장음표시 사용
141쪽
rso distisutiones taedia, quibus postero die excruciamur, dum factorum nos poenitet G. I 2I. 'meb.), atque pudet f. Iaa. Πν chol. , & cum nobis ipsimet indignamur S.I32. 1'
eb. . 288. Taedia haec dum percipiuntur : ebrietatis vitandae consilium capitur. Enimvero quamdiu quis ab ebrietate nondum abhorret; oblata exhauriendi scyphi
occasione sibi persuadet, in potestate sua esse, ut sibi temperet a lactis, quorum postea poenitet. Cessat igitur vis motivi 1.287.
g. 289. Quamobrem ut ab ebrietate avocetur : vitanda est occasio, ac interea temporis perpendenda sunt damna, quae inde oriuntur, & in quae alios incidisse audit. Perpendendum quoque, quam bene ipsi nunc sit, quod habeat animum ab aegritudine, corpus a membrorum lassitudine vacuum , cum tamen perinde sit , sive praeterito die voluptati corporis indulserit, sive minus , quae transitoria non amplius sentiuntur.
29o. Qui a nimio potu, sibi temperat, quo inebriatur, sobrius dicitur. Ut adeo sobrietas virtus sit sibia nimio potu, quo inebriamur, temperandi. Sobrietas cum temperantiae species sit I.et 7. :
eadem eandem suadent, quae temperantiam commendant 6.z67. & seqq. . F. 292. Virtute praeditus laetatur, quod ea agere detur, quae legi naturali consormia sunt g. 3. . Sobrius itaque 9. 29oo laetatur , quod a nimio potu ipsi abstinere datum sit, adeoque a potu nimio abhorret f. III. 9s. 95 PDcb. , & triuatur, quando alios videt nimio
potu se ingurgitantes , ipsisque indignatur I. I 32. cb. .
s. 293. Omnes hominis actiones liberae inter se consentire debent g. 17. TMI. pr. univ. . Quando itaque cibum ac potum capimus: vultus quoque, gestus omnes, verba Omnia, immo actiones omnes ceterae cum temperantia convenire minimum eidem haudquaquam repugnare debent.
S. 294. Ecce tibi . sentem multarum actionum quae in capiendo cibo ac potu decorae, iisdem vero oppositae
142쪽
Philosophiae moralis. 13 Enim'em propterea, quod omnium omninei ηctionum requiritur consensus i. II. Pin. pr. unis. Iopera quoque danda est, ne ossiciis aliis parum respondeat, quae circumstantiis istis absentibus temperantiaet convenirent. E. gr. Si quis adfuerit honoratior, honor alteri debitus praeserendus gustui , eidem offerendo quod fortuna quasi nobis oblatum jure quodam nostrum censeri poterat. 1. 296. En alierum decori sontem in capiendo ei ptque potu.
s 397 GTsi temperantia sanitatis rationem habeat
1.248. ; minime tamen haec virtus ambies tu suo omnia comprehendit hominis circa
sciis, circa corporis conservationem reliquis , satisfais ciendi , sub generali cura corporis nomine complectimur, 1. 298. Opponimus eidem negoctum corporis , qui est vitium in exWuendis ossiciis eirca corpus deficiens εs. 299. opponitur quoque eidem nimia corporis cuQra , quae extenditur ad ossiciorum ceterorum circa ante mam dc statum externum neglectum.
s. 3oo. Quoniam ossiciis hominis circa corpus conso mis vitae conservatio, corporis sanitas , ejusdem custo dia adversus tempestatum injurias, integritas' membro rum , multiplex corporis habitus b. 43. 46.47. z. 39. Iur. I qui curam corporis habet, vitam consere vare, sanitatem corporis dc integritatem membrorum custodire , idemque adversus tempestatum injurias m uenire & convenientes statui suo habituν acquirere, acquiestos exercere studet
F. 3or. ini vitam vili pendet: eum doceri convenit, , uanta sit ejusdem jactura, rationibus ab uniuscujusqUatu desumtis. Perpendenda nimirum sunt bona, qu eκ vita . um in ipsummet, tum in ejus familiam , tum in genus quoque hq manym redundare possint: qi orum cum
143쪽
' . . ,stitutiones himia sit varietas , nostrum jam non est ea distincte
s.jol. Ut autem istiusmodi meditationibus simus pares; non modo acumine opuS est 1.9I. , Verum etiam is historia convincendi sumus , quantum profuerit aliorum longaevitas in casu simili g. 73.3o3. In primis quoque meminisse praestat, quod Deo Vivat g. I .Jur. nat.), non sibi, quaerens perfectionem fuit ut gloriam Numinis illustrare valeat g. 66. Phil. pr. univ. . Nostrum adeo non est statuere de termino vitae , sed Dei. g. 3o . Eodem modo pathi, quod alus quoque viva haus perfectionem nostri quaerentes, ut aliis prodesse pos-smus F. 67. Phil. prinniv. . In alios adeo injurius est, qui vitae terminum sibi accelerat , quibus prodesse &poterat di debebat, ' .F. 323. Huc quoque pertinet cura educandi liberos , quam ipsis debemus 3II. Jur. nat. . f. 3C5. Temperantia inim faveat longaevitati vitae 1, 2 7. ; cura corporiS , quae se circa vitae conserva tionem exerit, medium ipsius certissimum est. f. 3O7. Uitae conservationem appetit, qui voluptatem ex ea percipit S. Io3. Isso. ychJ: vitarn adeo amare lebet , sui eidem conservandae studere obligatur s. Is s.
jo8, Ut vitam amemus : consderanda est felicitas, vitae bene actae praemium S. 37. Phil. pr. univ. dc II . adversitatibus minime turbanda , ubi in Deum duciam collocamus & in voluntate ipsius acquiesci
3, 3 cf. hi quem adversitates reddunt vitae praesentis yestaesuin et ille re convincendus est, ex iisdem tantum Mamni in ipsum minime redundare, quantum videtur docendus praeterea , quomodo easdem convertere pon it in tuum usum.. I. a Io. Maximo hic ad Iumento est, si quis de boni- rite divina convictus g. os. Theol. nat. , eliminatis scrupulis adorsus eam militantibus S.8q. TheoAnat. , fr- vis assensu tenet, Deum mala quoque dirigere ad bo Mos fines cs.7 .loricit.),
144쪽
tem eκ ea percipit S.Io3.1 o. Ichiad, adeoqRe Eanridem amat . . II .loc. rt. . s. si a. Ut igitur sanitatem amemus : expendend' sunt commoda sanitatis, incommoda morborum pro diriverso diversorum statu multiplici ratione variantia ; doquibus diuimus , cum de temperantia ageremus g. χ6 . . f. 3I3. Et si autem temperantia ad sanitatem conferrivandam plurimum conducat : satis tamen superque constat, plures adhuc praeter intemperantiam esse mor,borum causas, vitandRS . et , qui sanitatem conservarqstudet g. 3iq. Iuvat igitur detegere morborum ea usas easquet ad captum quoque eorum proponere, qui arti salutar operam minime navant. g. 313. Istiusmodi autem observationes collecturus ἐ' temperanter vivere debet, nec causis aliis tribuat es,
sectum, cibi ac potus vel quantitati vel qualitati adriscribendum. g. 316. amdiu autem aliorum ea in re opera de' stituimur; quilibet sibi dc aliis attendat, intellecturus, quae sanitati inimica snt, quae amica. f. 3I7. Qui ldbore nimio sanitati ossicit, vel indigenritia, vel avaritia, vel ambitione ad eundem compelli'tur. Indigentiae locus est, si tantum nummorum acquietri non detur, quantum erogari necesse est. Avarus lucri cupidine tenetur. Quem vero ambitio ad laborem sanitati inimicum stimulat, is virtutibus intellectualiribus alios anteire intendit, minimum inferiori esse imco recusat,
S. 3I8. In priori casu probe consideranda veniunt . num expensae minui vel alio labore plus acquiri , vel aliunde denique subsidium peti possit: quρm in fines excutiendae sunt circumstantiae singulares f. 319. Avgrixia ubi sanitati insidias struit i malo huiqmedebimur ea ratione , quam suo l*co eκplanabimu hoc vitium debellaturi s. 32o. Sussicit interea, annotasse, quod per longos 4sset nos absque dispendio sanitatis lucrari posthnus, quae eum
145쪽
in casu metuendum si, ne morbus intempestive parta absumat , cum in posteriori contra tempestive partis
i ii detur ι,. 32 I. Eadem mutatis mutandis ad ambitionem qu que applicantur, laboris nimii, sanitatis inimici causam. s. 322. Integritati membr 'rum ne ossiciamus: in omnibus vitae negotiis , in Omni motu ac situ corporis perpendenda sunt damna, quae incautis imminent. S. 32 3. Plurimum juvat experientiae beneficio annotare damna , quae pro diversitate casuum incautis aciaciderunt . Nec male de genere humano mererentur , qui diuturna experientia annotata, luci publicae exponerent ij. II. fur. nat. . s. 324. Sensuum acumen obtunditur excessivo eoruniadem ulu . Ita oculos hebetat, qui vel in spectandis r motis vel in vicinis aciem oculorum nimium intendit; inde enim fieri potest , ut vel myops vel presbyta evadat. An res obtundit, qui fragoribus & sonis vehemenistioribus easdem saepius admovet . Vitandus igitur est sensuum excessivus usus; v. gr. minime legendi sunt libri typis minutissimis exarati , ad lucem praesertim crebram, nec capite nimis ad scripturam pensili ; item xampanis majoribus prope adstare haud debemus, dum vulsantu 39. 32 . Ut quis circa vestitum dc domicilium obser, et, quae decora sunt; non modo omnium actionum liberarum consensum inter se meditari . I 6. I .PHLpr. Itiniv. , verum Etiam meminisse debet, quod aliorum tontemtui sese exponens , ob negligentiam corporis saepissime obstacula ponat fortunae suae , suoque degene-
he humand hoene merendi studio. g. Dad. linila' si quis attendit ad ea , quae levioris inomenti esse videntur; is sibi comparat habitum sn- Igula circumspecte expendendi in negotiis vitae magis arduis , ubi nempe cum ratione de istis statuit, minime ex praejudicio aut rina consuetudine.
s. 327. Habitus corporis cum plures sint , quae adeo' 'omni e se motiva , & quibus mediis ad eosdem per veniatur , in genere exponi nequit. Facile autem huc applicantur , quae de arte in suoerioribus tradidimus.. CAP.
146쪽
, THi ophiae moralis. C a P. V.
De eastitate. S.328. ' Emperantiae vocabulum ab Aristotelieis Iaiatius sumitur, ita ut ad voluptates corporis quascunque extendatur. Latior: signifi- atus , quia minime convenit idiomati germanico, quo scripsit philosophus noster, temperantiae Objectum constituit solum cibum ac potum. Quae itaque de castitate erant dicenda ; ea ad oeconomicam doctrinam desocietate conjugali reservavit. Quoniam nos ea, quae sunt
juris naturalis a doctrina ethica , oeconomica & politica separavimus : nihil sane obstat , quo minus de castitate in ipsa Ethica verba faciamus, principiis theo- reticis in jure naturali stabilitis. F. 329. Est autem castitas virtus determinans appetitum venereum legi naturali consormiter. Iuri naturali convenit coitus, nisi qui sobolis Irocreanciae gratia suscipitur s. F.283. 286.Jur. nat. : c us igitur non appetit venerem, nisi sobolis procreandae gratia F.329. . 'Coitus solius voluptatis gratia cum persona
soluta celebratus, dicitur fornacatio; cum maritata ulterium.
F. 332. Castus igitur a fornicatione 3c adulterio, abhorret S.I3o .
g. 333. Qitoniam castus aversatur coitum, solius voluptatis gratia celebrandum f.;3o. ; ab iis quoque omnibus abstinet, quae ad coitum stimulum addunt.
g. 334. Calius igitur non est, qui verbis & gestibus alii L que actionibus lascivis voluptatem percipit S.333. .
q. 33 . Etsi autem voluptati, suae ex tactu venere percipitur, dissiculter resistatur; danda tamen est op ra, ut Libidinem , quae castitati oppositum vitium in , QVersemur. Quem in finem, momentaneum, quod hic delectat, conferendum est cum taedio, quod inde ena tum diu multumque excruciat. Perpendenda pono sit
anitas, quae voluptati hoc in genere admiscetur, ve utii 4 . Cum
147쪽
eum ex partium quarundam contactu vo Iuptas sentiutur. In primis autem consideranda sunt damna, eκ libidine & coitu libidinoso emergentia, pro diversis circumstantiis diversa, veluti sunt neglectiis negotiorum nobis pro vitae ratione obeundorum, jactura sanitatis, aestus venerei intensitas, opum & salutis saepe omnis dilapidatio, fama sinistra , discordiae, neglectus scelus sve in utero, formandi, sive in lucem editi educandi, poenae civiles diversis criminibus decretae, & quae sunt alia his affinia. 336. Quoniam vero consuetudo inveterata aegerrime eradicatur; a teneris unguiculis castitati litare de bent liberi, & inprimis curandum, ut occasionem vutent, qua ad actiones libidinosas seducuntur. Solet vulgo falacis nomine insigniri, qui ex tactu venereo voluptatem sentit nimiam, qua nempe impellitur ad actus legi naturali contrarios seu a casti
F. 338. Quod stupiditatis nomine venire solet vitium in desectu cum sit longe rarissimum, de eo flemus.
C A P. VI.Dὸ fiberalitate. 1.339. Iberalitas dici suevit virtus, circa petuniari , dandas & accipiendas. Si sumtus faciendi
fuerint magni , magnificentia salutatur. f. 3qo. Virtus cum sit habitus dirigendi a mones legi naturali consormiter pr. univ. ; liberalitas erit habitus dirigendi actiones, in opibus parandis& acquirendis, legi naturae conformiter f. 6 I.&seqq.& f. γα & seqq. . S. 3 I. Non quidem negamus, communem loquendi usum vix ferre significatum adeo latum & eundem potius
ad eas actiones restringere, quae circa dona versantur: enimvero cum verba valeant sicut nummi, communi significatui non erimus contrarii, etsi autor nominibus germanicis usus, ad eundem non attenderit.
s. 342. Cum vero vox liberalitatis adeo late sumatur: ν sub
148쪽
Tbi Ubiae moralis sub virtute hac universali admittendae sunt veluti conctentae particulares, in acquirendis opibus eontinentia seu animus sorte sua contentus, in iisdem administrandisparsimonia, in largiendo Bberaritas stricte sic dicta. g. 343. Erit adeo continentia, sensu strictiori accepta
voce, aut si mavis animus forte sua contentus virtus, quae versatur circa opes acquirendas, consequenter habitus dirigendi actiones circa acquirendas legi naturali conmrmiter s. 34O. . F. sqq. Parsimonia virtus est, quae circa opes ad munistrandas occupatur, adeoque habitus dirigendi actio nes legi naturali consormiter circa opes administra das 6.3M. .
s. 43. Liberalitas stri iste se dieri est virtus, ver
sans circa opes gratis in alterum conserendas, ademque habitus dirigendi actiones legi naturali conlarmiater, circa dona & eleemosynas. F. 346. Dicuntur nimirum , bona sertunae in alis terum gratis col lata . iEleemosynae autem appellantur, quae egentibus ad vitae necessitatem gratis exhibentur. f. 348. Praetermittenda quidem occasio non est, qua salvis in Deum, nos atque alios ossiciis, opes parare datur 1. 6q.Jur.nat.): eaedem tamen propter se appetendae non sunt 6.6 .loc. cit. . Qui ergo sorte sua contentus est; is non appetit opes, nisi quae neeessitatiae jucunditati vitae & decori lassiciunt g.6o.Ac.cit. , dc quae salvis in Deum, nos atque alios ossiciis parari possunt 3.3'I. . . g.3 9. Qii Opes propter seipsas appetit, adeoque plures, quam quae necessitati ac jucunditati vitae a Dque decori sussiciunt , & quae salvis in Deum nos atque alios ossiciis parari nequeunt, avarus vocatur. g. 3 o. Est adeo avaritia opum appetitus ossiciis in D um , noS atque alios adversus , consequenter vitium fg. 6. Phil. pr. univ).6.3 I. Qui elabi patitur occasionem, qua salvis in Deum, se atque alios ossiciis, opes parare valet, nec in iisdem parandis ad vitae necessitatem, jucunditatem atque decorem attendit: is 'pum acquirendarum incurius audit.
149쪽
s Institutisnes s. 3set. Incuria adeo ista in vitio ponitur s. 16.
m. unim & 6G. 6q. Jur. nar. . Opponitur nempe animo sorte sua contento in desectu , sicuti avaritia in eκ- cessu.
. . Opera cum danda sit in opibus administrandis, ne quid erogetur, nisi ossiciorum in Deum , nos atque alios gratia, & ut suturae olim necessitati pronpiciatur s.7 . Iur. ; parsimoniae quid conveniat, liquet 1. 3 q. Qui pecunias erogat, ossiciis in Deum, nos atque alios minime poscentibus, prodigus habetur, in
erogandis adeo pecuniis modum excedens.
g. 3 3. Prodigalitatis gradus insignis luxus appellatur, & magnificentiae in excessu opponitur. s. 316. Prodigus itaque plus pecuniae erogat, quam vitae necessitas, jucunditas atque decus exigit, neglecta
praesertim necessitate sutura.
s. 337. impendendis pecuniis parcit iis, quae
vel jucunditas vel decor vitae postulat, eis nec praesens nec sutura vitae necessitas obstet, fordidus appellatur, praesertim ubi magnificentiae opponitur in dese-ehu: alias enim communiter id vitii sub avaritiae nomine continetur,s. 338. Patet autem ad prodigalitatem atque luκum
quoque reserri excessum in donis conferendis, juxta leges naturae 1.33q. &seqq. det 'rminandum. S. 3 9. E contrario qui in desectu peccat circa ele mosynas atque dona altiberalis nuncupatur. Communiter illiberalitas ad avaritiam una refertur. Cur autem eandem ab hac recte distinguat Philosophus, clarum evadet deinceps.. s. 36o. incuria ex voluptate oritur. Cum enim ' luptuosus bonum & malum corporis reputet, quod V luptatem corporis, & quod taedium parit S.Io3. 1 och. , rationem vero inire lilcri atque expensarum calculum subducere molestum sit; is in parandis opibus curam omnem abjicit, atque adeo non unam praeterire patitur
occasionem , qua salvis in Deum, se ipsum atque alios mssiciis lucrari pecunias aliaque sortunae bona poterat, consequenter incurius est O.3 I. .
150쪽
Philosophiae moralis. Fugatur adeo incuria, voluptate corporis pro-
Rigata f. . . Inprimis paupertatis periculum inde imminens multa , cum ob desectum boni jucundi, tum
ob poenitentiam, taedia creaturum, perpendendum est. g. 362. Fiant quoque incurii, quibus a primis incunabulis abunde Happetunt ad vitae necessitatem , jucunditatem atque decorem necessiaria, ut indigentiae non habeant sensum, praesertim ubi adultis ea contigit selicitas, ut non cogitantibus acquirantur, quae ad vitam commode transigendam lassiciunt. s. 363. Parentum igitur est, cavere, ne praejudicium tam noxium animis tenellis ingeneretur: id quod fiet. ubi in praebendis ad jucunditatem praesertim atque decorem vitae facientibus se praebeant quodammodo dii ciliores , dc mature doceant liberos , quam dissiculteropes acquirantur, quam facile contra partae dilabantiar. s. 364. Si quis sortuna secunda confisus incurius evadit b.36 i. : docendus est, quam parum tuto secundis rebus confidamus, fortuna nimium mutabili; &quam faciles sint casus, in quibus olim desint necessaria. Rationes circumstantiae singulares offerunt , ad persuade dum idoneae. . 36s. Ex incuria in prodigal;tatbm atque luκum facilis est prolapsus. Incurius enim cum non nisi pta senti rerum statui attendat, de futuro parum sollicitus g. Isis : oblata pecuniarum erogandarum occasionesumtibus non parcit, modo iis faciendis par si , etsi
eos nec vitae praesens necessitas , nec jucunditas , nec decor postulet, multo magis vero ubi futurae saltem
necessitati praejudicatur. Prolabitur adeo in prodigalitatem atque luxum S. sq. 3 . . F.366. Corrigendum ergo est vitium istud , antequam prodigus factus dilapidaverit bona , quae futuri S ustae necessitatibus debentur. Plurimum hic valet, si damna
incuriorum exemplis doceantur .
g. 367. Homines voluptuosos in prodigalitatem atque luxum omnium facillime prolabi, satis liquet . Voluptu,sus enim ex corporis voluptate statuit de bono'; objecta autem, quae istam creant, non sne expensis utplurimum multis comparantur et quamdiu adeo sumtus, eam