장음표시 사용
91쪽
so . Infirmionerquam i orat; ideo leges promulgandae sunt, nec a
te publieationem quempiam obligare valant. s. Quoniam porro in republica suprema lex est salus de tranquillitas publica legum ci vilium materiam praebent, quaecunque in D merom diorum illam promovendi habentur. .-Quamobrem si animo revolveris, quae Capita praecedente inculcata sunt; amplissimus legum ei vilium campus sese veluti sponte aperietis
Ummis imperantibus eo erit laeulias larem I di leges s. o. , adeoque, obligandi subdisos s. 4 30, ae disponendi de salute di tranaquillitate publica. Facultas isti potestaris summae n
men gerit. Hinc fluit per se, summos imperantes summam in νepubliea tenere potestatem s. 468. Enimvero, quoniam obditiis obligare nequemiad actiones legi naturali eontrarias Asso; potestas ipsorum ipla jure naturali limitatur, atque eidem traria imperanti minime obed ntia , tur. s. Vs. Ubi summi imperantis potestas etiam per reia publicae formam limitatur N. i 360; lex publicata nora obligat, nisi eorum accesserit consensus, quoF impe rans consulere debebat per leges fundamentales'. f. so. Ne igitiu hoe in casu summus imperans p eetate sua abutatur, ad custodiam legum fundamentalium obligandus.. s. sa. ini potestatem tmet prorsus illimitatam, ejus imperium dicitur despotieum sive absolutam. Etsi autem absit limitatio civilis; haud quaquam tamen ideo censat naturalis N. 8. . 6. Ma. Summo imperanti competit saeuitas obligandi subditos s. 467. ; habet adeo potestatem constituendi poenas in legum transgressores LAI. Pin. pr. univo.
AD. Quamobrem ubi poena non lassecerit ad oblu
92쪽
Iuris setoralis'. prvaiulam homines resractarios, ne saluti ac tranquillis isti publicae adversentur , nisi quae fuerit capitalis ;poenas quoque capitales transgretaribus dictari posse.
Commit e sequenter summis imperantibus jus vitae & necis in subditos, quo tamen uti ipfis integrum non est, nisi quantum salus & tranquillitas publica poenas in legum transgre res capitales statui iubet. s. 73. Multo magis itaque subditos ab ol dientia a lienos vi compellere possunt, ut, quae ab iis iuste praecipiuntur, promte exequantur , imperio ipsorum sese
s. 76. Qui rei publicae salutem ac tranqaillitatem prois movere debet , ad gerenda negotia sumtibus indiget. QIoniam itaque summo imperanti competit facilitas disponendi de salute ac tranquillitate publica Sia 67. , nifinritos ipsius velint conatus: subditi sumtus ad executationem operis cujuscunque Necessarios suppeditare tenentur. Potestas ergo summa comprehendit quoque facultatem imponendi civibus onera.
s. 77. Quodsi potestas in impctrio non fuerit alablata
sis II. , sed ex parte sive ad optimates, sive ad int grum populum restricta ; λ mmo tamen imperanti competit jus convocandi eos, quorum consensu de salute de tranquillitate publica dispositurus habet opus.1. 78. Ne autem irrita & vana fit convocatio; conis vocati comparere tenentur; adeoque imperanti compes it potestas, eos ad comparendum obligandi .g.q79. Ut executioni dari possint, quae imperans utilia ter sancivit in reipublicae salutem , atque poenas transgressores dare queant, quibus subditi ad parendum obligantur θ. 72. , immo ut sumtus ad executionem operis necessarios a subditis eκigere valeat imperans, potentiam habeat necesse est . Designat enim potentia in genere agendi possibilitatem J 83. Onton , atque adeo potentia imperantis consistit in possibilitate exequendi ad salutem di tranquillitatem reipublicae necessaria r vana autem foret omnis potestas cf. 67. , nisi potentia accederet.
s. so. Quoniam piaentia designat: possibilitatem exequendi ea, quae ad salutem & tranquillitatem reipublicae δε- IL F ue.
93쪽
ga Institutiones iraecessaria sunt g.479. , ad eam reserenda sunt omniis,
quae executionem eorum, quae sancivie imperans, qu
cunque modo juvant. Is . 48r. Unde sine negotio intelligitur, aff potentiam
imperantis reserri pecunias, rerum gerendarum nervum ,
milites , jus constituendi & removendi magistratus ac judices in oppidis, pagis atque provinciis , conserendi m
nera publica & dignitates civiles. Sumtibus enim adgerenda n tia opus esse, nemo ignorat . Milite opus est tempore pacis ad cogendum retractarios , tempore belli ad defendendam rem p. adversus insultus hostiles. Iudices& magistratus , quibus legum civilium executio incumbit, sive in reddendo jure, sive in poenis infligendis, sive inrefiactariis ad tribuendam alteri, quod debent, cogendis , a nutu summi imperantis perhent perinde ac c teri omnes, quotquot muneribus praesunt publicis', ut siet agnoscant suam in mana imperantis positam esse sal tem, qui amicos subditoriim facile alienare poterant, imrebel Ies degenerent. Ita nimirum omnes obligantur ad parendum imperanti I. IS. Phil. .unim) , ne quidquam
moliantur adversus ea, quae sancivit.
S. Asa. Quod si in republica potestas non fuerit absoluta nec potentia absoluta esse potest. Etenim qui potentia gaudet ad cogendum consensum , quem requirere debet pejus potestas frustra limitatur. Sicubi enim visa fuerint, in qitae consentire nolunt sive optimates, sive populus universus pei , qui consensum ccetere potest, resisti nequitis, q83. Etsi autem potestas & potentia summi impera tis limitatur a utraque tamen in republ. illimitata est , ita ut alteri rei p. non competat jux eam limitandi . Sunt enim respublicae instar periunarum in statu naturali d gentium io ) , nemini autem in statu naturati cora petit jus limitandi potentiam &potestatem alterius , nisi quatenus istiusmodi limitatio inter media damnum avertendi unica reserenda est IOO. F. 4Sq. Potestas & potentia junctim sumtae, moest tam summi .imperantis constituunt.. s. q8s., Unde majestatem laedit, qui contra priseipis potestatem atque potentiam quidquam molitur , dc ρε
94쪽
s. 486. Criminis igitur laesae majestatis maximus gradus est, qui summum imperantem potestate atque potentia prorsus privare conatur .
f. 487. oniam vero contra Principis potestatem atque potentiam Variis modis peccari potest; ideo hujus criminis permulti dantur gradus, non una eademque Mena coercendi. g. 488. Abunde autem inde colligitur, graves infligendas poenas crimen hoc committentibus, cum salva atque
sancta esse debeat majestas, hoc est potestas atque potentia summi imperantis g-84 , si salus ac tranquillitas publica salva esse debet Hinc legimus lapidari olim consuevisse hujus facinoris reos , aliaque dura suppliciorum genera in more suisse posita contra perduelliones . Conser, quae illustris Gundtingius summa cum eruditione tradidit in tractatur Singuiaria ad Ierem maiestatis , itemque de suentio in hoc crimins , inscripto . . ,
C A P. X. De administranda Republiea. γ Egimen consistit in exercitio potestatis, &I potentiae ad promovendam salutesn& tramquillitatem publicam. Is. 4'o. Quodsi igitur summus imperans non praecipit, nisi saluti ac tranquillitati publicae congrua , eidemque adversa amolitur, nec quidquam omittit, quod ad eam promovendam conducere deprehendit; bene regnat : in casu opposito, male. F.q9I. Quamobrem leges ferre debet, quotiescunqua: deprehendit, actiones saluti & tranquillitati publieae adversas invalescere, nec obligationem naturalem sufficere. F.q92. Leges civiles meliorari possunt, omnem quimpe persectionem ab initio raro adeptae. Imperantis ergo est emendare ac meliorare, si quando naevb earundem sese produnt g. 49o . ἰs. 93. Similiter quando delictum aliquod in consuetudinem abit, & fit familiare, certo indicio, obligationem civilem non amplius valere apud plurimos; ex ea-
95쪽
cura promovendi salutem S: tranquillitatem publi,
cam liquet, poenas esse intendendas , levioribus in grais
694. Enimvero summi impetantes ipsi mei civium controversias juxta leges a se latas definire nequeunt, nec ipsoruin est inquirere in delicta & delinquentibus Ionas constitutas infligere. Constituendi ergo sunt judices, quibus id muneris demandatur. 6. 49 . Iudiqibus consequenter tribuenda est potestas sententiam serendi de controversiis civilibus, ut unicuique tribuatur , quod suum est , & poenas decernendi delinquentibus promeritas. g. 496. Ut cum sententiam de eontroversiis civilibus latam, tum poenas delinquentibus dictatas ex sui valeant; potentiam quoque habeant merito requiritur. s. 97. Iudices adeo regunt cives f. 4890 , etsi non autoritate propria, sed summi imperantis, a quo nemve notestatem habent & listentiam , tanquam ipsius vicarii f. 667. . - . b. 498. Iudicum est, secundum leges definire controisversias civiles & legum transgre res paenis assicere f. 9 . . Debent adeo legum esse periti. . 21. 699. Ut sententiam legi conformem dicant judices; non sum it nosse legem, verum etiam opus est , ut non , nisi legi consormem , dicere velint. Omnis igitur personarum rrspectus, omne lucrum privatum, omnis ratio alia abesse debet, quae voluntatem ad sententiam legi adversam flectit. s. Q, Q ioniam sententiam krre nequeunt, nisi causa cognitar non modo facilis sint accessus, sed &au-vem praebeant unicuique patulam, b. o t. Nemo alterum odio prosequatur θ.83. ,
nec iudicem decet ob delicta perpetrata inquisitum disse, Delictum odio, prosequatur s personam delinqueri
ostia Ut cum autoritate adversus delinquentes an1n advertat, ipsemet ab omni vitiorum inquinament procul sit remotus . ,6.3o3. Non una aut m eademque est ratio, cur cautae tam civiles . quaa criminales statia decidendae n Q
96쪽
δε- naturam . . Mutiles nectendae morae. Processus enim eiviles multas creant molestias, taedia multa, multisque dc tapissima cum opum interitu conjunctis stant sumtibus r judeat autem maximi fit, qui nos a taedio, sumtuumque pro susione liberat. Processus criminalis carcerem inquisita molestum & sumtus ut plurimum publicos postulat. s. so . Summis imperantibus eum sit obediendum s. 497. , judices autem eorum vicarii sint s. as . iipsis quoque obediendum est, si quid ossicii ratione fi
f. sos. Ipsorum adeo poteItati & potentiae neminem deret impetuose resistere, aut ullo modo contra eum d
b. so6. Et quoniam unicuique honorem, quem mereotur, deserre debemus, persectionem ipsius agnoscendo, verbisque factisque testimonium perhibendo, quod eam agnoscamus I. M. ; judicibus quoque honor, quem me rentur, debetur, agnoscendo potestatem & potentiam a summo imperante in ipsos collatam, di virtutes infadministranda justitia elucentes. . sor. Iudices itaque de magistratus inseriores quos.cunque reverenter haberi par est s. o6. . s. so8. Ne autem judices dc magistratus aliique m neribus publicis a summo imperante praefecti potesta, te & potentia in rei publicae damnum , sive ex igno rantia, sive ex malitia abutantur a curandum omnino est , ne munera publica nisi dignis conserantur , hoci est, iis, qui & norunt, quomodo sint obeunda , ut salus de tranquillitas publica promoveatur, nec ab hipdiversa agere volunt g. 393. . g. sos. Cum pecunia sit rerum gerendarum nervulldc non postremam potentiae partem absolvat Lor. Isummi quoque imperantis est, c vere, no ex suis regionibus in exteras deseratur ; sed euram potius late dere , ut exterorum nummi in proprias redundent . Quorsum spectat cura commereiorum, cultura soli pavitrii, scholarum dc academiarum incrementum , artifiis cum & operariorum sustentatio, die, de quibus in . iitio uberiori calamo praecipiemus.
I . Et quont m fiori nequit, ut nemini ad ulta
97쪽
rs Institutiones necessitatem or commoditatem desint neeessaria , nisi .
dominiorum translatione 1.268J ; dominiorum autem translatio in hominum multitudine vigere nequit abiaque pecunia o. 176. I770: quoque summo imperanti agendum est, ut pecunia conveniente ratione inter i colas distribuatur, ne unus abundet opibus cum cet
s. si I. Summi imperantis est promovere tranquillitatem reipublicae I lo . ; subditos ergo defendat, cum advellas inimicorum injurias, tum adversus hostium
I. Ia. Cum minime fieri queat, ut imperans omnia norit , quae ad salutem dc tranquillitatem reipublicae quomodoc inque faciunt , dc ut omnibus expendendis ipsemet scissiciat: aliorum virorum prudentum & adgerenda negotia aptorum consilio uti convenit, ne quid temere decernatur, quod a salute & tranquillitate publica alienum s. με. . C A P. XI.
De belu , is pace . s. I 3. Iversae respublicae sint instar personarum in statu naturali degentium I.4 . : sed si
guli homines δc damni restitutionem urgeis re S. 97. , damnumque, quod alter intentat, avertere Possunt s. 99. , utendo mediis, quibus solis damnum datum reparari , aut quod intentatur , averti potest f. IOO. : ergo etiam respublica una , damni ab altera dati restitutionem urgere, damnumque, quod intentat,aVertere potest , utendo mediis, quibus solis damnum datum reparare vel intentatum avertere licet. F. rq. Quod si ergo reparatio damni obtineri nequeat nisi vi, nec nisi eadem vi, quod intentatur, avertere
liceat; vis vi repellenda. 4uid enim est, quod contritvim sine vi fieri possit S. I s. Bellam est status reipublicae, quo una alteram vi adigere tentat , ad praestandum, quod poscit. s. 16. Pax vero in statas a vi externa liber. S.III
98쪽
Juris naturalis ' s. II. vim igitur cum vi repellere liceat, quando aliis mediis damni reparatio obtineri, vel quod intenditur, averti nequit bellum quoque hoc in casu licitum est F. sis d. 'Dicitur autem hoe in casu bellum me suum ,
quando respublica alteram aggreditur vi, damni restitutionem urgens, vel, quod intentatur, avertere etentans.
s. 339. Quod si vero bellum inserenti resistitur, ,et ita Jaturae praevenitur; bellum defensivum appellatur. s. seto. Licitum esse bellum defensivum evidens per se est, si offensivum fuerit illicitum : eum imperantis sit defendere subditos adversus hostium insultus Hie illud Limii valeat: iussum Bessum , quibus necessarium,
di pia arma, quibus nuria nisi in armis relinquitur spes. s. 32i. Enimvero, si bellum offensivum licitum : desensivum illicitum redditur; propterea quod eo qn Casu ad damni reparationem teneatur pars laesa, &qaod a damno inserendo se abstinere jubeatur cr. II.96'oo. . F. saa. Nullam esse bello salutem, diuturna experientia dudum constitit. Qiamobrem cum summi imperantis sit, salutem rei p. quomodocunque Promovere
ζ.M6. , a justo etiam hello abstinendum est, s damnum ex bello in rempublicam redundaturum majus sit, quam quod reparandum vel avertendum. Hinc Caesar
Augustas recte dixit: Praelium aut bellum nunquam suscipiendum, nisi cum major emolumenti spes, quam
s. 23. Belli adeo evitandi cum maxima ipsi incumbat cura: tentanda quoque sunt remedia leniora, a aequam ad illud procedat, qualia sunt monere per legatos partem laedentem, ut a laesione abstineat, dam- mque datum resarelat, vel minis coercere monitis blandis atque seriis resutiantem, vel damnum opponere damno sid quod repressariorum nomine venire solet , vel per arbitros controversias componere. s. 24. eo, quod respublicae repraesentent personas in statu naturali degentes os WoJ, decidere quoque datur, quaenam in bello liceant, quae minus. Immirum
99쪽
compescere convenit, donec de non ossendendo simis securi s. ioo. : ideo quoque in bello licent omnia, sine qubus pars laedens ad ira nequit, ut damnum datum reparet, atque ab in endo abstineat; & quibus solis adeo compescitur hostis, ut de non offendendo imposterum possimus esse securi. s. sas. Cum bellum geratur, vel ut damnum datum reparetur, vel ut imminens avertatur λ a J; ubi finiendum venit, pars laedens damnum datum restitum re, & de non laedendo amplius satis eavere tenetur. s. 26. Et quoniam non exiguis stant bella sumtubus , quos pars laedens causata est; ideo ad hos quoque refundendos tenetur s.qo n. . inodsi tamen eos refundere non possit, nisi omnis reipublicae nobis adversae salus prorsus pessum- detur; sum tuum resusio urgenda non est '. - . .
s. sas. i non habet in potestate positum ad quod
tamen ofligatur, huic succurrere debet, qui. illud in a iotestate tenet 6.82J. Quam Erem cum summi imperantes eodem jure quo singuli in statu naturali, tene antur sia oo. ; unus quoque alteri suppetias se re t netur , si quis eum injusto bello aggreditur ; contra quem sese satis defendere haud valet. s. 29. Exposuimus itaque generalia primipia ex fune reipublicae deducta, juxta quae dijudicatio eorum instituenda, quae in republica licent, quae minus. Quam obrem cum finis reipubIicae Iegi naturali conveniat. immo lex naturae eundem urgeat J.388.339J; etiam principia generalia fini isti consentanea legis naturalis vim habere, quis unquam dubitabit Qua ratione vero Iestibus istis naturalibus ceu principiis rationis 1.3r. TviLpr. unis. in republica satisfiat, in politica doc
100쪽
s. δ. omitu bis moratis sive Erbisa est scientia assiabi etiva practica, acquirendi habitum actiones liberas quascunque legi naturali convenienter
Habitus actiones liberas legi naturali eonserint. ter virigendi virtus dicitur I .Pbilpr.unis. ; ergo in philosophia morali docendus est modus perveniem di ad virtutem I. I. . s. 3. Quoniam vitium est habitus dirigendi actiones suas contraria ratione, quam lege naturali praescribitur 1. M 'Phil. ρ αλδ , adeoque ad virtutem adduci non postit, nisi quis ante a vitio abducatur sia 9. Phil. pr. univ. ; evidens est, in Ethica esse praecipienda, qu modo vitiis deditus a vitiis abduci queat 1.2. . s. . Et cum fieri possit, ut a virtutis tramite ad vitiorum devia declinemus, quod vel experientia corne probatum sumere licet: in Ethica porro doceri .debet,
quomodo vitia sint vitanda. s. s. Ius naturae urget omnium actionum liberarum cum inter se, tum eum naturalibus consensum .as. Phil. pr.unis. , atque adeo totius quoque vultus, oris atque gestuum eam compositionem, quae actioni viris tuosae respondet. Quamobrem cum Ethica doceat m dum actiones liberas quascunque, cons uenter omnes corporis motus, qui imperio ipsus subuint F. s. PHL prGnivd legi naturali convenienter determinandi; e dem quoque docere debet modum comparandi habitum,' quo vultus, os atque gestus ita componuntur, ut vi tutis actioni consermis sit eompositio. F. 6. Illa vultus, oris atquegestus compositio, quae