장음표시 사용
51쪽
libris iis χατέων Debet cum hujusmodi sacrae Scriptura scru Conj-tinio imul adhibere jugem &diligentem articulorum fidei, & gendum monumentorum , quibus orthodoxa confestio defendituri studium illustratur lectionem juxta ac meditationem. Neq; sibi susti Locor imcere putabit, Biblia semel itorumve perlegisse, aut loco The Commun. ologicos utcunq; percurrisse. Quod ubi fecerit, si am postillae alicujus ut vocant Opς, doctorumq; Lorum laboribus adjutus, concionem ad populum h-bere possit, non statim sibi in Theologum evasisse videbitur. Decet eum , qui alios feliciter ad regnum caelorum erudiet, ut ip'e multiplicis eruditionis thesauro sit instructus: idq; eo fines, ut pro ratione personarum, temporum, locorum, pio diversitate cas uri, salutarem doctrinam expedite proferre possit , prout cuiusvis necessitas aut usus postulaVerri. In tanto enim tamq; Orduo ossicio, praeter ordinaria ejus munia, multi calus quot die inci . dunt, ubi solidavi non proletaria eruditione, magnaq prudentia opus est, ut alii instruantur Vel corrigantur, aliis sanaedoetrinae contradicturisO4 Obturetur aliis perturbatae conscientiae scrupuli eximantur. Hinc&ei, qui Theologi nomen ii i h jam meretur, quotidie discendum est , ut eodeNterius doceat. tuo qua Unde Paulus Timotheo,ut ut jam Episcopo ordinato, ab infan iidie di tia sacras iteras edocto in eximia rerum diVinarum cogRiti O scendum. ne praedito, nihilominus praecipit, ut in intus cladisui, uidο-
numquod ius est non negligat , ut haec meditetur, in his D totus , in his permaneat,ut pro ectu i sus inter omnes t mansesus i. Tim IV. Is I . 3.16. Imo hortatur eum Apostolus a Tim. I. 6 ut Lotus et .
si ,, υμ, χαυ'μα - ου, i e donum Dei in se , quod Tim. I. Cest instariqniculi in cineribus semio tincti, suscitet,in quasi illuseratur.
admotis follibus ac flabellis redardescere faciat. Elegans omnino metaphora Sicuti enim scintilla cineribus coopertae facile emoriunt'r, ignis conditus iopitus facile extinguitur sed accedente si tu levi non dissiculter X sulci: atur , ut flammam concipiat,& in materiam apposita explicet ita docendi dc exhortandi dona securitatis sine i gentiae cineribus sepeli untur, a Sataria; carne nostra suffocantur at precum medita
tionis Lexercitationisdiligente studio suscitat , nescio quid
52쪽
62 igneum spirant, se juxa ac adstantes ad auditorii sui secum 3 oηm fiamrnis suis calefaciunt. Ita Verbi o misis emphasin eo re-ρ - qi gie explicant Erasimus, Cl. Espencaeus, Aretius, Scultetus, Bald-vinus, Pitcator c. Est enim πυρον follis, quo ignis in cineribus latens sulcitatur j v x εῖν ignem sopitum carbone 3q; cineribus obrutos accendere Suidae est αναρ ποιῶ, reviviscer: facies: --ρ est ipso interprete, ποκρο ὐσπιν - φυσ- ,εμλta φλογα ναι , ex exigua scimissa sando magnam am
mam accendere. Inde compositum οἰναύωπινοεῖν rursus accendere
quod Gen. XLV. 2 7. respondet Ebraeo I ri, reviviscere notat Syrus locum hunc Paulinum Vertit Nnana Nym, ut excitesd num Arabs vero optime metaphoram expressit per ta Ym
Nov. omineri.Iientilat brende. Idem fere intendit Aposto Loca I. Ius, quando eundem monet I. Tim VI 2 O. a. Tim. I. I . Tim. VI. ut custodiatri diligenter servet kadsiια θω a/ Codex M. S ro. Alexandrinus magnae vetustatis Moptima nota heic habet Tim. I. I ta,ut&antiqvus codex Coll. Emman. Cantabr. qui ad- explicam dit, καλta, quae vox posteriore loco τῆ κα. in fonti tiιr ius adjungitur. Sed priorem lectionem pleraq; alia exempla-2 id si ria constante consensu retinent. Est vero μακ θ vox tri
composita significans depositum, sive quod alicujus fidei coni missiim est , immirum talentum illud a summo Patrefamilia, unicuiq; concreditum, quod nunquam desediendum est , sed faenori elocandum Matth. XXV. 8 seq. Ambrosius pro deposito legit ommendatum , quem sequitur Luth priore loco, da fidi vertramet istis nec non Vernac. Resen.& Novis . t et soni hiaerbelaset Syrus habet posteriore loco maei byu depositum boni m, sicut d Vulgatus, Arabs et a , n, R Mel ,rum deposivum, Tigurini egregium depositii η, Diodat Ital il bubudipsuo Gall. Gen. te bon depos, Luther ωVers Germ. Socin. die alite mei lage' Vernac. Resen, movissi det godesoni cene deriag hogdig. Intelligitur illud divinae gratiae&donorium Spiritus Sancti depositum, quod unusquisq; futurus Scriba
53쪽
non modb solicita cura custodire , sed & summo studio exco lere debet. Nam verbum γυλαξον quod heic adhibet Pati tu, δη notat rem aliquam maxima circumspectiones vigilantia custodire ac tueri , veluti de custodia pastoriam pro salute regis excubantium sumitur Luc. II 8. de divina custodia circa electos oh. XVII. I a. a. bess III. s. Conferantur loca Vers. LXX. Interpret Gen. II. 'II. et q. Atq, sic idem fere est o κα θω in Verbis Paulinis, quod trici, in parabola Christi qui in futuro regni caelorum ministro requitatur, non modo ut in illo adsit , sed sedulo custodiatur, nec non perpoliatur. Qualis vero sit hic thesaurus, quam lat p.reat, ilii Aquamq; linguarum, artium & scientiarum encyclopa diam suo j iiij lv
ambitu comprehendat, id prxolitae docuimus distertatione de cisuri Theolo ita Chryliana in genere condiderata, quinto abhinc anno edita XV XVI. seqq. Quo lectorem harum rerum curi. osum remittimus, ne actum agamus. Consulatur etiam Dion. Petavius in Proleg ad Dogm l heo Tom. I. iud Cresollii Mylti,gogus lib. II. c. I S. 16 17. Sc seqq.
XX II. HAnc ob causam noluit Deus, ut promiscue sine discri Scribi is mine ad arduum illud Scribarum in regno Dei. munus tur ρr admitterentur, quotquot ad illud quous modo adspirarent probandi sed severe praecepit, ut priusquam os, Uri illis commit sunt.
ε λύοιι,' inqtiit Apostoliis I. Tiro II o. Idem est quod Locus 3. monet 1. Tim v. a. χρ - Ammanio ne inisti imIII citὸ imponus, scit eum non eXam indium antea aut probatum ad io αβ sacrum ministerium admittendo ordinando. Praecedere catur. enim debet, ut priore loco docuerat Paulus, δοκιμασίοι, quidem talis, qualem in auro per ignem inst tuit auri aber i. Pet L . qualem adhibere debet is qui epulo dominico digne n ι α Παuti volet, δοκιμιαι μν ἐπι/τὸν I. Cor. XI 28 qualem singuli fide moturii tes in fide sua exploranda pretestabunt, πύι ζον- ὰ δοκιμαύον ne μοι fiant 2. Cor. XIII. . uti&unusquisq; in tuo opere probando GaLVI . Haec vero est δολυμα α κ -
54쪽
qui sitissima& accuratissima, quali Paulus profitetur seti Silvanum Sc Timotheum a Deo probatos fuisset δεδοκυα εθα
antequam concrederetur ipsis Evangelium . Thesi II 4. Ni mirum probandia examinandi sunt futuri Scribae, & diligeti ter inquirendum, an ejusmodi thesauro sint instructi , quem modo deseripsimus nempe thesauro divini χα μά , bisset, κα μης, thesauro sacrae eruditionis tanto muneri paris, thesauro dexteritatis in docendo cum misem conjun- me. HAEc enim in illis requiruntur, qui censeri possunt ακ-- I. 1im. IlI 2 2.Tim. U. et . siVe κανο: ρ εω g δαξα a Tim. II. r. Hinc hujusmodi futurorum Scribarum examen.& diligens in illorum κανο S inquisitio jure veteri Ecclesiae in usu fuit. In Constitui Apostolorum quae Clementi tribuun.
τὸli, pso tur lib. VII. c. 32 jubentur deligi Antistites, Presbyteri, Di
bisti uete laconi δεδοκιμασμενοι probati. In Concilio Nicaeno prohibitumri Ecclesia fuit can. lX. nequiSquam promoVeretur ad ordines ανεξεῖ-. in ii*fuit citra examen Eum morem, quamdiu Ecclesia floruit, obser vatunn esse, examinationem illam factam Q -res κυζεία:accinatilli in testatur Basilius Epist. 8 i. In Concilio Sardicensiosius disserens de iis, qui citὸ, temere ad Ecclesia ministerium admittebantur, ostendit,neq; diVinas literas, neq; mores, neq; commune Ecclesiae bonum id pati,&proinde requiria, χου δοκιμ αο - , lovgilssimi temporis probationem Patrum Concit Sard can. o. Gregorius Magnus sanctissimus Urbis
is monia Episcopus oblatum sibi ab Excellentissimo Viro Patricio Dona tum Archi-Diaconum ordinare noluit, quod examinatus non inveniretur idoneus, idq; ut ipse scribit lib. IV Epist. s. quia
valde periculosum es anima, temere cuiquam manum impovere, cura
nobis fuit, vitam actus ejus subtili investigatione discutere. ineidem scribens ad Episeopos Galliae lib. VII. Epist. m. monet diu religiosi Meditatione poliatur, ut placeat, ct sic lucerna fummam non extinguat, sed augeat c. Chrysostomus de Sacerd. lib. II. postulat in deligendis mystis mcῆ Gα νι Παξ, - ρLναν,
exactam exploratam, examinationem. Et Hom. I 6 in verba al- Iegata ex . Tim . . ar dicit, in ordinando non sufficere, Gωτ δοκιμασίαν, cfi: , τυ se, primam probationem secun
55쪽
dunt, ii sed ea sapimo exacti me repetendam. Cumq; laudabile illud institutum progressu temporis negligi coepistet, Imperatores Christiani pio zelo illud denuo stabilitum , suisq; Imperato constitutionibus firmatum Voluere. Nam lustinianus Const. ru decretis Novell. 13 . prohibuit Clerico admitti, qui neq; moribus, hac de re. neq: sapientia commendati forent, ratione addita illa plerιs non paruam delinquendi occasonem prKbitit, quὸd piscopi, Presu tori, Diaconi di reliqui clerisibine examine, o de rectode , o ui-Ghom sate testimonio ordinentur. Eadem mens fuit Carolo Magno, sapientisi imo 'rincipi qui in Capitularibus lib. I. c. i.&a r jussit eorum, qui assa ros ordines accedunt, fidem flavitam diligenter discuti,& sic demum eos ordinari. Pari pietate zelo religioso gloriosissimi Reges Daniae, a tepore lucis Ev-- , angelicae divino munere restitutae, laudatissimas sanctiones Ehia publicaverunt, de eorum , sacrum ministerium assectant, istam , praevia probatione, eaq; non semel tantum instituenda, sed De pius iteranda, utpote Christianus III in Ordinat Eccles Ann. e io, in Articulis qui Ripis approbati sunt Ania i sinet nec non Christianus V. Recellis sui lib. I. Et sane jure meritoq; requiritur in suturo Scriba secundum doctrinam Apostolicam Ebr. V. a. L 3. I . ut qui alios doccbit, ipse haud opus habeat de Locin Ebr. mι addiscere elementa quadam loqsiorum Dei, aut lacte indigeat, T. I a. q. qitod infantium est, aut ne ipse sis inveniatur i. e. ingenio expli- dc moribus infans, imperitus, cimprudens, qui in negotiis catur.
se pueriliter gerat, veluti sumitur haec vox Rom. II. O Luc. X. 21. Eph. IV. 4. Sed ut λει sit, siJe quod idem est α -
Γ Σ. Tim. III. 17. ut solidum cibum, cum ipse concoquere, tum aliis praebere possit , utpote qui studio Mexercitatione quandam ξιν sibi comparaVerit, non consuetudinem vel assueta tudinem, ut Vulgatusti Erasmu perperam reddunt, non Vers Germ. Socin. onhtit; sed habitum, quidem talem, qui definiente Galeno est Horio κώ δ γ, cujus beneficio jam habeat - - λυα ,γν οὐρονα crest: κρια καλῆ τε - κακου i. e. sensus exercitatos ad discretionem boni is mali, nempe non exteriores sensus, sed interiorem illam intel
ligendi & judicandi facultatem, quae αἰρηρος dicitur Phil. i. q.
56쪽
eamque bene confirmatam, ita ut verum a falso, reettim Ib obliquo, bonum a malo expedite discernere valeat. Quomodo vero vi gerere debeat Scriba, quando Jam praevia hujusmodi ji illa δωυμα α,tum in do strina, tum in vita ἰνέγκ Ho' judicatus, de ad arduum atque sanctum illud munus admissus fuerit, id postmodum in praedicat expositione docebimus. XXIV.
Prodicis ui Ubjecto aria explicato, ad praedicatum accedimus, quod in se in hac di Vina Servatoris sententia subjecto nostro adjungi - 176tra tur, nempe quod ejusmodi mu G sit similis Patrifamilias
tit: amq; etiam significationem admittit, Ut Exod. II. i.
nemo eripis eam l. I. I. I Nn d N, beatus vi usquis , Confer Exod XX ro. XXVI. 3. Esa. XI 26. &c Ebraismum observarunt interpretes meliores, Beza&Piscator cuipiam Patrifamilia , Luther ivcms au Dater Diod uir patrondi casa quos etiam versiones Hispanica Gallica, Belgica, Vernac. Eu et ca sequuntur, sentum lectionis Ebraigantis bene exprimentes. Frustra Vero Vocem hominile
retinent Vulgariis, Castalis, Tigurini Tremellius Anglus Sed neq aeditus Ebraicus eam omittit, Vocem n lN adhibens neq Syius, Arabs, Ethiops terna interpretes, quidem
genium linguarum orientalium secuti Veium in lingvis occiden.
57쪽
cidentalibus vox illa μ' est , si alio sensi se matur , quam eo, quem modo signavimus Vocabulum snu nudi οδω ι Scriptores sacros Ε σωζον m respondet Ebraeis vccibus v r 2 7 , quaeri in textu Ebraico Matthaei h L extant, in V. Porci T. Exod XXII S. nec nonJud. XIX. 22.23 ubi redduntur per κυφον μολιο i quam locutionem etiam in . . repertam Marc. XHI 3 s. non mere Hellenisticam esse scit eo sensu, quo novae dialecti patroni somniant sed etiam Graeco scriptotari profano usurpari, docet Seb. Psochenius Diatro s. Desig nat Vero id nominis Patrem amilias, quomodo h. l. a Hierony- O , Vulgato , Tigurinis, Calvino Castaliones, Bezavi Piscatore redditur sed talem, qui etiam Dominus domus existat,
ut Erasmo observatum est. Nam id vult tum Graecae vocis ira tiva vis, tum Ebraicae, quae huic respondet. Idem suadent interpretes, Syrus Ni Arab T a m Waethiops, qui omnes dummum domus repraesentant, sicut de Diodati supra laudatus, melga em Der dc Dur s. 'eliquae vcrsiones fere Patremfamilias heic designant, ut Lutheri, folia escen , Socin Germ. Maiae teri Hispan unpadre defamilia, Gali uti per de famille, Vernac.4 Suec. ilion de I praeter Latinas jamjam allegatas si Persicus interpres vocem adhibetqUM notat Oeconomim, Anglus habet an housholder. Quae in Q S mterpretamenta Graecae Vocis emphasin non exhauriunt iii Chyin mgenes existimat per ο,δε- intelligi ipsum Christum, cu jus aemuli esse jubeantur Apostoli, alii Q in regno coelorum V qt Scribae futuri Verba ipsius haec sunt comm . in h. l. tuo mili Pa
viam qui similis dicitur alicui, alius sab eo, cui dicitis ilis tyi fami erit quidem qui doctus est regno caelorum scriba, qui dicitui similis sidaliae ab hoc Patrefamilius, qui profert de thesaurosuo nova vetera. Vide igitur, num Paterfamilias fori sit ipse Iesus pro ferens de thesaurosuo juxta dootri ita oportunitatem,πον quadamstiritualia, qua semper ab ipso renovantur in interii justorum homine, qui, ipsi semper isdies renovantur. Vetera verὸ,qua per iteras insculptasunt lapidibus, layideis cordibus veteris hominis, ut compa atione litera o costatione Spiritus divitem reddat Scribam, qui doctus est regno caelo um,
1-ciat ipsi unilem, donec disicipulussuerit ut Magiser c. Nec ab
58쪽
E Hiera liulare videtur Hieronymus libin comm in Matth ad h. l. mus ad instructi erant Aposoli S/rib eo notarii Salvatoris , qu verba filiis h. l. praecepta ignabant in tabulis cordis carnalibus, regnorum carie sium sacramentis , is pollebant opibus Patrisfamilias ejicientes de hssauro doctrinarumsuarum nova vetera. Idem sentit Hilarius in Matth. Item Hila can. XIV. Non turbis,sed disciputis est locutus, intestg ntibus paraus rabo is dignum iesimonium reddidiici ipsos scilicet seu Patrisfami ias nomine sibi coinparans, quod doctrinam de thesaurosuo novorum Sph4tus Sanctio veterum sint adepti. Vertim sicuti nillil cogit, ut Patrisfamilias nomine ipsum Christum indigitari statuamus . cum dici possit generalis sententia, qua poliolis Doctoris Evangelici munus declaratur, per parobolam a Patre familias quo
vis desumptam ita neq; quidquam est , quod magnopere re- Nihil pro ptigia et quin credere liceat Christum se quoq ui generali hibet illud nomine Oi εσποτου complehendisse, rapostolos suos aliosq; admutii. Ecclesiae Doctores ad exemplum suum imitandum hoc pacto
invitaste Videantur, qua supra dicta sunt, quando connexionem horum verborum cum antecedentibus ost dimus III. Sane non insolens est, quod Christus parabolice coi, αδεσποτης Vocetur in Scriptura, ut Matth. X. et s. Luci XIII. as imo ipse Deus Pater Matth. XIII. 27. XX i. XX 33. Luc. XIV. i. Alias id vocabuli quemvis Patremfamilias ignisi a Matth.XXI v. 3. Marc. XIV. 44.32 Luc. XXII. Q. XXV.
Wh ue GMδες ' tribuit Christus, quod depromat e thesau
Atinis O . QVa&Vetera. In fontibus est verbum is,
quod licet interdum violentam expulsionem notet, ut Matth.
I . tamen & ejectionem non invitam significat Marc. l. . Lia . , II. s . . . imo quamlibet emitti nem is actum quemvis o ferendi, sive denromendi rem aliquam. ut Matth. XII. o. os ubi idem est quod προέερο , eluti locus parallelus Lucae x I. s. ostiandit. Respondet Ver apud LXX. Senes Rs'η ς vel Eb i ta P irat XXIX. 16. ubi de eductione rerum in cy immundarum e Templo sumitur; sic ritisdem Verbi partici-
59쪽
quarb. h. l. extat beralteri Verbo ri UExod. XII. 33 ubi de emissione israelitarum e Ropto accipitur: vel verbo in Hipi Eccles. HI.6 ubi Opponitur τῶ λ , quod in Hebraeo est VI . Hoc autem loco Ecclesiastis repraesentat actum proferendi penu, distincitam abaetii recondendi, sive altervandi , quandoquidem uxorq; in bono Oeconomo vel
Dromo-condo requiritur. Qua de re supra monuimus . XXII.
Illud verbums.l Syrus reddit et depromit, Arabs duacet, Asthiops& Persia prosi, rigur Castat Tremeli depromit, Luth. her fur tD, Diodat iraefu r. Unde vero tac noster οἰGδεω ς' id in textu indicatur per Vocem α 8,quam etiam supra explicavimus eodem paragrapho. Et clim duo significata habeat hoc vocabulum , ut eo loco docuimus, nempe rei in poste tum reconditae, Joci, ubi res ista recondi tur: quaerillar. quaenam harum significationum huic loco a pruriaxime conveniat inespondemus, tametsi neutra heic alienari diciose aut incommoda videatur, tamen no praeferre posteriorem L fguis amiam, qua χθω, penus sive promptuarium designetur ita ut h. l. Christus indigitet cellam sive repositorium, ubi Varia&multiplicia eduliorum genera a pri sente Oeconomo, oportuno
indefell,studio congesta recond: ta sunt, suo quaeq; tempore inde in familiae usum depromenda. Nam cum nova tetera, quae sequuntur, sint ipsis res reconditor, ipsi cibi ac edulia variaci potiet per thesaurum diversum quid indicari,
nempe loculum, ubi eae res congestae&asservatae fuerunt. Et
sicut voces, quas Interpretes, Syrus, Arabs, dithiops, Persa, Vulgatus, Tigur. Beza d remellius, Diodati, Hispanus, Gallus, Anglus, heic adhibent, utrumq; sensum admittunt: ita posteriorem nostram significarionem singillatim exprimunt.
Castali operistromptuarium Vernae Ver in marg. Mammer oes: cideri Sureici, atabulidi eamq; hei alteri praeponenda in censent M. Grotius , eZa Heinsitas , Pascator rad. Contaen ad h.' Quo sensu etiam Graecam Vocem profanis Scriptoribus, intinam thesauri autoribus Latinis usurpari docet Glotius ad Matth. I, 3
60쪽
sO XXVI. 7 a di torno quamam sint res, quas ex hoc the auro depromitto. veterasita Vnus Paterfamilias, docet Christus, nempe omα λαιὰ sis nova ae etera. His vero vocibus, sensu iterat proximo , repraesentatur Varia ac multaplicia ciborun Meduliorum ne .ra, qua alenda familiae idonea sunt laccommodata, partim recent a partim Vetera diutius servata, prout unumqv q ro 'cisiis. Ozkim magi prod: ne aut delectare aleat. Sic Sponsa Cana
nuces novas, Veteres Syrus p T Nimitare tera. Ubi nomen ad quod generali sensu notat quicquid in re quapiam eximium, nobile, excellens Lexquisitum est, commodissime Mercero judice per delicius verti potest, ut Deut XXX lII. 33. Is non recte voce aliqua speciali h. l. redditur, siVea LXX perinices, sive a Syro simul ac Ethiope, Casta honeri Tigurinis per poma, cum rectilis per generalem notionem fructus explicari posset,sicut Cant IV s. ' hanc vocem sibi conjunctam habet, & praestantisismos ac delicatissimos fruetus designat. Unde rectius Arabs reddidit ni PS INyM Jructus arborum,Junius fructu pretiosis
Diodati delicied'oguisorte, inuove eiecchie. Intelliguntur enim
heleliterati sensu fructus delicatissimi & nobilissimi , inuidem omnis generis, tam recentes, quam Veteres, qui a non sa in gratiam sponsi servari potuere. At sensu figurato desist-nantur, Interprete Theodoreto, ad h. I pnecepta Veteri si Novi Testamenti, quae Sponsa se depositi instar custodivisi. dicit. Quapropter etiam Theodoretus huc applicat nostia ζ- να- -λου ex hae Christi parabola. Nec aliter Gre oritis
Magnus in Expos'. l. omnia poma nova cretera diled Osu Si se ferrat quiasi Nori Tes Ecclesia C ibssica recipit, ut metu nouisViliat se petas veneratur, ut norum per in iis acrisi iis a no-hbus per spiritum intestigat, in novo scilicet Chrisum venisse conraud ns, in petera autemsemper venturum exstinans Chaldaeus vero