장음표시 사용
151쪽
artem redigi possit , nisi ille prius , qui illa tenet, quorum artem Instituere
uult , habeat illam scientiam , ut ex iis rebus , quλ um ars nondum sit, artem effrere possit . Hoc video , dum breviter voluerim dicere , dictum a me esse paulo obscurius: sed experiar, dc dicam, si potero, planius. XLII. omnia fere , quae sunt conclusa nunc artibus , dispersa & dissipata quondam fuerunt ; ut in musicis , numeri , dc Voces , dc modi , in geometria , lineamenta , formae , intervalla , magnitudines : in astrologia , caedi converso, ortus, obitus, motusque s derum: in grammaticis, poetarum pertractatio, historiarum cognitio , verborum interpretatio, pronuntiandi quia dam sonus . In hac denique ipsa ratione dicendi , excogitare , ornare , d, fponcre , meminisse , agere ; ignota quondam omnibus , dc diffusa late videbantur . Adhibita eli igitur ars quaedam extrinsecus eκ alio genere quo dam , quod sbi totum philosophi alsumunt , quae rem dissolutam divulsamque conglutinaret, dc ratione quadam constringerct. Sit ergo in iure ei vili finis hie, legitimae atque usitatae in rebus causisique civium, s' aequabilitatis conservatio. Tum sunt notanda genera 7 L& ad certum numerum paucitatemque revocanda . Genus autem eii id , quod sui sinites communione quadam , specie autem differentes , duas, Rutplures complectitur partes: partes autem sunt, quae generibus iis , ex qu bus emanant, subiiciuntur: omniaque, quae sunt vel generum vel partium nomina , definitionibus , quam vim habeant , est exprimendum . Est enim . definitio , earum rerum , qui sunt eius rei propriae , quam definire volumus, brevis & circumseripta quaedam explicatio. Hisce ego rebus exempla adjungerem , nisi , apud quos haec habereturo alio, cernerem. Nude complectar quod proposui, brevi. Si enim aut mi
hi secere licuerit, quod jamdiu cogito 79ὶ , aut alius quispiam , aut me
impodito occuparit , aut mortuo effecerit , ut primum omne ius ciuile in gener digerat, quae perpauea sunt ; deinde eorum generum quasi quaedam membra dispertiat ; tum propriam eujusque vim d finitione ductaret; periectam artem juris civilis habebitis , magis magn/m atque uberem , quam dissicilem atque obseuram . Atque interea tamen , dum haec , quae dispcria simi , coguntur , vel passim licet carpeutem & colligentem undique , r
pleri justa iuris civilis scientia 8o .
sunt : aliud publicum es ius , aliud privatum - Rursus publicum aliud spectat res sacras s aliua magistratus . ordinemque ei vitatis a aliud continetur legibus e aliud senatuia consultis , dcc. aliud civium est , aliud exterorum , dic. Vide Ciceronem in Topicis .
sona Crass de te ipse Cicero dicere vid turr eum enim scripsisse librum de jure ei-xili in artem rearendo testis est Gelli ut lib. t. cap. a x. Idem. Vide Philo phicorum Frag
tuendum nomen scientiae . sae in oratore. e. 41. 1 a excusaιιο , idem valet ac satis bona , & in epistol. ed Famil. l. a. ep. I .mia, a Iussa eodem dicitur sensu. Non opus est igitur, ut cum Culielinio sententiam re
152쪽
XLIII. Nonne videtis, equitem Romanum, hominem acutissimo omnium ingenio, sed minime caeteris artibus eruditum, C. Aculeonem l8r , qui mecum vivit , semperque vixit , ita tenere jus civile , ut et , cum ab hoc discesseritis 8a , nemo de iis, qui peritissimi sunt, anteponatur omnῖα enim sunt posita ante oculos, collocata in usu quotidian O , in congressione hominum, atque In seror neque ita multis literis, aut voluminibus magnis continentur. Eadem enim sunt elata 83ὶ primum a pluribus .' deinde, paucis verbis commutatis , etiam ab iisdem scriptoribus scripta sunt lapius.
Accedit vero, quo facilius percipi cognoscique jus civile possit , squod minime plerique arbitrantur γ mira quaedam in cognoscendo suavitas &delectatio . Nam , sive quem aliena studia delectant , plurima est & in omni jure civili , & in pontificum libris , & in X l I. tabulis , antiquitatis eisgies ; quo & verborum prisca vetustas cognoscitur , & actionum genera quaedam , maiorum consuetudinem vitamque declarant . Sive quis civ lem scientiam contempletur , quam Scaevola non putat Oratoris esse propriam , sed cujusdam ex alio genere prudentiae totam hanc , deseriptis omnibus civitatis utilitatibus ac partibus, XII. tabulis contineri videbitis .
Sive quem ista prepotens & gloriosa philoi lita dele tat , sdieam audacius, 3 hosce habet lantes omnium disputationuim suarum , qui jure ei vilidc legibus continentur . Ex his enim & dignitatem maxime expetendam videmus, cum verus, justus, atque honestus labor honoribus , praemiis, atque splendore decoratur ; vitia autem hominum atque fraudes , damnis . ignominiis, vinculis, verberibus, exiliis, morte multantur: & docemur non infinitis , concertationumque plenis disputationibus, sed auctoritate, nutuque Iegum domitas habere libidines , coercere omnes cupiditates , nostra tueri ,
ab alienis mentes, oculos, manus abstinere.
XLIV. Fremant omnes licet, dicam quod sentio : bibliothecas mehercule omnium pbilosophorum unus mihi videtur XlI. tabularum libellus , si quis legum sontes & capita viderit , & auetoritatis pondere , & utilitatis ubertate superare . Ac si nos , id quod maxime debet , nostra patria delectat , cuius rei tanta est vis, ac tanta natura, ut Ithaeam illam in asperrimis saxulis, tanquam nidulum, arixam, sapienti silinus vir 8 3 immortalitati an . te poneret ; quo amore tandem inflammati esse debemus in eiusmodi patriam , quae una in omnibus terris domus est virtutis, imperii, dignitatis e Cujus primum nobis mens, mos, disciplina , nota esse debet ; vel quia in patria parens omnium notirum , vel quia tanta sapientia suisse in jure constituendo putanda est , quanta fuit in his tantis opibus imperii comparandis.
153쪽
percipieti; etἱam illam ex cognitione juris laetitiam & voluptatem, quod quantum praestiterint nostri majores prudentia caeteris gentibus , tum saeilli. me intelligetis, si cum illorum Lycurgo, di Dracone s8s , & Solone no stras leges conserre volueritis. Incredibile est enim ,, quam si omne jus ei vile, praeter hoc nostrum, inconditum , ac pene ridiculum : de quo multa soleo in sermonibus quotidianis dicere , cum hominum nostrorum prudentiam eaeteris hominibus, dc maxime Graecis , antepono . His ego de caussdixeram, Scaevola , iis , qui persecti oratores esse vellent , juris civilis e
XLV. Iam vero ipsa per se quantum afferat iis , qui ei praesunt , hon ris, gratiae, dignitatis, quis ignorat λ Itaque, ut apud Graecos infimi homines, mercedula adducti, minittros se praebent in judiciis oratoribus , ii , qui
apud illos πραγμζαν.M. vocantur ; se in n lira civitate contra amplillimus quisque & clarissimus vir, ut ille, qui propter hanc iuris civilis scientiam sic appellatus a summo p ta est, cordatus homo, ea ur Elia' sextas,
munique praeterea , qui , eum ingenio sbi auctore dignitatem 86 repe
rissent, perfecerunt, ut in respondendo jure , auctoritate plus etiam, quam ipso ingenio, valerent. Senectuti vero celebrandae dc ornandae quod honestius pote st esse persupium , quam iuris interpretatio λ Equidem milii hoe subsidium jam inde ab adolescentia comparavi, non ibium ad eausarum usim forensem, sua etiam ad decus atque ornamentum se ncclutis; tit, cum me vires quod scre jam tempus adventat deficere coepissent , a solitudine domum meam vindicarem . Quid est enim praeclarius , quam honoribus 8c reipublieae muneribus persundium senem posse suo jure dicere idem. , quod apud Ennium dicat ille Pythius Apollo , se esse eum , unde sibi , si non populi & reges , tomnes sui cives consilium expetant, suarum rertim incerti λ quos ego mea ope ex Incertis certoi , comparesque consili Dimrito, vi ne res temere trassent turbidas 8 7 .
mirn leg:,lator, cujus severiores leges sangui non atramentri, scriptas , draconis, non hora inis. se dicebant: tanta scilicet suit il- Iarum immrnitas, ut in levia pariter, ει gravia de tela Opitali poena animadverterunt , Nec minus addicerent morti eum , qui otii convicius esset , quam qui parricidium ad ni-ruIet. cum in theatium eliquando Pr avita. fct, conjectis in eum undique si ragulis & v stianentia su editu, est. Horuit, ut tradit lib. 3.btrom. Clemen, Alciandrinus. xxx t x. OJyinp. Onno r. qivi leoe, tulit. Luui perhi at iribus versuum millibus vitae praecepta tradidisse. I tipeus. s63 Cum ing/nia sibi atiia ore dignitatem 1e. Ui et Ciceronianum videtur dicere, an- gema a n νe alaqvid fatere. De Dersonis saei ius. nulliba vero copinor) Ncillet de rebus iitetsi auctoribus loquitur . Fortasse igitur de-lcnda eii vcix aties oνe , utpote quae ex vote ero lare in sequenti linea hue ab inscientibus linramis ad uota videtur. Hareatis .c 3ν Stiartim νeνvim Versus tres iambici ea tragoed a quadam Enniana. Pruseus
154쪽
Est enim sine dubio domus jurisconsulti , totius oraculum civitatis . Testis est hujusce in Mucii janua & vestibulum , quod in ejus infirmissima valetudine, affectaque jam aetate, maxima quotidie frequentia cipium, ac sum
morum hominum splendore celebratur. γXLVI. Iam vero illa non Iongam orationem desiderant, quamobrem existimem publica quoque jura , quae sunt propria civitatis atque imperii, tum monumenta rerum gestarum, α vetustatis exempla, oratori nota esse debere. Nam ut in rerum privatarum causis atque judiciis depromenda saepe oratio est ex jure civili, & idcirco, ut ante diximus , oratori juris ei vilis seientia necessaria est: sic in causis publicis iudiciorum , concionum , senatus, omnis haec & antiquitatis memoria , & publici juris auctoritas, & regendae reipublicae ratio ac scientia, tanquam aliqua materies, iis oratoribus, qui versantiir in republica, subjecta esse debent. Non enim causidicum n
s. io quem , neque proci maiorem , aut rabulam hoc sermone nostro conquirimus, sed eum virum , qui primum sit ejus artis antistes , cujus cum ipsa natura magnam homini facultatem daret , tamen esse deus putatur ;ut & ipsum, quod erat hominis proprium , non partum per nos , sed diis vinitus ad nos delatum videretur : deinde qui possit non tam caduceo 88 , quam nomine oratoris ornatus, incolumis vel inter hostium tes aversari e tum qui scelus , fraudemque nocentis possit dicendo su ieere odio civium , supplicioque Constringere .' idemque ingenii praesidio , innocentiam iudieiorum pGena liberare et idemque languentem Iabentemque populum aut ad decus excitare, aut ab errore deducere , aut inflammare in improbos , aut incitatum in honos, mitigare : qui denique, quemcumque in animis hominum motum res & causa pollulet , eum dicendo vel excitare possit ,
Hanc vim si quis existimat , aut ab iis , qui de dicendi ratione scripserunt, expositam esse, aut a me posse exponi tam brevi , vehementer errat: neque solum inscientiam meam , sed ne rerum quidem magnitudinem perspicit. Equidem vobis , quoniam ita voluistis , sontes , unde hauriretis , atque itinera ipsa putavi ei te demonstranda , non ut ipse dux essem , quod& infinitum est, & non necessarium sed ut commonstrarem tantum viam,re, ut fieri solet , digitum ad sontes intenderem. XLVII. Mihi vero, inquit Mucius, satis superque abs te videtur istarum studiis , si modo sunt studiosi , esse factum. Nam , ut Socratem illum 1blitum aiunt dicere , persectum sibi opus esse , si quis satis esset concitatus cohortatione sua ad studium cognoscendae percipiendaeque virtutis et quibus enim id persuasum esset, ut nihil mallent se esse , quam bonos viros , iis
88 Cadue o Caduceus erat Virga, quam seciales gerebant, cum ad holies Rometnorum mitterentur, seu belli, seu pacis eausas qua que prae se ierentes . sacri di ideo non vi landi putabantur . Peareius . Qui virgam tu Iam, insigne pacis, estabant, erant jure gen tium ubique tuti de incolumes. Haec est Porro hujus loei sententiar orator non tam orktoris persona , quam orationis auctoritate tu tus sit. Hustius.
155쪽
reliquam Deilem esse doctrinam: sic ego intelligo, si in haec quae patefeeit
oratione sua Crassus, intrare volueritis , sacillime vos ad ea , quae cupitis , perventuros ab hoc aditu , januaque patefacta.
Nobis vero , inquit Sulpicius , ista sunt pergrata perque iucunda r sed
pauca etiam requirimus , in primisque ea , quae valde breviter a te , Craia sse , de ipsa arte percursa fiant , cum illa te & non contemnere , & didi eis se confiterere. Ea si paulo latius dixeris , expleris omnem expectationem diuturni desiderii nostri . Nam nunc , quibus itudendum rebus esset , accepimus, quod ipsum est tamen magnum; sed vias earum rerum, rationem
Quid si , inquit Crassus , quoniam ego , quo facilius vos apud me tenerem , vestrae potius obsecutus sum voluntati , quam aut consuetudini aut
naturae meae, petimus ab Antonio, ut ea, que continui, ne lue adhuc protulit , ex quibus unum libellum sibi excidiise jam ludum quelius eii , explicet nobis , dc illa dicendi mysteria enuntiet Ut videtur , inquit Sulpicius. Nam Antonio dicente, etiam quid tu intelligas, sentiemus. Peto igitur, inquit Crassus , a te , quoniam id nobis , Antoni , hominibus id alta tis, oneris ab horum adolescentium studiis imponitur, ut exponas , quid iis de rebus, quas a te quaeri vides, sentias. XLVIII. Deprehensiim equidem me , inquit Antonius , plane video atque sentio , non solum quod ea requiruntur a me , quorum sum ignarus atque insolens, scd quia, quod in causis valde fugere soleo, ne tibi, Crassi se, succedam, id me nunc isti vitare non sinunt. Ucrum hoc ingrediar ad Ca, quae Vultis, audacius, quod idem mihi spero usu esse venturum in hac disputatione, quod in dicendo solet, ut nulla expectetur Ornata oratio. Neque enim sum de arte dicturus , quam nunquam didici , sea de mea consuctudine ; ipsaque illa, quae in commentarium meum retuli , sunt ejusmodi , non anqua mihi do trina tradita , sed in rerum usu causisque tractata et quae si vobis, hominibus eruditissimis , non probabuntur , vel ram iniquitatem accusatote, qui ex me ea quαsieritis , quae ego nescirem : meam facilitatem laudatote , cum vobis non meo judicio , sed vestro studio indu
Tum Crassus , Perge modo , inquit , Antoni . Nullum est enim peric tum , ne quid tu eloquare , nisi ita prudenter , ut neminem nostrum pG niteat ad hunc te sermonem impulisse. Ego vero , inquit , pergam ς & id faciam , quod in principio fieri in omnibus disputationibus oportere censeo, ut , quid illud sit , de quo disputetur , explanetur ; ne vagari & errare cogatur oratio, si ii, qui inter se dissenserint, non idem esse illud, de quo agitur , intelligent . Nam , si forte quaereretur , quae esset ars imperatoris , constituendum putarem principio , qui cum esset constitutus administrator quidam belli gerendi, tum adiungeremus de exercitu, de castris , de agminibus , de signorum collocationibus , de oppidorum oppugnationibus , de commeatu , de inlidiis faciendis atque vitandis , de reliquis rebus , quae visent propriae belli administrandi i quarum qui essent animo & scientia
156쪽
& Μaximorum : Epaminondam, atque Annibalem , atque ejus generis homines nominarem. Sin autem quaereremus , quis esset is, qui ad rempubli- eam moderandam usum , & scientiam , & studium suum contulisset , des ni rem hoc modo Qui , quibus rebus utilitas reipub. Pararetur , augereturque , teneret , iisque uteretur , hunc rei publicae rectorem , & consilii publici auctorem esse habendum ; praedicaremque P. Lentulum , principem illum , & Tib. Gracchum patrem , & Metellum , & P. Asrieanum , &C. Laelium, & innumerabiles alios cum ex nostra civitate, tum ex caeteris. Sin autem quaereretur , quisnam jurisconsultus vere nominaretur ; eum di cerem , qui legum , & consuetudinis ejus , qua privati in civitate utereniatur , & ad respondendum . & ad agendum , & ad cavendum , peritus enset; & ex eo genere Sex. AElium, M. Manilium, P. Mucium nominarem. XLIX. Atque , ut jam ad leviora artium studia veniam , si musicus , si grammaticus , si poeta quaeratur , possim simili rer explicare , quid eorum quisque profiteatur , dc quo non amplius a quoque sit postulandum. Philosophi denique ipsius , qui de sua vi ac sapientia unus omnia pene prositetur , est tamen quaedam des riptio : ut is, qui studeat omnium rerum divinarum ataue humanarum vim, naturam, causasque nosse, & omnem beane vivendi rationem tenere & perkqui, nomine hoc appelletur. Oratorem autem, quoniam de eo quaerimus, equidem non facio eundem, quem Crassus ; qui milii visus est omnem omnium rerum , atque artium seientiam comprehendere uno oratoris Oilicio ac nomine : atque eum puto esse , qui & verbis ad audiendum jucundis , & sententiis ad probandumaeeommodatis uti possit in causis forentibus , atque communibus. Hunc ego appello oratorem , eumque esse praeterea instructum voce , & actione , &lepore quodam volo. Crassus vero mihi noster visus est oratoris iacultatem non illius artis ter minis , sed ingenii sui finibus , immensis pene , describere. Nam & civitatum regendarum oratori gubernacula sententia sua tradidit: in quo per mihi mirum visum est , Scaevola , te hoc illi concedere ; eum sepissime tibi senatus breviter impoliteque dicenti maximis sit de rebus assensus .. M. vero Scaurus , quem non longe ruri apud se elle audio , vir regendae reipublicae scientissimus , si audierit , hane auctoritatem gravitatis & consilii sui vindicari a te , Crasse , quod eam oratoris propriam esse dicas ; jam , credo , huc veniat , & hanc loquacitatem nostram vultu ipso , aspectuque conterreat : qui quanquam est in dicendo minime contemnendus , prudentia tamen rerum magnarum magis, quam dicendi arte, nititur. Neque vero, si quis utrumque potest, aut ille consilii publici auctor, ae senator bonus , ob eam ipsam causam orator est ; aut hic disertus , atque eloquens, si est idem in procuratione civitatis egregius, illam scientiam dicendi copia cist consecutus . Multum inter se distant ista facultates, longeque sunt diversis atque sejunctae ; neque eadem ratione ae via Μ. Cato , P. Africanus, Q. Metellus, C. Laelius, qui omnes eloquentes fuerunt, oratia-nem suam, & reipublicae dignitatem exornabant. L. Neque enim est interdictum aut a rerum natura , aut a lege aliqua, Tom. I. S atque
157쪽
atque more, ut singulis hominibus ne amplius , quam lingulas artes, hoc se liceat . Quare non, et ii eloquentissimus Athenis Pericles , idemque in ea civitate plurimos annos princeps consilii publici fuit, idcirco ejusdem ho minis, atque artis utraque facultas existimanda eol: nec, ii P. Crassus idem fuit eloquens, & iuris peritus , ob eam cauta in inest in facultate dicendi juris civilis scientia. Nam si quilque , ut in aliqua arte & iacultate excellens, aliam quorue artem sibi aissumpserit , is perliciet, ut , quod praeterea sciet , id ejus , in quo excellet , pars quaedam esse videatur : licet illλ ratione dicamus , pila bene duodecim scriptis ludere t 89 , piraprium esse juris civilis , quoniam utrumque eorum P. Mucius optime secerit; eademque ratione dicantur . &quos μυσως Graci nominant , iidem p Ctae , quoniam Empedocles physi eu egregium poema secerit. At hoc ne pallosophi quidem ip .i , qui omnia , ficut propria , sua esse , atque a se possideri volunt , dicere audent , geometriam aut muscam plitioibi'bi esse, quia Platonem omnes in illis artibus piae stantissimum fuisse sat cantur. Ac, si jam placet omnes artes oratori subjungere , tolerabilius est se potius dicere, ut, quoniam dicendi facultas non debeat esse jejuna atque nu da, sed aspersa atque di itincta multarum rerum jacunda quadam varietate, sit boni oratoris multa auribus acceptile, multa vidine, multa animo &cogitatione, multa etiam legendo percurrisse : n que e 4 , ut sux possedisse ;icd, ut alicita , libasse . Fateor enim , c llidum quenda in hunc , & nulli in re tironum, ac rudem, nec peregrinum , atquc hospitem in agendo esse
LI. Neque vero ill s tragoediis tuis 9ο ὶ , quibus uti philosoplii maxime
selent, cralle, perturbor, quod ita dixi isti, neminum posse eorum mentes , qui audirent, aut in staminate dicendo, aut inflammatas ruistinguere, cum eo
maxime vis oratoris magnitudoque cernatur, nisi qui rerum omnium natu- am, mores hominum, ac rationes penitus perspeκerit : in quo philosophiast oratori necessario percipi euda: quo in studio hominum quoque ingeniosissimorum 1 tiosissimorumque totas aetates videmus esse contritas: quorum ego copiam, magnitudinemque cognitionis, atque artis non modo non conte
mno, sed etiam vehementer admiror: nobis tamen , qui in hoc populo so roque versa inur, satis eli ea de moribus bominum & scire, & dicere , qu
non abhorrent ab hominum moribus.
Quia Cnim unquam orator magnus & gravis , eum iratum adversurio judicem facere vellet , haesitavit ob eam eausam , quod ne te iret quia ζος ir/cundia , servorne mentis , an cupiditas puniendi doloris ' s 9 in β scum c ἰeros animorum nactus aut judiei bus, aut populo dicendo xuistς ς ,
158쪽
atque agitare vellet, ea dixit , quae a philosopliis dici solent λ qui parti in
omnino motus negant in animis ullos esse debere , quique eos in judieum mentibus concitent, scelus eos ajunt nefarium facere I partim , qui toler biliores volunt e se, & ad veritatem vitae propius accedere , Permediocres , ae potius leves motus debere esse dicunt. orator autem Omnia haec , quae putantur in communi vitae consuetudine
mala , ac molesta , ct fugienda , mul o maiora & acerbiora verbis facit ritemque ea, quae vulgo expetenda atque optabilia videntur , dicendo amplificat atque ornat: neque vult ita sapiens inter stultos videri , uti , qui audiant, aut illum ineptum, aut Graeculum putent sya , aut , etiam ii valde probent ingenium oratoris , sapientiam admirentur , se esse stultos moleste ferant: sed ita peragrat per animos hominum, it senius mentesqu e pertractat, ut non deiideret pilii ossephorum deseriptiones , neque exquirat oratione, summu in illud bonum in animone sit , an in corpore; virtute, an v luptate definiatur; an E. de inter se iungi copularique possint ; an vero, ut quibusdam visum , nihil certum sciri , nihil plane cognosci & percipi possit: quarum rerum fateor magnam , multiplicemque esse disciplinam , de multas , copiosas , variaque rationes o Sed aliud quiddam , longe aliud , Craste, quaerimus: acuto homine nobis opus est, δc natura, usuque callido, qui si gaciter pervelliget, quid sui cives , iique homines , quibus aliquid dicendo persuadere velit, cogitent, semiant, opinentur, expellent. Ll I. Teneat oportet venas cujusque generis , aetatis, ordinis ; dc eorum, apud quos aliquid aget , aut erit acturus , mentes , sensusque degus et . Philosophorum aut m libros reservet sibi ad hujuscemodi Tusculani re autem atque otium, ne, si quando ei dicondum erit de justitia dc fide , mutu tur a Platone ; qui , cum liue exprimenda vcrbis arbitraretur , novam quandam finxit in libris civitatem : usive cci illa , quae dicenda de justitia putabat, a vitae consuetudine, & a civitatum moribus abhorrebant. Quod si ea probarentur in populis, atque in civitatibus , quis tibi, Cra Gse, concessisset, es arissimo viro, & amplissimo principi civitatis, ut illa diceres in maxima concione tuorum civium , quae dixisti e Eripitc ηοι 93 ex miseriis, eripite nos ex f. turibur eorum, quorum crudelitas nostro saxiguine non potest expleri: nolite sinere nos cuiquam servire, nisi vobis universs. qa bus , possumus tr debamus. Omitto miserias, in quibus , ut illi a junt, vir sortis esse non potest: omitto fauces , ex quibus te eripi vis , ne judi-S a eio
his secerunt. Simili modo locutus est Cicero
ex Oratione quadam . quam Crassus paulo ante ad populum habuerat ε qua vehementer Con. uerebatur de equitibus Romanis, qui cum ju-icia impotentius di inimius exercerent. tiam vero senatum vel menter veYabant . Crastus igitur , qui senatorum partes & causam tuebatur, ita alloquebatur populum: Eripιιe nos, dic. Prtisetis ia
159쪽
cio iniquo exsorbeatur sanguis tuus ; quod sapienti nega ne accidere posse . Servire vero non modo te , scd uni verium senatum , cujus tum causam agebas, ausi is es dicere λ Potestne virtus , Craile , servire 94 ὶ , istis au ctoribus, quorum tu praecepta oratoris iacultate complecteris ' qua dc se per sue , & sola libera est , quaeque, otiam ii corpora capta sint armis , aut eonstricia vinculis , tamen suum jus atque omnium rerum impunitam Iibertatem tenere debeat . Quae vero addidi ili , non modo senatum servire posse populo, sed etiam d. be/ς, qui, lioc Dilos .phus tam mollis, tam lan guidus , tam enervatus, tam omnia ad Voluptatem corporis, doloremque re
serens , probare possci Sudatum ivrvire populo , cui populus ipse mode randi & regendi sui potetiatum , quali qua idam habenas, tradidisset ρLIII. Itaque hae e , cum a te divinitus & ego dicta arbitrarer , P. Ruti lius Rufus t 63, homo doctus, PSiloiseimiae deditus, non modo parum eo inmode , scd etiam turpiter & ii igitiose dicta cile dicebat . idem Q. Set vium Galbam 97 , quum hominem probe node, & commeminisse se aie bat, pergraviter xcprchcndure solui, i, quod is, L. Scribonio quaellionem in eum serente , i,opuli miscricordiam concitau)t , cum M. Cato , Galbae gravis atque acer inimicus , - Pere apud populum Romanum di. ,ehementer esset locutust quam orationem in Originibus suis exposuit ipse . Reprehen debit igi: ur Galbam Rutilius , quod is C. Sulpicii Galli , propinqui sui Q. pupillum lilium ipse pene in humeros suos extulisset , qui patris elaris simi recordatione & memoria i letum populo mo .eret , R 'duos filios suos parvos tutelae populi commend act , ac se , tanqualia in procinctu s98 itestamentuin faceret, sine libra atque tabulis 99J populuin Romanum tutorem Servire Plerique omiseriuri signum d H G:oius post hoc ver in . Atqui se inini
Pervertere omissio illa poteti . ev parum cautos an ducere. ut putent, sis aui Dristis e letur tui in casum , qtiem ducat verbum Imurae. tim sextus sit eas i, , isque , ut Craimiratici Ioquuntur . absolutu . iiii en in hic sensus riti t. c. raste, Ph: losis hi, quoium tu pracerra ad oratoris Diraliatem pertinere centes. an 'ti torcs iunt tibi , d:cunt, pronuntiant,
I cui is haec est inscriptio: Ona
m J tignam coininis vim , tribus pluribusve coniniuitonibus nidientibus . heredem nonii s,.ebant: ire, it caderent in Praelio, te-
Ime in procin oti eam κa facta Dia, id est , sine multa meditatione , de quasi ex
erat te lamenti tenua per familiae emincipationem; quo paterfamilias tui sinaria vendi tione ius olline suum, ac boti transserebat Laalium. Is r fro t:tus erate uiritque testibus, ac libri enue praesentibus, futurus heres Imagi ria Prei si nummum aeneum dab et patratantasias, ac solemnem verborum formulam pro nunc rabat Itistis ego famil1am, qua μιρε empta est hae aere, aneaque Afra, 1ure rara m . meam esse a o . Deande a te percutiens libram . illud ae, dabat patrifamilias . qui tum hereditati, adeundae jus emptori con cedebat. autem, qui emebat, voc batur em Ur iamrliae: eaque testimenta in tabulis scribebantur . Tertium testamenti genus calatas es nimis in populi concione fiebat . Consuleia ullium, lib. xv. cap. 2I. Pruseur.
160쪽
torem instituere dixisset illorum orbitati . Itaque cum & invidia & odio populi tum Galba premeretur , his quoque eum tragoediis liberatum sere bat; quod item apud Catonem scriptum esse video , nisi pueri r is Iaerimi ι tis esset, pαnas eum datiarum fuisse . Haec Rutilius valde vituperabat , &huie humilitati dicebat vel exilium fuisse vel mortem anteponendam. Neque vero hoc solum dixit , sed ipse & sensit, & secit. Nam cum esset ille vir exemplum, ut scitis, innocentiae ; cumque illo nemo neque integrior esset
in civitate, neque sanctior ; non modo supplex judicibus esse noluit , sed ne ornatius quidem , aut ' in liberius causam dici suam , quam simpleae oratio veritatis serebat . Paulum huic Cottae tribuit partium s et , disertissistino adolescenti , sororis suae filio . Dixit item causam illam quadam eκ parte Q. Mucius, more suo, nullo apparatu, pure dc dilucide. Quod si tu tunc, Crasse , dixtisses, qui subridium oratori ex illis disputa tionibus, quibus philosophi utuntur, ad dicendi copia iri, petendum esse paulo ante dicebas ; & , si tibi pro P. Rutilio non philosephorum more , sed tuo licuisset dicere : quamvis scelerati illi fuissent , sicuti fuerunt , pestiferi cives , supplicioque digni , tamen omnem eorum importunitatem eκ intimis mentibus evellictet vis orationis tuae. Nunc talis vir amissus est dum causi ita dicitur , ut si in illa commentitia Platonis civitate res age retur. Nemo ingemuit , nemo inclamavit patronorum , nihil cuiquam da
luit , nemo est questus , nemo rempublicam imploravit , nemo supplica wit . Qii id multa e pedem nemo ι in illo judicio supplosit , credo, ne Stoleis
LIV. Imitatus est homo Romanus & consularis veterem illum Soera. tem, qui, cum omnium sipientissimus esset, sancti cimeque vixisset , ita iii judicio eapitis pro se ipse di Ait , ut non stipplex aut reus , sed magii craut dominus videretur ede judicum . Quin etiam , cum ei striptam orationem 3 4 disertis limus orator Lysias attulisset , quam, si ei videretur , edisceret , ut ea pro se in iudicio uteretur , non invitus legit , & commoda scriptam esse dixit: sed, inquit, ut, si mihi calceos Sicyonios 43 attulis.ses , non uterer , quamvis essent habiles & apti ad pedem , quia non essent viriles ; sic illam orationem disertam sibi & oratoriam videri , sortemta virilem non videri. Ergo ille quoque damnatus est: neque solum primis sententiis , quibus tantum statuebant judices , damnarent an abit verent , sed
ni alii erant primarum partium . qui princi rem cause lotum, ae defensio , habebant, qui primi dicebant. vel de rebus praecipuissalii secundaraim, alii termarum, fic . Idem.
ut Cicero monet. iii contenti nibus aut in
cipiendis , aut finiendis. Si tuerit crebrior , Inepti hominis eli, ut docet rabus. Idem. 3 Scriptam orasionem Vctitum olam Α-thenis suit. ne quis ad stam defensionem oratorem adhiberet . Igitur Lysidis orator tu optimus scribebat orationes, quas eloquentix rudes, quia pro se ipsi dicere jubebantur, e discerent, ac protiuntiarent . Ea causa fuit, tur scriptam orationem obtulerit Socrati .
Si onios S.cyon urbs Peloponnesi, in
Gr cra, Corinthum inter & Athenas. Hic olim muliebres calcei elegantissimi confici bantur. Idem