장음표시 사용
161쪽
f. 69. Converso est Voluntatis regressus ad Deum. s. v. Tenemur statim post peccatum converti ad Deum D. In peccato immorari contra Naturam ex s. 68. par. In peccato immorari idem est ac immorari in recessu a felicitate ex f 67. par.2. Recelaus a selicitate idem est, ac recessus a Deo ex s. primae Pariis. Ergo tenemur post peccatum statim conveni ad Deum. I. Conversio ad Deum non obtinetur, nisi Volunt omnes omnino paulatim abstrahat facultates a creaturis. D. Conversio est Voluntarius regressus mentis ad Deum ex=.69. Pandi. Mens non conVertitur ad Deum , nisi prius voluntas atastrahat cognitionem a Sensatione , ab Apprehensione , ab Attemtione , ab Analys, a Profunditate ex kay. , & antecedentibus P. a. Ergo Voluntarius regressus inniis ad Deum non obturietur , nili voluntas omnes omino paulatim abstrahat facultates a creaturis., qa. Compunctio est taedium ex intuitu sceleris commisi cum intuitu pcinae, Vel omisionis boni cum illo conjunctae,
a Deo : sed etiam in hoc a sua Felicitate recessu demorari . Omnes enim asiones suas Natura ad suum finem vult dirigi, & ideo manere in peccato idem est ac tenorem , cursumque actionum ad finem tendenis eium, intermissum non resumere. Sed ut hare melius intelligantur, ex. Ponere conabimur quintam , quae ad conversionem attinent. I) Distinguenda a conversione compunctio , juxta sententiam Divi 'Augustini et Comptinguntur , Ied non convertuntur. Probe dipnoscere quid sit dis minis inter conversionem, & compunctionem, maximi momenti est. & maxime ad bene vivendi rationem utilitatis . Compunctio non est quidem converso; stis solum stimulo,& adjumento esse potest, ut quis facilius convertatur. Potest, inquam . compungi , & quamquam vere compungatur, nisi in actus posteriores, ad quod veluti aperuit omis os , descendat, nullius erit utilitatis compunctior imo majoris indura. et ais causa , S senescendi in peccato ibi et esse ut plurimum . Sed ut haec clariora fiant , opus est ante exponere genesim compunctionis , ut signa , gradus, discrimen a conversione, dignoscantur . Anima convertiis tur ad creaturas .ob persectionem aliquam , quam in ipsis aspexit r intuitus peritationis gignit voluptatem , quae incit, ut natura sicilitate
162쪽
majori seratur ad creamram ; in quo, ut in prima Parte adnotavimus, situs est affectia , usquedum voluntas per suas facultates accedat quamproxime ad objectum , ut, ipsi , vel ejusdem ideae inhaerendo , se tuemagis, & abunde de eo pereipiat voluptatem. Ita assicitur Anima, s solue in novo quodam veluti statu collocat etiam , quin advertat . In
aversione a Deo, conversione, amplexuque ereaturarum radit, & ree
dit a smplisi , obruitur compositione ; S. animus , e dispositione, & habitudine percipiendi voluptatem ex contemplatione Dei, in quo Amoe Dei consistit , comparatum se sentit . & pronum jam ad percipiendam
voluptatem e creaturis, in quo consistit Amor creaturarum . Postquam anima. perficit precatum ; seu actum, quo se movit in amplexum creat.
turarum , manent adhuc in nobis , & in phantasia nostra, scut ideae.& vestigia rerum materialium , sic & proclivitas , & potentiarum n strarum in objectum inclinatio , quae nobis animadvertentibus, & sp ε antibus alia , perseverat , Sc agit in nobis . Quoniam spiritus illinseruntur, si non omnes , certe pars eorum nonnulla, quo aliquando urluptate duce se contulerunt; hinc ob nimium affluxum redditur nobis, excitatur ex se quandoque illa idea sine vi ulla, aut imperis volun.
tatis. Haec de γ si , & affectu peccati , dc quomodo habitu perma.
neat in nobis, leviter attigisse sit satis .
Quod si cum idea voluptatis, & rei expetitae obiicitur, sines idea
aluuius mali, quod ex amore illo oriatur, sive ex iis, quae audivimus, aut legimur; , fit obvium oculis aliquod amissum bonum , vel aliquod malum , quod nobis ipsi comparavimus, vel potius quod est intrinsecuin
actioni, a natur 's abhorrenti; sicuti ex objecto sensibili oritur voluptas, ita ex us ali, sive alicujus boni amissi trilium : & fit v
4uptas amaritiei commixta ' & in eamdem animae veluti partem , inquam est illapsa voluptas, subit simul taedium , 3c velut pungit suo ma rore animam, unde nomen compunctioni. ortum fuisse credo. Quantuetas,& qualitas compunmonis pendet ex quantitate, vel qualitate amissi honi . mali comparati, quod objicitur. Quodlibet scelus grave no. cesse est ideam alicujus damni gravis sibi conjunctum habeat; tum quia per peccatum natura hominis in naturam bruti degenerat ; non enim amplius , dum est in peccato , intellectu utitur , Ied manet in humili phantasiae magis, aut minus cultae per Attentionem , sive per Analysm, sive etiam per ipsam Prosunditatem ; tum ob nimium a felicitate reis cessum , in quo est per peccatum ; tum denique ob veram , Sc positivam infelicitatem, in qua sta esse reperiretur , s, dum lueret creaturia longe a Deo , ex hoc empore exiret Anima , scilicet , e commercio Nundi hujus adspectabilis, ex hac rerum vicissitudine, quae muta est. ει origo sicut pereipiendi multa, de successive varia bona, sic non ain
percipiendi m iam uiselicitatem , stilicet recessiim a Deo. Nihilomimia
163쪽
Anima , e cognitione actionum suarum non semper compunctionern Percipit, nec semper compunctionis quantitas est eadem. Qui enim fertur ad amplexum smisibilium, & ad sionem creaturarum, non id agit ex intuitu mali, sed sub intuitu boni,& donec in ea perdurat creaturae cognitione , cujus respectu illi adhaesit , tantum abest , ut doleat , ex legibus Psycholosiae, ut potius voluptatem concipiat, & appetitus rem iterum degustandi surgere non rei et . Tune experiri aliquid incipit in se tarilium , cum experpiscitur , & ad ideam mali , quod prope stat, intendit oculos, vel si ideam mali nullam habuit, cum quis eam sιν gerit, Vel excitat ope librorum , aut ope praedicationis, adhortationis M. Quantitas taedii pendet a quantitate mali, quod objicitur . Haec autem diversimode fiunt pro rerum diversitate , quae talem intuitum comitantur . Potest malum esse maximum , sed non in omni sici magnitudine Percipi, vel prae profunditate , bc magnitudine ideae, quam Passio impressit, vel quia idea mali quantitati ipsius mali non respondeat. Hinc primo ad excitandam in aliis , aut in se ipso compuninonem V eo vividi orent , & ampliorem ideam mali debet sibi proponere . Hanc ob causam mponi sblent, ut meditentur, quae vulso dicimus pertinere ad Viam purgativam, & Eccletia initio anni Ecesesiastici, ut peccatores 'ad
Veram conversionem disponat , meditationem Iudicii . & malorum omnium, quae ipsuin comitantur, proponit omnibus , ut compulicti sa-cilius viam Domino praeparent, conversionemque suam perficiant . Huc pertinent scelestorum supplicia, recessus a fine hominis, paenarum aeternitas , malori, qxia potis est , luce, M aptioribus imaginibus earundem explicatio, & meditatio . Ideae hujusmodi licet , aut taedium , ct quandoque tristitiam, vel etiam moestitiam eam so peccato ais rant , non ideo Anima conversa est ad Deum , scilicet Deo conjuncta, λ ab omni penitus creatura per . affectionem separata; scit adhuc mor ri potest in Phantasia, in qua, ex conjunctione mali, vel boni amissicum peccato, se dolore sentit, & taedio assici. Ideae mortis, paenarum aeternarum , &c. non sunt sipra mentem, sed sub mente ; ac proinde compunctio originem ducit non a Deo immediate, sed a creaturis; ac proinde , etsi mala non sit, cum disponat Creaturas i ad accessuri ad Deum conversio tamen vera non est ;.quia non iungit animam ipsi Deo; conjunino mali cum peccato solum id agit, ut magis disponat
animam ad recedendum a peccato . Anima, quae sertur natura sua ad voluptatem , & resupit taedium , Wre a sensibilibus rebus, & a peccato moveretur , si taedium non apperciperet mali, quod objicitur , & est cum ipsis confii sum, ac mixtum 1 imo cum maius repraesentetur malum prae V luptate , seu prae bono sensibili , majus ideo voluetate taedium ;& pr Pterea prae multitudine doloris a voluptate peccati sacile removetur amma; ae proinde sicile poterit facultates suas a peccato abducere,
164쪽
i. s. Qui alium compungi desiderat, ideam mali, vel bo
ni amissi ex culpa sua excitet ex s. antec. q. 7 . In compunctione Μens non intuetur Deum. .
D. Compunctio est taedium ex intuitu mali , vel boni amissi propter scelus perpetratum ex s. 72. Ergo in simpluci compunctione mens non intuetur Deum.
f. 75. Simplex compunctio non est Couversio. D. Conversio est voluntarius regressus Μentis ad Deum ex s. 69. par. 2. Per simplicem compunctionem mens non est conversa ad Deum eX, A. par.2. Ergo simplex compunctio non est Conversio .
f. 6. Anima natura sua facilius ea refugit , ex quibus taedium percipit, quam quae voluptatem ipsi creant, ex P chologia Empyrica . f. 77. Compunctio medium est opportunum , ut Anima cum facilitate avertat se a peccatis: bc quo major erit Compum Etio, eo secilius ab iisdem se avertit. D. Anima facilius ea refugit, ex quibus taedium percipit , quam quae Voluptatem ipti creant ex s. 69. p. a. is compunctione Anima taedium percipit ex seelere commuib exf. a. par. 2. Ergo ComPunctio medium est opportunum , ut Anima cum facilitate avertat se a Peccatis . Secunda pars
f. 8. Mens si per Compunctionem a Creaturis omnino avertitur P incipit intueri Deum. T α D. Crea.& paulatim ad se trahere , ut post terat ad Deum. Sed hoc loco necessaria distinctio est, ne compunmonis doctrina causa sit erraris . Licet enim animae compunctio medium esse possit efficacissimum ad evellenis das animas nostras a sensibilibus , & ab amplexu creatarum persem mim, 'ue conjungendas ς tamen esse quoque potest fons , .& origo novi sceleris . Nam , si, occasione taedii ex mali consideratione percopii, anima incipiat se, suasque iacultates a sensibilibus abstrahere na erit compunctio; cum sit initium conversionis ad Deum et Si vero tantum p pter amaritiem, taediumque cum peccato adjunctum velit se a peccaris abstinere, ita ut, illis cessantibus, nolit ; actus hic creaturarum assectum nedum non abrumpit, sed confirmat, ac roborat, quem
timorem se diser se iis appellant.
165쪽
148 DE OFFICIIS ERGA NOI IPSos. D. Creaturas inter, δe Deum non datur medium . Mans enim est aestus Animae, quo a sensibilibus aversa ad simpliciis Iatem convertitur ex ues'. par. 2. Ex hypothesi per Compumctionem a Creaturis omnino avertitur. Ergo conVertitur ad simplicitatem. Vera simplicitas est Deus ex Theologia Naturali ; ergo converritur ad Deum ; ergo incipit ipsum ii
ineri; ergo menes, si per compunctionem a creaturis omniano aVertitur, incipit intueri Deum. . 79. Mens a Creaturia avulsa incipit voluptatem capere
D. Mens si per computassionem a Creaturis avellitur, i cipit intueri Deum ex s. ant. Deus est vera Ρersectio ex The logia Naturali 1 Ex intuitu Persectionis oritur Voluptas ex s. primae Partis ; ergo ex intuitu Dei voluptatem capit. Ergo mens a Creaturis avulsa incipit voluptatem capere ex Deo. - 8o. Si mens per compunctionem a Creaturis avulsa inliaeret Dei , & ejusdem persectionum contemplationi , in ipsa oritur amor. D. Amor est dispositio Animi ad percipiendam Voluptatem ex alterius perlectione ex sy. primae Partis . Anum disponitur ex frequenti contemplatione objecti persecti ex g. 6 . primae Partis . Ergo mens si per compunctionem a Creaturis a lis inhaeret Dei , ejusdemque peisectionum contemplationi, in ipsa oritur Amor. 8 r. Amor Dei est vera naturae humanae conversio ad flanem suum.
D. Natura humana tendit ad felicitatem ex primae partis; objectum felicitatis est Deus ex II. primY partis Ergo tendit ad Deum , ut ex ipso voluptatem capiat eκ7. primae partis. Facultates naturales eodem determinan tur fine, quo Natura ipsa , cui insunt ex I 5. Primae Pa tis. Ergo tendere debent ad Deum, ut ex ipso Voluptatem capiant; si tendunt ad Deum, ut ex ipso voluptatem capiant , datur dispositio Aninuae ad pereipiendam voluptatem eκ Dei persectionibus. Ergo datur Amor . Ergo ubi datur Amor Diuiti od by Coos
166쪽
IURIs NATURALIS PARS II. 10 Amor Dei, datur dispositio Naturae. ejusdemque secultatum ad percipiendam voluptatem ex suo fine. Ergo Amor Dei
est vera Naturae humanae conversio ad finem suum. 6 82. Amor Dei est vera naturae humanae converso ad Deum ipsum. D Amor Dei est vera natus humanae conversio ad mnem suum ex s. praecedenti: finis naturae humanae est Deus
Ox f. s. primae Partis ; Ergo Amor Dei est vera naturae
humanae conversio ad Deum ipsum. . 8s. Conversio ergo idem est , ac naturae humanae re
ditus ad finem, quo ipsa tendebat ex ε. praecedenti, & εα
Iὶ Nescio unde sit orta confusio, quo aspera est , & involuta doctrina tanti momenti, scilicet Conversionis. In primis certum est apud omnes, quod, sicut amor est primum , quod natura percipit, tamquam medium necessarium ad assequendum suum finem , seu felicitatem , ita quicumque non illi adhaeret , nec ab eo fertur , est extra finem , quo natura tendit . Ad assequendum finem , nedum natura , sed Sc omnes ejusdem facultates debent esse dispositae, ac directae, ut in ipso conquiescant , re voluptate perlata consistant : Nam si alio directie sunt facultates , & in adversam partem tendunt, impossibilis est assecutio finis : si versus finem directe sunt , ae dispositae iacultates , ut in illo conquiescant, iam datur amor. Amor igitur sicut primum est a natura praeceptum , tamquam salutis initium , ita & initium esse debet vetae
conversonis , ac norma . In hoc omnes conveniunt , tum Theologi Christiani, nimirum quod vera, ac pei lacta conversici claudere in se, cominplectique debeat morem Dei; juxta hos , amorem supernaturesem seucharitatem persectam ; juxta illos, amorem naturalem , seu Philosophicum . Negare hoc esset idem ac tion intelligere plane , cur amor Dei sit prima lex naturae; cur charitas, seu amor su)er tualis sit prima lex , Ω fundamentum Religionis Christianae. Quaestio est in. modo , & g di hujus conversionis, seu potius dispositionis ad veram conversitonem in cujus inquisitione tot, & tantae suerunt lites inter Theologos ,& adhue existunt ; tamque variae rationes adhibitae sunt ad rem in luce collocandam , non in veteribus quidem . sed posterioribus Ecclesiae temporibus . Si licet . quae sentio , exponere; qui novit animae facultates, &quibus illa agat juxta rectam Psychologiae doruinam , non magnam in hoc reperiet difficultatem. Nam quod compunino id agat , ut revocet
167쪽
hominem a peccato , & moveat multum ad amplectenda ea , quae Deilunt, unicuique clarissimum esse debet, licet sint plures, qui post Lutherum id denegent . Taedium est hujusmodi naturae , ut ab objecto , quod hune affectum gignit, animam abducat i & ideo ubi anima taedium a peccato percipit, pronam se sentit ad illud relinquendum . Quae interna a peccato alienatio , ejusdemque fastidium , licet nequaquam si per se actus ad salutem bonus, & juxta legem absolutam naturae nam
lex , seu natura poscit directe a nobis amorem Dei, tamquam primum , di immediatum medium ad assequendum finem , poscit augmentum cognitionis eius , promotionem gloriae Sc.) tamen quia post recessum a Deo, contrarium suis legibus, eadem natura poscit regressum ,& amorem Dei vult per consequens, ut media ad ipsum serentia adhibeamus :ideoque est inter leges ejus hypothiticas removere, quae obstant: & comis punctio, quae facilem reddit viam conversionis, etsi non sit illud bo. num, quod primario natura dictat, est tamen aliquod bonum, quia re. movet , quae obstant , Jc generat facilitatem , seu inclinationem animae redeundi ad amorem illum, quem primario jubet o Multo minus dicenda malum: Malum enim est actus ille, quo a Deo recedimus . Com. punctio vero licet sit tempore post illum mensis actum, quo anima reis cessit a Deo ' tamen non solum non amovet ipsam a Deo, sed est actus , quo anima fit expeditior ad regressum , & adhaesionem cum Deo , di ideo appellari jure potest actus bonus secundarius , seu hypotheticus, quia actus absolute honus est ille, quo veli adhaere mus , vel crescimus
Potest quidem compunctio suos habere gradus, & Intentionem, re pro gradibus, & intentione potest magis , vel minus absolvere faculta. tes animae ab illigationibus creaturarum ; potest taedium e malo , vesex amisso per peccatum bono perceptum , talem gignere alienationem a creaturis, quae animam removeat quidem ab immersione, vel per sensum, vel per imaginationem in objecto , sed non ab attentione . ΡΟ-test tantam inducere detestationem , ut non solum a contactu , Vesadhaesone sive per sensum , sive per imaginationem abhorreat, sed etiam
refugiat apprehendere iterum peccatorum objecta: evitata occasione, n
dum refugiat ipsi studere ope attentionis , vel cuilibet eiusdem partione reflexionis sed etiam abhorreat a minima quacumque partae ejusdem . Hinc est , quod omnes expediat iacultates ab affectu , & a laqueis , quibus fuerit irretita, Creaturarum, & peccati . Quae omnes saeuitates utpote multitudine constituentes aflectum , cor appellantur , &quia communiter harum facultatum nomina & iunctiones ignorantur , ustato nomine cordis contritio appellatur, ac si omnia cordis ' a conterantur : quilibet enim facultatis cognoscitivae affectus est quoddam vinculum , quo ipsa voluntas, quae eam dirigit, adhaerendo creaturis tu
168쪽
IURIs NATURALIS PARS II. et st
ligatur iisdem. Quia si mens se expediat per summam compunctionem .
ab omni affectu creaturarum , cum supra profunditatem constituatur, ex
dictis , ubi de cultu mentis egimus 3 impossibile est , ut non incipiat inmeri Deum, & cum intuitu Dei quamdam ex ipso non apprecipiat voluptatem ex ,. 3. primae partis. Hinc , impossibile est dari veram , ac summam compunctionem line initio alitatus divini amoris , praese tim cum anima non possit sine amore consistere.. illis ergo semper mihi visa fuit quaestio: an , ptaeter veram , summam, & universalem. compuncti ein , requiratur aliquod initium amoris Dei ad attritionem . Quod si de gradibus. infra summam compunctionem semio sit ' sicut, s ne initio amoris divini ipsam consistere , clarum est cuique ; ita evidens est , non ab omni vinculo peccati , & affectu ejusdem , cum in ta mentem sit, solutam esse, ac plane liberam.
169쪽
De ossiciis erga alios. CAPUT PRIMUM.
De Fundamento Societatis naturalis , scilicet de Societate Conjugali.
r. A Ctio humana est astrum smpilatum aggregatum , seu complexus a facultatibus hominis procedensti alicui determinato sini respondens, seu approximans si).
r) Actio humana est, quae procedit ex facultatibus Homini propriis Intellectu, ac Libertate, quae communiter appellatur Voluntas. Cognitio , uti supra dictum est Protegom. g. , dividitur in Memoriam , Fhantasiam , Intelligentiam dici ab diversis junctionibus : ita quoque V Iunias . Facultates corporis, quae ad actionem saepe concurrunt, non Hominis propriae sunt facultates; nam communes cum Brutis . Nec dicenis di actus Hominis interni motus , aut actus, in quibus sine Libertate subest si,
170쪽
3unis NATUR ALII PA Rs III. is
f. 2. Aelio moraliter bona est , cum accedimus ad Deum
g. a. Haec . autem dividitur in Perseitam , Bonam, uec Licu
tam: Actio humana tunc persecta est , cum omnes motus , seu actus simplices respondent fini a natura Volito. . Cum vero omnes actus ad finem a natura volitum
dirigimtur; & praeter intentionem aliquis subrepit defectus, vel in velocitate, vel intentione, vel quantitate, actio ducitur Bona. f. 5. Cum actus anquis, natura sua inordinatus, ingreditur, tamquam medium naturale , actionem , quae natura 1ua accedit ad Deum, eoque animo peragitur, ut mens accedat ad
Deum; Aelio tunc Licita dicitur I). V 6.
Intellectus, sola sine cognitione facultas agendi , seu spontaneitas . Et cognitio 1 blet multis illibus in actionem confluere : percipit , vel pr
ponit Objectum , enumerat notas , quaerit viam , qua compos fiat ejusdem, confert quandoque eum aliis, providetque ex eo veniant damna, an utilitates. Cum ergo Voluntas, seu Libertas, motibus suis erga e gnitum objectum, aut omnes hos actus, aut quosdam sequitur, ut adis
haereat objecto, cujus indicium manifestum delectatio plena , & inti. ma, ) time dicenda Actio Humana: Nam delectatio plena,& interior,
loquor de delectatione interiori Animae, non de ea , quae ex pura repraesentatione oritur necessario in phantasia, in non est aliud, nisi accesius Voluntatis ad cognitum objectum , dc ad uesio eidem, & ideo tune plena est , completaque Actio Humana; quia si objecto cornito Libe ras adhaeret, tota anima adhaeret, quae in duabus his lacultatibus, Cognitione , & Uoluntate, subsistit. Semper Anima ex repraes entatione boni percipit voluptatem , sed eum voluntas cognito bono ad ret, illi veluti unitur, & tamquam proprium , sibique intrinserum contemplatur ideo per consequens plena in ea, & intima delectatio. et in Bonum ex integra causa, ait effatum commune, Malum ex quocumque desectu: quaevis enim amo manans ex activo principio, habet suum naturalem finem ; nam actio cum sit motus , naturaliter fit , ut Pr eam operativa facultas aut accedat ad objectum, aut recedat ; quod non cosnoscat , tunc actio utpote mere physica , ut in rebus inani. mis, est i pontanea, non voluntaria , ideoque non Humana. Voluntas p via ratione agere debet; & ante noscendum quae sit naturalis acti