장음표시 사용
231쪽
2lsagniti historia testatur 1 . Non sane expetenda aetas, qua homines humanitate a leonibus superabantur sui. IX. Neque vero in servos saei te placabilis erat ille sexus
qui a pietate nomen tulit. Romanae namque matronae, quumnb unguiculis servorum cruciatibus, et cruentis gladiatorum pugnis , domi et in amphileatro insuevissent, adeo in Bucit Ins animum obduruerant, ut in eas impetus et cupiditates quae muliebre ingenium vexant, uleiscerentur. Non Gratiarum dexteritas aut venustas esseeissent ut malam quandoque despoticae dominatricis voluntatem, lacrymis et sanguine miserrimae non solverent. Si in comis aut vestibus componendis quid minimum
displicuisset, domina acieulas in ancillae carnes, in brachiis, in pectore, suis ipsa manibus infigehat. Alias, capillis suspensa, tamdiu caedebatur, donec aspicientis et gaudentis dominae vox audiretur: Bene est; satis 2J. X. Hl ne eives an barbari Τ Imο, aureo quod appellant a tium ac litterarum saeculo, haec contingebant. Adeo humanitas ab humanitate recesserati Haec, atrox illa philosophia et iuris- prudentia praestiterant, quae, naturali unitate et aequalitate hominum despecta, proprietatem hominis in hominem constituebant , servos autem non inter homines sed inter res et vilis
a) Plurima videantur apud de Buri y , Premier niriuoire sur Iesraelares romains, Mem. de l'Acad. des Inscript . t. XXXV, in ., p. 32S . De Pedanii morte refert Tacitus : α Praesectum urbis Pedanium S eundum servus ipsius interfecit. Cum veteri ex more familiam omnem , quae sub eodem lecto mansitaverat, ad supplicium agi OImrteret, concursu plehis, quae tot innoxios protegebat, usque ad seditionem ventum est; senatuque in ipso erant studia nimiam severitatem aspernantiu in . . In quos sententiae loco , concludebat C. Cassius: ii Suspeeta maioribus nostris suere ingenia servorum , etiam cum in agris aut domibus iisdem nascerentur, etiaritatemque dominorum statim acciper ni Postquam vero x TioΝra in sa- miliis habemus, quilius diversi ritus, externa sacra, aut nulla Sunt; soLLvvigu istam nonnisi metu coercueris. At quidam insontos perihunt. Nabet aliquid ex iniquo omne magnum exemplum , quod contra singulos , utili tale publica rependitur. v Tristis societas , quae nonnisi ingenti insontium caede servabatur i u Sententiae Cassii ut nemo unus contraire ausu est, ita dissonae vocera respondebant: numerum, aut aetatem, aut fiexum, aut plurimorum indubiam innocentiam miserantium. Praevaluit tamen pars , quae supplicium steremebat: sed Ohtemperari non poterat, conglohala multitudine, saxa, ae laces minitante. Tnni Caesar populum edicto inerepuit:
atque omne iter quo damnati ad poenam ducebantur, militari hias praesidiis MPSit T c., AnnaI., xlV, 42-4.3. Naturae vox a Populo, non a legibus exaudiebatur
232쪽
217 Alma quaequd animalia accensuerant. Declarato itaque servitutis laeto, in ius inquiramus, seu in doctrinam et in leges undelam exitiosum in gentibus laetum extiterat. Nam ex ideis mores: corruptus autem mos in societate, errorem arguit in doctrinis quibus societas informatur.
XI. Duplex igitur veluti hominum genus philosophia vetusemnxerat: servos et liberos. Viles illi, et a Iove ipso damnati. Animae dimidium servis abstulit Iupiter, ait Homerus ij. Homerum appellans Plato: a Nihil in serxis integri, nihil sani 2 . . Aristoteles: a ra ratione qua a natura Imperium asseritur viro In m
lierem , animo in corpus, homini in belluas, anilici in instrumen tum ; ita liberis in servos . . meehat enim, homines ab hominibus adeo disserre, ut ab animo torpus, ab homine bellua, ab artifice instrumentum quo ipse utitur. Adeoque alios ad imperium , alios ad servitutem naturaliter genitos 3J. . Sunt qui Aristotelem excusent: sed frustra. Si imperil capaces allos , alios inea res dixisset, reete quidem: hoc enim in militia, in artibus, in seientiis evenit. Sed aliud esserunt philosophi verba et contextus: naturale scilicet tus,servitutis, quale habebatur in saetis 4 . Posito autem hoc luris principio, quibus legibus In servos Graeei uterentur, facile colligitur, etsi saeta gentis
XII. Bomanorum iura nimis perspecta sunt: quorum licet Iurisprudentia ratio scripta appellata sit, quum tamen Sem rum natura pecoribus aliisque rebus fructiferis aecenseretur, pro aequis sequentia habebantur iuris capita, quae collegit et disposuit Cocceius. I. Servus, tamquam eriminis reus, Decidi, vendi, donari, legari, vel noxae dari potest. 2. Η sensu, rerum et bestiarum lom habetur. 3. Servile caput nullum lus habet, nullius iuris est capax, imo nullam personam habet, adeoque mortuis comparatur. 4. Nec iungi in matrimonio, nee
filios habet in potestate. 5. Nulla iniuria neri potest servo, sed soli domino; et quidquid aequirit servus, domino aequirit, etiam ignoranti, invito vel prohibenti: qui enim in alterius potestate est, nihil proprii habere potest. 7. Filii quoque, utpote portiones corporis servilis, fortunam parentum sequuntur. Adductis legibus, hare omnia iure romano demonstrnt Co eius; eaque nos reserentes, pro patrihus nostris, ceteroqui legumlatorum sapientissimis, erubescimus 5J. Quum talia ferrent leges, mores facillime explicantur.
233쪽
XIII. Id vero mirabilius quod, hau nostra serma aetate, iuris naturalis et civilis consultissimi eumdem errorem tuerentur, eaeca romnarum legum veneratione decepti. Nam, quum Groilo videretur non satis naturali congruere aequitati quod servorum filii non in parentum sed dominorum essent potestate graviter reprehenditur ab utroque Cocceio, eo quod α servi a Romanis peeudum loco haberentur ij; et conSequenter quicumque ex ancilla nasceretur, limi ex patre Iibero, servus erat 2 .Quumque haec servitus a iure romano deliniretur: a Constitutio turis stentium, qua quis iuri alieno contra naturam subiicitur at α; Samuel Cocceius , iuris gentium nomine hoc loco ius
naturae intelligendum esse eonlandit; dum vero dicitur contra naturam, non contra naturale ius intelligendum putat, sed contra instinctum ae saeuitarem mere materialem qua omnia animantia , natura dueente, seruntur ad libertatem 4 . Unde aequaliter esset contra naturam, homines vel aves caveis et audere, ad oblectamentum vel Bu ser itutem.
XIV. Verum, quum a sincero et perspectissimo naturali iure nee ipse Coecelus servitutem eruere posset, hisce ratiunculis eam a belli iure deducere nititur: . Quem enim, inquit, statim occidere licet, eum magis servare ac dominio nostro Subiicere, et ad suppiletum disserre licitum est 5 . . Atqui, reponimus, i. pauet admodum servi a belli ture vel facto originem ducunt: hine servos, a serviendo potius quam a servando, dictos existimamus. Unde ergo lus in reteros qui nunquam bello capti sunt 3 2. Ηο- alas in bello capti, homines eum sint, nullum ius patitur ut, nOcendi ablata potestate, brutorum more conterantur. XV. Duplex tamen servitutis genus: Obmaeis et mercenaria. Obnoxiam, quasi eriminis noxiam, dicimus imperium quo homo adeo homini dominatur, ut de illo, eius vita, eiusque saeultatibus, suo statuat arbitratu αὶ. Mercenaria, est societas qua quis, vel ad tempus vel in perpetuum, alteri opera sua, alter
vi obnoxius, ex Festo, idem est ac poenae obligatus ob delictum.
nam autem servorum aestimatio apud Romanos; seu potius, delictum erat ipsa servitus , eui aequum esset omne supplicium. Quod discimus ex tu. venali: Pone crucem Servo. - Meruit quo crimine servus Supplicium p quis testis adsit' quis detulit p. . . o demens i leta sinuus Mouo rar' Nihil seeerit: mlo. Hoe volo, sie iubeo: sit pro ratione voluntas. ' λη. , Sat. Ul, v. 223. . .
234쪽
vero mercedem rependit. Hare, quae ad tempus sit, laudabilis et necessaria: quae vero ad vitam, dum lura creaturae rationalis intacta serventur, minus ipsa congruit hominum naturae et foetetati, tolerat,ilis tamen, et apud Baehrem viguit, et deinde spud Christianos, eam rerum et temporum adiunctis exposcentibus, ut sequenti titulo declarabimus. At Obmaia servitus, qualis apud ethuleas gentes extitit, Iure naturali Omnino reprobatur.
XVI. Nam, primum luris landamentum est naturae humanae unitas et aequalitas, imaginem ipsa reserens Divinitatis, Dei solius imperlo naturaliter mancipata, ad elus consortium evecta, iisdem substantialiter facultatibus Instructa, eadem origine lisdemque finibus, Iratrum una eademque sam illa constituta. Ergo nulla dispotica dominatio, seu proprietas, alterius in alterum, partis in partem, aequalis in aequalem. Politica dominatio, Imperium vel iurisdietio est, non qualis in res materiales vel in bruta exercetur proprietas: cum enim omma sub hominum p dibus subiecisset Deus, non hominem , non sui imaginem, eulcreatarum rerum adscripserat famulatum. Atqui per obnoxiam Ser itutem, haec frangitur generis unitas, humanae familiae dissolvitur integritas et aequalitas; et superbissima creatura, Creatoris imaginem captivam habet. Plurimi vel miseri vel infirmi in eadem familia; sed numquid non homines Numquid a iure, a societate, a familia expellendi, ut Platoni et Aristoteli visum 7 Ex adverso, nonne assumendi et fovendi uti membra de membro 7 Nonne inde validior naturae vox quae ad pietatem Vocat, atque ad praesidium ΤXVII. Unde ergo servitutis plaga, qua una tratrum pars ab altera obruebatur 7 Non aliunde sane quam a naturae ipsius corruptione, quae insurgens in Deum, et tu eius imaginem Insu rexerat ; Deum ignorans vel despiciens, hominem quoque ignoraverat vel despexerat; Dei unitatem reliciens, eiusque pate nitatem , humani inde generis unitatem ac fraternitatem proseiderat. Haec problematis solutio; unde hoc consequebatur: nonnisi restaurata divinitus Dei notione, unitate ne paternitate, nunquam restaurandam esse hominum dignitatem, unitatem, Originis aequalitatem ne fraternitatem. Quae restauratio sicut erat in Votis, Sic,
respiciente Numine ad opus quod condiderat, successit in lactis. Disiligod by Corale
235쪽
DE NATURAE HUMANAE RESTAURATIONE QUOAD SER ITUTEM.
I. Religio mosatea et christiana obnoxiam servitulom eonvpriit ii moreenariam. II. Iurisprii lentia momica de servis Hebraeis; l. de advenis. IV. Di icilius e philosophia, e legibus, e moribus gentium, servitus evel .lebatur. v. Per Christitin, non philosophice, sed divinituR, Spiritus descensio P ragebatur. VI. Novum ius gentium unitas et charitas. VII. Hinc fratrum magna familia, ubi nemo iudaeus vel gentilis, serrus aut Iiber. VIII. Iam percita Roma. IX. Humanae unitatis iusta mentem Cieeronis ut fulgur pertransierat. X. Senecae insidet. XI. Qui Aemilialem vehementer aggreditur; xl l . Pauli philosophiam edoctus. XIII. Plebs et Nero ipse de cliristiana aequitate aliquid persenserant. XIV. Sed primum ualura a Peccati servitute erat restauranda. XV. Deinde ordinanda charitas. iuuitia et obedientia, quibus vetus fiocietas in novam convertehatur. XVI. Quam apti sima et prudentissima reformatio Christi et apostolorum. XVlI. Servitus extemplo e christianorum moribus et doctrinis exulaverat. XVlli. Omnes spiritu fratres. religione conservi, ex Lactantio. XIX. Inde firmior axsurgit et sublimior politicus dominatus. XX. Plenum Augustini sustema de Rer- iluto et politico principatu . XXI. Contraria Patrum et seditiosorum Prudentia.
I. IX on impossibilia praeeipere, non delectari utopiis, Sed
emollire primum servitutem, ex obnoxia in meremariam e Vertere , eam demum funditus convellere; haec fuerunt Mosaicae aedeinde Christianae religionis studia et officia. II. Electo a Deo, sed durae cervicis populo, longa autem Aegyptiorum ae sinitimarum gentium consuetudine inquinato, non quod optimum sed quod moraliter lactibile esset imper verat Moyses, propheta, dux et legislator. Distinctis enim ΗΘ hraeis ab advenis, de illis praeeipiebat: α Si paupertate compulsus vendiderit se tibi frater tuus, non eum opprimes servitute famulorum, sed quasi mercenarius et colonus erit: usque ad annum lubileum operabitur apud te, et postea egredietur cum liberis suis, et revertetur ad cognationem et ad possesSionem patrum suorum : mei enim servi sunt, et ego eduxi eos de terra Aegypti; non veneant conditione servorum ; ne assigas eos per potentiam, sed metuito Deum tuum ij. . Hinc Hebraei a ser-Vitute excepti, mercenariorum et colonorum loco habendi; et Diuillaec by Corale
236쪽
22iquidem intuitu Dei. Haec nova, nec audita apud ceteras gentes. Insuper: a Cum tibi venditus fuerit frater tuus Hebraeus aut Προhraea, et sex annis servierit tibi, in septimo anno dimittes eum liberum : et quem libertate donaveris , nequaquam vacuum abire patieris: sed dabis viaticum de gregibus et de area et torculari tuo, quibus Dominus Deus tuus benedixerit tibi. Memento quod et ipse servieris in terra Aegypti, et liberaverit te Dominus Deus tuus, et idcirco ego nunc praecipuo tibi l . . Patet et contextu , venditionis nomine ex gentibus assumpto, opera intelligi, non corpora: unde obnoxia Servitus in mercenariam eonversa suerat ; atque ad tempus constituta, nisi illam proferre Servis pla
III. Quid de advenis Domus refugit, omnis terra Israel: α Non trades servum domino suo, qui ad te coniugerit; habitabit tecum in loco qui ei placuerit, et in una urbium tuarum requiescet: ne contristes eum 2ὶ. u Praecepta humanitatis ο ra 3ὶ, peractae olim servitutis adlecta recordatione: a Et re-eordaberis quia servus fueris in Aegypto 4 . . Praesentissima et instans cordibus sententia : α Non ignara mali, miseris succurrere dis . . Servis et ancillis tributa requies diei septimae 5 . Eiusdem mensae ac solemnitatum participes essecli 6J; heris su lato vitae et necis dominio 7 . Si ancillam dominus percusserit, reddet quantum maritus expetierit, et arbitri iudicaverint; si percusserit oculum Servi aut ancillae, Vel dentem exeusserit, dimittet eos liberos 8J. Quam humanitatem eum extra Iudam-rum populum nullibi apud gentes invenias, non leve ibi moralitatis, et conservatae Sive restauratae iustitiae elementum latearis necesse est: imo saniora dedisset Moyses, nisi . filii dura laete et indomabili corde . extitissent si . IV. Arduum magis et laboriosum opus, Servitutem, quae in omnium gentium ius et sactum evaserat, e philosophicis doctrinis , e legibus, e moribus convellere. Hoc tamen Evangelica dogmata, et sapiens atque efficax Melestae longanimitas tandem perfecerant. V. Dum enim, ut superiori titulo disseruimus, saeva et probrosa servitus, praesertim npud Romanos, fastigium attigerat; magna et inaudita ex orientalibus plagis divulgabantur. Crux mundum redemerat. Christus quaecumque civilia, quaecumque amabilia, non philosophus ipse neque in ulla phiolosophorum Schola edoctus, sed ex Patris sinu, ex aeterna nimirum veritate
22, 26, 27. si Ε echles, , II, 4
237쪽
et iustitia detulerat. Quis autem hominum purae semper veritati ex tot erroribus colligendae suffecisset Τ Τamen omicia quaevis naturalia, quae recta ratio philosophis dictaverat, novis demum ae sublimioribus inerementis adaucta, universis saeculis per Evangelium esserebantur. Tune revera Dei et naturae sacramenta I seuataeondita, revelata sunt: animae primum , deinde hominum corpora, familia et societas redempta; tuneque in genus humanum ea Spiritus descensio peracta est, qua Omnia renovata fiunt. VI. Christus itaque, philosophiam praetervolans quae hie et illic vix incondita humanitatis rudimenta a longe salutaverat, charitatis systema plenissimum et persectissimum ediderat, cuius pulchritudine non philosophorum tantum sed populorum mentes ollicerentur, corda autem actuoso amore incalescerent. Unus ipse fraternitatis originem in Divinitatis unitate ne paternitate constituens, divino eam praeconio exornaverat, simulque eius naturae excellentiam et praeceptum tradiderat. Vere niebat ille: α Mandatum novum do vobis, ut diligatis invirem , sicut dilex lvos I). . Dilexit vero usque ad mortem. Fidissimus autem eius
interpres Paulus: a Unum eorpus et unus Spiritus.... unus m-
minus, una fides, unum baptisma , unus Deus et pater omnium, qui est super omnes, et super omnia , et in omnibus nobis 2j. αMulti unum corpus sumus in Christo, singuli autem alter alterius membra 33. . Quis ausus suisset philosophorum, omnes homines unum corpus in Deo Patre appellare 7 Sed en cum divina amnitate et fraternitate, solidarietatem quamdam universalem: α Et si quid patitur unum membrum , compatiuntur omnia membra: sive gloriatur unum membrum , congaudent omnia membra. Vos autem estis corpus Christi, et membra de membro di. . Quid hane gignit eum fratribus et eum Deo unitatem 7 CRARix s. VII. Hae charitatis unitate, non ipsa solum servitus concidebat , sed iam inde magna fratrum familia, uno Deo, una lege, iisdem beneficiis devincta, a Ierusalem usque In Hispaniam, extendebatur 5 . Iam, soluto divisionum pariete, fratres fratribus copulantur s). Iam non est distinctio Iudaei et Garet: nam
idem Dominus omnium T . Imo unum omnes sunt, sive Gentiles, sive SERVI Sive LIBERI 8 . VIII. Novam adeo doctrinam, Romae cito insonu ISM, p
eul dubio est. Iam Tiberius, aetibus Christi a Pilato exceptis, ni obstitisset Senatus, eum in Deos intulisset s). Evangelium ex humili Palaesthina, cultissimas Asiae Minoris et Graeelae pro Diuiti reo by Cooste
238쪽
vincias, ipsamque Caesaris domum, ingressum fuerat: a Salutant vos qui de Caesaris domo sunt: . quae est salutatio Pauli ad Philippenses li. Pauli vero doctrina, ardentissimi ac dissertissimi viri, romanae urbi eiusque philosophis, Senecae autem potissimum, eertissime innotuerat. Hine versa rerum facies. IX. Muidem Cicero, aeternae legis assertor et vindex , ex legis unitate, unam tam omnium civitatem constituerat: a Ut iam universus h le mundus, una civitas communis morum atque hominum existimanda 2ὶ . Sed ingentosam mentem idea illa veluti sulgur pertransierat, quIn eam ullo modo ad servitutem converteret. Imo docuerat in ossiciis: a IIs qui vi oppressos imperio mercent, est sane adhibenda saevitia, ut heris in famulos 3j; . idemqne mirabili quadam indisserentia de Domitio praetore loquebatur, qui servum, eo quod singularis magnitudinis aprum Oecidisset, cruci sussigebat 4ὶ . . Omni excussa philos phia , nihil prorsus inveniens , quod sequentibus evangelicis sere Senecae dictis aequiparetur. X. Ipse, e suorum moribus discedens, humanae familiae praeceperat unitatem et charitatem : a Philosophia docuit colere divina, humana diligere, et penes Deos imperium esse, inter
homines consortium 5J. . Idem: . Homo sacra res hominil Omua hoc quod vides, quo divina atque humana conelusa sunt, unum est: membra sumus corporis magni. Natura nos cognatos edidit, quum ex iisdem et in eadem gigneret. nam nobis amorem dedit mutuum, et sociabiles fecit sil . . XI. Explieite dominorum saevitiam insectabatur: a In Servos superbissimi, crudelissimi, contumeliosissimi sumus 7ὶ . . Et servorum causam agens: α Servus est 3 Fortasse liber animo 8j. . Servi sunt Τ Ιmo homines s . . Alibi: . Corpora obnoxia sunt et adseripta dominis: mens quidem sui iuris est 10ὶ . . . Eadem omnibus principia, eadem origo iij. . Haec autem vehementiora, quae non abs re, Dactis adeo temporibus contingebant: a Quid est eques romanus, aut libertinus, But servus Nomina ei ambitione aut ex iniuria nata: subsilire in caelum ex angulo potest 12ὶ . . Hi ne ad mores respiciens : a Sic eum inferiore vivas, quemadmodum ieeum superiorem velles vivere la . . XII. Parallela s. Pauli et Senecae loca eollecta sunt, nee pauci o ultum Senecae christianismum suspieantur. Frustra tamen. Unus ex iis suit, α qui cum cognovissent Deum , noutamquam Deum glorificaveru ut l4ὶ, . Deque illo 3. AuguStiuus :
239쪽
. Iste quem philosophia quasi liberum secerat, tamen quia illa stris populi Romani senator erat, colebat quod reprehendebat, ei agebat quod arguebat, quod culpabat adorabat I . . Imo eum
sceleratissimam dixisset Iudaeorum gentem : a Christianos in neutrum partem commemorare ausus est, ne vel laudaret contra Suae patriae Veterem consuetudinem, vel reprehenderet contra a Ib. . Vt, M. propriam forsitan voluntatem 2 . . Pauli philosophiam persensit,
ad religionem non pervenit la). XIII. Nec philosophia tantum, sed ipsa plebs, Nero ipse,
sorsan Seneca et Burrho agentibus, aliquid christianae nequitatis animo exceperant. Nam, Nerone imperante, magistratus ad excipiendos servorum questus, primum institutus suit. Narcissus autem libertus, libertorumque patronus, ne Neronis gratia potentissimus, alebat apud Petronium e . Amici et servi, homines sunt, et aeque unum lactem hiberunt. Me salvo, cito aquam 33 Satyrie. , Ti. liberam gustahunt 3 . . Sed Neronis lex , Neronis saeculo, quid boni contulit 3 Nihil. Quid Narcissi lus, sed arroganter prolatum 7 Nihil. Del nimirum erat, eiusque sapientiae et charitatis,
XIV. Hine non in Christo elusque discipulis superba atque indignantia illa verba: Me salvo, cito aquum liberam stratabunt. Non minae, non seditionum pabula: societas enim traditionale et perantiquum hominum aedisseium, non extemplo in novas formas detruditur, quin ad peiora labatur. Hominis autem in hominem dominatio, cum ex universa orta fuisset naturae eorruptione, haec primo in universum erat reuauranda, ut, consanata radice, et societatis rami convalescerent. Caruis nempeta u Seneca saepe no lor is ait Tertullianus s De animn, 20 7. Extat libellus A in . Seth cnit, ile Christianismo Senecae; Witemhergae, 1668 ἔvel Iena , I 06. Tum: FR. Cit. GEi.pag Traetatiuncula σε famitiaritate quae Paulo Apostolo eum Seneea philosopho intercessisse traditur, verisimillima; Lipsiae, Igl 3. Primis Ecclesiae temporibus quaedam Circum serebantur Epistolae Pauli ad Senecam, et Senecae ad Paulum: nin quihus, scribit s. Hieronimiis , eum esset Neroniis magister, et illius temporis polentissimus, optare se dicit eius esse loci apud suo , euina git Paulus apud eliristianos Μ t S. Hi R. . De vir. illustr. , II in. Certe supposititiae sunt quae uuiic existunt. Sed veras extitisse. putant Iustus Lipsius aliique IxsT. Li f., Vit. Senecae, Io; I ARRic., Biblioth. ecci., p. GT . Hoc solum volumus: ex Paulo, adeo tu ex Christianismi sontihus, sul,limes quas aliquando ensundit fient tilias docμrmi o Xpronis magistrum. Cs: Trois Memoires r luti α ι' hist. Gelas. des premiera si eclos, por J. G. u. GREPpo; Paris 184q.
240쪽
et pereati servitus dissolvenda erat, ut spiritus ad civilem dein libertatem consurgeret. Ηue itaque spectabat Apostolus gentium: . Cum enim servi essetis pereati, liberi suistis iustitiae 1 . . Haec primum libertas, non per arma civilia, sed per iustitiae
servitutem, conquirenda : α Sicut exhibuistis membra vestra ser. vire immunditiae, et iniquitati ad iniquitatem; ita nune exhibete membra vestra servire iustitiae in sanctificationem 2ὶ . . Haec summa libertas , omniumque libertatum landamentum. Per iustitiam enim ad Deum accedimus, Deo inhaeremus, eiusque spiritu vivimus: . Ubi autem spiritus Domini, ibi libertas 3ὶ . . Sancta quidem libertas, qua populi eorumque imperantes reficiebantur , quam extunc nonnulli, sed demum maxime Lutherus eiusque assectae, in divinam et politieam insurrectionem converterant, a quasi Velamen habentes malitiae libertatem 4ὶ . . XV. Peccato igitur expulso, prima servitutis causa expellebatur , quum , ex Augustino, Saevissimo dominatu vastet corda
mortalium libido ipsa dominandi 5J. Deinde, pro peccato, insusnomnium charitas, hinc lustiliae, illinc obedientiae imperio restaurato. Ex Christi autem sententia, divinae fidei atque amori
Apostolus curam domesticorum parem se erat: α si quis autem suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior si . . Una siquidem Voee, domesticorum nomine, omni sero sublato discrimine, filios et servos Pomplectebatur. Explicite vero dominorum in servos nequitatem, unius Domini eiusque iudiciorum reeordatione exorabat: u Domini, quod iustum est et aequum Servis praestate: Scientes quod et vos Dominum habetis in caelo 7 . . Servis autem praecipiebat: u Servi, obedite per omnia dominis carnalibus, non ad oculum servientes , quaSi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis, timentes Deum 8ὶ . . Sic una omnium instituta familia, atque unius Dei imperio atque intuitu diseretis iuribus atque ossiciis, recte edicere poterat: α Unusquisque in qua vocalione voeatus est, in ea permaneat. . . Qui enim in Domino vocatus est Servus, libertus est domini: similiter qui liber vocatus est, Servus rei Christi s). . Hac prudentia , hisce officiis, vetus societas in ΠωVam , sine labore ne tumultu , aequo et firmo gradu vertebatur. XVI. Si Christi haec eiusque discipulorum documenta cum neotericis imperiorum reformatoribus conseras, videbis Christum humani generis reformationem ab individuorum restauratione incipiendo, illam eo ordine perduxisse ut hominum natura caelestii 5