γκλημα. id est translatio, sive nccusatio mutua. Sunt autem sex translationis capita. Primum est κοι9ἡ ποι , qualitas communis, quando absolute consideratur, an iure
aliquid in alium conseratur: ut, an, quia patrem illa prius o ciderit , recte matrem occiderit orcstcs : Λn , quia Clodius insidiator fuerit, iure cum occiderit Milo. II abet igitur hoc ca
circa utriusquo facti qualitatem versatur. In hae enim spectan dum est .m ἴσου ἄ-Dάπουθος, acqualitatis Proportio: Λn neque magnum sit illud peccatum, quod in alium tranasertur, atque illud, quod reus suscepisse latcturr ut Milo occidit Clodium, quoniam hic Milonem occidere voluit. In orestis nutem exemplo dubium csse potest, utrum maius sit peccatum, mnritum ab uxore, an matrem a filio occidi. Quum igitur aliqua estinaequalitas , αυτiγχλημα locum non habet. Tertium est, το πιαγ- καιοv, quod in causarum esscientium consideratione est positum: an illas sint absolutae ac necessariae. oportueriinct in ea re Peccare, in qua alius ante peccarat, et an vi in Effugere potuerit. Est euim vis, quum essugere nou possumus. HOE igitur in
loco opus est distinctione temporis, quod vel intervallum habet, Dissilired by Cooste
595쪽
5oa IN RHET. AD HERENN. LIB. II
vel continuationem. Haec est in causa Milonis, qui Clodium occidit, quum ei insidias struxisset. Intervallum vero est in causa Orestis, qui matrem longe post occisum patrem inter se eerit, quum illam in iudicium vocare potuisset: το συυεχie i*i tur, id est continuatio, excusationem habet: sed . id est intervallum, ad caput sequens reserendum est. Quartum caput est κρine, iudicium: an illud ante fieri oportuerit. Ita
hoc primum ori ρὐnu ,α locum habent: deinde ea, quae nori omnino continuata sunt. Continuata enim vel omnino conti-Nuuta sunt, ideoque sunt necessaria, quae locum in iudicio nota habent: vel modicum habent intervallum , et non sunt neces
saria : eaque in iudicium deduci possunt. A primo capite hocidissert qualitate , quae in illo est spectanda. Quintum est πια-νοισις, Pracitidicium et an lex exstiterit de ea re, aut simili: ut, quum sactum iudicium non sit de illo crimine. quod in alium transfertur, oporteatne de ea re iudicium fieri, quae res in iudicium non venerit. Sic Orestes se defendere poterit: de quo
vide in Rosciana. Sextum Et postremum caput est κοιμος τι ος. qui in utramque partem valet, et ab accusatore et a reo usurpatur. Nam ex firmamento accusatoris, Et ratione defensoris
pendet, ideo utrique dat praecepta. Accusator primum utetur σωγαρίσii, iudiciorum, nut leguin cum ipsa vi. Deinde επιπληξαι.
comminatione, quae sumetur ex Conglobatione consequentium, quam tractabit κατἁ το πυσμα υποθιτικως, id est, per interrogati nem in re una vehementem , in qua etiam utetur ἐπιμουη, -- moratione conglobationis multarum rerum , ex quibus ipsa cognoscetur qualitas. Defensor etiam συγκιista uletur, et vim eo-Tum peccati proseret, in quos crimen transscretur, eamque eum rei facto conseret. Vocat autem hoc in loco atrocitatem, vim: quae nihil est aliud, quam atrox rei necessitas, quum mors est quasi ante oculos. Deinde utetur conglobatione Nis kερι--ωυ, et rem, locum ac tempus ante oculos Ponet: ut, aut non potuisse , aut non suisse utile, rem in iudicium venire, existimetur. Hie autem status pro tanto assumtivus est, quia non Consisteret nisi ope extrinsecus petita et ut, qui excusat se homicidii , dicet se aliter defendi non potuisse , violentia niterius urgento. Et, quamvis etiam hoc statu reus defendatur iuste fecisse, et ex partibus iuris sorte nitatur, tamen non ex solis partibus iuris, si aliorum peccata causam non instruerpnt. Vt sic non sit magna disserentia inter translationem criminis et absolutam
596쪽
illuc deduximus. Habet hare constitutio aerem utrimque conflictum : nam accusatoris Ioci sunt vehementes. Primo , exponet: deinde intentionem rei repcllet per locum ah obsistentia,eui subiungitur locus a comparatione: item ratiocinatio, qua accusator reum premet ab absurdo: item locus a contem tu iudicii, vehementer strenuus; quae omnia exemplo patebunt iam supradicto. Nam accusatur Orestes, quod matrem interfecerit: is se defendit, coactum crimine matris, quae auxilio Aegysthiadulteri parentem interfecerit. Hic accusator urgebit repulsione ab obsistentia. Sit sane, quod mater parentem interfecerit, non Propterea matrem debebas occidere : sic nim crimis a non excusari, sed muItiplicari. Porio non erat tantum facinus matris, quantum tuum est: haec enim irritata, quia Agamemnon Iphigeniam filiam immolarit, quod amasset Cassandram ct c. facile posse mulieres talibus rebus irritari. Tu vero quam causam interficiendae matris habuisti, cui summam pietatem debueras pqui est Iocus a comparatione. Deinde, quum mater caedis cubpabilis suisset, patebat locus iudicii : hanc viam quum tu contemseris, et auctoritate tibi ipsi iudicaveris, quo modo iam in iudicium crimen matris vocas, qui locum iudicii a principio deseruisti ' Hic Iocus est validus, teste Cicerone in . libro de Inventione. Possunt addi loci a definitione: ut non vindicta parentis , sed latrocinium sit sactuus Orestis. Λd haec accedent
loci communes: quod, si ea licentia concedatur. ut de indemnatis supplicium sumere liceat, sese sine iudice vindicare, quo
tibi eum iudieiis ῖ quo Areopagus p quid forum p quis tando meaedium finis p quae civilis communionis tranquillitas r Ilic do.
sensor primum a causis facinoris se tuebitur, non tam facta, quam causam, inspici oportere. Item ab intentione se sun dabit, armabitur a pietato, ut nihil minus, quam Iatrocinii, vel purricidii lacinus tu tenderit. Porro per locum ab opportunitate, amore, periculo, se potenter defendet: sacpe enim praeripi saeuitatem vindicandi criminis, si semper ad iudicia species: licere etiam iure scripto sine iudice sese vindicare, ubi mora sit allatura perieulum : denique potentiam matris, familiam, patrocinatores et clientelam vereri potuisse, et ne per sordes, ne per gratiam iudices moverentur: proinde iudicii aleam non contemsisse, sed opportunitate fuisse usum. Nec ipse, crimen matris in iudicium deducet, ut super eo iudicetur, quia manifesta Non egent iudicio ; sed ut cxemplo sese tueatur , sese ex uS t. die Save verum eine, quod parricidio sese contaminaverit, sed id
597쪽
ipsum perpurgaverit, adulterii foeditatem everterit, domum patris delactam erexerit, reparaverit: quae est contraria violenta desiuitio.
Goncessio est otc. Concessio a Graccis dicitur Συγγυῶ . id est Venia , inde etia in a Latinis Status Ponialis dicitur. Estque quum reus non id , quod factum cst, delandit, sed , ut ignoscatur , postulat. Haec, ut diximus, in Purgation om et Iac procationem dividitur. Purgatio est, quum factum conceditur, culpa Pe movetur : causa cui in rci in rem alienam trans Ptur : idco nCraccis Mars --ti: dicitur. Dissert a superioribus, quod in illis ius et leges spectantur, in line vero sola clementia ct misericordia iudicis. IIaec partos babct tres. Accessitudinem, Imprudentiam, Fortunam. Nocessitudo volicinentissima est, ideo tuo ad purgationcm plurimum valet. Est autem quinquepartita.
Primum enim considerandum est mi, et, ς αυάγκης αἴτιου, id est nec Sitatis causa: utrum por culpam ventum sit in nocessitu
dinem e num culpam veniendi necessitudo feterit. Culpam hoc in loco vocat, causam malam nocessitudinis r ut, si quis sua
negligcntia passus cssct se ita includi, ut vel cum periculo pugnandum illi suet it, vel impedimenta amittenda. De indoo Wς ἀπι- ας τρωος. id est, Putio quacrenda est, ecquo modo vis illa vitari potuerit, ac levari. Derivatur hoc ex primo , in
quo quaeritur, unde necessitatis causa venerit. TCPtio, τα πραχθεντα, res gestae sunt spectandae: in quibus etiam τἁ παρ- πολ- τα, ca, quae omissa sunt, Considerantur: utrum is, qui in necessitudinem causam conseret, expertusne sit, quid contra sacere, aut excogitare posset. Qu.rto, βούλητις, num Volen Suenerit in periculum: hoc totum est ροχαροικου εκ v εκουπιῶν, καὶ ακουσι v: Sumuntur enim suspiciones ex coniecturali constitutione, id est τεκuηοια, καὶ timo, quae significcnt, id consulto factum esse, quod necessario accidisse dicitur. Postremo ,ανάγκης μεγεθος est Spectanda , si maxime necessitudo quaepiam fuerit, conveniatne , cam satis idon m putari. Est e uim necessitas, vis quaedam ανιυγι:, quae vitari minime potest. Imprudentiam Gracci αγυοια, vocant, quum quis pcr iguorauliam ita Dissilired by Cooste
598쪽
malum labitur. Ea qnatuor habet capita. Primum est, τού δυνατου, utrum potuerit scire, an non potuerit: id est an imprudentia ibi fuerit. Alterum est, os πραχθ-τωω. utrum data sit opera, ut sciretur, an non. Tertium est, διακριτικοs: distinguendum Eniin est utrum casu nescierit, an culpa. Quoniam, qui se affectu peccasse dicet aliquo, is animi vitio videbitur nescisse, nou imprudentiarquainobrem nova se Culpa contaminabit. Vocat autem casum το αυτομιτου, quod sortuito accidit. Quartum CSt, ροχαγκου iconiccturali enim constitutione quaeretur, utrum scierit, an ignoraverit. Tracta utur tamen etiam trus partes αγκως. Dimsert autem prima ab hac quarta , quod illa est πραγuατ- περὶ τοὐ λυπιού . καὶ τού μ ωτος, haec vero est Praeteritarum. P Stremum caput est συγκριτικου: conseretur enim factum cum imprudentivo qualitate , satisne tu hac ad defensionem Praesidii debeat esse, quum de illo constet. Praecepta sunt in lino Parte communia, ut etiam tu prima suerunt. lXam et accusatorrcum his capitibus gravare, et defensor illis eumdem tueri Couabitur. Ευ τῆ π χη , in fortuna eadu iri sunt spectanda , quae tu necessitate. Etenim lino trus partes purgationis inter se sinitimae sunt , ut in Omiles eadem sere Possint accommodari. Habet autem ut neccssitas, ita citam fortuna, Obiectum ae laudariacutum, ipsam vim: terminum vero, evitationem. Quare, quum et necessitas et fortuna satis cst magna, cui tari non pom
ci communes Post praccepta generalia, nunc etiam locos communci huius status tractat. Accusotor sinem habet Propositum, saevitiam: ideoque omnia exaggCimbit, et iacta Potius, quam orationem, spectanda csae dicet. Dcknsoc clementiam et misericordiam iudicis propositam habet. is Primum ora κοἰσεuletur, et non factu, scd voluntiatem potius spcctandam esse in omnibus rebus coiit eu det. Dcitide Ostendet, nullam in iis isi audem cssu posse, quae consulto facta uou si ut.
599쪽
I I precatione utemiar Dcprecatio Proprie Συγγυίμη vocatur , quae Est, quum Et factum Confitemur , et Concossiora is partibus non utimur , scd veniam petimus. Iu concessione est de- sensio aliqua, qua in iudicio reus potest consistere: in hac vero nulla est: quamobrem ignoscendi ratio in deprecatione sex quaeretur locis: I. -δε i ii , demonstratione perSUDae, quis sit, quid pro rop. egerit, quae de illo in futurum Spes sit. I. Συγκρίσει πιορυῖειγμιτικρ. Cum, qui tum Supplex sit, mansuetum et misericordem fuisse etiam aliis, quum in magistratu esset. 3. Mavum τωv αιτιων, Cauctariam distinctione; malas culm Deli causas tollet, et bonat ac veras ponet; non odio aut crudelitate, sed osticio ct recto studio commotum fecisse. 4. Exemplis , aliis quoque in simili causa veniam esse datam: ut ita causa Marcelli apud C. Caesarem secit Cicero. 5. υς ἐκβη μέ- ωο ς. primum hoc tuto, deinde etiam honeste fieri posse : ut nec periculum, tice vituperatio metuenda sit. 6. Postremo , Iocis communibus , de humanitate , sortuna , misericordia , rerum commutatione, quibus defensor iudicem ad clementiam flectet. Sunt autem omnes illi loci defensoris; quare in sitiobrcviter monci, accusatorem, qui contradicet, his locis omnibus
ex contrario uti debere cum amplificatione , et enumeratione omnium peccatorum: ut, utrocitate sceleris animadversa, iudex a misericordia avertatur. In hoc statu Deprecationis
si saltem status est, sicuti non est novem locos colligas , i. Ab ossiciorum excessu. a. Λ vita inculpata. 3. A natalium splendore. 4. A spe utilitatis suturae. S. A digna re taliatione mansuetudinis per eum exhibitae. 6. A remotione fraudis. 7. Λlapsu ossicioso. 6. Ab exemplo. 9. A sublata periculi formidiu ea QMum a nobis crimen removere Remotio, postremus est inter status assumtivos. Ea est, quum sacti nostri causam vel in rem , vel in personam conserimus. Si causa in hominem conseretur , quadripartita eius consideratio eri L 1. Primum enim do personae auctoritale quaeretur, potueritne innium,quautum reus demonstrabitur, is, in quem causa conseretur:
ut , Tributius occidit militem iussu imperatoris : quaeritur, Disiligod by Cooste
600쪽
an indicta causa occidisse imperator potuerit. I. Το Ainras .an honesto et sine periculo potuerit obsisti: hoc χατι κου eSt: ut, an suadere tribunus imperatori potuerit, ne occideret militem. 3. IIοιοτης, qualitas, an si maxime ita sit, ea re concedi reo conveniat , quod alieno inductu fecerit. 4. Στοχασμος. COniectura, num consulto secerit. Si causa in rem quamdam conferetur, eadem praecepta observanda fiunt, quae supra de necessitudine tradidit. Coniunxit praecepta etiam in hoc statu , sed utentur contraria methodo accusator, et defensor, et quisque ad suum omnia finem accommodabit. Differt autem nemotio a Purgatione, quod fortuna, et necessitas quasi divina sint , et imprudentiu etiam in voluntate hominis nota contineatur: in remotione vero omnia sunt humana. Hermogenes tamen haec duo coniunxit. Haec autem remotio criminis convenit cum translatione , eo quod ambae removent crimen , scd in eo differunt, quod translatio transfert peccatum ita rein punitam , Remotio vero criminis in rem non punitam. Potueritne tantum Locus est vehemens, quo urgetur reus: quum dicimus , non potuisse iubere, non suisse tantae auctoritatis cum, qui iussit peccatum tantum. Et hoc est etiam iure civili provisum , ut non excusetur remotione criminis a suci
nore illicito , qui paruit illicita iubenti; immo utrique tenentur , et iubens, et iaciciis, 1. Prima , j. quoties, sL de vi et vi armata. Excusabit igitur iussu consulis, vol praetoris, quod et ius scrIptum dicit, iuste eum possidere, qui iussa Praetoris possideat, l. iuste, is. de acquirendis posscssionibus. Item iussu dictatoris. Sic Servilius Ahala , magister equitum , quum
confodisset Sp. Melium , excusatus est iussu Cincinnati dictatoris. Sic, ex Iurisconsultori in seu te ulla , εxcusatur is magistratus , qui iussu Imperatoris suspendit hominem sine ulla
causae coguitione; quod satia colligitur in cap. qui resistit, ι q. 3. Diuitigod by Coosl