장음표시 사용
151쪽
r o Institutiones in rem impendendi, suppetunt, nihil obstat, quo munus iisdem ad objectum adeo amatum Obtinendum ut a
tur, consequenter prodigus sit S 3 q.), immo luxui sese immittat f. 33 3. .
g. 368. Eradicanda igitur voluptas, minimum compescenda F. 367. , ut luxus vitetur. In primis autem voluptuosus docendus est . quam durum sit paupertatis telum, praesertim ubi recordatus fuerit, se olim profudisse, quae nunc necessitati sublevandae desunt 6.9s
s. Ambitione ad luxum trahuntur qui maximi ab aliis fieri animadvertunt , quotquot luxui dediti sunt, id quod ex notione ambitionis inserius explicanis da, clarius constabit. F. 37o. Corrigitur adeo luxus , sublata causa. Ambitioso nimirum monstrandum est, quam parum inde honoris consequatur, rationibus a circumstantiis singularibus petitis. In primis autem demonstranda est ignomi nia olim secutura, ubi opibus dilapidatis vix habuerit, quae necessitati lassiciant. g. 37I. Sunt etiam, qui ad stultitiam prope simplices , aliorum persuasionibus facile sese adduci patiuntur, uxin erogandis pecuniis fiant prodigi, praesertim ubi rationes ad persuadendum electae inclinationi naturali consuetudini contractae respondent f. 372. Trutinandis rationibus cum non sufficiantistiusmodi homines: praesentissimum erit remedium, ut alio fine a consortio illorum avocentur, qui lucrum eX ipsorum luxu capiunt, & ad consuetudinem cum aliis adducantur, qui pecuniis profundendis ansam haud o iaserunt .
i veretur, ne sbi immineant casus fune- sti, in quibus desint vitae necessitati vel decori necesse saria ; is facile avarus evadit s. 3 9.). g. 3Tq. Continuo conqueruntur avari meticulosi de temporum adversitatibus & de periculis imminentibus, atque de futura necessitate continuo solliciti sunt. 373. Adversus avaritiam hoc in casu optimum
praesidium est providentia divina, fiduciam erga Deum signens: de qua inserius plura.
152쪽
Philosophi. moralis . 1413. , 6. Qui summum hominis bonum in opum a silentia consistere autumant: opes propter se appetunt g. 1 o. schoid: avari ergo sunt i. 3 9. .
f. 377. Erroris ut convincat ut avarus, docendus est,
quinam sit opum usus, nimirum, quod eaedem non lem viant, nisi vitae necessitati, jucunditati atque decori uodsii enim opibus partis non fuerit usus, perinde erit, etsi vitam cum morte commutaverit, ac si .ipsi fuissent prorsus nullae.
Q g. s. Nihil efficitur, ubi quis ex preunia praesentevol uptatem percipit , tanto majorem, quanto majore coispia abundat, qua adeo careret iisdem destitutus . Hie uaque inquirendum in rationes, cur ex pecunia sentiat voluptatem, ut eas esse nullas ostendi possit: optimum
ea in re praesidium judicamus , ubi quis de felicitate:
f.TI.&seqq. 'Phil. pr. anr v. meliora fuerit edoctus. f. 379. Ambitio avaros reddit, quando maximi eos fieri videmus , qui opibus circumfluunt; contemni econtrario, qui iisdem destituuntur g.349. . g. 38o Perversus holriinum mos, quo ex opibus statuunt valorem personis , in dubium vocari dequit , 'Quamobrem non video , quodnam hic remedium t cum habere possit, quam ut ambitiosus de honore ve- Tiora edoceatur 6. 73.&seqq. r. nat. ), de quo plura paulo inferius .
I. 38 I. Fieri etiam potest , ut ex prodigalitate atque
Iu Xu nascatur avaritia. Luκam qui amat: opibus circumfluat necesse est , ut desideria animi expleat . Et filiaque opes non propter se appetat, atque adeo avarus
minime videri possit F. 349. : plures tamen appetit , quam quae necessitati , jucunditati atque decori vitaestificiunt, salvisque in Deum, se atque ahios officii parari queunt, atque adeo in numerum avarorum recto refertur s.cit. . uibus absurdum videtur, prodigum esse ava- rum : avaritiam cum sorditie confundunt S. 3 7. . 383. Quodsi ob luxum avarus tantundem opum acquirere nescit, quantum ad explenda animi desider a sufficit: continuis querelis ac taediis vitam transigit,
38q. corriges autem immodicum opum appetitum, si tu
153쪽
rasitvtisners luxus vanitatem graphice delinees & damna inde oriatura repraesentes, v. gr. quod aliorum invidiae nos exponamus, & ipsi in alios invidia correpti, nunc odio , nunc ira flagremus J. II 8. I 32. Ich. , nunc poenitentia, pudore ac moerore conficiamur g. IIΦ Ia I. I 23. Ac. cit.), nunc tandem metu ob perieula ab invidis imminentia conturbemur f. in . sic. cit. . 1. 383. Ipsa etiam corporis voluptas in causa esse potest, ut avaritiae sese dedat sorte sua non contentus .
Voluptuosus enim pabuli voluptatis absque nummis particeps cum fieri nequeat; iis deficientibus, non ad est, quod appetitum ossicita in Deum, nos atque alios adversum reprimere possit. Avaritiae igitur locum lubentissime concedit g. 349.). F. 336. Ut malis medeamur, Voluptas oppugnanda. Quamobrem si cui non desint ad necessitatem, jucunditatem & decorem vitae necessaria: is doceri debet , Dui detur voluptate, felicitati haud inimica; eκ reliqua, cujus gratia tot opes appetit, metuendam esse felicitatis jacturam. Rationes ad persuadendum suppeditabunt notiones selicitatis & infelicitatis g. 7 a. 78. Phil. pr. unis.) , ad experientiam applicatae .
F. 387. In genere autem hic notandum est, ne voluptate corporis abutamur, ineundum esse calculum de voluptate per omnem vitam percepta. Ita nimirum uti decet voluptate, ne essiciat, ut si totum vitae curriculum spectemus , maxima pars temporis taedio fuerit consecta, sane pars major taedio, quam voluptate. Neque enim hic inter se conserimus nisi quantitatem voluptatis cum quantitate taedii. Fo88. Attentionem merentur, quae modo diximus. Latent enim in his principia se unda, felicitatem vitae accurate aestimandi, magnum pondus apud eos habitura , qui ratione ac consilio dirigunt actiones suas .
S. 389. Quodsi quis dc avaritia dc incuria fuerit alienus, is animo vivit contento F. 3 3. . g. 39o. inamobrem ut animus alicui sit sorto sua contentus: procul arcend est incuria s. 3 I. , atquet avaritia f. 3υ.&seqq. .
F. Expiadi tamen quoque meretur animi tranquillitas ,
154쪽
Philosopbiae morins . Iam Iitas, ubi quis sorte sua fuerit contentus. Vaeuus est an 'raus ab affectuum impetu, quo inquietatur avarus sive quod contristetur ob opum absentiam filia Poeb sive , quod invideat alteri divitias , fortunamque secun
dam g. II 8. Acxit.), sive quod odio prorsus adversus eum flagret g. I I 6. Ac.cis.), sive quod poeniteat occasonis Optim acquirendarum neglectae, aut expensarum anutiliter factarum S. I 2LAc. cit. sive quod desperet de consilii eventu g. I 27. Ac. ci J , sive quod irascatur illis, quos fortunae suae adversos experitur S.I3 auoc.cita E contrario laetatur, quando intuetur, tantiindem sibi constanter suppetere, quantum vitae necessitati, vel etiam sucunditati atque deTri sufficit, quod non irritus fuerit labor f. I 2C. Dc. eis.), dc si quando voto & labori non respondeat eventus , conscientiae excusantis
perceperit fructus cs. 94. 96 oc. cit. . F. 392. Maximum hic pondus habet pietas praeseratim fiducia erga Deum & acquiescentia in ipsus voluntate; id quod ex infra dicendis constabit plenius. Turbatur subinde animus ceteroquin sorte sua contentus , si alios, ejusdem nobiscum conditionis, opibus affluentes contueamur.
s. 394. Ne igitur tranquillitas pereat, animi sorte
sua contenti fructus eximius; non modo sors aliorum. qui sunt esusdem nobiscum conditionis, sed sortuna tamen minus laeta utuntur, cum nostra conserri debet
verum etiam inprimis quae fortunae aliorum secundae admixta sint mala socia, ab iis non separanda percipi convenit. Accidit enim saepissime, ut bonum alterius non anhelemus, si quidem habuerit malum socium. . avaritia ex vana de summo hominis bono persuasione ortum trahit g. 3760; sorditiem N. 37. .
minimum parsimoniam nimiam s. 344. habet so-
. Eadem nonnunquam comes avaritia est, si illa ambitionis filia L38o.) fuerit. I Q 's. 397. Enimvero avaritiam minime comitatur, ubi
ea prodigalitatis, luxus atque voluptatis proles Leta 1.393. Atque eadem est ratio, cur parsimoniam nu
155쪽
istam & sorditiem ab avaritia discreverimus , Me eit .vitium excedens in opibus acquirendis ab eo, quo in pecuniis erogandis committitur excessus , praesertim cum philosophus lingua, qua scripsit vernacula, dudum nominibus discreverit, quae Aristoteliei communi avaritiae nomine designarunt. 399. Sordidus & parsimoniae legem excedens, nummis parcit, etsi circumstantiae suadeant singulares, decoris atque jucunditatis habere rationem. Famae igitur
labem adspergit, sertunae variis modis nocuam , pro circumstantiarum diversitate . Hinc proverbium : Pecunia iit
negligere in loco, prudentia summa est. Praeterea felicitatis parte sese privat, quae a jucunditate innocua pendet 3.72. Phil. pr. unis. & g. Iq. Ethic. . s. oo. Quodsi lardities fuerit avaritiae soboles: haee oppugnanda est 1.273. & seqq. , ut causa sublata, totis latur effectus. s. Mi. A prodigalitate & larditie aut nimia pars monia alienus , in parsimonia tenet, quod virtutis est
. f. qo3. Vessitus ac utensilium aliarumque ad vitam necessariarum rerum tanta habenda est cara , ne damnum detur, quod averti potest 1.7I.Jur. nat. . Singularis adeo hinc pendet cura, ne contra parsimoniam pecces 1.3- , multarum in vita actionum determina rix, quas ad decorum resone solemus.1.4oq. Animi sorte sua contenti signum est, ubi nec de fortuna nostra conquerimur, nec limis oculis ali nam contuemur 6.348. , S. O . E contrario continuae de acceptis & ex penus querelae , avaritiae dc nimiae parsimoniae seu sorditi ei indi eia praebent g-3 9 3 8 . . . Ha 1. o6. Similiter avarus est, qui alteri, etsi odii cauiso adsit nulla , invidet fortunam prosperam S.II 8. Ff eb. , & qui c ontristatur quando narrantur bona , quibus abundat alter, ipse autem destituitur F. i 33. Ischol. . .LM7. In eundemi censum restiri debis ingens objactu-
156쪽
s. 4os. Huc quoque pertinet ira adversus eum , quem tanquam jacturae opum causam consideramus s. I 32.
opus, modo luxui non tribuamus sumtus , quos vitae jucunditas atque decor exigit 6.6O.Jur. nat. , nec parsimoniam cum sorditie confundamus.
s. Aio. Liberalis in conserendis donis rationem tenet juris naturalis g. 3q d. Iisdem adeo ornat personas ob merita benigniori fortuna dignas, ne desint ad jucunditatem vel decorem vitae requisita g. 2 6. Iur. nat. , immo dona praebet in animi grati tessera in 9.248. Iuranat. , ac larga manu nummos offert iis , qui iisdem rectius quam ipse ad felicitatem generis humani promovendam uti valent g. 247. Jur. : donis quoque eorum sibi favorem conciliat, quos selicitati suae promovendae pares existimat u. 2 o.Jur. nat. . f. ii. Liberalitatis igitur motiva sunt in diversis casibus diversa, facile autem eruenda, modo cogitemus emolumenta, ex donis in alios collatis redundantia. f. ia. Qui ducuntur gloria, in grati animi tesseram
dona exhibent promtissime & hominibus benigniori sortuna dignis f. Iaa. Icb. ., qt 3. Qui prudens est, donis favorem sibi conciliat,
quos felicitati suae promovendae pares existimat. 6. 4i . Qui selicitate generis humani delectatur, amore universali erga omnes servens , a donis non abstinebit, quae in eandem impenduntur.
f. qis. Liberalitati inimicam esse avaritiam dc so ditiem , eκ ipsis notionibus statim liquet. b. I 6. Eidem assinis est UlaiUtas , quae est habitus
gratis alteri commodandi operam suam. s. qi7. Eadem ergo hic sunt motiva , quae ad liberalitatem ducunt g. 348. . Accedit, quod nobis alios reddat amicos, sicuti vitium contrarium hominum animos a nobis alienare solet. 6. is. Proficiscitur officiositas ex amore in alterum O. iis . Ubci,. : hac igitur virtute potiturus, amori g m. II. Κ ne-
157쪽
x46 Institutionerneris humani stud eat; qua de re inserius plura dictis
tur suo loco. s. qis. Qui eleemosynas promte elargitur , egentis miseriam sublevaturus , dicitur beneficus. Unde simul intelligitur, quaenam virtus beneficentia appelletur. g. 42O. Oritur ex misericordia 9. Psych.γ, quas cum porro ex amore originem trahat ; idem beneficentiae, quod officiositatis, medium est scli S. . s. qar. Misericordia supponit agnitionem infelicitatis alterius f. II 53. . Prodest itaque, aliorum infelicitatem atque miseriam sibi reddere perspectam, earnque cum nostro conserre statu , ut intelligamus, quo animo es.semus, si in eam prolapsi, alterum in eos beneficum
C A P. VII. De modestia. F za. λ ε Odoir est virtus actiones circa honorem In versantes legi naturali consormiter determinandi . f. 23. Modestus adeo honores minime appetit , iisdem tamen se dignum praestat , speciminibus probat F. 3. .Jur. πα. , famamque suam tuetur, si quando opus fuerit s.77. Aciscit. . g. 424. Ambitis e contrario est vitium, majores m rito appetendi honores & plures, quam per rerum praesentium statum consequi datur: ut adeo in excessirpeccet ambitiosus. b. et o Mambiti tas est vitium, quod consistit In nimio honoris neglectu: ut adeo in desectu peccet, qui hoc vitio eontaminatur.
f. 426. Quoniam modestus se honore dignum praestare atque speciminibus probare debet g. 423.) .' fieri haudquaquam potest, quin ex honore voluptatem pemcipiat. Gi nullam inde percipit, vitio inambitiositatis laborat s. I . . S. 27. Honor cum sit judicium aliorum de nostra pem sectione 1. 73Jur. naid: qui ex eo voluptatem perci, pit,
158쪽
Philosophiae moralis. IspIt, praeclare factorum gloria ducitur, atque adeo lae latur , quando praeclare facta ad intelligentium opinionem resert s.cis. . .
s. 23. Gloria cum sit stimulus ad praeclara praestaliis da 9. 2x Iureboid: modestus quoque facillime flectitur ad virtutem colendam dc vitium fugiendum s.
s. 29. E contrario qui inambitiositate Iaborat, dic scillime flectitur F.423. : vi igitur adigendus ad ea, quae ab ipso peragi debent, & sedulo opera est danda , ut casu suo sapere discat.1 43o. Plurimum adeo virtuti obsunt, qui modestianicum inambitiostate confundentes, ab ambitione avocandos, ad inambitiositatem perducunt; id quod proh dolori experientia clarissime loquitur. q. 3I. Quoniam ambitiosus appetit honorem, atquctin eodem appetendo modum excedit O. 24. : a vitio ad virtutem revocandus doceri debet, quinam sit verus honor Jur. nat.) , ne nubem pro Iunone amplectatur , quodque honor non sit in potestate honorati , sed honorantis f. q. Ioc. cit: , ne temeritatis notam in currat nec honor deferri possiit nisi ab intelligento s.7 ., .citd, ne vanitate delectetur. F. 432. Probe autem perpendendum , eum, qui hon res appetit, multis assectibus perturbari . Nunc enim odio flagrat adversus eos, qui honorem ipsi deferre r nuunt g. II 6. Psych. i, nunc poenitentia corripitur, vel quod honorem ea quaesiverit ratione, qua eundem coninsequi haud potuerit , vel quod ea fecerit, quibus aliorum animos a se alienaverit, vel ob alia facta singularia I let I. Frba, nunc metu angitur, ob honorem quaesitum, sorte non obtinendum, vel obtentum amittendum 1. I 27. sic. eis.); nunc invidia contabescit ob hono. rem, quo alii afficiuntur . . I I 8.lo .crt. . s. II. Illud quoque considerari meretur, honorem minime promeritum viam sternere posse ad majorem ignominiam . Cum en m ex elogiis intelligentes magnum de honorato spem concipiant, quam frustratam experiuntur, ubi eundem propius norunt; omissis iis, quas Iaudi esse poterant, in aliis recensendis deflectuntur, qui-
159쪽
i 3 Institutiones bus aliis persuadent, in ipsum elogia istiusmodi non
s. 434. Quibus honores civiles, veluti tituli & locus honoratior nimium placent, illos doceri praestat eorundem vanitatem, cum nemo intelligentium sincerocul tu ob eosdem aliquem prosequatur , sed ob merita , quae e sciunt in republica , ne indignis conseratur. s. 436. Eodem pertinent elogia & encomia, quae sunt sine mente sonus, nisi nobis insint , quae vocibus respondent laude digna. s. Nec illud infimi commatis est, plurimos in laudandis aliis non esse nis echo aliorum: id quod perinde est, ac si psittacus memoriae mandata recitaret . Istiusmodi adeo laudibus non statuitur pretium , misi quatenus ab intelligente ex animo sincero profe
s. a . inodsi honores civiles alicui ex merito decernantur: nobis laudi ducuntur, quatenus meritorum s gna sunt; ipsi autem per se laudis argumentum haud
F. 433. E contrario liquet , eos in laudem minime vergere, ubi Viis obliquis fuerint consecuti: immo saepe ignominiam parere, cum refricent memoriam cau-iarum , ob quas eos stimus consecuti. b. 39. Intelligimus adeo, honores civiles non esse appetendos, nisi quatenus signa sunt meritorum, atque adeo ansam praebent ad honorem nobis promeri-aum deserendum . Mo. Similiter bona sortunae honori non sunt, nisi quatenus modus acquirendi virtutum intellectualium atque moralium index s.73.Jur.nat. est. F. - I. Etsi vero vulgus aliter sentiat: ejus tamen consensus non parit errori patrocinium. Multo minus errore vulgi, actionum norma recte judicatur. g. 4 a. Immo fieri potest , ut bonum sortunae desectus praebeat argumentum laudis, quatenus nempe studium
virtutum intellectualium & moralium eodem evadit difficilius. Exempla quotidiana sunt. s. -3. Fieri quoque e contrario potest, ut bona so tunae, studio virtutum intellectualium di moralium ob. stent s
160쪽
7 bivsopbiae moralis. 14ssient, idemque dissicilius reddant; quo in casu ipsa quo.
s. 4 4. Ex hactenus diciis manifestum evadit, quam circumspecta solicitudine versari debeamus in lauda dis aliis.. s. s. Erit eadem solicitudo in potestate, quamdiu da
honore non statuimus, nisi eκ ejus notione 6.7nat. . s. 46. Honori opponitur ignomnia, quae adeo est judicium de nostra impersectione , quatenus ejusdem
f. 7. Qui igitur impersectiones alterius recenset, aliisque suum de illis judicium probat actibus; is auterum ignominia assicit. s. 4 8. Quemadmodum itaque homo meretur hon
rem , quatenus se aliosque perficit ac gloriam Numinis illustrat f. o. Phil*r.univ. ; ita ign*minia dignus est , quatenus vitio deditus cf. 7. Philinract.univ. . b. 49. Plurimum hic homines dant opinioni, sed ex honoris S.IIJur.nat. dc ignominiae 1M60 notione in dato quolibet casu refellendae. f. queo. Qui alteri tribuit imperfectiones, quibus non obnoxius est, est calumniator. ,.q I. Cum ignominiae locus non sit, si imperfectio nis nostrae causa non sumus F. 460; fortuna adversa ignominiae non est, nisi quatenus ejusdem ipsi mel f bri sumus. Non ipsa fortuna adversa, sed ejusdem causa ignominiae esse potest. f. a. Eodem modo intelligitur, fieri posse, ut ipsa etiam bona fortunae ignominiae sint, quatenus nempe modus acquirendi virtuti contrarius ε-38. existit. s. 33. Ex hactenus dictis claret, quam circumspecta solicitudine versari debeamus, in aliis ignominia assiciendis.
g. Α Α Erit haec in potestate, quamdiu de ignominia non statuimus , nisi ex ejus notione N.A T. . f. 43 s. inoniam modesti est , se honore dignum praestare atque speciminibus probare S. 3 - , idem quoque cavere debet, ne ignominiae det locum 1.-60, id quod obtinetur indeseo virtutum cum intellectu