장음표시 사용
301쪽
nae docent, languere homines, simulae simplicem victum, Iieet ex diruellioris digestionis ei bis paratum, cum lauta mensa permutant; unde dixit
Hippocrates , uti alia occasione ad I93. monui: Amulto tempore consueta.
etiams deteriora fuerant , insuetis minus molesta esse solent. Pinguia autem di L fellis admodum digestionis sunt , & in ventriculo diu retinentur, tuncque rancida fiunt, & ue pessime nocere poterunt . Sani & robusti homines hoc saepe experiuntur, si pinguiores carnes ,& inprimis lardum, majori copia in
prandio comederint; tunc enim vesperi eructant acre oleum, quod fauces
Iere erodit, & in ignem proiectum luculentam flammam Deit . Tamdiu hoc pingue in ventriculo , reliquis cibis jam sere vacuo , manet indiseis stum, & nisi in duodeno copiosae & acriori bili occurrat, quae illud pi gue saponacea sua vi reddat aquae miscibile, in reliquo intestinorum tractu Cruditatem rancidam pessimam facere poterit . Cum autem in sanissimis hominibus omnes humores blandi sint , chylus naturaliter nullam aeriamoniam habeat, sed dulcis saporis sit , patet satis, acres cibos multum abesse ab indole nostrorum liquidorum, adeoque dissicilius assimilari. De
noxis aerium ingestorum plura dicta suerunt ad I. 386. u. ,&g. raso. probatum suit, icor buticam humorum aerimoniam a talibus nasci. A quota autem nimia copia assumta debilitando fibras solidas nocere , antea ad 3 o. constitit.
Si autem a di mellioris digestionis ei bis caehexia nastitur , longe ma. eis hoc fiet, si depravaici appetitu assumuntur talia, quae nullo modo digeri possunt , uti cespites &e.: de hac re postea dicendum erit, ubi age tur de morbis virginum & gravidarum, in quibus talis appetitus depravatio observatur quandoque. Conferantur & illa, quae g. a s. r. habentur de alimentis magis tena cibus, quam v I rium permutantium in corpore virtus est.
a. Constat ex Physiologi eis, chylum ex ingestis paratum sanguini venoso permisceri, & adhue diu suam indolem retinere , licet una cum sanis guine per vasa & viscera eorporis nostri circumducatur , tandem tamen octo vel decem horarum spatio chylum assimilari penitus humoribus nostris. neque amplius apparere .n sanguine. Verum in illis, qui inerti otio torispent , & somno indulgentes sere nunquam orientem vident solem , lanis guet muscularis motus , qui tantum consert ad validam & expeditam samguinis circulationem , uti antea ad A. as. a. dictum suit; unde illa assimilatio chyli tardius in talibus & minus bene perficitur , adeoque sensim degenerantibus humoribus inducitur eachexia . Quotidiana obseris vata hanc rem confirmant. Dura metarum ilia quosvis cibos serunt,&digerunt quam felicissime. i Femis a i labore diurno domum redux rusticus pane atro, carnibus , aut lardo, sumo &i sale induratis, famelicum replet ventriculum, moderatoque: somno languida membra postquam resecit, sit git robustus &. alacer ad solitos labores. Illi vero , qui divitiis affluentes largis quotidie fruunturi epulis , nec se ad labores credunt natos esse , per Iecuis querelis. Μedicorum aures satigant , dum volunt vivere sani, & nuit agere . Literati viri, qui mentem acriter exercent, corpus vero mini.
me, impalles M. Maris suis, cachinici omnino. Munquam autem cithus di
302쪽
eertius damnum sanitatis percipitur , quam ubi laboriosam vitam lubito
quis commutaverit cum otiosa r unde inter cachexiae causas ab Aretaeo
e optime recensetur ab exercitationibus quies , ab in utibus Iaboribus
3. Requiri certum robur & determinatam cohaesionem in partibus solidis valorum & viseerum corporis nostri, ut essiciant illa, quae sanitatis& viistae ratio postulat, antea paragraphis in textu citatis demonstratum fuit. Nimia enim debilitas vasorum & viscerum facit , ut minor actio sit vasorum in contenta fluida , adeoque minor mutatio & assimilatio chyli , qui cum sanguine per vasa fluit. Praeterea ob eandem rationem minus elabo. rata erum liquida, quae ingestis in ventriculo & intestinis miseeri debent, ut v. g. saliva, bilis, succus pancreaticus &c.: unde etiam l. M. , ubi morbi ex debilitate nimia vasorum & viscerum oriundi recensentur, inister illos numeratur cachexia.
Sed Sc nimium robur vasorum ae viscerum inter causas hujus morbi numeratur , quia tunc tanta est cohaesio partium solidarum illa componen.
tium, ut non cedant satis liquidis impulsis; adeoque sic interrumpitur aequa. bilis sanguinis motus , & turbantur omnes secretiones . Uerum paulo post patebit, retentionem quamlibet secernendi producere posse eachexiam. Inparagraphis autem in textu citatis susus de hae re dicium fuit. Verum & liquida potant degenerare vario modo , ae quandoque vitiis assici, quibus non semper iacilis medela invenitur. Sic videmus, insantes acido g. εο laborantes non nutriri, sed eachecticos sensim contabescere; δc noverunt satis Μedici, illud humorum vitium , ubi semel invaluerit ,
dissiculter eradieari posse. Glutinosum g. 6ρ. in primis viis aggestum imp
dimenta Armat chylo parando, perficiendo, secernendo f. pr. ἔ adeoque depravatur nutritio: si vero lentor talis glutinosus sanguinem jam in secerit, tunc omnia caehextae symptomata a. in producit. Ubi autem alea linum putridum in secit humores cs. 6. ineptitudo ad nutriendum, aptitudo ad consumendum , producitur g. 86. . A plethora I. ro6. , nisi in tempore lalvatur her sensu in is missionem , saepe etiam caehexia producitur , uti videmus in viminibus plet horteis , si menstruorum suppressione laborent. Per obstructionem vero g. zo . , eum tollatur transitus liquidorum per canales , omnes iunctiones eorporis possunt laedi reto. , adeoque Sehic morbus produci . Si autem in quodam loco eorporis eoileai haeserint humores, jam penitus a sana indole nostrorum fluidorum alieni , nee unis quam illis assimilandi , tune mora fle calore eorporis attenuantur , fimul aeriores redduntur, de venis resorpti sanguinem inficiunt, illumve nutritioni penitus ineptum reddunt. Ita a pure, in abscessu clauso diu relicio o6. , producitur cach exta purulenta , dissiculter curabilis, 3c nutritionis desecta
totum eorpus sensim contabescit. Si autem pus resorptum adeo lanestum morbum producere valeat , quanta non fient mala a tabo gangraenoso ,
ichore eaneri exulcerati , si Ac haee in sanguinem resorbeantur. . Tota chylificationis historia docet, uti antea ad s. a s. i. monitum sitit,
303쪽
praecipuam eausam assimilationis ingestorum pendere ab eo, quod paueu.lum erudi ingesti misceatur maximae copiae humorum inquilinorum . Saliis va enim inter manducandum miscetur cibis, deinde succus gastricus, utra. que bilis, succus pancreaticus &c.; & chylus, tunc in intestinis resorptus per vasa lac ea, in ductu thoraci eo miscetur maximae parti lymphae totius corporis; adeoque chylus in ductu thoracico jam pro maxima parte cono stat humoribus inquilinis: tamen ductus thoracicus guttatim adhuc chylum instillat venae subclaviae, qui torrente sanguinis venosi redeuntis a capite& utroque brachio abripitur, ae in cor dextrum desertur. Ubi ergo , qualicumque de caula, minuitur insigniter copi humorum inquilinorum , assimilatio crudi ingesti minus perficitur , adeoque depravatur nutritio, & cachexia inducitur. Omnium autem maxime hoc meis tuendum est, ubi subitis evacuationibus humorum copia imminuta admodum fuerit , ut in vulneratis ; in mulieribus abortum & simul validam uteri haemorrhagiam passis; in cholera morbo, ubi intra paucas horas t tum corpus sere exinanitur: replenda quidem sunt haee corpora, sed se sim , neque permittendum , ut multa simul & semel insurgitent, licet appetitu valeant. Idem notavit Aretaeus f) de hoe morbo agens, dum dicit: Behae utique cibos appetunt, tamets multos ingerana ac repleatitur , cruri vero Ο non confiiti digeruntur, quoniam alim ti elaboratio ad comonem pertianens debilis admodum atque invalida est. Lentiores autem, sed frequentes , humorum evacuationes , copiam sanorum liquidorum minuendo , pariter cachexiam inducunt. Sie videmus illos, qui sudoribus nocturnis disti uunt, sensim contabescere. Ob eandem rationem videtur Celsus g damnasse frequentem purgantium usum, dicens: Sed purgationes quoque , ut interdum
necessariae sunt, sic, ubi frequentes sunt, perieurum asserunt. Assuescis enim non ali corpus , sed ob hoc in imum erit. Sed 3e viseeris singularis vitium scirrhosum merito inter cachexiae causas numeratur. Modo dictum fuit, tot humores concurrere ad chylopolesin,&in diversis visceribus praeparatos. Si ergo aliquod ex his visceribus in sciris rhum induruerit, secretio liquidi, in hoc viscere praeparandi, laedetur ;adeoque deficiet aliqua ex conditionibus requisitis ad assimilationem crudi ingesti, quae ergo minus persecta erit: hine depravabitur nutritioplus munulve, prout diverso gradu laesa suerit visceris affecti functio. Ascirrhoia hepatis labe toties cactexta nascitur, praeeipue icterica; & eum scirrhi , in visceribus latentis, tam difficili4 eura sit, imo vix possibilis, ubi eo firmatus fuerit, patet satis, cachexiam a tali causa natam vix eradicari posse. Unde merito monuit Aretaeus bὶ sequentia: nimbi in liene genisi discus sones non facillimae sunt: νώ δε ρο ab Me oriundi morbi 'meniam , utγω drops aut malus habitus, insanabile male effectum est . Ideo etiam periti Medici, ubi aliam manifestam eaehexiae causam nullis fgnis detegere poLiunt, scirrhum in visceribus latere merito suspicantur. m. JII. Pars II. u Cum in Ibidem. te Lib. I. Cap. it r. pag. 3r. th De curat. mpstor.
diutumor. Lib. I. Cap. XIV. Pag. 118.
304쪽
Cum autem in eorpore sano quaedam exeerni debeant statis temporiis bus, si retineantur illa in corpore, depravatur liquidorum indoles ita, ut inepta fiant mitritioni corporis. Hoe videmus manifeste in mensium sup- , ' pressione, ubi bonus sanguis abundans retinetur, & retentus sensim dege nerat adeo, ut m eachex iam incidant pallidae totae & tumidae mulieres. Vitis multis consueta est sanguinis evacuatio per haemorrhoii des; verum & ab hae evacuatione suppressa, praeter plura alia mala, s let cachexia sequi; quod notavit Aretaeus ci) dicens: Causa sera ha
-πMidum fluxus suppressio, consuetorum vomituum cessario, er sudorum
exsiccatis die. quando enim horum Ita uia , quae aderanν , non amplius reis venuutur , tunc sequitur corporis gravitas, pallor subinde repetens , venter Faribus refertus , oculi concavi eri. Praeterea morbolae quandoque excre. tiones observantur, per quas noxium educitur de corpore, quod imprudenti medela cohibitum multa mala & cachex iam inducit . Iunioribus saepe tota cutis capillata capitis exulcerata plorat liquidum satis aere quod in erustas concrescit quandoque admodum densas r ubi his erustis arescentibus & eompactis impeditur exitus illius aeris humoris , vel me adstringentia , di inprimis per plumbata remedia, cerussam, acetum , lithargyrii &e., si e constringuntur vasa culanea, ut illud amplius exire n queat, convulsiones, ophthalmiae, asthmata, quandoque sequuntur; & si ex his malis emergant, eachectici languent miselli infantes , donec, vel sponte, vel per artem, restituatur illa exeretio. Idem vidi contigisse, dum annosa erurum ulcera , copiam acris seri quotidie plorare soliis , ex si eantibus remediis tractabantur.
S. DAtet vero, has causas semel positas, vel minuem do solida, vel infarciendo ea liquidis libere transsuere ineptis, agere; unde duplex notabilis hujus mali effectus, Tabes se. , vel Leucophlegmatia, & Hydrops Anasarca.
Certum est, per vitae & sanitatis actiones solidas partes eorporis nostri deteri: si enim ipsum durum lapidem guttula aquae delapsa excavare possit, non vi, sed saepe eadendo, an non longe major essectus exspectari debet, dum quater mille vieibus intra horae spatium humores, vi eo is pulsi, in is currunt in latera canalium convergentium , & transire debent per ultimos fines arteriarum, qui in pluribus visceribus molles Se pulpos sunt ρ obseris amus, epidemidem deteri quotidie, & renasei illud quod perierat. Demononrat chemia, in saliva solidi quid contineri, ita & in bile, & longe plus
in urina: proeul dubio & eum faecibus alvinis solidarum partium detrita. is ramenta exeunt, dum interior tunica intestinorum adeo tenera est, & villos pendulos in cavum intestinorum habet, unde villosa votata fuit ; qui villi adeo molles sunt, ut, nisi liquido immersa sustineantur, insormis muci specie appareant. Verum illa interior superficies intestinorum per motum
305쪽
peristallicum ad contenta apprimitur, adeoque & deterItur. Praeterea mea conium , in toto tractu intestinorum quandoque in foetu repertum, satis solidum, a saecibus humorum, qui in intestina deseruntur, natum , de molistrat pariter , solidas partes corporis per ipsas vitae actiones detriis mentum pati , quod per nutritionem reparari debet ; quae ergo si deficiat, solida debent minui . Demonstratur autem in Phy Iiologicis κ , restaurationem partium solidarum fieri per opsos humores , qui per vas fluunt, & eontinent in se abundantes tales particulas , quales fuerunt , quae a solidis secesserant. Si ergo a sanitatis legibus omnino reeesserint humores, non habebunt illas dotes, quae ad restitutionem perditorum insolidis requiruntur. observamus autem in sano liuiguine , ejusque sero , plastieam quandam tenacitatem ; uti & in secretis a sanguine humoribus ;quae videtur requiri, ut particulae nutrientes haereant locis, quibus ainplicantur. Videmus praeterea, quod, ubi nimis attenuantur humores, Gliciat nutritio & contabescat totum corpus. Pallidi, exhausti, macilenti, resurgunt a salivatione mercuriali, dum per vim argenti vivi totus sanguis
solutus fuit, licet plus potent liquidi . nutrientis, quam exspuant. Ubi iam
a quacumque eausa depravatam nutritionem comitatur humorum nimia te. nuitas, tunc illi elabuntur de corpore quandoque per sensibiles , alioua do per insensibiles evacuationes quandoque subito , aliquando senum .
Ubi per Nomitum, alvum, urinam, consertim exeunt, pro diversis eva euationibus varia nomina acceperunt talea morbi , di arrhoeae , diabetis .cholerae&e. Verum ubi per insensibiles evacuationes, vel & sudores, sen sim sie exeunt humores de corpore, & defieiens nutritio non restituit pedidita, lento marasmo perit eorpus, quem morbum & tabem siccam voca
verunt, & atrophiam simpliciter; quam Femetiri sit distinxit a eae xia,
in qua plena satis atque copiosa corporis moles est: at vera tum fui flantia, tum lore viriosa: atrophiam vero dixit, quum ut te ac Peculeutim, milia ramgressa causa, id sumpto alimento non alitur. Haec tabes, Anglis satis famiatiaris, eum lente depascat corpus, consumtio appellatur; de qua dixit uedictus Θ t rabidorum languor, sine pulmonum aut visceris cuiuslibes eorrupte
is, saeisa υi obrepens, Augiis issessissimus es, nisi primis obediseris ν mediis i quod rarissime menit l, funestus.
Frequentius autem contingit, cachexiam comitari album totius corporia
tumorem, quem Leucophlegmatiam Medici vocaverunt, vel etiam Hydro. pem Anas arcam; quia panniculus adipolas, musculis superimpostus, Lim ter eorundem interstitia locatus, accumulato aquosa humore turget; de quo in Capitulo do drope dicetur. Probatum enim fuit F. as. , impeditam 1 gestorum assimilationem in naturam liquidi vitalis sani facere debilitatem &laxitatem nimiam fibrarum solidarum, inde sequi, g. 26. , extensionem facilem vasculorum his fibris constatorum, atque tumorem. Praeterea 6 demonstratum fuit, debilitatem vasorum M viscerum caussam esse, a quau a inersi cRὶ H. Boethisve Instituti g. 463. ιὶ Lib. H. p. vara. Put. . pag. an. m eat. Tabidor. Pas.
306쪽
inerit ' Digἰdus lentor in eorpore nascitur , qui tumorem album , s .e , κον φλεγμα veteribus dictum s. 72., producit . Hunc autem cachexiae
monia, fluiditate liquidi infarcti varii admodum morbi , ut Cachexiae effectus, prodire solent: rutis se. albitudo, pallor, flavedo, lividitas, rubedo, viror, nigritudo, fuscus color ; gravitas; tumor sub oculis, & partium tenuisisimarum; flatus, oedema partium a corde remotarum; Cordis aristeriarumque palpitationes, ad minimum motum admodum a ctae; Urinae crudae, tenues; sudores spontanei, aquosi plane; tandemque marcor, vel Leucophlegmatia & Ηydrops.Caeothymiam semper eomitari cachex iam, antea ad It 66. dictum nitrverum haee caeochymia diverta admodum obser intur in cachecti eis, ade que & varios effectus producet, & distinctis signis se prodet, prout degenerantes a sanitatis condit lonibus humores tenacitate aut fluiditate , vel diversa speeie & gradu aerimoniae, peccaverint. Cum autem floridus e lor boni habitus signum ab Areseo merito statuatur, uti pariter ad s. xi 66. monitum fuit, diversus cutis color in malo habitu aderit, & quidem' invariis caehecticis varius. Licet autem in tota cute coloris mutatio appareat quandoque , omnium tamen facillime distinguitur in illis locis , ubi vasa, nuda sere, nulla cute tecta apparent , & simul tam tenues tunicas habent, ut color liquidi, vasis contenti, transluceat: haec obtinent in caniathis oculorum, interna superficie palpebrarum, labiis, ore interno, sauciobus &e., uti alia occasione saepius jam mon tum suit. Ob hane causania. periti Medi ei haee loca sedulo lustrant, dum in languinis & humorum indolem inquirunt. Alibi ivide g. y7. conatus sui, ex observatis Maj hi nis de ovo incubato deducere varias illas mutationes & colorum diversita. tes, quas subit liquor per vasa pulli motus, dum in sanguinem vitalem mutatur: Patuit tune, uti in pullo nascente, per calorem Incubatus, m tum humorum per vala , vim cordis , & aeris conspirantem actionem , nas batur intra quadraginta octo horas sanguis ruber, cuju4 nullum vestigium nee in ovo, nec in pullo, praeexssiterat ; se etiam in humano corpore per similes causas , sed valiuiores , produci sanguinem rubrum ex ingestis breviori tempore. Verum ubi vel ob causas assimilantes debiliores, vel ob materiam nutrimenti dissicilius mutabilem, non potest ela. rari alimentum ad persectionem boni sanguinis usque , illa pars rubra singia inis vel non conficitur, uel mon tanta conia , quanta requirebatur ad restitutionem perditi. Tune albedo ob defectum partis rubrae sequiis
n Decaus. Se sim . morbor. diutum. Lib. I. Cap. xvi. pag. 47. σὶ Lib. III.
307쪽
tur, uti videmus post validas haemorrhagias etiam In sanis antea & ro.
bustis hominibus neri. Cum autem serum sanguinis flavescat naturaliter, si illud nondum in morbosam tenuitatem degeneraverit omnino , & co lorem sbum amiserit, tune deficiente parte rubra color pallidus apparet, ab albedine declinans in dilutam flavedinem , quod imprimis in oculorum canthis apparet in virginibus chlorosi laborantibus . Aliquando videmus etiam totum eorpus ex flavo viridescente colore persundi in tali morbo, licet urina cruda & decolor nullum signum det caeochymiae is eis ricae: imo quandoque & subfuscus color apparet , absque cacochymi a atrabitaria. Uti enim in ovo incubato liquor, in sanguinem rubrum mutandus eost quadraginta octo horas, Primo colorem subviridescentem habet , dein serrugineum di sic videtur in debilibus cachecticis corporibus contingere, ubi chylus non quidem in persectionem sanguinis rubri elaboratur, sed in vicino assimilationis gradu labsistit. Conliderans haec Galenus, uti alio in loco 73. y notavi, noluit evacuari debere illud somicotium alimentum , sed retinendum esse in corpore, & perficiendum . ulterius ; dum nempe per motum , frictiones , aliaque remedia , augetur actio vasorum in fluida contenta, sicque obtinetur persecta assimilatio, quae
antea defectuosa erat. Ubi autem cacochymia biliosa vel atrabitaria cachex iam comitatur, tunc aliae colorum mutationes fiunt, de quibus videantur illa, quae ad s. to94. habentur. Quamvis autem color ruser plerumque index fit boni sanguinis, tamen ubi tenuis magis sanguis est, tunc simul plerumque acrior, Ac tene ra admodum est vasorum compages , unde in senis saepe roseus color a p.
paret, licet corpus sentim contabescat; uti fit in illis, qui in phthisin in.
clinant, uti postea ad S. I98. Patebit. Cum autem requiratur bonus sanguis, ut per encephali fabricam inde separetur subtilissimum illud fluidum nerveum , quod musculari motui perficiendo servit , & in cachesticis omnes humores a sanitatis conditionibus degenerent, deficiet & illud fluidum nerverum vel copia, vel non habebit omnes dotes requisitas. Unde illa alacritas admotum, quae in sanis adest, deficit, & vix trahunt languida membra cachectici. Praeterea observatur , quod silmul ac libera sanguinis circumductio per vasa partis cujusdam corinporis impeditur, statim illa pars gravis i entitur: sic e. g. si brachium vallis da phlegmone occupet, instar plumbi grave percipitur. Cum autem cacheis xiam frequenter comitetur glutinosa iners & frigida eaeochymia humorum, quae iacit difficiliorem transitum liquidorum per v sa, inde & alia causa
gravitatis membrorum percipitur .
Prima sere tumoris leucophlegmatici indicia apparere solent in laxissimis illis sub oculis partibus, quas υνυν- dc dixerunt veteres Graeci. Ob perpetuam enim mobilitatem, qua indigebant bulbi oculorum , debebant omnia vicina iacillime cedere posse; hinc esse laxissima: in sanis hominibus, dum a lbmno evigilant, Videmus has partes plus minus tumere, qui tumor tamen brevi evaneicit, dum oculi leviter Dicantur, uti omnes a som.
no evigilaates sacere solent: simul erecta in vigilantibus corporis positura, .
308쪽
de musculorum faciei adjacentium , uti & palpebrarum, motus iaciunt , ut brevi dissipetur omne , quod in tenerrima tunica cellulosa sub oculis collectum haeserat. Verum in Leucophloematicis, ubi omnia laxiora sunt,& major humorum visciditas , manet ille tumor , nec integre dissipatur
Quia vero & conditIones requisitae ad bonam chylo potesn languent iahoe morbo, hinc ingesta non satis immutantur, sed, spontanea deseneratione, vel in sermentationem, vel in putredinem, vergunt; unde abundantia flatuum nascitur, uti alia occasione ad s. 6 7. demonstratum fuit. Notum est , humores, venis contentos, propelli per illas versus eor illo
motu , quem ab arteriis acceperant: verum cum venae non pulsent , &in decursu suo semper latiores fiam, retardatur necessario humorum , ex arteriis in venas venientium, motus: unde in plurimis corporis locis viis demus, venas arteriis contiguas esse, ut turgentes arteriae in sua diasto. te premant vicinas venas, sicque humorum motum per illas promoveant. Praeterea musculi agentes, dum turgent , Fremunt omnes venas illis iniscumbentes , vel inter illos decurrentes ; sicque plurimum adjuVant venosi sanguinis . motum . Verum in caehecticis languet cordis & arteria. rum actio , motus musculares vel omnino non vel admodum languide exercentur; adeoque desunt illa adminicula, quae expeditum humorum venosorum ad cor reditum procurant. Μajores venae hine vix deplentur,& minores lymphaticae venae , quae ex cavis majoribus & minoribus corporis lympham , arteriis exhalantibus expulsam, resorbere debebant , cum non possint depleri facile in majores venas nimis plenas , non rea sorbent omne , quod eructant arteriae exhalantes ; hinc incipit turgere iunica cellulosa aquosis humoribus, sicque oedem a nascitur; in primis in partibus a corde remotis , quia ibi , caeteris paribus semper tardior circulationis motus est . Inde fit pedum tumor , maxime si erecti stant diu , vel sedent pendulis pedibus ; tunc enim contra gravitatis nixum adscendere debent humores : ubi vero in lecto decumbunt, tune ob horizontalem situm corporis facilius ab extremis partibus corporis sursum . redire possunt humores venosi , dum simul etiam lecti tepor fluidiorem reddit lympham , quae in tunica cellulosa aggesta haeret r oedematosi enim pedes simul & sunt frigidi . optime haec omnia observavit Aretaeus p , dum notavit, venas repletas tumere in cachecticis, dicens: Venae
sis temporibus elatae apparent e partes enim quae circumiacent , emarcuerunt .
Verum Ο in brachiatibus longe graudiores insatione venae redditae Iunt . Paulo ante q autem ha et sequentia : Stantibus pedes tibiaeque intum scunt , decumbentibus autem partes declives et quod δε decubitum mutaυσint , rumor in ilias decumbenus partes demisitur, humidique aut frigidi in gravia ratem fit circuitus.
Cum autem cor sinistrum nihil expellere possit in aortam, nisi quod prius
309쪽
a corde dextro receperit , & cor dextrum parum accipiat ob tardiora motum sanguinis venosi, hinc patet ratio , quare pullus debilis di lan. guidus sit. Simul ac vero corpus movere incipiunt , venae plenae , a musculis agentibus pressae, subito movent humores contentos versus cor dex atrum; quod tunc obruitur , quia tantum non potest transprimere per pulmonem, quantum venae adserunt ; unde fit cordis palpitatio, & respiratio laboriosa ac dissicilis: quae omnia&apud Aretaeum ν pulchre notan αtur . Quam periculola autem mala fieri possint, duin stagnantia su hito inmotum deducta eor, & pulmones obruunt, alibi 87 i. dictum suit, ubi de peripneumonia notha agebatur. In hominibus robustis sanis urinae coloratae sunt, & sedimentum deponunt; in cachecticis urinae vix coloratae , hinc crudae dictae . & tenues. prodeunt, dum omnes lanctiones in his languent, & saepe tanta debilitas circulationis in his est, ut non possint liquida, per transpirationem in sensibilem expellenda, per ultimos nnes arteriarum culanearum exprimi r un de tune corpore squalem, sudore carento pruriginos IxJ; quia una cum pe spirabili liquido exeunt de corpore acria. subtilia, quae nunc in cute relen ta pruritum excitare possunt i Imo nommuquam accidere solet , ut per QDuas pustulas, aut ulcera, summa cutis exasperetur t . Observatur autem , quod, cutis exhalatione impedita, augeatur urinae copia , quae tunc cruda dc tenuis exit, dum subtile illud liquidum , quod solebat per ultimos fines arteriarum euranearum dissari de corpore, urinam diluit. Hine Galenus cti , postquam di erat , urinam exacte ostendere conditionem sanguinis in vasis contenti , lubjungit: Ergo ubi crudus plane clanguis in es, tenuis aquosa urina es, nec quod pendeat, nec quod subsueat, in Ie habet. Et Hippocrates υ ldixit, hominem non posse renutriri, dum talem urinam reddit . Ubi autem copiosa talis secedit urina , potus quantitatem superans, vel sponta4nei ludores abundant, tunc sensim exhausto corpore sequitur immedica hiis lis marasmus t si autem non exeant de corpore, sed maneant, acum ullanintur in ea vis majoribus corporis, vel in tunica cellulosa ; tuncque leuco.
phlegmatiam vel hydropem producunt , uti praecedenti para grapho diactum sui c. S. II i. Utium vasorum recepturorum bona liquida nutri-
V titia universale fingi vix potest ullum ; tamen nimia contractilitas Sc laxitas, atque inde pendentia vitia , pro causis admitti possunt: de quibus actum a . ad 18. .
Dum thylus ex ingestis alimentis natus, sanguini mistus, per vasa fluIt, actione valorum in contenta liquida perficitur, ut fiat bonum liquidum n trititium, uti Loiseri & nataei experimenta docuerunt; adeoque , dii .u 4 adesto νγ Ibidem. Ibidem. st in Celsi Lib. III. Cap. xxit. pag. 167.
υὶ De sanitate tuenda Lib. IV. Cap. 1 v. Charter. Tom. VI. Pae. IAI.iυὶ Praedia. Lib. IL Cap. rv. Charier. Tom. VIII. Pag. 8 3.
310쪽
ACII EXI Αἰ LII I. I 72. adest liquidum bonum nutrititium , sequitur necessario, quod δc vasa quorum emeacia illud liquidum paratum fuit , omni notabili vitio e ruerint ; adeoque patet, vitium universale in vasis non possis adesse , quamdiu liqui cla bona sunt. εVerum quidem est, quod nimia contractilitas, vel laxitas, in vasis o servari possit, de quibus ante ad numeros hic citatos dictum fuit; sed &simul eonstitit, humores brevi degenerare a sanitatis conditionibus, dum vasa, vel nimis laxa, vel nimis stricta, sunt. Particulare quidem impediis
mentum ademe potest in quibusdam vasis, recepturis materiam nutrititiam; ut dum v. g. oscula vasorum lacteorum, in intestina hiantium , a quacuminque causa impediuntur; vel cisterna lumbaris, aut ductus thoracicus in suo decursu. a tumore vicino comprimiture Talis casus apud x legitur de generoso viro, qui in flore aetatis, ex equo delapsus, validam lumborum contusionem passus suit, & post varia mala tolerata totus ema clatus, tabe consectus, periit. In eadavere inventus fuit tumor septem librarum , solidae substantiae, eirca mesenterii exortum, pedem longus, sex pollices latus, crassus quinque, qui involvebat sua mole arieriam magnam,
enam cavam, vasa emulgentia, plexus nerveos, renes succenturiatos, &glandulas lumbares. Videtur autem admodum probabile, quod tantae molis tumor , in tali loco haerens, impediverit chyli & lymphae iter per cisternam lumbalem & ductum thoracicum, materiam ergo nutrititiam, vel integre, vel saltem magna parte, interceperit; simulque effecerit, quominus lympha commode in ductum thoracicum potuerit venire, chylumisque diluere, antequam sanguini venolo mistus per pulmonem fluxerit ;& ideo sorte varia tubercula in pulmone nata fuerunt, quae erant simi. lis substantiae, ae tumor ille in abdomine repertus.
S. Esectu facultatis applicantis nutritio universalis impeditur; si vires circulantes sunt nimis lamguidae , vel nimis violentae 9 a. ad Io . .
Licet autem liquidum nutrititium bonum & vasa omnia pervia suerInt, nec nimis laxa, nee nimis rigida; facile patet, ad nutritionem requiri, ut ad singula loca corporis nutriendi deseratur liquidum nutriens, & particulae desectum perditorum restauraturae applicentur illis locis, in quibus haec jactura facta est. Ad hoc autem motus iiquidorum requiritur, & quidem adeo moderatus, qualis in persecta sanitate adest; tunc enim observatur, quotidie corpori reddi tantum & tale, quantum & quale per ipsius sanita.
tis actiones perierat. Si motus languet , tunc plura manent in corpore,
quae secedere debuissent Sc expelli ; nec debita vi moleculae liquidi nutrientis applicantur ad loca, quae debebant restaurari f. unde corpus reopletur