장음표시 사용
161쪽
rso Institutisnes' q. 4 6. Cum iudicium aliorum, quo ignominia contiretur is 6J, non sit in nostra potestate; serendum. quod morari nequit , ubi invidi ac malevoli convitiissemam nostram lacessunt, nosque calumniastur cf. o. . f. 4 7. Quia tamen modestus famam suam tueri ju-hetur s quando optri fuerit Operam quoque adhibere tenetur, ut innocentia orbi fiat manifesta, &calumnia in aptieum producatur.
s. 4 8. Quando itaquρο calumnia per se manifesta est: ot innocentia vindicetur, superfluum haberi decet
g. 439. Superflua quoque est innocentiae vindicatio , si calumniatori nulla est fides. s. 6o. Optima adversus calumnias desensio est, ubi speciminibus eVidentibus contrarium docueris. f. VI. Quodsi tamen deficiat occasio , qua speciminibus refellere possis calumniatores, vel calumnia ejussit generis , quae hac ratione refelli nequit : famam suam com tueri debeat I. , iis utendum est mediis, quae huic instituto lassiciunt. Ostendendum sciliacet, malevolum esse calumniatorem, ob virtutum cum
intellectualium tum moralium disti inius enumerandarum desectum. F.q62. Qitibus haec a modestia videntur aliena, illimon perpendunt, in tuenda fama licere proportione servata) , quae in tuenda vita membrorumque integritate jus inculpatae tutelae concedit s. III.&seqq.Jur.
s. 663. Ab his pendent, quae ab eruditis observvri
convenit in controversis tractandis. g. 46q. Arrogantia sive fasus est vitium, quo quisse ob bona sive animi, sive corporis, sive fortunae supra alios effert.' g. 46 . Arrogans adeo majoris sese facit quam par est. S. 66. Humilitas contra est virtus, qua quis ob bona sive animi, sive corporis, sive krtunae supra alios sese minime estert. 'S. 467. Humilis consequentoe ab arrogantia maxime
alienus F. 46Φ), neque adeo sese majoris facii, quam par est s. Αοβ. . .
162쪽
α Philosophiae morassis et Irs. 468. Quilibet homo pro virili ad persectionein sui
eniti tenetur b. 2O. 32. pr. univ. . consequenter notitiae sui oninem impendere operam 3 237. & seqq. Humillias itaque cum virtus sit g 7. eidem minime repugnat 0. 9. NU. pr. -av. , ut tibi certo con fiet, quantum in nudio virtutum intellectualium atque moralium profeceris . Immo cum ex alio nos cognoscere debeamus o. 239.2μδ: nec repugnat humilitati,
si quis agnoscit , se hac vel ista virtute sve intelle et uali , sive morali praestare alteri, sibique deesse id
vitii, quo laborat alter. F. q69. Immo cum famam' suam tueri debeat, &inea defen&nda idem liceat , quod in defendenda vita per inculpatam tutelam licet f. 463. : nec humilitati contrariatur, si quis famam defenturus, alterius vitia intellectualia di moralia calumniarum fontem in apri-
b.q7o. Immo cum a sensu persectionis voluptas abense nequeat g. 9 - , nec humilitati repugnat, si quis ex eadem voluptatem percipit j. 67δ; atque adeo hoe stimulo utitur ad se ulterius perficiendum.. s.' I. Eo ipso autem dum ex perfectione voluptatem percipit: implicat, ut ex imperfectione eandem percipiat; quin potius eatenus displicet sibimetipsi , quatenus eandem intuetur 939. Ff chold, atque hoc stimulo utitur sese ab eadem pro virili liberaturus. s. 72. Ut arrogantiae medearis: primo omnium loco .inquirendum , quodnam sit illud bonum vel animi vel Corporis vel fortunae, quod caput supra alios elatum reddit homini fastuoso; deinde pro re nata evincendum, vel ipsoriam exiguum esse gradum , comparatione cumi aliis instituta , qui in eodem genere excestunt, vel quod circa ea init debeamus nobis aut parum , vel quod donique bonum si caducum, cui fidendum non sit; cogita um praeterea, non omnia posse omnes, & ait Tum nos alia in re anteire, quem in hac superamus.
s. q73. Pabulum fastui sup itatur , si quis in imperssionem alterius tantum oculos convertero Consuevit, ut habeat , quod in aliis reprehendat. s. q . Eidem adeo medemur di ad humilitatem de-
163쪽
ducimur, si eontraria ratione in bonis, quae alteri insunt vel adsunt mentis pariter ac oculorum aciem deis figamus , vitiis non notatis nisi ad nostram emendationem Ἀ-69.), quibus adeo non amplius inhaeremus, quamprimum eadem ad nos retulimus scopo quaesito potiti. I. s . Εκ arrogantia sive fastu oriri posse ambitio,. nem, utriusque vitii notio invicem collata satis prodet
s. 476. Extirpatur consequenter hoc in casu ambitio, fastu sublato S. 72. & seqq. . g. 477. Fastui in desectu opponitur animus afectus , quod est vitium, quo quis sese minoris facit , quam par est. g. 473. Non igitur agnoscit bona , quae ipsi adsunt 1.q68. , famaeque tuendae curam abjicit f. q69. , nec hoc stimulo utitur ad se ulterius perficiendum NM7o. , qui abjecto est animo. s. 79. Idem quoque majoris facit alios, quam par est. f. q8o. Quaenam abjecto ex animo profluant damna, satis superque patet. Virtutum intellectualium nulla s re solicitudine tanguntur ; in moralibus umbratilem qiland im speciem sectantur, & in officiis tum sbi, tum aliis plurimum desunt. Tot exempla nostro aevo sunt obvia, ut rationibus confirmari non debeant adeo mani festa . f. 481. Fieri subinde solet, ut non nemo singularum circumstantiarum gratia, animum abjectum prodat: ubi medela ex iisdem detegenda os. 482. Magnanimitatem , dixere veteres, si appetitum circa honores magnos naturali legi consormiter . attemperamus . Enimvero cum magis di minus non
varient speciem , opus non est, ut peculiarem virtutem honoribus magnis dicemus. s. q83. Refertur suburde magnanimitas ad alia quoque bona externa, ut sunt fortunae bona . Enimvero quae hic deceant, ex praecedente de liberalitate doctrina petuntur.
164쪽
JItientia est virtus determinandi laborem
legi naturali convenienter. S. 481. Quoniam ideo laborandum , ne desint ad vitae necessitatem, jucunditatem atque dec rem necessaria f. 6o.Jurinat.): diligentis est, ea in laborando assiduitate uti, quae absque sanitatis viriumque dispendio , & salva vitae jucunditate salvoque decore adhiberi potest. g. 86. Qui ergo majore assiduitate utitur , nimiam diligentiam adhibet, adeoque in vitium incurrit utpote virtuti contrarium sq. 8 . . S. 487. In defectu e contrario peccat , qui ex alio voluptatem sentit a labore abhorrens, atque sert
88. Quoniam voluptuosus eκ volintate corporis seu delectationibus sensuum judicio de eo quod bonum vel malum est, statuit; non quidem ab omni, ab eo tamen labore abhorret, ex quo taedium percipit, quemque adeo voluptati inimicum arbitratur,. 489. Immo si contingat, hominem voluptuosum ex aliquo laboriS genere voluptatem perei pere; eundem f. cit. 'ob. appetit, consequenter nihil obstat, quominus in eodem sese assiduum praebeat. F. so. Ut igitur voluptuosus ad diligentiam alliriatur; opera nobis danda est, ut taedi si, quod eκ labore eidem suboriri poterat, leniatur; e contrario omnem lapidem movere convenit, ut eκ eodem voluptatem sentiat. Non abhorrent haec a praxi parentum, pueros ad voluptatem pronos ad discendum litteras adducentium.
F. VI. c. i non honoris sive opum gratia assiduus in opere fuit, spe frustrata ad pi ritiem recidit. Cessante enim diligentiae motivo ,: ipia quoque cessat dii
gentia os. vet. Si tantum pecuniae rationem habet , eum doceri praestat F.6 Jurarald, quod laboris adhuc alius detur finis, cujus perinde ratio habenda sit. 3-q9ῖ
165쪽
s. q93. Quod si aVarus fuerit, eo fine laborans: reiantediis, quae adversus avaritiam prosunt f.27 in seqq. . ad meliorem sensiim perducitur. I. M. Qui honoris tantum consequendi gratia labore defungitur , verique cupidus est: is non modo ducendus g ΦJur.ncit.), honorem non esse ex eorum nu- .mero, quae in potestate nostra sunt, verum etiam perpendere debet, voluptatem ex ipsa operis persectione oriundam , quodque eam comitetur aequiescentia in seipso N. I 2O. Ioc. cit.). f. q9s. Si quis vani honoris cupidus: huic exhibenda remedia , quae adversus ambitionem g. 4 I. commendavimuS.
F. 96. Nimia diligentia vel ambitioni vel avaritiae debetur, vel indigentia ejus necessitatem imponit. Ambitio vel avaritia ubi fuerit causa; utendum est remediis, quibus haec profligantur vitia 37s.&seqq. . πs. 98. Indigentia tibi eam suaserit: in primis perpendimeretur, quod nimia diligentia cum dispendio sanitatis sit conjuncta; morbo autem laborantibus indigentia multo intolerabilior . Circumstantiae sngulares loquentur, quibus aliis modis egestas sublevari queat. s. 499. irae de sanitate supra f. 3or.& seqq. cum de temperantia ageremus , dicta sunt, hic quoque a lentionis momentum postulantis
Da patientia. s. p.. ID tientia est virtus dirigens actiones homi-I nis legi naturali convenienter circa fori
h. - so I. Cum fortuna adversa non sit in potestaten atra S. 78. Jur. nat.): serendum , quod mutari nequit.
ι s. soa. Et quoniam eadem confundi nullo modo li- 8.e idem sit nobis animus, qui futurus erat, si eadem abesset. s. 1O3.
166쪽
Philosephiae moralis. g. Og. Neutiquam igitur tristitiae indulgere; aut insdignationi locum concedere debemus. F. so . Quodsi quis non ipse fuerit sortianae adverta e sabere optimum in providentia divina situm est r medium g. os . Atque adeo consultum est, ut quamprimum adversa nobis obtingunt, meditemur, quaenam inde bona in nos redundare queant , &quod eadem convertere possimus in salutarem usum, utentes iisdem tanquam actionum motivis. s. so6. Quod si quis adversitates experitur actionum malarum fructum, cum factum insectum fieri nequeat; prudentia summa est, ubi iisdem utitur motivis ad vir
S. o7. Cogitandum praeterea est, impatientiam non efficere , nisii ut adversitates intolerabiliores fiant. Eaedem itaque cum displiceant, quod taedia creent; insanus est, qui taedia multiplicat. g. O8. Istud quoque annotare Iuvat, in adverstates ἰquibus affligimur, mentis aciem nimis intendendam non esse , sed ad alia objecta meditanda convertendam. g. 3o9. Utile inprimis erit, si in rebus secundis meditemur , quaenam nos adversitates manere possint; dudum enim experientia docuit, tela praevisa nocere
I. Io. Pro diversitate causarum, quibus adversitates debentur , diversis animus agitatur affectibus, beneficio eorum compescendis , quae superius cap. a. s. 28. re seqq. de regimine affectuum docuimus. - ,
C A P. X. Da fontitudine . s. II cortitudo est virtus dirigens actiones hominis eirea pincula inuninentia legi naturali λω. venientire
s. II 2. Quoniam: vitae petieula sunt omnium maxima quae subire tenentur militiae operam navantes: sortitudini in bello potissimum locus est . . - s. H.
167쪽
'sε distitutiones s. uer . Ex malo imminente nascitur metus s. ra . TV
eh. : sortitudo itaque metum moderatur F. II. . s. si . Quoniam vitae pericula vitanda sunt, quantum datur Sia 3.Jur. naid, atque integritatis membrorum conservandae cura omnibus incumbit o. 7. locaeit.) : a sortitudine alienum est F. II. , vitam vel membra corporis praeter necessitatem periculo exponere. s. sis. Excessus iste audacia dicitur; cumque legi naturae contrarietur S. I J, inter vitia refertur
s. sis. Quod si vero ossiciis desueris sive in Deum, sive in alios, sive in teipsum, nisi vitae vel integritatis corporis pericula subire velis; quin ea subeunda sint dubitari nequit 1. 7. Ontol. . Atque hoc in casu so titudini locus est F. II. . . s. si . ini nimirum resormidat in hoc casu pericula, ad actiones ossiciis istis contrarias pronus; is in moderando metu deficit, atque desectus iste, juri naturali contrarius 1. I s. , in vitio ponitur s. 6. PhiLpr.unim .
s. 18. Audacia corrigitur exemplis, ut eo lieno casu sapere discat, qui sero nimis saperet ex suo. Rationes quoque adversus audaciam suppeditant circumstantiae singulares, a quibus periculi magnitudo pendet. s. sao. Consultum hic est, ut tempestive meditemur, quantum damni ex hoc vel isto periculo in audaces redundare possit e ubi exempla quoque magnum pondus adjiciunt. M s. sar. Nimi timiditas in causa est, ut fortunam secundam nuligamus , quae audenti non defutura erat. aa. Eventus ubi jacturam docuerit; poenitentia nimis sero excruciat G. I 2I. Ich. . 6. 23. Circumstantiae Tingulares rationes suppeditant adversus timiditatem, per quas periculi tenuitas pa
F. M. Consultum hic quoque est, .ut impestive meditemur, quantum damni hoc isto periculo ponsit provenire, ne desint in casu singulari principia, ex quibus de praesenti statuatur f.33. LV. . s. sas. Timiditati non sine negotio medemur, nec eadem
168쪽
Philosophiae moralis. 1 7 dem nisi successive eradicatur. inamobrem in pericula, quae horret, adducendus est timidus , quibus feliciter exanitatis tandem sortitudini cedet. C A P. XI. - i
De amore universanti omnium hominum.
s. 26. iri Vilibet homo alterum quemcunque amare debet tanquam seipsum F. 83.Jurinat. , ipsos etiam inimicos N. 46.loc. cit. ζ ergo
amor universalis omnium omnino hominum virtus est Thil. pr. univ. . f. 27. Amor iste universalis ut arrideat: probe con-sderandum est , quaenam seret generis humani felicitas , si quidem omnes amore prosequerentur omnes . Etenim, qui alterum amat tanquam seipsum: is ex alisterius felicitate eandem voluptatem percipit atque ex
sua I.8q. r. . Quodsi ergo unusquisque hominem
quemcunque. alium amaret tanquam seipsum, quilibet alterius felicitatem promoveret pro viriti. Nemini igiatur deessent , quibus ad vitae necessitatem atque jucunditatem haberet opus, dc unusquisque alterum ad eandem persectionem adducere niteretur , quam ipsemet
28. Quodsi objicias, aurea haec secula optari, at
sperari frustra , cum paucissimi hominum ex ratione vivant, plurima pars affectuum impetu ducatur: per-liendendum tibi, cum tu ratione utaris, quantam Vo-uptatem sis percepturus, ubi te non esse causam pra sentium calamitatum agnoveris. Locus enim erit a quiescentiae in teipso exulabit accusatio conscientiae s.s .Pl id*r.aniv. cum mille, quae creat, taediis F. 9 . De eit. : conscientia autem te excusans g. 9 sic. cit. multam pariet voluptatem. S. 329. oniam amor ex eo 'ritur, quod in ali
ro quidpiam deprehendimus , unde voluptatem percupimus ad amorem universalem prod rit , si a teneris unguiculis adsit ant homines ad ea attendere , quae laudem in aliis merentur atque in bonam
169쪽
Institutisuesnam partem interpretandum ista, quae reprehensiones
digna videntur. 33o. ita odium amori contrariatur , ex offensa alterius oriri solitum plurimum hic momenti trahit mansuetudo quae iram moderatur . Sed de ea moκ plura. 9. 33 i. Impedit amorem ambitio a Etenim cum ambitiosus honores appetat F. 2q. ; non modo eum male habet , si alterum honore assici inperitur P . qui ipsi negatur, Verum etiam quod alter honorem deserre n lit, quem anhelat . Inde. cum Oriatur odium g. II s. Dcb.' , amor extinguitur.
s. 3 32. Extirpanda igitur est ambitio j. 43r. & seqq. . F. 333. Multis eum istud remedium prematur dissi
cultatibus F. f. cit. : qui alteri invidet honorem, docicendus est, quod propterea non sit odio dignus, cum nulla in re nobis se praebuerit adversum. Alterum vero odisse absque ratione, ignominia summa sit. 34. Subinde circumstantiae singulares argumenta pandunt, veIuti cum aIter ob honores, qui ipsi des runtur, se supra alterum minime effert. F. 3s. Cogitandum praeterea, non ipsius culpa nobis deesse honorem, quo ipse fruitur, adeoque non adesse rationem, cur ipsi iesignemur. 6. 336. Me non monente apparet, in genere amori
adversari , si quis alteri adesse experitur, quod ipse anhelat, quo autem potiri nescit. Ratio enim in casu anteriori f. 333. allata hic quoque militat. g. 37. In omni hoc casu invidia amori ponit obstacula cf. II 8.rach. . ea itaque compescenda est 1. 29.& seqq. . f. 38. Enimvero cum remedium hoc perquam mulatis subsit dissicultatibus cf. eit. ; eodem uti praestat rein medio . quod in casu agnato paulo ante O. II. commendavimus.
F. 339. Sunt etiam, qui sibi persuadent, se felicitati propriae obesse, alterius felicitatem promovendo. Obtinet hoc, si quis ex praerogativa voluptatem haurit. s. s. Qui gaudet, dum qua in re alteri praestat: is vel convincendus est, quod praerogativam somniet cum
170쪽
PbHOIophiae moralis. alterius neglectu conjunctam, vel, si id veritati minus conveniat, quod e X ista praerogativa putatilia mimis selicior reddatur . Rationes ad persuadendum eκ ei cumstantiarum singuIarium fonte hauritantur. s. ue r. Qui in ea haeret opinione, se suam felicita tem negligere, alterius selicitatem promovendo : huic ei reumstantiae singuIares rimandae sunt, quo appareat annon per eas convinci possit, se suam potius felicitatem augere, alienam promovendo. Aliis deficientibus argumentis, huic constanter erit Iocus; quod alios nobis reddamus amicos. Ostendetur autem inferius.amucitiam in felicitate poni. 's. 42. Ne amorem nostrum aliquo in casu desideratari patiamur, egregie juvat, si quoties nobis res fuerit cum aliis , recordemur reguIae r quod autem tibi misfieri , idem alteri feceris: quod autem tibi non vis sis..ri, idem nec feceris alteri.
De mansuetudine. s.HI. virtus dirigens actiones h
I 1 circa iram legi naturali conumnienter os. sqq. Irascimur illi, qui nobis vel aliis iniuriasi tulit Iz. Poch. : mansuetudo adeo dirigit actior es circa injurias, ab aliis nobis illatas, Iegi naturali eo
s. s s. Mansuetus itaque non admittit, quae taedium creant inimico s. IOIJur. naid, nec odio eundem prosequitur J. Io Ioc. cit. , facilis est in condonando, dum quis aliqua in re ipsum laesit kro .loc. eito. s. 1 6. Multo minus adeo Iaesit alterum non inimuCum , aut prorsus amicum , nec damnum aIteri insert g. 86. sic. citJ. s. q7. Nemini igitur aegre faciet s. , nisi quat nus damnum avertendum F 99. Oxat. , a mediis durioribus abhorrens, ubi leniora prosunt. S. 148. Mansuetudini opponitur implacabilitas, quae est irae