장음표시 사용
241쪽
generatione resecta , animi infirmitatibus expurgata, vitiis de tersa, virtutibus aucta, aptior quoque ad accidentales vel civiles
perlaetiones evaderet. Aeternus ipse, et naturam quam condiderat intime pernOSeens, non praepmpere urgere tempora , sed rerum causas disponere, ossicia Serere, fructus expectans inpatientia, naturam universam instituere, non compellere vessimi gere, fggreSsus eSt. Contra Iero, levissimi aetatis nostrae politici, societatem animo saltem et verbis innovaturi, hombnum substantialia, nequitatem, virtutem, Contemnunt; saeculorum institutiones quae, altissimis defixae radicibus, moribus et cordibus inhaerent, flocci pendunt; possibilia a non possibilibus, opportuna ab importunis minime separant; universam Societatem distorquent, ae landitus miScent. XVII. In hane malorum colluviem, societatem praecipitem egissent Christus et Ecclesia, servitute extemplo dissoluta: eo praesertim tempore, quo Iam tanta otiosorum ae pessimorum plebe gravabatur ne latiscebat Imperium. Sed omnium in Deo constituta fraternitate ac naturae aequalitate, Ser itus primo edoctrinis, e moribus deinde atque e legibus emigrabat. Primi Christianorum mores, charitate fraternitatis conspicui, ethnicis exclamantibus: . En ut se diligunt Christiani l . Secundo et tertiosa ulo, Tertullianus aliique eadem gloriatione laetantur. Quarto ineunte, haec in paganos habet Laetantius: η Deus qui homines
generat et in Spirat, OMNES AEQVos ID EST PARES esse voluit. π
mdem conditionem vivendi omnibus posuit; omnes ad sapientiam genuit; neino a beneficiis eius segregatur. Nam sicut omnibus unicum suum lumen aequaliter dividit, emittit omnibus sontes, Victum subministrat, quietem somni dulcissimam tribuit; sic omnibus aequitatem Virtutemque largitur. NEMO APUD EUM
SERVUS EST, NEMO DOMINUS: SI ENIM CUNCTIS IDEM PATER EST,
qui iustitia indiget; nemo dives, nisi qui virtutibus plenus est; nemo deniquo egregius, nisi qui bonus et innocens fuerit; nemo clarissimus, nisi qui Opera misericordiae largiter secerit; nemo persectissimus, niSi qui omnes gradus virtutis impleverit. Quare neque Romani neque Graeci iustitiam tenere potuerunt, quia dispares multis gradibus homines habuerunt, a pauperibus ad divites, ab humilibus ad potentes , a privatis denique usque ad
regum SublimisSimas potestates. Uul ENIM NON SUNT UNIVERSI PARES, AEQVlTAS NON EST; ut excludit inaequalitas iustitiam,
242쪽
euius vis omula in eo est, UT PABES FACIAT EOS QLI AD Huius VITAE CONDITIONEM PARI SORTE VENERUNT. Diiohus igitur illis
iustitiae sontibus immutatis pietas in Deum, aequalitas homiuis ad hominem , omnis virtus et omnis veritas tollitur; et ipsa iustitia remigrat in earium 1 . . XVIII. Christiani Ciceronis dicta, quo naturaliora, eo sublimiora conspiciuntur. Ne tamen, societatis gradibus deletis, quamdam auarchiae et mmmunis mi spretem prae se ferre videretur, sibi obiicit: α Dieet aliquis: Nonne sunt apud vos, alit pauperes alit divites, alii servi alii domini 7 Nonne aliquid inter singulos interest 3 udespondet ipse: . Nihil: nee alia causa est, cur nobis invicem fratrum uomen impertiamu , nisi quia pares nos emeeredimus. Nam cum omnia non CORPORE Sed SPIRI Tu metiamur, tametsi corporum sit diversa conditio, nobis tamen servi non sunt, sed eos et habemus et dicimus SPIRITU FRATRES, RELIGIONE CONSERVOS. Di itiae quoque non iaciunt insignes, nisi
quod possunt bonis operibus fauere clariores. Divites sunt enim non quia divitias habent, sed quia utuntur illis ad opera iustitiae. Et qui pauperes videntur, eo tamen divites Sunt, qui et non egent, et nihil concupi seu ut . Quum igitur et liberi servis, et
divites pauperibus, HUMILITATE AN MI PARES SIMUS; apud Deum tamen virtute discernimur. Et tanto quisque SUBLIMIOR EST, QUANTO ILSTI On 2 . .
XIX. Nemo prolaeto, lueidiori atque integriori sententia, naturae aequalia ac substantialia, et conditionum iura citrilia imaequalia et aecidentalia, desinire poterat. Iam tibi videtur abs luta aequalitate evertere Meletatem, quum illam potius naturali et evangelico aequalitatis Iundamento, sublimiori ordine et pulchritudine construit. Quod catholieorum ingeniorum cst insigne, veritatem ad extremam usque laciem persequentium; atque in re nostra, aequalitate originis obnoxiam servitutem evertentium, dum firmiorem redderent familiarem et politi eum dominatum. XX. Sed omnibus malor Augustinus, cuius facile miraberis ingenii robur atque audaciam. Nam, cum statuisset: α Etiam qui imperant serviunt eis, quibus videntur imperare: neque enim dominandi cupiditate imperant, sed officio consulendi; nee principandi superbia, sed providendi misericordia ain; . prosequitur: α Π naturalis ordo praescribit, ita Deus hominem condidit. . Cur vero 7 Quia tu hune finem condidit, ut η praesit piscibus
243쪽
maris, et volatilibus caeli, et bestiis universaeque terrae I . . nominem autem, subsumit Augustinus, rationalem factum, ad imaginem suam, noluit nisi irrationabilibus dominari: ΝΟΝ ΗΟ-M NEM HONlNI, SEI, HOMINEM PECORI 2 . . Eia, cum obnoxia Servitute, exscissum omnem tyranni eum dominatum . . Prima
ergo, concludit, Servitutis caussa peccatam est: nomen Istud culpa meruit, non natura 3ὶ.η Est tamen bona quaedam servbtus, mercenaria nimirum et politica, de qua Augustinus: a Verum et poenalis servitus ea lege ordinatur, quae naturalem ordinem conser Bri iubet, perturbari vetat. . . donec transeat iniquitas, et evaeuetur omnis principatus et potestas humana, et sit Deus omnia in omnibus 4 . . Qui vero antiquitus fuerunt iusti, ita habuerunt servos ut uomnibus domus suae membris pari dilectione consulerent: quod naturalis ordo ita praeseribit, ut nomen patrumfamilias hine exortum sit, et tam late vulgatum, ut inique etiam dominantes hoc se gaudeant appellari 5 . . Sed nequis consulexuli sententia, quae ad Imperantis refertur mansuetudinem , ipsum everteret imperium, sic coercendi deelarat potestatem : a Si quis autem in domo per inobedientiam, domesticae pael adversatur, corripitur, seu Verbo, Seu Verbere, Seu quolibet alio genere poenae iusto atque licito, quantum societas humana concedit: pro eius qui corripitur utilitate, ut paci unde dissiluerat coaptetur. Sicut enim non est benescientiae, adiuvando efficere ut bonum quod maius est amittatur, ita non est innocentiae, parcendo Sinere, ut in malum gravius in ei datur. Pertinet ergo ad innocentis omelum, non Solum nemini malum inferre, Verum etiam cohibere a peccato, vel punire pereatum: ut aut ipse qui plectitur, corrigatur experimento, aut alii terreantur exemplo si . v Quae cum de domestica praesertim societate dicta sint; domus autem initium sive particula sit civitatis ; et omne initium ad aliquem sui generis finem, et omnis pars ad universi, cuius est pars, integritatem reseratur: hine infert Augustinus, familiae imaginem servandam esse in politico principatu, et reserendam esse familiarem ordinationem ad civium concordiam et pacem.
Qui in his non videat restauratae societatis integrum Systema et exemplar, nihil plane videt. XXI. Eadem aliorum Ecelesiae Patrum mens et loquela. Sed haec eorum prudentia: ut eum populos instituerent, mansuetudinem et obedientiam , eum Vero populorum rectoro
244쪽
22salloquerentur, vel naturae iura philosophice desinirent, libero calamo aequalitatem et fraternitatem urgerent, imperandi iura ad consulendi ac providendi officia redigentes. Quibus contraria ex integro seditiosorum ars et eonsuetudo , populorum auribus continuo servitutis ac tyrannidis odiosa nomina inclamantium. Hi ne contrarii ex utraque parte esseetus oriebantur: illi servitutem, Sensim sine sensu, nulla vehementi societatis concitatione, a moribus, a legibus, a iure gentium expulerunt; hi ex adverso , populos salsa aequalitate ae libertate decipientes, societatem quasi mare servens agitationibus et doloribus commovent.
SERVITUS E PUNGITUR E IURE GENTIUM.
I. Religiosa servorum manumissio Aub Constantino. II. Manumissionum excessus, sed laudabile consilium. III. Augusti leges adversae: exscindenda Sotietas, ut nova consurgeret. IV. Quae religionis pars: manumissionis forma exhibetur. V. Gregorio Magno pontifice, Romana Melesia civili iam et recte. siastica potestate in populorum libertatem utebatur. VI. Neque ethnici unquam a libertatis beneficio depulsi. VII. Non recte Guimi. VII l. Indelicientia M. clesiae studia et labores in servitialem. IX. Vel christianismus, vel serviliis: cuius praesens renovatio esset socialismus. X. Summorum Pontificum in Ni .gri larum commercium Epistolae. XI. Americast incolas missionarii tuentur; sero leges. XII. Horrenda reipublicae iura ex Platone et Aristotele .
I. L i doctrinae mores, mores autem gentium leges efformant; servituti e gentium christianarum legibus erat exulandum. Nam christiana mansuetudo adeo ethnicorum quoque animos emollire e perat, ut, Adriano et Antonino imperatoribus, a servorum dominis ad magistratus, ius vitae et necis translatum fuerit. Sed, Constantino principe, Vere magna innovantur: primus enim imperantium publice christianae pietati nomen dederat. Hus Constitutio, anni 3 12, durior adhuc si eum nostris moribus comparetur, novae tamen humanitatis signum pro eo tempore existimabitur lin. Idem manumissionem in Ecclesia fieri permi- Sit , praesentibus episcopis, quasi religionis dictamen et consilium : RELiolos A MENTE 2ὶ a . Ipse clericis omnibus servos suos
in ecclesia r et C. . lib. ,tit. 7.
M En Constantini legem, renovatam a Iustiniano: it Iamdudum pla-euit, ut in Melesia catholim libertatem domini suis famuIis praestare γε-
sint , ut sub aspectu plebis, adsistentibus Christianorem Antistitibus , id
245쪽
230 in plenissimam libertatem dimittendi saeuitatem indulsit, simplici verbal l eone sione, nulla solemnitator . Qua lege, Go
destu nnimadvertente, clericorum pietas et in libertatem propensio de Iarantur: qui et legem ab imperatore expostulaverant, et veluti eollatum sibi beneficium acceperant. Pulcherrima autem hac via lueedens Constantinus, ni tempora obstitiment, a m gnam humani generis partem in civilem libertatem vindicas
II. Vereque tempora obstabant. Nam tot, impellente chri-Stiana charitate, manumissiones aderant, ut urbes libertinorum turmis gravarentur , quibus bona omnia deerant, excepta libertate. Excessus quidem , sed laudanda imprudentia, in eo saltem fraternitatis consilio quod illam dictaverat. Verum illa ipsa charitas quae servos liberos fecerat, miseros non derelinquebat. Pauperismo enim excrescente, quae Innmt Imperii l Basso impero tristis erat plaga, legum humanitate mendicantibus prinvisum fuerat 3ὶ; et rogantibus episcopis , aueta hospitalia et charitatis instituta 4 , quae Iulianus apostata Christianis invidebat.
III. Haec primi christiani imperatoris lurisprudentia quam alii sequebantur, eo vel maximo admiranda, quod religioso consilio genita, et Augusti legibus adversabatur. Λugustus enim manumissionibus coercendis, legibus A lia Sentia anno V.C. 757, et Fusia Caninia anno TGl , ad laboraverat. Nam, inter bella civilia, liberti legiones impleverant, et coniugiis, Servorum Sanguis , quod civile sint nefas, romano sanguino nemiscebatur. Quamobrem sue i, non nnte annos uiginta, memoratis legibus, me in plenam illis rem vorabantur; sed in probrusam, quae inlatior a Iustiniano v , et pessima a Cato appellatur. Constantino
satiant. . Deinde: . uol Mum re m. in Ee tosino gremio servis fiuis meritam e tesserint lihertatem, eamdein eo iure donasse videantur, quo civitas romana solemnitatibus decursis dari consuevit. Sed hoe dumtaxat liis, qui sub conspectu Antistilum dederint, placuit relaxari . t L. I C., do his qui in eccles. ete. 3. In hane legem Augustinus: κ SerVum tuum manu. mittendum manuduei in pecto iam. Fit silentium , recitatur libellus, aut sit desiderii tui prosecutio. Dicis to servum tuum manumittere, quo 1 tibi in omnibus servaverit iidem . Serm. 2ι i. Quam mimis humanitatis progressust Eodem in loco, eodem praesens se religionis antistite, quo spiritualis μ' itus dissolvebatur, haec deiecta humanae samiliae membra in civilem revocaliantur libertalam. Unius autem vore et ni eloritale Episcopi nulla id vera et balur, quod antea Imperii legi litis et foriuali Miluis erat extorquendum.
246쪽
2 al autem imperante , maiestas romani nominis Pollabebatur , et christiana religio alte mentibus cordibusque insederat, libertatem exoratum. Attamen plures Augusti exceptiones usque ad
Iustinianum otiterant: vanum nomen, quum e moribus iam excidissent ij. Sed universae redemptionis tempus nondum advenerat. Vetus societas Prat exscindenda , ut haec quoque inhumanitatis vincula dilaberentur. Quod medio aevo peragebatur, nova Soeietate exurgente, asperis quidem moribus, sed ethnicae sophistarum eulturae anteponenda. IV. Interea vero tantam romani iuris, quod ius erat gentium , eonversionem, religio praestiterat. Quae pars fuerit Romanorum Pontificum , res ipsa loquitur, et ex Magno Gregorio discimus, cuius haec miranda sunt Verba: α Cum Bedemptor noster, totius conditor naturae, ad hoe propitiatus humanam voluerit carnem assumere, ut divinitatis Suae gratia dirupto, quo tenebamur captivi, vinculo servitutis, pristinae nos restitueret libertati:
salubriter agitur si noui NES QUOS AB INIT lO NATURA LIBEROS
PnoTu LiT , et ius arbitriumὶ gentium iugo substituit servitutis,
in ea uu A NATI FUERANT, manumittentis heneficio, Lin LRTATE reddantur. Atque ideo PiETATlS INTUITU, et huius rei consideratione permoti, vos N. N., famulos Sanctae Romanae Melesiae, cui, Deo adiutore, deservimus, liberos ex hac die, civesque romanos efficimus, omneque vestrum vobis relaxamus peculium 2 . . Forma haec erat manumissionis, qua utebatur
Pontifex, qui brevi temporis intervallo a Iustiniano dissitus, imperatoria sere utebatur auctoritate: civesques romanos ciscimus. V. Populi in Ecclesiae patrocinium Sese recipere didicerant, ubi naturali tegebantur iustitia et aequitate; imperatores popularem illam fiduciam adiuverant, episcopos in civilis regiminis partem advocando; diruto Oeel dentali imperio, Bisantinorum imperatorum longinquitas et incuria, Pontificum Romanorum eivilem potestatem adauxerant. Pontifices in quemnam finem enutebantur 3 In populorum libertatem atque utilitatem. Sed quum etiam post illustres Narseus ac Beli Sarti victorias, excresceret pauperismi labes, Romani Pontifices servitutis laetum patiebantur , eius tamen ius cum Magno illo Gregorio landitus evellentes: Cum Redemptor noster etc. Idemque Pontifex Servos Simpliciter famulos sanetae Romanae Ecclesiae appellabat, eosque liberos cum suo peculio, civesque roman , civili poteState aeiudicio declarabat.
247쪽
VI. Ill ne miramur, Eduardum Biot, cum servitutis abrogationem Christianismo retulisset, seripsisse tamen, ethnicos ab hoc novae societatis beneficio, a christianis ipsis, in persecutionum vindictam, expulsos fuisse M). Certe, cum ferrent Ieges
ut in eliristiana ecclesia atque a christianorum antistite, servorum manumissio fieret, non Ecclesiae vertendum erat culpae,
si iudaei atque gentiles ab ea abstinuissent. Nulla hinc iniuria, neque vindicta. Numquid , si de vindicta actum fuisset, Patres, Lactantius , Augustinus , Basilius , Chrysostomus , Gregorius Nariangenus, Pontifices ipsi uti Gregorius Magnus, naturalem
omnium libertatem tam saepe, tam infracto magnoque animo apud magistratus atque imperatores adstruxissent 7 Quodsi nec unus assertur Melesiae doctorum locus in quo ipsi, christianorum tantum, et non omnium causam agerent; unde hoc ea-lumniae genus quod affirmet, ethnicos a libertatis beneficio nehristianis in vindictam fuisse expulsos 7 Sed auctor ipse, sibi-inet repugnans, mitissimis christianorum moribus devictum mundum testatus suerat. VII. In maiorem adhue admirationem rapit Guiuot, harescribens: a Rescissam a Christianismo servitutem, tradiderunt plurimi. Nimium est: extitit diu, quin in eam commoveretur,
ito la methle commo uno condition donnee a laquelle it saut so so umetire; il admet commo un lail l' esclavage temporei. C' est a Ia moralite Mule dest Minium qu'il adresse ses essoriis; c' est par la conviction seule, par les rela-lions dolicis et amicales des sithios, qu' il missit , adoueir los minura de laSocioifi pii generat, et qu' ii augmenta successivoment te nombre de Aps pro . lites. . . Il eonvertit des philosophes ... il enire dans lacour. . . A la sin dia troisthine si hele, les egelaves subissent Ira memes lourniens que leurs malires sanglos trahir. Ils etaient oprolixes parte seu, dit Laelance: circumdato igni ambiebantur domestici; et on en a d aut ros exemplos. Celle constante , soli Nisir mur leurs mali res est la pretive la plus sorte do Ia dolamur des mali res liriuiens en em leum reclaves ... I.a conduite du ele 6 fous t empire chretienconfirmera ce que je viens de dire. v Inde, veluti alius homo, sul it: α Mais, alors, comme auparavant, ramolioration Gelle , repandust par te Christia. nisme, est limi iste entre fies adeptes; et comine la patience des chroliens aeld rudement fprouufe par les persecutions de leum ennemis, patens On j iiD, dans les premiera siretes de l' hre nonvelle, iis rojeltent res inlidoles de lasoci silia communes s Bior, de Pabolition de ι'esela vaste en incident, II pari. , Seet. III. Paris, l840 in. Auctor hic, a Parisiensi Aeademia aureo numismale asseclus, dum non panea laudabiliter conquirit, historim tamen et crilice errat in pluribus, vel deceptus, vel ne philosophiae erroribus ex integro ad ersaretur.
248쪽
vel plurimum succenseret christiana societas . . Verum est: nunquam excandescit Melesia quae est christianorum foetetas, sed quod agendum erat, suaviter et sortiter egit. Doctrinae , mores, iustitutiones , mundus erat renovandus, ut servitus ipsa concideret: praeceps alia via, inquit Biot , Spartaei et Siciliae insurrectiones iterum adduxi Sset. III. Ceterum , quae Ecclesia praestiterit in servorum redemptionem , eius lacta, leges, comitia, Omnisque generis documenta testantur. Hoc autem ordine recenseri possunt. I. Dincirinales veritates de hominis dignitate, Ecclesia firma exponit voce; edisserit obligationes servorum et dominorum, servitutis factum accipiens, non ipsa instituens; sed omnium coram Deo instituta aequalitate, systemata conterit, quibus Veteres publici- sine ac philosophi inquinabantur. 2. Doctrinarum applicationem aggreditur: emollire dominorum saevitiam; ius vitae et necis ex eorum manibus auferre; templa in asylum pandere, et dimissi ne a dominis vexentur curare; se ubique inter servos ac dominos interponere, privatae vindictae publicam tribunalium actionem subrogare, ipsas autem leges legumque latores ad christianam humanitatem componere ; haec erant nunquam dimissa Ecclesiae studia atque conamina. a. Ad restaurandam manumissorum dignitatem, eos monasteriis excipit, ad sacros ordines evehit, suisque exornat dignitatibus. 4. In servitutis sontes, ardore propo divino, alacriter eontendit: Iudaeorum compescere ingluviem; in redemptionem eaptivorum sortissimos viros deligere , atque in hoc sacram militiam instituere quorum plurimi Se pro servis tradiderant; captivis demum, ut in libertatem
moderne et ait due eompletement au Christianisme. de ero is que c' est trop dire: 'esclavage a subsiste longiumps au sein de la societ si thretienne , sans qu'elle s en soli beauconp sitonnee, beaucoup irritis v GUmT, Hist. yen. dela civilia. en Europe , s. l . . Contra : α Le Christianisme sali re qu' ildoitis ait Biot. De Ecclesia vero : α Celte marche stati la seule qui put reussirmur regenerer Ia soci Sia humaine. Car avant de supprimer ira esclaves, i Isallait que la meisit i sui intel lectualinent et moraiment digne de ce Persectionnement, et laute aut re marche plus rapide n' eat lait que renouveler Ies exces des revoltes de Sicile et des compagnom de Spartaeus i Bior , loe . cit . . Gnimi, pro viro prolestante, non male interdum de Ecclesia. Sed quis e prolestantismi sinu , ad veram Ecclesiae imaginem se extulit Z Pro. testantismus error est principii, ipsas summorum mentes, in lactis quoque historicis, obnubilans. Documenta extant: nihil poscimus ultra veritatem.
249쪽
reeiperentur, pecuniam, ipsaque sacra Vasa impendere, non destit. meumcnta hare testantia, pauca quidem inter plurima , ex Conciliis praesertim collegit ac digessit Balna es M. Hae via incedens Ecclesia, tandem aliquando servitutem avulsit, hominem homini restituit. IX. Ecclesia, inquam, Seu Vera religio: cuius unire erat servitutem n iure gentium et tune et in neternum avertere. Quod idemonstrat Boyer: . En , inquit, meam th PSim: servitudo, extra christianismum, conditio est ordinis gentium .... sine christianismo, nulla populi libertas. . Pluribusque allatis, concludit:. Christianismus servitutem delevit; haec ei laus refertur. Sed non minus vera, minus licet Vulgaris, est haee nlia: suis ipse institutionibus atque influxu vetat ne illa regrediatur; et si quandoque, SINE CHRISTIANISMO, populus liber sat, in maximam Myer. D omnium Servitutem reeideret 1 . . Initio huius saeculi haec proe Mettiis. upari serebantur, et Socialismum atque communismum indigitare vl-P dentur. Isthare argumenti acies: populi sola aut religione aut Iolentia continentur; quae procedunt in ratione inversa. Religio servitutem expellebat: expulsa religione, debiliores in sortiorum
dominium , idest in servitutem relabentur b).
n Balmes, it Protestantismo eomparato tot Cattolicismo , CaP. XVII-Xlx , et praesertim in notis. Haec non omittenda. S. Ambrogius, in lib. de insciis II, cap. ibi u Summa otiam liberalitas captos redimere, eripere ex hofilium inanibus, subtrahere neci homines , et maxime scieminis tur. Pitudini, reddere parentibus liberos, Parentes liberis, cives patriae resti tuere. . Idem , cap. 2, conquestu η suerat: α Nos aliquando in invidiam t Arianorum in incidimus, quod confregerimus vasa mγstica, ut captivos redim remus. Μ S. Cypriann millens sestertia centum millia minimorum, ex cleriet plebis oblationibus eoilecta, motiva addit: u Si patitur unum membrum, compalluntur et cetera membra; Dei templa homines sunt: prgo Dei templa diutius eaptiva detinebuntur 3 imo Christus in miribus reditulliar -- Quam nova, quam emtax, haec Dei in homine contemplatiot Alia, et Omnium quidem saeculorum, videantur apuit Dalmes. Vide quoque: D AN , Nieu fatis de is religion ehretione; ilenique Mom. , fragmentum historicum de abrogatione servitutis per religionem elirist. . quindecim primis Ecclesiae saeculis etc. bi a Le gouuernement seul ne petit gouuerner, c' est une maximo qui parallea u' aulant plus intoniosi ahlo qu' on la meditera clavantago. Il a dono hemin, Domine d' un ministro indispensabie , on de l' eselavage, qni diminue te nomhre des volontfis agi sanies dans l' Εlat, ou de la force di Vine , qui detruit l' aprete naturelle de res volontes, et les met en elatd' agis ensemble satis se uuire . s DE MaisIn E , du Pape, lib. lil, e. 27.
250쪽
bus exulaverunt, alicubi a reviviscente paganorum seritate, avaritia et libidine retinentur. In turpe illud commercium extant Litterae apostolleae summorum Pontificum: Pli II, die T to-hris an . 1462; Pauli III, 29 mali 15ar; Urbani VIII, 22 aprilis 163s; Benedicti XIV, 20 decembris 174l; Pii VII postulationes ad principes; ne demum egregia Gregorii XVI Epistola ad
universum orbem, decessorum Pontificum historiam retexens, a novembris 1839.
XI. Nimirum, a saeculo deelmoquinto, Europeis vix detectas novi mundi partes victorum arrogantia invadentibus, nisi religio obstitisset, eos in teterrimam servitutem abegissent. Servituti favebant bellorum duces ae principes: libertatem populο-rum tuebantur missionarii ac Pontilices ij. Nec frustra: nam et valde imminuta malorum summa, teste ROherison ex protestan- 'tibus, in sua Americae historia; et tam alte vox religionis insonuit , ut demum illa hominum quasi animalium mereatura , legibus ae poenis abrogata suerit Iul. XII. Borrendum tandem ius, quod extra Christianismi fidem,
homo in hominem, respubliea in dives msumpserat, maximi edisserant philosophorum. Plato cum homines in optimos ae δε- terrimos distinxisset, prosequitur: u Et illorum oportet quidem prolem nutrire, horum minime, si armentum excellentissimum sit futurum 2ὶ . . Aristoteles, qui Platonem sibi reficiendum delegerat, ait tamen: . Propter multitudinem nutem civium , ne plures sint quam expediat, si gentium instituta et leges vetent Procreata exponi, delinitum esse oportet procreandorum liber rum numerum. Quod si plures liberi, quam definitum sit, D seantur , priusquam sensus et vita inseratur, abortus est laetul
αὶ Ut enicacius reprimeret ut Nigri larum commercium, die δο nov. 183l, et 22 mar. 1831. inita est conventio inter gnbernia Galliae et Bri. tanniae, cui an . 1827 et i Sas alia gubernia accesseruiit. α Quo spiritu ducta sit Britannia, ait Carriere, nostrum nun est exponere. . Ius enim inquisi lionis in navigia instituehatur, de quo aliae nationes In Britanniae agendi rationem eon in lao sunt. Nigritis ipsi A ntile fore hoe commercium nonnulli tradisoni, vo qnod maiori sterii tuli vel neci Rubtraherentur. Sed hoc son.
Su, - r in ptio, non coinm rcium, erat instituenda : missionarioruui non mercatorum ossicia erant perquirenda. Et revera quam maxima catholici
missionarii Americanis beneficia contulerint, renitentibus Ilispaniarum ducibus ac regibus, edisserit Roberison, Uistoire α' A merique.