장음표시 사용
171쪽
nosse aliam linguam videretur , & doctoribus nostris ea ponere In pereotan do , eaque ipsum omni in seri none tractare , ut nillil este ei novum , nihil inauditum videretur . De Antonio vero , quanquam sepe ex humanissimo homine, patruo notiro , Rcceperamus, quemadmodum ille vel Athenis, vel Rhodi se doctissimoruin hominum sermonibus dediiset ; tamen ipse adolescentulus , quantum illius ineuntis aet tis meae patiebatur pudor . multa eκ
eo sipe qu. xii vi . Non erit profecto tibi , quod scribo , hoc novum nam jam tum ex me audiebas mihi illum ex multis , variisque iermonibus , nullius rei , quae quidem esset in his artibus , de quibus aliquid ex iiii mare
posiem , rudem aut ignarum esse visum . Sed suit hoc in v r luc corum , ut Crassus , non tam existimari vcllet non didicii e , quam illa , cipicere , dc nostrorum hominum in omni genere prudentiam Graecis anteferre : Antonius autem probabiliorem hoc populo orationem sore censebat suam,
si omnino didicisse nunquam putaretur et atque ita te uter lue graviorem M. re, si alter contemnere , alter ne nosse quidem Graecos vid re ur. Quorum
consilium quale fuerit , nihil sane ad buc tempus . Illud autem est hujus institutae scriptionis ac temporis , neminem eloquentia , non modo sine dicendi doctrina , sed ne sine omni quidem sapientia , sorere unquam repraestare potui ste. II. Etenim caeterae sere artes se ipsae per se tuentur sangulae benedicere autem , quod elt scienter , dc petite , dc ornate dicere , non habet ecfinitam aliquam regionem , cujus terminis septa teneatur . Omnia , quaecumque in hominum disceptationem cadere possunt , bene sunt ei dicenda, qui hoc se posse profitetur ; aut eloquentiae nomen relinquendum eli . Qua re equidem dc in nostra civitate, di in ipsa Graecia, quae Lmi per haec sumana duxit , inultos dc ingeniis, & magna laude dicendi sine summa rerum
Omnium scientia sutile fateor et talem vero existere eloquentiam, qualis fuerit in Crassis & Antonio , non cognitis rebus omnibus , quae ad tantam prudentiam pertinerent , t λntamque dicendi copiam , quanta in illis fuit ,
non potuisse confirmo.Quo etiam seci libentius , ut eum sermonem , quem illi quondam inierse
bet iurgata lectio, vox sol eodein selisi , quo eo ponitur adverbialiter: sed utra que semper comparativis praeponuntur , ut saepe apud Ciceronem habes hoe facιtius , hoe m ιs . Loe,nfμνιονes &ε. Adde etiam , quod Loe semper habet vel praecedentem , vel sequentem Particulam quoὰ , vel qώ a , sed in hoc loco vox hoe postponitur comparativo , di non aliam habet particul:m, O:m s. insequentem. Fa
puIa oνiasionem foro ιε ebat suam , se , &c. huιe populo, id est . populo Romno . Nota haec eii, de vulgata Ciceronis locutio . S e l. I. e. s i. qm in hoc populo freque vj a
mur. Omnem autem dub latronem , Opinor, eximet s. a. c. 6. ubi suae dissimulationis rationem reddens Antonius dicit 1 sempeν .go a maυι 1ucuniorem probabiliorem huic
septa rene ιιών δ Lambinus legit septum : quod
vera stimum puto . Diiora enim est modus in
finitivus sibilantive aeceptus , de neutrius generis. Imino qΛod neutrius est generas s vox igitur se a seminini gerieris ferri non poteri. Peartitis . si vera lectio est , Ista s ara intelligitur, ex illis antecedentibus: Eten m careνa fere artes. Anonymus.
172쪽
se de his rebus habuissent, mandarem literis; vel ut illa opinio, quae ieiu- per fuisset , tolleretur , alterum non doctissimum , alterum plane indoctum fuisse: vel ut ea, quae existimarem a summis oratoribus de eloquentia divi nitus esse dicta, cui hodirem literis . si ullo modo assequi , complectique potuissem r vel mehercule etiam ut laudem eorum jam prope senescentem . quantum ego pollam , ab oblivione hominum, atque a silentio vindicarem. Nam si ex scriptis cognosci ipsi suis potuissene , minus hoc fortasse mihi esse putassem Iaborandum. Sed cum alter non multum , quod quidem existaret, & id ipsum adolescens ; alter nihil admodum scripti reliquisseti de-
heri hoc a me tantis hominum ingeniis putavi , ut, cum etiam nunc via vam illorum memoriam teneremus, hanc immortalem redderem, si possem. Quod hoc etiam spe aggredior majore ad probandum , quia non de Ser.
vii Galbae , aut C. Carbonis eloquentia scribo aliquid , in quo liceat mihi fingere, si quid velim, nullius memoria jam refellente : Κὶ ego haee iis cognoscenda , qui eos ipsos , de quibus loquor , sepe audierunt ; ut duos
si animos viros iis qui neutrum illorum vi)erint , eorum , quibus ambo illi oratores cogniti sint , vivorum dc praesemium memoria telle , commeaia
III. Nec vero te , carissime frater , atque optime , rhetoricis nunc quibusdam libris, quos tu agrestes putas, insequor ut erudiam. Quid enim tua potest oratisne aut subtilius , aut ornatius esse Sed quoniam sive iudicio , ut soles dicere ; sive , ut ille pater eloquentiae de se Isocrates scripsit ipse ,
pudore , a dicendo , re timiditate ingenua quadam refugisti ; sive , ut ipse
joeari soles , unum putasti satis esse non modo in una familia rhetorem , sed pene in tota civitate: non tamen arbitror tibi hos libros in eo fore genere , quod merito propter eorum , qui de dicendi ratione disputarunt , jejunitatem bonarum artium possit illudi. Nihil enim mihi quidem videtur in Crassi , dc Antonii sermone esse praeteritum , quod quisqua in summis ingeniis , acerrimis studiis , optima doctrina, maximo usu cognosci , ac percipi potuisse arbitraretur : quod tu facit Iime poteris iudicare , qui prudentiam , rationemque dicendi per te ipsum I usum autem per nos percipere voluisti. Sed quo citius hoc, quod suscepimus , non mediocre munus conficere pos simus , omissa nostra adhortatione , ad eorum , quos proposuimus , sermonein, disputationemque veniamus.
Postero igitur die, quam illa erant acta, hora sere secunda , cum etiam tum in Italo Crassus esset, & apud eum Sulpicius sederet, Antonius autem inambularet cum Cotta in porticu, repente eo in Catulus senex cum C. Iulio fratre venit : quod ubi audivit , commotus Crassus surrexit ; omnesque admirati, majorem aliquam esse causam eorum adventus suspicati sunt. Qui cum inter se, ut ipsorum usus ferebat, amicissime consalutassent, Quid vos tandem Crassus; num quidnam, inquit, novi λ Nihil sane, inquit Catulus. Etenim vides esse ludos. Sed vel tu nos ineptos licet, inquit , vel molestos putes. Cum ad me in Tusculanum , inquit , heri vesperi venisset Caesar de Tustulano suo , dixit mihi , a se Scaevolam hinc euntem esse conventum , ex quo mira quaedam se audisse dicebat te , quem ego toties omni ratione
173쪽
tentans ad iis sputandum elicere non potui siem , permulta d4 eloquentia eum, Antonio disseruisse , & tanquam in schola prope ad Graecorum consuetudi ' nem disputasse. Ita frater exoravit meipsum , non quidem a studio audien- di nimis abhorrentem , sed mehercule verentem tamen , ne molesti vobis
interveniremus , ut huc secum venirem . Scaevolam enim ita dicere aiebat, ' bonam partem sermonis in hunc diem esse dilatam. Hoc si tu cupidius factum existimas, Caesari attribues: si familiarius, utrique nostru in . Nos quiadem, nisi sorte molesti intervenimus, venisse delectat. l IV. Tum Crassus, Equidem, quaecumque causa vos huc attulisset, laetarer, cum apud me viderem homines mihi carissimos & amietili mos e sed tamen vere dicam ; quaevis mallem fuisset , quam ista , quam dicis . Ego enim, sui, quemadmodum sentio , loquar, nunquam mihi minus , quam helurno die , placui : magis adeo id facilitate , quam alia ulla culpa mea contigit ; qui , dum obsequor adolescentibus , me senem esse sum oblitus rfecique id, quod ne adolescens quidem feceram , ut iis de rebus, quae doctrina aliqua continerentur , disputarem . Sed hoe tamen eecidit milii re opportune , quod , transactis iam meis partibus , ad Antonium audiendum
Tum Caesar , Equidem , inquit , Crasse, ita sum cupidus te in illa Iongiore ac perpetua disputatione audiendi , ut , si id mihi minus contingat ,
vel hoc suo quotidiano tuo sermone contentus . Itaque experiar equidem illud , ut ne Sulpicius , samiliaris meus , aut c otia , plus quam ego apud te valere videantur, dc te exorabo profecto , ut mihi. quoque α Catu Iotuae simitatis aliquid impertias. Sin tibi id minus licebit , non te urgebo , necue e mmittam, ut, dum verearς ne tu sis ineptus, me esse iudiees.
Tum ille Ego mehercule , inquit , Caei r , ex omnibus Latinis verbis hujus verbi vim vel maxim*m semper put vi Quem enim nos ineptum vocamus is mihi videtur ab hoc nomen habere ductum , quod non sit aptus . idque in sermonis nostri consuetudine perlate patet . Nam qui aut . tempus quid postulet, non videt ut Plura loquitur ; aut se ostentat ; aut eorum , quibuscum est , vel dignitatis , vel Commodi rationem non habet; aut denique in aliquo genere, aut inconcinnus, aut multus est; is ineptus esse dieitur. Hoc vitio cumulata est eruditissima illa Graecorum natio. Ita que quod vim hujus mali Graeci non vident . ne nomen quidem ei vitio imposuerunt : ut enim quaeraS omnia , quomodo Graeci ineptum appellent , non reperies . omnium autem ineptiarum , quae sunt innumerabiles , haud
scio , an ulla sit majer, quam, ut illi solent , quoeumque in loco , quosi cumque inter homines visium est , de rebus aut dissicillimis , aut non necessariis argutissime disputare . Hoc nos ab istis adolescentibus sacere , inviti & reeiusantes, heri coacti sumus. V. Tum Catulus , Ne Graeci quidem, inquit , crasse , qui in civitatibus suis clari , & magni fuerunt , sicuti tu es , nosque omnes in nostrλ repu blica volumus esse , horum Graecorum , qui se ineulcant auribus nostris , similes fuerunt : nec tamen in otio sermone, hujusmodi , disput/tionus quia
fugiebant . Ac si tibi videntur , qui temporis , qui Ioel , qui hominum
174쪽
tlonem non habent, inepti, sicut debeat videri; num laudetri aut locus hie nou idoneus videtur, in quo porticus haec ipsa , ubi inambulamus , dc palaestra & tot loeli sessiones , gymnasiorum , & Graecarum disputationum
memoriam quodam modo commovent aut importunum tempus in tanto
otio , quod & raro datur , & nunc peroptato nobis datum est aut homi nes ab hoc genere disputationis alieni , qui omnes hi sumus , ut sine his studiis vitam nullam esse dicamus omnia illa , inquit Crassus , ego alio modo interpretor, qui primum pa laetiram , & sedes, dc porticus , etiam ipsos, Catule, Graecos , exercitatio nis dc delectationis causa , non disputationis invenisse arbitror. Nam & se culis multis ante gymnasia inventa sunt , quam in his philosoplii garrire coeperunt; dc hcc ipso tempore, eum omnia gymnasia pbilosophi teneant, tamen eorum auditores s in discum audire , quam philosophum , malunt rqui simul ut increpuit , in media oratione de maximis rebus & gravissimis
disputantem philosophum omnes unctionis causa relinquunt . Ita leviis mari delectationem gravissimae, ut ipsi serunt, utilitati aut eponunt. Otium autem quod die is esse , assentior : vcrum otii fructus est , non contentio animi , sed relaxatio. VI. Saepe ex socero meo audivi , cum is diceret , socerum suum Laelium semper fere cum Scipione solitum rusticari , eosque incredibiliter re puerascere esse sellios, cum rus ex urbe, tanquam e vinculis, evolavissent. Non audeo dieere de talibus viris , sed tamen ita solet narrare Scaevola , conchas eos, dc 6 umbilicos ad Cajetam , dc ad Laurentum legere consuesse, δc ad omnem animi remissionem ludumque descendere. Sic enim se
res habet : ut, quemadmodum volucres videmus procreationis atque utilitatis suae causa fingere dc construere nidos ; ealde in autem , cum aliquid Ense cerint, levandi laboris sui causa , passim ae libere solutas opere volitare: se nostri animi forcnsibus negotiis, atque urbano opere defessi, gestiunt, ac volitare cupiunt , vacui cura ac labore . Itaque illud , quod ego 7 ὶ iii causa Curiana Scaevolae dixi , non dixi secus ae sentiebam . Nam si , inquam, Scaevola , nullum erit te istamentum ree e factum, nisi quod tu scripseris , omnes ad te cives cum tabulis veniemus ; omnium te istamenta tu scribes unus . Quid igitur λ inquam : quando ages negotium publicum quando amicorum' quando tuum λ quando denique nihil ages ' Tum illud addidi : Mihi enim liber esse non videtur , qui non aliquando nihil agit . V a In
s Diseum audire Discus est mo es serri vel plumbi, vel etiam lapidis . quam iuve-
Nes certatim ultra metam aliquam, δe finem constituturn, alius allo longius, projicere coin
nabantur. Quod ludi genus eleganter deseripsit Homerus Odyss. lib. v ii 3. Discum, quam plii losophuin audire malle, non sine prove bii specie dicitur de eo, qui ad ineptas voluisPtates propensior est , quam ad utilia. Pruseus 6 Umbilicos 3 Id est , lapillos umbilic rum instar habentes . Ruod noster hie vocat
conchas c, umbιιιeos, val. Maximus lib. I. e. 8. vocat eouehisias o. ealculos. Porcius. c. ' Laurentum a Man. Germum .
c. In eati a Ckνιana In oratione Pana habui pro Curio . eujus causa exposita est libro superiore, cap. 4 Pras.
175쪽
In qua permaneo , Catule , sententia ; meque , cum huc veni , hoe ipsem nihil agere, & plane cessare, delectat. Nam, quod addidisti tertium, vos eos esse, qui vitam insuavein sine his studiis putaretis, id me non modo non hortatur ad disputandum, sed eti1m deterret. Nam ut C. Lucilius, homo doctus & perurbanus, dicere solebat, ea , que scriberet , neque ab indoctiissimis , neque a doctissimis lagi velle . alteri nihil intelligerent , alteri plus sortasse , quam ipse ; quo etiam
seripsit, 83 P sum non ex ro legere: s hic enim suit, ut noramus, omnium fere nostrorum hominum doctissimus: 9 L elium Dreimum volo, squem cognovimus virum bonum & non illiteratum , sed nihil ad Persium; asie ego , si jam mihi disputandum sit de his nostris studiis, nolim equidem apud ruiticos , scd multo minus apud vos . Malo enim non intelligi or
Vii. Tum C. sar , Eluidem , inquit , Catule , jam mihi videor navasse operam, quo 1 huc venerim . Nam liaec ipsa recus itio disputationis, disput tio quaedam fuit mihi quidem perjucunda . Sed cur impedimus Antonium , cujus audio e se partes, ut de tota eloquentia dissierat, quemque jamdudum Cotta & Sulpicius expectante Ego vero , inquit Crassius , neque Antonium verbum facere patiar , dc ipse obmuteseam , nisi prius a vobis impetraro . Quidnam inquit Catulus. Ut hie sitis hodie. Tum, cum ille dubitaret, quod ad fratrem promiserat, Ego, inquit Iulius, pro utroque respondeo: sic faciemus: atque iit a quidem
conditione, vel ut verbum nullum face CS, me teneres.
Hic Catulus arrisit : & simul , Priecit , inquit , mihi quidem dubitatio est, quoniam neque domi imperar m ἱ dc hic , /Pud quem eram suturus , sine mea sententia tam Deile promisit - Tum OmneS Oculos in Antonium conjecerunt: & ille, Audite Ue Q, udite, inquit, Hominem enim audieti, de schola , atque a magi sim , ct Grrcis litζris eruditum : & eo quidem loquar eonfidentius, quod C tulus Rudit Rccessit ; cui non solum nos Li tini sermoni, , sed etiam G xci ipsi iQlςnt suae linguae subtilitatem elegan tiamque eoncedere . Sed t*mςR , quoni in hoc totum , quidquid est, si ju
irilis eium , sive studium disςndi, = m- Rccedit os, nullum potest esse;
cu) Lalium D/timum malo Nescio, consultone, an errore in vulgatis editionibus comma post Glitim ponatur . Tam manifestum vero vitium nrin Pasitis sum Aiutius Ciceroni adhaerescere. Quippe Cicero singulos sin uialis Opponit, Decimum Persici l additque re ativum quem, non quos . Omnes veteres editiones cimittunt illud e Cum i in quo deleniado nihil dubii est. Rellat tamen a trus nodii rnusquam enim Decιm s cognomen est. Sed piaeclare ad hanc rem scit, quod CL antisin:us in Iura tractatu de Re Nummaria ob-lervavit . nempe sepissime praenomen postponi nomini gentis r sic in Di, invito id ni carn. lubes II. σω. Λdκιe: . I ri' eo rνα e, I. a. Antiq. R ,manaeviii. Apud Dionem quoque , ipsumque Ciceronem vir idem doctis limus o erva it parilem ordinis mutationem. Po ro Onu he. Pan. inius in libro de Nom Rotaran. dicit se legisle Manlium Cna m . Er'n Latitis D ιmus idem xalet, ac Dec/mus
176쪽
docebo vos , discipuli , id , quod ipse non didici , quid de omni genero di-
eendi sentiam . iHic posteaquam arriserum , Res mihi videtur esse, inquit, facultate prae
clara, arte mediocris. Ars enim earum rerum est, quae sciuntur . Oratoris autem omnis actio opinionibus , non scientia continetur . Nam & apud eos
dicimus, qui nesciunt ; & ea dicimus , quae nescimus ipsi . Itaque & illi alias aliud iisdem de rebus & sentiunt, & judicant; & nos contrarias se ispe causas dicimus: non modo ut Crassus contra me dicat aliquando , aut ego contra Crassum , cum alterutri necesse sit falsisum dicere ; sed etiam ut uterque nostrum eadem de re alias aliud defendat , cum plus uno verum esse non possit . Ut igitur in ejusmodi re , quae mendacio nixa sit , quae saepe ad scientiam non perveniat , quae opiniones hominum & s,pe e rores aucupetur, ita dicam , si causam putatis esse, cur audiatis. vi II. Nos vero . & valde quidem , Catulus inquit , putamus ; atque eo magis , quod nulla mihi ostentatione videris esse usurus . Exorsus es enim non gloriose; magisque , ut tu putas , a Veritate , quam a nescio qua dignitate . Ut igitur de ipso genere sum consessus , inquit Antonius , artem esse non maximam: sic illud a stirmo , praecepta posse quaedam dari peracuista ad pertractandos animos hominum , & II ad excipiendas eorum voluntates. Hujus rei scientiam si quis volet magnam quandam artem esse
dicere, non repugnabo. Etenim cum Plerique temere ac nulla ratione ea uasas in foro dieant ; nonnulli autem propter exercitationem , aut propter
consuetudinem aliquam callidius id faciant; non est dubium, quin, si quis animadverterit, quid sit quare alii melius quam alii dicant, id possit notare. Ergo id qui toto in genere secerit, is si non plane artem, at quali a
Atque utinam, ut mihi illa videre videor in foro atque in causis , ita nunc, quemadmodum eλ reperirentur , possim vobis exponere t Sed de me videro: nunc hoc propono, qu H misti persuasi, quamvis ars non sit, tamen nihil esse per Reho oratore praeclarius. Nam, ut usum dicendi omittam, qui in omni pacata & libera civitato dominatur ,. tanta oblectatio est in ipsa facultate dicendi , ut nihil hominum aut auribus aut mentibus jucundius percipi possi . Qui enim cantus moderatae orationis pronuntiatione dulcior inveniri potest ' quod carmen artificiosa verborum conclusione aptius quiae or in im tanda, quam orator in suscipienda veritate jucundior st Quid autem
sinis cat. Oportet, inquit, me Pene ι sie tm- Pudentem, qui velitu docere quod ipse nunquam didicerim: s,d quoniam oratores audaciam hanc iri laude ponunt, neq: e orator esse bonus quisquain pote ii , nisi sit idem ore duriori , de pauio confidentior , ar rediar sane ad dicendum, quid sentiam de eloquentia. Husteus. ii Ad exes, endas eorum voluntates a Fortasse , ad ex ιtandas. Muret. rambini Mis. habuit ea anaos : sed eave quid mutes a illa enim vox idem valet ae lixes ut in Horatii
epist. lib. t. eP. . v. Z8. . - . Pomis viduat venantur avara .
Excipiuntque senes, quos ιn wvaraa mittant
177쪽
tem subtilius, quam acutae, crebraeque sententiae λ quid admirabilius , quanire, splendore illustr ta verborum ' quid plenius , quam omni rerum genere
eumulata oratio 8 Neque enim ulla non propita oratQris est res, quae quidem ornate diei graviterque debeat. ix. Hujus est in dando consilio de maximis rebus cum dignitate expli. eata sententia: ejusdem & l nguentis papuli incitatio, & effrenui modera. tio. Eadem iacultate & fraus hominum ad perniciem, & integritas ad salutem vocatur . QuiS cohortari ad virtutem ardentius , quis a vitiis actius revocare , quis vituperare improbos asperius , quis laudare bonos ornatius , quis cupiditatem vehementius stangere accusando potest quis maerorem levare mitius consolando Hi istoria vero tetiis temporum , lux veritatis , vita memoriae , magistravitae , nuntia vctui latis , qua voce alia , nisi oratoris , immortalitati coni, mendatur Nam si qua eii ars alia, quae verborum, aut faciendorum, aut deligendorum seientiam profiteatur z aut si quisquam dicitur . nisi orator .sermare orationem, eamque variare, & distinguere quasi quibusdam verborum sententiarumque in lignibus z aut si via ulla , nisi ab hae una arte it raditur, aut argumentorum, aut sen entiarum, aut denique descriptionis at que ordinis i lateamur aut hoc , quod haec ars profiteatur , alienum esse ,
aut ei cum aliqua alia arte esse commune.
Sed, si in hac una est ea ratio atque doctrina: non, si qui aIiarum aristium bene locuti sunt , eo minus id est hujus unius proprium . Scri , ut
orator de iis rebus , quae caeterarum artium sunt . si ua ara Vas Cognorit .s ut heri Crassus dicebat optima potest dicere : sic caelut arum artium homines ornatius illa sua dicunt , si quid 3b h/ς rte didicerunt . Neque enim si de rusticis rebus agricol quispi m , Rut Oxigm , ut quod multi . medicus de morbis , aut de pingendo phctor liquis diserte dixerit , aut seripserit, idei reo illius artis puxδΠd sit eloquentia : in qua quia vis ma gna e 1t in hominum ingeniis, eo multi Ctiδm sine doctrina aliquid omniurigenerum atque artium consequuutur iςd, quod cujusque sit proprium, eis ou eo judicari potest , cum vi xi quid qu que doceant , tamen hoe eer tias nillil esse potes h , quam quod omnes artra aliae sine eloquentia suum munus praestare possunt, Orator sine ea nomen suum obtinere non potest iut e fieri, si diserti sint, aliquid λb b c habeant; hic nisi domesti eis se in
struxerit copiis, aliunde dicendi copiam petere non possit. x. Tum Catulus, Et si , inquit , Antoni , minime impediendus est inter pellatione iste cursus orationiβ tuae, pδtiere tamen, mihique ignosces . Non enim possum , quin exclamem, ut ait ille in Trinummo: ita milii vim oratoris eum exprimere subtiliter visi: S es , tum laudare copiosissime . quod quidem eloquentem vel optime Dccro oporici, ut eloquentiam laudet
inscribitur , actu III. Sc. h. vers. 78.
in comoedia Plauti, qnae Trinummus
178쪽
Debet enim ad eam laudandam, ipsam illam adhibere , quam laudat. Sed perge porro: tibi enim assentior, vestrum esse hoc totum , di uerte dicere . idque si quis in alia arte faciat, eum assumpto aliunde uti bono, non pro prio, nec suo. At Crassus, Nox te, inquit, nobis, Antoni, expolivit, hominemque reddidit: nam hesterno sermone unius cujusdam operis, ut ait r3ὶ Caecusus, remigem aliquem, aut bajulum , nobis oratorem descripseras , inopem quendam humanitatis, atque inurbanum. Tum Antonius, Heri enim , inquit , hoc mihi proposueram , ut , si te resellissem , hos a te discipulos abducerem i nunc , Catulo audiente . &Caesare, videor debere non tam pugnare tecum , quam, quid ipse sentiam, dicere. Sequitur igitur , quoniam nobis est hie , de quo loquimur , in s
ro, atque in oculis civium constituendus , ut videamus, quid ei negotii de nauS , cuique eum muneri velimus e ita praepositum . Nam Crastus heri , cum vos, Catule & Caesar, & non adessetis, posuit breviter in artis distri. butione idem, quod Graeci plerique posuerunt : neque sane quid ipse senti-rct, sed quid ab illis diceretur, distendit: duo prima genera quaestionum esse, in quibus eloquentia versaretur, unum infinitum , alterum certum. Infinitum mihi videbitur id dicere , in quo aliquid generatim quaereretur , hoc modo: Eκpetenda ne esset eloquentia et expetendine honores. Certum autem , in quo quid in personis , & in constituta re , & des nSta quaereretur : cujusmodi sunt , quae in foro , atque in civium causis . disceptationibusque versantur . Ea mihi videntur aut in lite ordinanda , aut in consilio dando esse posita . Nam illud tertium , quod & a Crassis tactiam est , & , ut audio, ille ipse Aristoteles, qui haec maxime illustravit , adjunxit, etiamsi opus est, tamen minus est necessarium. Quidnam ρ inquit Catulus , an laudationes λ id enim video poni genus
XI. Ita , Inquit Antonius , & in eo quidem genere scio & me , &omnes, qui affuerunt , delectatos esse vehementer , cum abs te est Popilia , mater vestra , laudata ; eui primum mulieri hunc honorem in nostra civitate tributum puto : sed non omnia , quaecumque loquimur , mihi videntur ad artem dc ad praecepta eise revocanda . Eκ his enim fontibus , unde omnia ornate dicendi praecepta sumuntur , licebit etiam laudationem ornare , neque illa elementa delirierare , quae ut nemo tradat , quis est .
qui nesciat , quae sint in homine laudanda λ Positis enim iis rebus , quas
ct 33 Cae titii a Naraone insiper Gallus . Prosellione com cus poeta. Quia serviri sui ciet, servile nomen ti buri ara/ιus . ut notat Gellius l:b. xv. cap. io. V tit Romae. 8c eo moediar princeps habitus est aetate sua . sum licet dicat Cicero Osum Latinitatis aucto
rem , tamen ei Prinus inter comicos tribuit
Volcatius Sedis. tua , quod refert Gel laus lib. xv. eap. 14. Ipse Tullius lib. de opi. gen.
orat. cap. I. videtur ipsi prirnum anter eo
micos lorum dare . sane apud Nonium in verbo poseria Varro principatum in xrgumen iis Caecilio dedit. In aravimentas meustis psin mi palmam . in σι Terantiss , an sermon sua PIatiitis. Claruit Caecilius anno V.C.Dl XXVII. De illo plura voilius. Mam.
179쪽
Crassus in illius orationis suae, quam I contra collegam censor ha buit , principio dixit, su.e natura, aut fortuna darentur hominibus , in Hirebis, se vinci , posse animo aequo pati ; quae ipsi fibi homines parare possent , in iis rebus se pati vinci non I se : qui laudabit quempiam , intelli. get , exponenda sibi a) eile sortunae bona. Ea sunt , genu ris . pecuniae , propinquorum, amicorum , Opum , aletudinis , si rimae, virium , ingenii , caeterarumque rerum, quae sunt aut corporis , aut extraneae : si habuerit , ne his usiim : si non habuerit , sh sit pictiter ea ille o si amiserit, moderate tulisse . Deinde quid sapienter is , quum laudet , quid liberaliter .
quid sortiter , quid juste, quid magnifice, quid pie , quid grate , quid hu
maniter, quid denique cum aliqua virtute aut seceiit , aut tulerit . Haec ,& quae sint ejus generis , facile videbit , qui volci laudare quempiam : &qui vituperare, contraria. Cur igitur dubitas inquit Catulus, facere hoc tertium genus, quoniam inest in ratione rerum λ non enim , si est iacilius , eo de numero quoque est excerpendum. Quia nolo, inquit, omnia, quae cadunt aliquando in oratorem, quamvis exigua sint, ea sic traetare, quasi nihil possit dici sine praeceptis sitis. Nam& testimonium saepe dicendum est . ae nonnunquarn etiam accuratius , ut milli necesse suit in r Seκ. Titium , iuditiosum civem , di turbulentum : explicavi in eo telii monio dicendo , omnia consilia consulatus mei , quibus illi tribuno plebis pro republica restitissum ; quaeque ab co contra rena publicam tacta arbitrarer, exposui. Diu rote Di F ιlim , Inulta audivi , multa respondi. Num igitur placet , cum det ς' quvntia Praecipias , aliquid etiam de testimoniis dieendis , quasi in η to /dς ' Nihil sane , inquit
Catulus, necesse est . . . . r
XII Quid si quod saepe summis Viris Rccidit mandata sint exponen ea aut in senatu ab imperatore , Rut 3d imper/torem, aut ad regem, aut ad 'populum aliquem a senatu num quia genere Orationis in hujusmodie ausis accuratiore est utendum, idcirco p rs etiam haec causarum numerast da videtur , aut propriis praeceptis instruendR ' Minime vero , inquit Caivatus, non enim deerit homini diserto in ejusmodi rubus facultas, ex exteris
Ergo item, inquit; illa, quae saepe diserte /genda sunt, & quae ego pati Io ante teum eloquentiam laudλremi dixi ο δ toris esse , neque habent suum Ioeum ullum in divisione p/rtium , neque cvrtum praeceptorum genus , &agen- Conrra colle zm ἰ Cn. Domitium Aheno rbum . Neronis imperatoris atavum , de quo ἡicebatur non esse mirandam , quod bam ham habetet aheneam, cui os ferreum, Zc cor plumbeum es,et . Censor fuit anno V. C. DCLXII. Cum L. Crasio graves exercuit animicitias. Vide Plinium lib. xv M. cIp. i. d. Valerium Maximum lib. I x. cap. I. Idem .
a 3 Esse 3 Lamb. osse nartira fortuna . b) Sapientis 3 Iamb. patιenter. Is 3 Soae. Tit, tim Hic tribunus plebit sui anno V. C. DCLV. Cum agraria lege lata plebem sibi vellet demeteri . consulem Aritonium , qui hic loquitur, acrem habuit versarium . Ivilitis osse eus. Idem .
180쪽
agenda sunt non minus diserte , quam quae in lite dicuntur , obiurgatio , cohortatio , consolatio e quorum nihil est , quod non summa dicendi orna menta desideret e sed ex artificio res istae praecepta non quaerunt . Plane , in iiit Catulus, agentior. Age vero , inquit Antonius , qualis oratoris , & quanti hominis in di cendo putas esse historiam seribere λ Si , ut Graeci scripserunt , summi , in quit Catulus' si, ut nostri, nillil opus est oratore . Satis est non esse meniadaeem. Atqui, ne nostros contemnas , inquit Antonius, Graeci ipsi se in i iis seriptitarunt is ut noster Cato, ut Pictor , ut Piso. Erat enim hi soria nihil aliud , nisi annalium consectio : cuius rei , memoriaeque publicae retinendae catusa , ab initio rerum Romanarum usque ad P. Mucium, pontiscem maximum, res omnes sngulorum annorum mandabat literis poniati sex maximus , afferebatqite in album , & proponebat tabulam domi, potestas ut esset populo cognoseendi , ii qui etiam nunc Annales maximi nomi nantur . Hanc similitudinem seribendi multi secuti sunt , qui sne ullis ornamentis monumenta solum temporum , hominum , locorum , geliarumque rerum reliquerunt. Itaque qualis apud Graecos et 7 Pherecydes, Ig) Hellanicus i93 Λ eustas fuit , aliique perinulti ; talis noster Cato , & Pictor, & Piso, qui neque tenent quibus rebus Ornetur oratio, modo enim huc illa sunt importata; & , dum intelligatur quid dicant, unam dicendi laudem putant esse , brevitatem . Paululum se erexit , & addidit historia inuiorem sonum vocis vir optimus, Crassii familiaris , ao) Antipater . cce
icri non exornatores rerum, sed tantummodo narrat res fuerunt.
XIlI. Est , inquit Catulus , ut dicis. Sed ille ipse Caelius neque distinxit
historiam ar varietate loeorum; neque verborum collocatione , & tractu orationis leni de aequabili perpolivit illud opus; sed ut homo neque doctus, neque maxime aptus ad dicendum , sicut potuit, dolavit e vicit tamen , ut dieis, superiores. Minime mirum , inquit Antonius , s ista res adhuc nostra lingua Illu- Tom. I. X strata
to no ὸν Cato, ut Actis, ut Piso De quibus iii Bruto. ιν PA reo δει 3 Atheniensiq lii storicuς, alius a Pherecyde Scyrio antiquiore , phylico , de theologo , histoliam primus orata ne
numeris soluta scripsit, Darii, Hyllus it silii .
teinpoliba , deoque floruit circa Olympiad. livio. Eu seu tam ct Midani, qui duos agnoscunt Pheri eyda historicos , graviter errare Observavit Scaliger , & redie probat Volsus Iab. iv. de hii oricis Graecis cap. 4. Idem .
ii HEllani ,3 Hellinici duo sunt. Alter Mitylenaeus, sive Le,biui, scripsit de antiquissimis gentium principibus , di alia quam
plurima . Herodorum annis duodecim praecessit, ut ex Pamphila reteri Gellius iiD. xv. p. xari . adeoque natus est anno a. Olympiadis lar i. nec nisi octoginta quinque pollannis obiit , ut testetur Lu ianus in Macrobias . Alter Milesiis suit . De utroque suo
more Vosius erudite disserit . Idem . so Ae Has 3 Argivus historicus r qtiae vincia naenetis oratione Hesiodus, eadem soluta scriptit aut potius hujus carmina pede-il rein in sermonem transhilit , 5e tanquam scia edidit . ut docet Clcinens Alex'ndrinus lib. vi. Stromatum . Paulo ante Persarum itiGraecos expedit ronem , hoc est, Olympiade circiter lxx D. vixi se tradit Ioseiritus lib. i. contra Apionem. Idem. Σοὶ Ans pater) Iri Bruto , c. 26. ai) δενιerato locorum Id est, regi num : Ita Cicero in cap. sequenti, cum de Histor ae legibus sermo est, dicit , Rerum Farsa er Quem tempoνtim de eras , restontim .estraptionem. PGIclus.