장음표시 사용
91쪽
74 DE OFFICIIS ERGA DEUM. vinisque attributis , obtinendum prius rectum judicium ; in
obtineatur rectum judicium, debemus prius eis ingerere veram Dei cognitionem, quae ex Theologia Naturali involuit exulantiam: ergo Atheos, ut Dei exillantiam fateantur , adtigere pro viribus tenemur.
q. 86. Rudes hic, seu ignorantes dicuntur, qui etsi Deum existere cognoscant , rectum de Deo , divinisque attributis judicium, vel de aliquibus saltem, non habent. q. 87. Ignorantes, seu Rudes instruere ad divinae gloria
D. Gloria est consentiens laus ti honor recte judicantium ex l. 8st Laus divina est rectum de Deo , divinisque attrib tis judicium, signis exprelliam ex g. 82. Rudes de Deo, divinisque attributis rectum judicium non habent ex g. 86. Ε go non potest ab eis obtineri laus, Ze honor divinus. Ergo
quire possit, cum non valeant, aut semper, aut omnes cognoscere Dexpersectiones, voluptatem eam , qtiam ipsis negat Imbecillitas propriae nais tum , haurire possunt in contemplanda dIVinarum persectionum Imagine, quam res externae exhibent, aut ex cog tationibus aliorum, zliteras,
Voces , vel per sgna intinctis , ut sic Isis divinarum persecti numsepitae, latita que e citentur sine molentia , aut In contemplandis. qta se passim objiciunt , ereatariam remm persectionibuSontImum Inrobis gaudium intendatur. Aliorum de Deo , di imique attributis iudicia vocibus, vel aliis fgnis exina, si rim nostris congruunt, sensum ,& -s illitatem mentis no uvant, & in hac ipsa congruentia , nova animain nostram voluptate ' dunt . Si illustriora lint iudicia , & plures exprimant persectiones, quam nostra, augent In nobis sne labore cognitionem Dei, ejusque attributorum ' Gloria Dei cumst consentiens laus, & honor recte judicantium hominum . mentem n strain, ouae imbecillis est,& propterea dubitationibus obnoxia , contirmat,ae roborat. Ex his , & aliis rationibus, quas brevitatis gratia omitto , intellinitur, Gloriam Dei, Laudem & Honorem magis ad nottiam conterr selicitatem, quam ad persectiones in Deo , aut voluptatis In Iplo Incremen tum. Η e etiam apparet, quam innatum si homini , ejusque nati I, quae unice felicitatem appetit, ingenitum , Gloriam Dei qiiaerere . L gem igitur hane in visceribus gerimus ipsius nostα naturae, nec potet tirutum amovere, aut excutere, quin s mul excutiat, amor' Amorem Dei, di cum Amore sopitum appetitum verae selicitatis .
92쪽
7URII NATURALIS PARSI a sortiori gloria divina . Ergo ad promotionem Horiae dise rudes instruere . .
d8. Sicut qui alterum amat ejusdem persemones dirci
movet ex s. 73 ita etiam imperfectiones ab ipso pro vir bus longissime abesse cis
tum sive protinum, sive natimi quo
non solum curare solliei h n. . in x qui amat,
quisitione intellectum homihi, es ut 'i' ''eui. -
quocirmque objecto omnes petation rum releetere .in Vςilet iterum , atque iis
93쪽
DE OFFICIIS ERGA DEUM. . 89. Ignominita est sinistrum de persectione alicujus judiacium, seu potitas est judicium de imperfectione. q. 9o. Vituperium es: judicium de imperseetione alterius
yx. Contumelia est judicium de impersectione alterius signis externis expressum. q. sa. Infamia est consentiens recte Iudicantium opinio , ver Dis, aut signis expressa de imperfectione alteri . f. 93. Ignominia, Vituperium, Contumelia, bisamia sunt Imperrectiones Accidentales , eaeque extrinsecae . Demonstratio patet ex s. 83. f. s . Qui Deo impeisectiones perfracte appingit, Blasphesanus dicitur.
5. i alteri perfectiones soli Deo proprias, perfracte appingit, etiam Blasphemus est. D. Qui persectiones, soli Deo proprias , perfracte alteri appingit, unitatem Dei negat, ex Theologia naturali. Haeci est Dei imperfectio. Ergo impe iones Deo perfraete animcit . Qui impersectionem Deo perfracte appingit, Blasphemus incitur, ex s. praecedenti. Ergo qui alteri persectiones soli Deo proprias perfracte appingit, Blasphemus est. f. 96. Blasphemia est imperfectio Dei Accidentalis Extrin.
seca. Demonstratio constat ex 83. 97. Blasphemiam pro viribus eradicare tenemur. D. Qui alterum amat, sicut ejusdem persectiones promo. vel , sic etiam imperfectiones ab ipso pro viribus arcer, eκ88. Tenemur Deum amare tota mente , toto corde , o
nibus viribus ex- o, 71 , qa . Blasphemia est Dei impeIsectio accidentalis extrinseca ex νε . Ergo Blasphemiam
Pro viribus eradicare tenemur.
98. Impius est, qui aestiones suas ad Religionem, seu p . tius ad pereestiones divinas , habitu non componit , uado Dei ideam e corde expellit. . 99. Impius ergo suis operibus persectionibus divinis
I. Ioo. Impietas imperfectio Dei extrinseca est.., ιο I.
94쪽
ro I. Impietatem eradicare pro viribus . tenemur. m. monstratio patet ex s. 97todi. nlus est animi servor , quo alterius perfectiones promoventur; vel ubi facultas deest, saltem ades e vehemeniatius desiderantur ; taut etiam imp ectiones arcemur , vel ubi seculta deest vehementius abesseidesiderantur. Nio- zelus est animi servor, quo alterius eris i Inatio, nonor, Gloria promoventur , vel ubi se Lias deest, adeste ardentius desiderantur: sicut etiam est antimi' servor, quo alterius Ignominia, Vituperium , Contum lia , infamia arcentur , vel ubi facultas deest , ardentius
Orcere desiderantur. g. ros. Animi servor oritur ex intentione inestrum ; Ze ius vero ex intentiope Amoris. Io F Tenemia gelo divino commoveri. n. alterum amat, debet pro viribus persessiones pro . movere exm f., sicut impersectiones arcere ex s. 88. , ac
proinde debet ejusdem Laudem, Honorem, Gloriam promo. vere ex g. 8 ., sicut etiam Ignorniniam, Vituperium t Co tumeliam , Infamiam arcere ex s. 93. & 88. Tenemur maj ri , qua possumus, intentione Deum diligere ex ra. Ex intentione affectuum , ac proinde amoris oritur animi servor
ex Ioa. Ergo animi servore debemus perfectiones divinas promovere; sicut impersectiones a Deo arcere ; Animi feriavor , quo alterius gloriam, laudem, honorem , existimatio nem, hoc est persectiones promovemus, sicut animi feri or, quo alterius imperfectiones arcemus, dicitur Zelus ex Lioa. Ergo tenemur gelo divino commoveri si) . CA
i Cum Deus diligendus sit omnibus viribus , & vires oriantur
ex spiritibus, omnes ideo vires, seu spiritus in affectum unum colli pendi. Hi porro spiritus cum sint ignea quaedam materies, & serum lcens in magno affectu coalescens, quemadmodum certe esse debet juxista naturae legem superius expositam a. amor in Deum ; fieri nequaquam eotest , ut animum non accendant, & inflament; & ex conis sensu, qui inter cor , di animum intercedit, cor etiam praeter moremeau. .
95쪽
deservescere, & MVum quemdam debet ignem concipere ex aestu tinguinis , cujus sedes , & caput est cor . Praeterea cum amor agat anLmum nostrum , & amoris intentio eum totum arripiat ad contemplandum intente objectum , ad ejusdem persectionis ideam magis augendam, S ad restituend m in pristinum , si imminuta exciderit, avelli ab hoc munere neutiquam potest cor amans, ita ut sentiat se intime commo- . Meri ad eadentem gloriam reparandam, vel met is proserendam . Hinc Zeli effectus sunt vultus, & oculorum aestitatio: interiori enim servore propter necessirudinem cum exIerim: corporis ,partibus in exteriores crumpente simitates , ex. qui s. ma time sentientes , diaphanae, & sese exerentes sint deuii, & vutus emus Zesus in his detegitur. Quois eties affectibus intimis, qui natura. motuque calorem ingerunt interiori cor A, adversum qi3id accidit ,excitari prae caeteris humoribus solet Bitis, di quandoque exum . Ex liae Ita motum, viresque sumiti ideoque cum laesum animadvertimus id , quod amamus, Objectum , Zelo commovemur , & in commotione irascimur . Verum cum ad gloriam se tur divinam Zelus , quia motum hunc exigit natura, nec ipsi pugnat, nullum ibi peccatum': Irascimini, er nolite peccare milibet in corpore nostro humor si ad conservandiim aequilinrium , & cum aequilibrio sanitati inservit ; ita horum quilibet ad bene exercendas interioressunctiones Religionis inservire debet, & a natura destinatur. Sic t
i in Silut in omni eomparatione poni debent duo saltem, qui co ferantur ; ita, mim alterius magnitudinem nostra superiorem intuemur; scilicet persectio excellens alterius, & nostra inferior. Perfectio inserior in comparatione superioris tanquam imperfectio ocidis intuentium exis hiberi solet , licet seorsim constarata persectio appareat, & sit. Ex
qualibet testarsentatione obiecti oritur in anima motus. Hinc duo ex intuitu alterius praecellentiae in nobis oriuntur motus , alter in inferiori , & rationis compote procreatus. Alterius prae nostra excellentia sidi. Bincte consideretur, duas involvit notas, nimirum quod minores nos sim
96쪽
ν ros. Ex intuitu alterius pnecellentiae imminuitur erga
nos ipsos amor. f. Io7. simus, quod maior ille. Haec duo cum nobis ideam sui relinquant.'
sicuti magnitudo alterius magnam in nobis creat ideam , ita parvam ,& humilem tenuitas nostra . Idea quaelibet materialis movet, & sollicitat cor. Nam oum idea quaelibet materialis sit in phantasia i ter Dantasiam , & cor vinculum artassimum , ut Ledus intercedat, non potest ullus esse in phantasia motus , cui non respondeat cor , neque ullium animadvertere pomi inus cordis motum , quin prius ideam 'matea fialem in phantasia ortam agnoscamus. Hinc sicut Idea magnitudinis alterius assicit magnopere cor nostrum erga illum, ita parum, & tenuiter erga nos. Unde cum parte superiori affectuum, nempe rationali oratum habeat directio spirituum ad opera; in qua virium moderatione, ut diximus . . bsistit propth. Animus ; parum etiam , & tenuiter erga
ideam nostr1 ires , ae spirmas diriguntur , unde Imminutio , aut Deo missio Animi ad praesentiam imperfectionis datur. Inclinatio animae, sicut 8c cordis apperitus, ut toties diximus, semper datur ad praesentiam majoris persectionis , datur major animae inclinatio , sicut In corade maior affectiis ' ad praesentiam vero minoris persectionis, minor ani. mae inclinatio, & minor affectus. Cum autem amore nostri semper i
neamur ; quia nostram persectionem semper prae oculis habemus ; Sceohtinua cogitatione nostrarum persectionum , licet exiguarum , adeo a petur idea , ut totam repleat Phantasiam; inde amor nostri adeo ere. scit, ut repleat cor, & cum corde omnes ad se attrahit affectus t hinc
amore nostri undique induimur sicut diploide , & circumserimur ad obis quaecumque sectanda eodem acti amore , Est illecti . Ab impera sectionibus nostris , quia taedium inde 'experiri debemus , contra nati arrianimae, semper oculos avertimus. Ubi vero subit idea praecellentis pera sectionis alicuius , qui extra nos est, demittitur animus . minuitur asinsectus erga nos ipsos: haec est genesis an brum rationalium ex intuitu alterius praecellentis persectionis. Quod si deinde in caecos , confusosque cordis motus aciem intena damus , & quemadmodum ad intuitum alterius excellentiae assiciantur consideremus, Invidiam potius oriri observabimus, & naturalem Anio mi Demissionem, & imminutionem amoris erga nos ipsos cum taedio
percipiemus . Sed satis Empyrica Piychologia , quomodo gignetiae Inviodia, disserit: propterea non est opus de ejus genesi hic loqui. De asse. Etibus superiori* partis hie sermo , ut quae sequuntur, clarius intelligantur, Jc quae praecessere . Satis dixisse, quomodo ad intuitum sienae praeocellantis persectionis oriatur in nobis animi Demissio , & euin demis.sione animi, minor erga nos ista assectus. Hinc juvat postulare.
97쪽
DE OFFIC PIS ERGA DEUM. g. io Interior animi demisio ex intuitu alterius praeeel
lentiae dicitur Adoratio. Io8. Tenemur adorare Deum. Natura tendimus ad cognitionem Dei ex s. adi. Deus est Ens infinite praecellens Creaturas ex Theologia Naturali: Ergo natura tenemur cognoscere Deum infinite praecellentem perseetionibus creaturarum. Ex intuitu alterius praecellentiae oritur animi demisso ex s. Ios Interior animi demissio ex intuitu alterius pnecellentiae dicitur Adoratio . Ergutenemur adorare Deum.
io'. Quo major erit alterius praecellentia, quam intutamur, eo maior erit animi demissio; de quo major erit animi demistio ex intuitu alterius pnaecellentiae, eo major adoratio . f. IIo. Majori, qua possumus, latentione tenemur adorare
Deum aD. Deus infinite praecellit creaturas ex Theologia naturali; Ex intuitu ergo Dei summa in animo oriri debet demis. sio ex s. 1o9. Summa animi demissio est summa Dei adora tio ex s. Io7. Ergo majori, qua Possumus, intentione ten
f. III. 1) Cor demissiun, & humile coram Deo, qui praesens est omniis bus in quocumque loco, oritur ex idea ipsius, seu potius ex approximatione cognitionis nostrae ad Ipsuna ; quam idem magis, aut minus vividam ante mentis aciem constituere possumus. Si vivat in nobis Deus, & magna sit haec idea, fieri nequaquam potest , ut humile non sit. R demistum cor hominis , & quin ipsi se praebeat in omni loco prostiatum. Animi elatio, desinus adorationis, & Dei neglectus quotidianus oritur ex eo, quod rectam ideam Dei non habemus , vel quod ipsam nobis nunquam animadvertendam objicimus. Dei amplitudo , ac infinita potestas, si animum nostrum subeat, necessatio creat in nobis deiectionem animi. Adoratio autem est quidam affectus cordis , qui sponte oritur ad conspectiim magnitudinis: ideo necesse est ignorare Deum, ut non ipsi adoratio praebeatur: imo quo magis c initio nostra accedat Nisectionibus Dei , eo major erit ipsus adoratior minus prolandae adolutionis actus lignum est manifestum vulgaris ideae, & h milis , quam de ipso gerimus . Igitur ubi confusi, dc obscura erit c
98쪽
III. Ex alteriues praecellentis persectionis diffusione, vel manifestatione oritur jucunda animi demisso I . , II 2. Iucunda animi demissio ex intuitu dis onis, vel manifestationis praecellentis persectionis dicitur Veneratio. f. Ira. Praecellens perfectio, quae se in alios diffundit, ti
a spectui alterius subest conspicienda , dicitur Majestas sa)
gnitio Dei , ejusque potestatis, adoratio, & animi demissio erit nimis
remissa; ubi vero veluti sopita, δe abscondita multitudine, & seque ii congerie tricarum hujus mundi, desideriis saeculi, bonorum tempora. lium eupiditatibus, cessat omnino Dei adoratio. Frequens Dei adoratio ex natura ipsa jubetur. Nam ratione duce Deum in omnibus esse,& omnia. sne ipso repugnare omnium animis ingerit natura ipsa. Tune ergo animus me intuetur, cum Deum in omnibus perspexerit. Si Deus in omnibus perspexerit, animus ex ejus majestatis,& potentiae intuitu demittitur, demisis
sus Ipsum adorat. Praeterea Deum tota mente , toto corde., omnibus viribus
diligendum esse natura nos docet. Nil tam Dei amori, dilectioni adversum, quam amor nostri, quo quotidie circumducimur ita, ut omnia propteritos ipses operemur. Ut autem hujusmodi amor imminuatur, & in nishilum abeat, intuitus alterius praecellentiae efficere potest; quae si summa si erit, & infinite distans a nostra persectiqne, sicut totum animum inclinat ad seipsam , se totum avertit a nobis ipsis: unde extingui necesse est amorem nostrum ipsorum . Ut igitur ad amorem Dei asse. quendum propiores simus, praesens remedium est isquens Dei, & divi. nae Iraecellentiae intuitus, ac troinde adoratio.
si in Quemadmodum ubi alterius proponitur nobis persectio, sciis
licet ubi potentiam , vel bonitatem alicujus inundi, dc in caeteros ex. dare eonspicimus, oritur in nobis quaedam aflectus dulcedo , quam appellamus Iucunditatem I ita eum hanc praeter nostram excellere , nec parum supereminere videmus, oritur, ut diximus, animi demissio.
xj In hoc adoratio differt a veneratione, quod adoratio eum sit dejectio animi ersa quodquod obiectum ob excellentem, quam in eo adspicimus. infitionem, potest quandoque conjungi cum timore, qui est affectus tristis; Veneratio vero est illa animi demissio erga objectum illud , quod exctat in persectione , sed cum suavitate , 3c voluptate animi conjuncta adeo , ut ab alterius m Agnitudine non abhorreat, sed potius ad eam animus inclinet. Quapropter cum in aliquo persectionem
intuemur , qua, non ut aliis terrori sit, non ut ipsi nimium, & ad
99쪽
1 Gnemur Deum venerari. D. Tenemur Deum cognoscere ex dia. Deus. immediate
se offert tamquam Creatorem ex Theologia Naturali: Creatio est diffusio praecellentis Potentiae, Sapietitiae & Bonitatis ipsius erga nos ex Theologia Naturali . Εκ intuitu dictus nis , vel manifestationis praecellentis perfectionis , quaecumque ea sit, sive Bouitatis , Sapientiae , Potentiae , oritur j cmda animi demissio ex g. I ii . Iucinda animi demissio est
Veneratio α 6. II 2. Ergo tenemu Deum veneraris I). f. II 5.
nauseam usque perplaceat, utatur , sed potius, ut effundat in caeteros, sed ut communem cum aliis essiciat, denique ut sit obiectum potius Oluptatis, quam taedii , amoris, quam odii; ejus praecellentia minuit quidem in nobis animum , sed simul nos allicit ad eam cum Pudio ,
di jucunditate contemplandam . si Si nulla homines pollerent libertate, eorum actiones necessa. rio sequerentur ductum naturae: & propterea cum natura seratur ad c gnitionem Dei perennem, & ex crebra cognitione derivent Amor,
Zelus, Adoratio, Veneratio, &e.; insallibiliter iii homine sequerentur hujusmodi actus , & reliqua Relisionis ossicia . Cum autem homo sitens, liberum , ideo vi libertatis ei datum posse vel axercere hos actus, vel iisdem adversari. Si eas sequamur actiones, ad quas natura rationis compos impellit , riuic , quia juxta naturae ductum operamur , exequi, di implere legem naturae dicimur : si vero ab eo naturae motu deflectamus, contra legem naturae sunt actiones nostrae . Licet autem verumst vi libertatis esse penes nos exequi quoslibet actus religionis , nihilominus quidam naturaliter oriuntur, nisi iisdem positive restagemur: ita liberum homini figere intuitum in Deum , magis, aut minus mentia aciem in ejus attributa, & contemplationem intendere, unde magis, aut minus vivida in nobis idea Dei progignitur at, ubi semel in eum libere oculos intendimus, naturaliter quidem in nobis oriuntur affectus: ita, si Deum intueor ut persectissimum , di omni creatae rei longissime praecellentem, necessarium est , ut demittatur in nobis animus, & pro. Hematur; & quo vividior in nobis fit haec idea , quoque frequentius excitatur, eo magis devolvitur ante illum cor nostrum, & eo frequentiori cultu prosequimur. Idem dicito de omnibus aliis affectibus. Hinc ex eo , quod tenemur Deum cognoscere, sequitur teneri , ut eum ado remus , ac Veneremur, nisi vi ab inseriori parte oriunda cohibeam
100쪽
f. I i5. Amas humanus tunc Persectius est , cum potentiis internis externae respondeant sa). q. II 6. Tςnemur astas persectos elicere erga Deum. D. Fais
assectus, qui naturaliter ab intuitu Dei nascuntur . Praeterea etsi omnes infinitae Dei persectiones in una ipsus simplicitate contineantur, & Dei idea ipsum tanquam Ens persectinimum repraesentare debeat; quaedam tamen Dei attributa prae imperfectione , & limitatione intellectus crebeti masis immediate percipiunt, & ad solum Dei intuitum debent menti objici , nec recta de Deo haberi potest idea , nisi immediate in ipsa
haec animadvertantur , veluti quod Di persectissimus , Sc omnem excedens humanam persectionem , quod sit Creator ae Dominus . Nam ex intuitu creaturarum, & magnitudine speciei poterit creator horum videri . Et ratio haec ΗΙ intellectus humanus, si sibi constare velit, &fungi munere suo, a creaturis debet eruere ideam Creatoris: caetera vero Dei attributa a nobis intelliguntur, pro ut sensim major, aut minor DeI idea efformatur , ex majori, aut minori meditatione; 3c pinpterea quidam actus Religionis ab omnibus, & in quocumque natu exerceri .ebent, quidam vero licet ad Relthionem pertineant, pendet tamen eorum exercitium ex majori, aut minori, quam acquirimus , Dei cognitione . Cum id sit nobis unice proponendum, ut cognoscam ,& contemplemur Deum i omnes tenemur ideam Dei nobis augere, Sc. out haec major in nobis fit, majus fit in nobis objectum nostrae s Iicitatis . Recta ratio, & intellectus iunctiones non praepostere recta nos ducunt ad Dei cognitionem , ut constat ex Theologia Naturali . Igitur ubi recta evigilaverit ratio, & mens sibi bene conscia a rius eruere rationem veram poterit, Dei inscitia contra naturam rationalem erit, nee sine crimine, & recessu a nostra felicitate in ea poterit perseverari. Ex cognitione Dei necessario intelligi' debet juxta naturae leges Dei amor, & dilectio supra omnem creaturam : unde cum ad rationis usum pervenerimus , Dei dilectionem cor nostrum sentire , & veluti gustare debet . Amor enim Dei in creatura rationali necessarius intelligitur ex legibus ipsius naturae , ac rationis. Ita pari ratione Dei Adoratio , ac
r) Homo in concreto prout existit, ex omnibus simul internis, Hiemisque facultatibus emisti itur. Propterea illa plene est ab homine actio, in ' qua totus homo sive omnes ejus facultates exercentur . EX terna esse possit, & aliquando sit humana propter collisionem.