장음표시 사용
161쪽
Dd etiam illis, quas iterum legibus scri e debebant. Erat enim Athe
nis , reo damnato, si fraus capitalis non cit et , quasi pia nar aestimatio i63. Ex sententia, cum judicibus daretur, interrogabatur ruus, quam quali a iii matione in coin meruille se maxime confiteretur: quod cum id terrogatus So
crates estet , respondit , sese meruisse , ut ampli itimis honoribus oc prΘmii, decoraretur , & ut ei victus quotidianus in Prytaneo s 7 publice p bere tur ; qui hones apud Graecos maximus haberetur . Cujus responso ite iudi ces exarierunt , ut capitis hominem innoccntillimum condemnarent . Qui quidem si absolutus ellet, quod mehercule etiamsi ni ait ad nos petii: ret , tamen propter cjus ingenii magnitudinem vellum in quonam modo i ius phi losophos ferre pol scinus , qui nunc , cum ille damnatus cit nullam aliam ob culpam , niti propter dicendi irascitiam , tamen a se oportare dicunt petati praecepta dicendi λ Quibuscum ego non pugno , utrum sit melius aut Verius: tantum dico , ct aliud illud elle atque hoc , dc hoe sine illo sum
LV. Nam quod ius civile, Crasse , tam vehementer amplexus es, vileo quid egeris: tum , cum dicebas , videbam . Primum Scaevolae te dedidi ili , quem omnes amare meritis limo pro ejus eximia suavitate de Amus ; cujus artem cum indotatam elle, atque incomitatam, & incomptam videres, ver horum eam dote locu pictaili dc orna ili . Deinde quod in ea tu plus operae , laboriique consili apscras , cum ejus studii tibi & hortator , ct inabi sic t es Ict domi , veritus es, ni in illam artem oratione exaggerasses, ne ope ram perdidisses. Scit ego ne cum illi quidcm a te pugno . Sit sane tanta , quantam tu illam esse vis : etenim ii ne controveri a re magna ei , & late
patet, & ad multos reri iuct , & summo in honore semper suit , & clatis. simi cives ci sudio etiam lindie pristini : scd vide, Crasse, ne, dum novo ct alieno Ornatu velis ornare juris civilis seientiam , tuo quoque eam concesso & tradito spolies atque denudes . Nam , si ita diceres , qui jurisconsultus esset , este eum oratorem ; itemque qui cstet orator , juris eundeme se consultum; praeclaras duas artes coultitueres , atque inter se pares , &ejusdem socias dignitatis . Nunc vero jurisconsultu in sine hac eloquentia , de
ia tuerent, fle aestimarent quam ravis deberet e te. Id autem febri, cum fraus etpitclis non erat, seu eum crimen capite plectendum non erat . Alicia: tin gravioribus delicita erat Parma capitis lesibus constituta . lori istitutiententiam ierebant 3udices; semel cum dant
Dabant reum; iterum, cum I miram constituebant. Diem.
istud harua . recte quidem: li ec enim amma. tio non fuit paene , scd fra litis, id est, criminis, de quo reus damnatus eii et . Sic Paulo intra legimus, ias. In retronem nulla terna mentione ficta . Apud Romanos estimare I, d- quri curem Opuis loquitur signit cavit . computare quantum Perii nix is , qui in psi Vati k judiet is cauta cecidit sit . adversario solvere deberet : cum vere apud Allient enses reus damnetretur de p. . c. quodam crimine, non capitali, auoici aliquando licuit, vice poena cui vocant cor potat:s, multaui illi irrogare. Hoc Cicero o cat σι si a i matjonem. Pearcius . . . . Prytaneo Loeuq Athenis, ubi pudiico sumptu aleo intur ii, qui de rep. optime me riti essent. Prtistensia
162쪽
pe qua quaerImus , fateris ella pose , suisseque plurimos : oratorem negas . nisi illam scientiam assumpserit , esse posse . Ita & tibi jurisconsultus ipse per se nihil , nisi leguleius t 8 quidam cautus dc acutus , prae eo actio num s9ὶ, cantor formularum s io , anceps syllabarum s in ). Sed quia sim utitur orator subsidio juris in caulis , idcireo istam juris seientiam
eloquentiae, tanquam ancillulam pedissequamque, adiunxisti. LVI. Quod vero impudentiam admiratus es eorum patronorum , qui aut, cum parva nescirent , magna profiterentur, aut ea , quae maxima es.sent in jure civili , tractare auderent in causis , cum ea nescirent , nunquamque didicissent i utriusque rei saei lis est , dc prompta defenso . Nam neque illud est mirandum , qui , quibus verbis coemptio fiat s Ia ne sciat, eundem eius mulieris , quae coemptionem secerit , causam posse de fendere. Nee si parvi navigii , dc magni eadem est in gubernando scien tia; ideireo qui, quibus verbis herctum I3 cieri oporteat, nesciat, idem
herei seundae familiae causam agere non possat . Nam , quod maximas ceci. tumvirales causas in iure positas protuli lii: quae tandem earum ea usa suit
quae ab homine eloquenti , juris imperito , non ornatissime potuerit diei rquibus quidem in cati. s omnibus , sicut in ipsi M. Curii , quae abs te nu per est dim, de in C. Hostilii Mancini controversia , atque in eo puero , qui ex altera natus erat uxore , non remissis nuntio superiori , suit inter petitissimos homines summa de jure dissensio. Quaero igitur, quid adjuverit Oratorem in his causis iuris scientia , eum hie juristonsultus stiperior fuerit disce Ilurus , qui esset non suo artificio , sed alieno, hoe est , non juris scientia , sed eloquentia , sustentatus . Equitidem hoc saepe audivi , cum aedilitatem P. Crassus peteret , eumque majornatu, etiam consularis , Ser. Galba assectaretur , quod Crassi si iam C. filio suo despondisset , accestiae ad Crailum consuendi causa quendam rustiea. num: qui cum Crassum seduxisset, atque ad eum retulisset, responsumque ab eo verum magis , quam ad suam rem accommodatum abstuli let a ut eum
m nutosque turmalas iuris callet, de seu utar. r. m. 93 Praeo flet onum Q ii denuntiat immeritis iuris . quando agi lege , necne possit; quo genere actionis I tum quisque jus pers quatur s qui sic intereii actionibus de litibus, ut praeco auctionibus ac venditionibus . Soe
mula, recitat . Formulae autein sunt concepta verba, qu:bus vel patroni , vel judices utuntur in toto r qua quia semper eandem mam retinent , de ex iis informantur lites. ideo sotm.ilae appellantur a interdum etiam dicuntur carmina. rius.
interpunctiones omnes . puta legis alicujus, testim nti , dcc. expendit . ae, velut auceps aviculas . OOse vat, Ac per seqvitur. Iamri.
ia nuιμι rutis eo/-ριo fiat 3 Coem tio fuit formula quaeda n matrimonii contra-endi , qua mulier c teste Varrone 3 asiem unum . tan au in emendi causa , marito dare
solebat s veroisque quibusdam solemnibus uti,
quibus coemptilonem feeerat. Peareius.
cis3 Πιν. cim vulgo eretiam 3 .ieri Ercisci , sive hercisci, verbum vetus, significat dividerer here:scundae fami lia judicium illudeli , quod fit in rei , vel pecuniae heredit
rix, divisone. Eνetiam . ut ait Donatus c Itatus a Servio in a. AEneid. hereditatem signiscat, de eistim divisionem. Duscus.
163쪽
tristem Galba vidit , nomine appellavit , quasi vitque , qua de re ad Cras si uia retulisset : ex quo ut audivit , commotumque ut vidit hominem , Susi. penso, inquit, animo, & occupato Crassum tibi respondule video . Deinde ipsum Crassum ma Ru prehendit, S, Hcus tu , inquit , tibi in mentem venit ita respondere e Tum ille sidenter , homo periti iii mus , confirmare , it Ese rem habere , ut respondistet ; nec dubium elle posse . Galbi autem alludens varie & copiose , multas similitudines arterre , multaque pro
aequitate contra jus si 4 dicere: atque illum , cum diiserendo par esse non pol Jet , quanquam fuit Cratius in numero disertorum , sed par Gil be nullo modo ad auctores confugise , & id , quod ipse diocret , & in P. Mucii fratris sui libris , S. in Sc v. AElii commentariis scriptum protu lisse ; ae tamen concellii se , Galbae disputationem sibi probabilem dc propex cram videri.
LVII. Attamen quae causae sunt ejusmodi , ut de earum jure dubium es se non posit, omnino in judicium vocari non calent . Num quis eo testa. nactito, quod paterfamilias ante secit, quam ei filius natus e :t, heredit item petit ' nemo: quia constat, agnascenda rumpi testimentum Is . Ergo inhoe genere iuris judicia nulla sunt . Licet igitur impune oratori omnem hanc partem juris in controversis I63 ignorate, quae pars sine dubio multo maxima est. In eo autem jure , quod ambictitur inter Writissimos , non cit diiselle oratori, ejus partis , quamcumque defendat , auctorem aliquem invenire: a quo eum amentatas hastas acceperit, ipse eas oratoris Iacertis , viribusque torquebit . Nisi vero bona venia huius Optimi viri dixerim Sea
volae tu libellis , aut praeceptis si eri tui cλusam M. Curii defendisti .
Nonne arripui: li patrocinium aequitatis , & desentionem testamentorum , aevoluntatis mortuorum λ Ae mea quidem sententia , frequens enim te audivi atque auui 3 multo majorem partem sunt vi Harum sale tuo , & lepore, & politissimis facetiis pellexisti , cum dc illud nimium aeumen illudeo
Ies, & admirarere ingenium Scaevolae, qui excogit siet , nasei prius oportere , quam emori r cumque multa colligeres di eX legibus , & ex senatusconsultis , & eκ vita ac sermone communi , non modo acute , sed etiam
ridicule ae iacete; ubi si verba, non rem sequeremur, confici nihil posta .
nomine intelli itur a ισικωx, beni nitas, q ialex Wripta mitigatur, ratione habita rerum, Per onarum , se temporum .' ius autem , ut Dic surnitur, est exacti Fc severa legis ad vertam interpretatio. Mem.
is Apua oendo rumpi testamentum si pateriamilias ente secit testimentum , qu1mnatus ei sit filius, irritum est nato silio, oc mittit ius omne ad hereditatem is , qui illo testamento heres fuerat in stitutus: filius enim nascendo , quia inter agnatos prior est ac
Potior, jus omne ad hereditatem sibi vindia, Agnasci dieitur , qui nascitur cum
ex eadem stirpe per viros deinceps duct& sanguine coniuncti sunt. Idem. 6 Iuras in eontroveris 3 Lamb:nus Ie-1um tueontrouersi, eumque omnes demaeones secutae sunt: sed libens eam lectio- revoco , quae in omitibus M s. Oc πιι. invenitur. Sensus est: oratora licet ιm e & sine damno Πν eontroversiis , id τὸ ν is , Vnorare omnem hane partem rur
iret de qua dubium e se non podit , injussicia nulla I t. Pearcius .
164쪽
Itaque hilaritatis plenum judicium , ac laetitiae suit : in quo quid tibi iuris
civilis exercitatio prosuerit , non intelligo ; dicendi vis egregia , summa festivitate, & venusti te coniundia prosuit. Ipse ille Mucius paterni iuris defensor , & quasi patrimonii propugnator sui , quid in illa eausa, cum contra te diceret, attulit , quod de jure civili depromptum videretur 8 quam legem recitavit ρ quid patefecit dicendo ,
quod suisset imperitis oecultius p Nempe eius omnis oratio versata est in eo, ut scriptum plurimum valere oportere defenderet . At in hoe genere pueri apud magistros exercentur omnes , eum in ejusmodi causis alias seri pium, alias aequitatem defendere docentur . Et credo in illa militis causa 173, si tu aut heredem, aut militem defendisses , ad Hostilianas te actio res si 8 , non ad tuam vim & oratoriam facultatem contulisses . Tu ve ro, vel si testamentum defenderes, sic ageres , ut omne omnium testamentorum ius in eo iudicio positum videretur et vel si causam ageres militis , patrem ejus, ut soles , dicendo a mortuis excitasses ; statuisses ante Mulos; complexus esset filium, flensque eum centumviris commendasset a lapides mehercule omnes flere ae lamentari coegisset; ut totum illud , Uti Lη-
sua nuncupasset I9J , non in XII. tabulis , quas tu omnibus bibliothe cis anteponis , sed in magistri carmine ao ) seriptum videretur. LVIII. Nam quod inertiam accusas adoleseentium, qui illam artem primum sacillimam non ediscant ; quae quam sit sacilis , illi viderint , qui
ejus artis arrogantia , quasi dissicillima sit , ita subnixi ambulant di deinde etiam tu ipse videris , qui eam artem facilem esse dicis , quam concedis adhue artem omnino non esse, sed aliquando, si quis aliam artem didicerit, ut hanc artem efficere possit, tum esse illam artem suturam . Deinde . Tom. L Τ quod
Ouin superius. Pater filiuin, qui erat m exer
citu, obiise salso audivit; alium instituit hexedem: rediit miles: egit lege in paternam
cis Nos Lanias a lienes Quia Hostilius ille sit ambigitur. Pomponius inter jurisperitos non recensuit . Actiones Hostiliandis interpretantur nonnulli praescriptas Hostilia lene, q iae anno V. C. xxxiii. lata est de
surtis r ut furti agere liceret eorum nomine,
. iii apud hostes essent, dec. I sem. ta ljngua niant,passet J Legunt aliintinctip. sis , siue est , nuncupaverit . Haec erant concepta verba duodecim tabularum . Uri ιιngua nuneupa et , sta jus e so . Cu3us formulae de carminis ea sententia est . in dicendo jure ac statuendo habendam esse verisborum de scripti rationem, di ita judicandum, verbi gratia, de pactione, stipulatione, venditione , uti ea pactio di vendatio verbrs concepta fuerit , seu uti lingua vendentium
S contrahentium nuneupaverit, seu pronantie verit. Diem .cio In magistri earmine a Carmen magistra interpretor , tabellam, quam magister Pro
Ponebat, & qua perscribebat se alicuius bona
venditurum. Ejus enim olun, qui multis debebat, latitabatque, neque defendebatur, creditores praetorem adibant, apud quem quer bantur, bonorumque possestionem petebant: quam Jc praetor dabat, atque in diem certam ea possidebant . Quae cum venerat , praei rem rursus adibant, petebantque s bi ut lic rei unum e suo numero deligere, qui hon
rum venditioni praeesset . qui magister dieebatur: is in compitis celebribus , de se uen tibus urbis locis tabulam proponebat, se debitoris bona venditurum, his verbis r Titius
opinor . proscript ionem Cicero hic appellat magasri carm/n. Turneia Advere. XXIII.
165쪽
quod sit plena delectationis; in qua tibi remittunt omnes istam voluptatem.& ea se carere patiuntur , nec quis tu in est eorum , qui . si jam sit edi-
endum sibi aliquid, non Teucrum Pacuvii malit, quam Manilianas vena 1lum vendendorum leges ediscere. Tum autem, quod amore patriae censes nos nostrorum majorum inventa nosse debere non vides , veteres leges aut ipsas sua vetustate consenuisse, aut novis legibus esse sublatas e Quod Vero
viros bonos jure civili fieri putas , quia legibus & praemia propolita sint virtutibus & supplicia vitiis ; equidem putabam , virtutem hominibus si modo tradi ratione possit iustituendo & persuadendo, non minis , & vi , ae metu tradi . Nam ipsum quidem illud , etiam sine cognitione juris ,
quam sit bellum cavere malum, scire possumus. De me autem ipλ, cui uni tu concedis , ut sine ulla iuris scientia ta men causis satisfacere possim , tibi hoc, Crasse , respondeo , neque me unia quam jus civile didicilla , neque tamen in iis causis , quas in jure possem defendere, unquam istam scientiam desiderasse . Aliud est enim esse artis fleem cujusdam generis atque artis, aliud in communi vita & vulgari ho minum consuetudine nec hebetem, nec rudem. Cui nostrum non licet fun dos nostros obire, aut res rusticas vel fructus causa, vel delectationis, invisere tamen nemo tam sine oculis , Iam sine mente vivit , ut , quid sit sementis ac messis , quid arborum putatio ac vitium , quo tempore anni , aut quo modo ea fiant, omnino nesciat. Num igitur , si cui fundus inspI ciendus, aut si mandandum aliquid procuratori de agricultura , aut impe
randum villico si s at i , Magonis Carthaginentis sunt libri perdistendi h
an hac communi intelligentia contenti esse possumus t Cur ergo no a iidem in jure civili, presertim eum in causis , & in soro conteramur , satis ia- structi esse possimus ad hoe duntaxat , ne in nostra patri λ peregrim atque
Ae si jam sit eausa aliqua ad nos delata obscurior , disseile , eredo , sit eum hoc Scaevola communicRre ; quanquam ipsi Omnia , quorum negotium
est, consulta ad nos, & exquisita deserunt . An vero si de re ipsa , si definibus , cum in rem praesentem nou venimus , si aaὶ de tabulii , & praescriptionibus controversia est , contortas res, & sispe dissiciles ne
psit punice libem oetri de viginta de re ruitica . quos ex senetusconsulto Cassius Dionysius Uticen sis convertit . Rareo las. i. .e raromea cap. i. Cor m/lla , qui eundem rutilotimnrs parentem appellat. Idem. 113 Da tabiatis Tiaulae sunt chartae , scripta, in striin enta iiiis a. de quidem hic privavis tabulae intelliguntur 3 publicae enim tabit M libri . Ac lii, rae , quae publicam
c 23 3 Pras, ρι.enisti, ) I raescriptici , hoe locol. nam alio sere sensu nunc ilia vox usurpatur idem fgniscat quod exceptio, seu exclusio. Exceptio est apposita quaedam eliu sula . quae vel prohibet . ne quis V, hoc est, litem intendat s vel eonditionem apprnit, qua conditione vis Ee significatio Iesisaci:onem permittentis , certis limitibuscumscribitur . Pr usteus . Vulgo ιμε , qua voee sisnificantur Senatusci,nlulta , in quibus Senatorum nomina praetcribe In tur: sed vox istius significationis huic loco minime eonvenit i veram lectionem per crι-it onastis protulit Lambinus , secutus au ory tatem duorum Alsi. quibus consentiunt Mis. Bod. Nov. Uvat. Nors. Cant. Mead. & edltio Veneta . Nomen perserinionis c inquit
166쪽
LIBER PRIMUS. I 47eessario perdiscimus: si leges nobis, aut si hominum peritorum responia e gnoscenda sunt , verentur ne ea , si ab adolescentia juri civili minus st
duerimus, non queamus cognoscere
LIX. Nihilne igitur prodest oratori iuris civilis scientia λ Non possum negare prodesse ullam scientiam , ei praesertim , cujus eloquentia copia rerum debeat esse ornata: sed multa , & magna , & dissicilia sunt ea , qua sunt Oratori necessaria ; ut ejus industriam in plura studia distrabere
Quis neget opus esse oratori in hoc Oratorio motu, statuque, Roseii ge stam , & venustatem e tamen nemo suaserit studiosis dicendi adolescentibu x in gestu discendo histrionum more elaborare . Quid est oratori tam neees.
sarium, quam vox s' tamen me auctore nemo dicendi studiosius, Graecorum more , & tragoedorum voci serviet , qui dc annos complures sedentes de. clamitant, & quotidie , antequam pronuntient , vocem cubantes sensim ex citant , eandemque , cum egerunt , sedentes ab acutissimo sono usque ad gravissimum sonum recipiunt, & quasi quodammodo colligunt. Hoc nos fifacere velimus , ante condemnentur ii , quorum causas receperimus , quam
toties, quoties praescribitur , sa 4 Paeanem , lasa aut Μ unionem cita
namus locum habet in nominibus, tabu
ajus , qua non νιμ ιι ς se ejus, qui falsum perscripsit . Vides, Lector , par erasere idem significare , ac in tabulis accepti Ae expensi
scriptione res notare s earum vero notati nes. pe re priorias dicebantur. Pearems.
Σ manem a Paean hymnus an honorem Apollinis. qui re bene gesta canebatur . Viseri l. vi. Agneid.
Apollo dicebatur Paean vel gaἰ m παιω . a feνiendo, quod rad: is seriat, vel anus 6 παύ- Τας citi ae . a sedandis moles is . Prest. 133 Atia Munionem 3 Petrus Victorius, cujus ero /iligentia di doctrinae plurimum in ratissimo desero , refert, etsi aliena fide. quibusdam in libris reperiri. muniorem: quae utraque scriptura . eiti depravata est . tamen ad conjecturam movendam sortasse non inutis
lis est . Ego igitur ex iis yestitiis legendum
etenseo, mma rationem. Existimo enim Ciceronem verba Grasea convertere voluisse , ππιαν ζων oc unis ζων , ut p. an sit cantioc nam pro pede hic non censeam accipi
quae clara, exultanti, contentaque voce cita
nem . Alter erat hie hymnuq eidem Apollini sacer, qui olim ad Amplirysum greges Admeti paverat: νωδὰ pasior est , unde Nomion quasi pastorictu, . Legunt alii hoe loco Munionem , nee quid si explicanti divinant atii
Mundiesionem , Ac interpretantur hymnum Dianae, quam Athenienses olim Munychiam appellabanti alii mistirisionem conjiciunt , ut sat eantio, quae leni. & remissiore voce edatur . Hymnos Nusmodi, sue Paeanem. sve Nomionem , idoneis numeris ae modis e-- parato, habebant Graeculi , qui vocem decla mandi causa sntebant a eos citabant saepius, di exercitationis causa cantabant. Prusaias.
167쪽
Quod si in gestu, qui inultum oratorem adjuvat, & in voce , quae una maxime eloquentiam vel commendat , vel sustinet , elaborare nobis non li cet. ne tantum in utroque assequi possumus , quantum , in hac acie quotidiani muneris, spatii nobis datur i quanto minus est ad juris civilis per ei sidendi occupationem descendendum ' Quod di summatim percipi sine do ctrina potest , & hane habet ab illis rebus dissimilitudinem , quod vox aegestus subito sumi , & aliunde arripi non potest ; juris utilitas ad quamque causam , quamvis repente , vel a peritis , vel de libris depromi
Itaque illi disertissimi homines ministros habent in eausis juris peritos , t eum ipsi sint imperitissimi & qui , ut abs te paulo ante dictum
est, pragmatici vocantur . In quo nostri omnino melius multo , quod clarissimorum hominum auctoritate leges , & jura tecta esse voluerunt . Sed tamen non fugisset hoc Graecos homines , si ita necesse arbitrati essent , oratorem ipsum erudire in jure ciνili , non et pragmaticani adjutorem
LX. Nam quod diois senectutem a fuitudine vindieari mris civilis scientia , sortasse etiam pecuniae magnitudine . Sed nos non quid nobis utile , verum quid oratori neceilarium sit , quaerimus. Quanquam , quoniam mul ta ad oratoris similitudinem ab uno artifice sumimus , solet idem Roscius dicere , se , quo plus sibi aetatis accederet, eo fas tardiores tibicinis ni dos , & cantus remissiores esse factitrum . Quod si ille , adstrictus certa quadam numerorum moderatione , & pedum , tamen aliquid ad requiem senectutis excogitat; quanto facilius nos non laxare modos, sed totos mutare possumus λ Neque enim hoc te , Crasse , fallit , quam multa sint , ecquam varia genera dicendi ; quod haud sciam , an tu primus ostenderis , qui jamdiu multo dicis remissius & lenius , quam solebas .' neque minuS
b c tamen tua gravissimi sermonis lenitas , quam illa summa vis & con tentio probatur mutiique oratores fuerunt , ut illum Scipionem audimus , dc Laelium , qui omnia sermone conficerent paulo intentiore , nunquam , ut Servius Galba, lateribus aut clamore contenderent.
Quod si jam hoe facere non poteris , aut noles.' vereris , ne tua d mus, talis di viri , di civis , si a litigiosis hominibus non colatur , a caeteris deseratur λ Equidem tantum absum ab i ita sententia , ut non modo non arbitrer subsidium senectutis, in corum , qui consultum veniant, multitudine esse ponendum , sed tanquam portum aliquem , expectem ist in , quam tu times , solitudinem . Subsidium enim bellissimum existimo esse se-
26 TarHores ριbie.nis Solebant histrione , cum dicereat, vel agerent, adhibere tibicinem , ad cujus modos, vocem sellumque accommodarent . Itaque Roscius dicebat se, cum senior sciret, ac proinde lentius Caneret, ac remissius ageret . adhibiturum quoque
tibicinem lentiorem, qui modos tardior . ix-ceret . Idem.
168쪽
Reliqua vero etiamsi adjuvant , historiam dico, & prudentiam iuris publieit, & antiquitatis iter, & exemplorum copiam si quando opus erit, a viro optimo , & istis rebus instructissimo , samiliari meo , Longino mutuabor. Neque repugnabo, quo minus id quod modo hortatus es omnia te gant , omnia audiant , in omni recto studio atque humanitate versentur ι sed mehercule non ita multum spatii mihi videtur , si modo ea facere dc persequi volent , quae a te , Crasse , praecepta sunt et qui mihi prope et lain nimis duras leges imponere visus es huic aetati , sed tamen ad id , quod
cupiunt, adipiscendum prope necessarias. Nam & subitae ad propositas causas exercitationes , cti ac euratae 3c meditatae commentationes , ac stylus iIle tuus , quem tu vere dixisti perfectorem dieendi esse ac magistrum, multi
sudoris est ; & illa orationis suae eum scriptis alienis comparatio , & de alieno scripto subita vel laudandi , vel vituperandi , vel comprobandi , vel
refellendi causa , disputatio , non mediocris contentionis est , vel ad memoriam, vel ad imitandum. LXI. Illud vero fuit horribile , quod mehercule vereor ne majorem vim ad deterrendum habuerit, quam ad cohortandum. Voluilli enim in suo genere unumquemque nostrum quasi quendam esse Roscium ; dixistique , non iam ea, quae recta essent, probari, quam quae prava sunt, fastidiis adhaerescere: quod ego non tam fastidiose in nobis , quam in histrionibus, spectari puto . Itaque nos raucos saepe attenti ili me audiri video : tenet enim resipia , atque cauta : at aE sopum , si paulum irrauserit , explodi . A quibus unim nihil praeter voluptatem aurium quaeritur , in iis offenditur, simul atque imminuitur aliquid de voluptate . In eloquentia autem multa sunt , quae teneant: quae ii omnia summa non sunt , & pleraque tamen magn sunt,st necesse est, ea ipsa, quae sunt, mirabilia videri. Ergo, ut ad primum illud revertar, sit orator nobis is, qui, ut Crastus descripsit, accommodate ad persit adendum possit dicere. Is autem cone Iudatur in ea , quae sunt in usu civitatum vulgari ac sorensi: remotisque cxteris studiis , quamvis ea sint ampla atque prae clara , in hoc uno opere , ut ita dicam , noctes & dies urgeatur : imiteturque illum , cui sine dubio summa vis dicendi conceditur , Atheniensem Demosthenem, in quo tantum studium fuisse tantusque lalbor dicitur , ut primum impedimenta naturae diligentia industriaque superarit : cumque ita balbus esset , ut ejus ipsius artis , cui studeret , primam literam non posset dicere , perfecit meditando ,
ut nemo planius eo locutus putaretur . Deinde cum spiritus ejus esset angustior , tantum continenda anima in dicendo est assecutus , ut una continuatione verborum id quod ejus scripta declarant binae ei contentiones vocis, dc remistiones continerentur. Qui etiam ut memoriae proditum est conj Si is in os calculis , summa voce versus multos uno spiritu pronuntiare consuescebat; neque is consistens in loco, sed inambulans, atque ascen su ingrediens arduo.
Hisce ergo cohortationibus , Crata, ad studium , & ad laborem incitandos juvenes vehementer assentior : caetera , quae collegisti ex variis dc diversis
169쪽
versis studiis, & artibus, tametsi ipse es omnia consecutus, tamen ab ora toris proprio osticio atque munere sejuncta esse arbitror. LXII. Haec cum Antonius dixisset, sane dubitare visus est Sulpieius &Cotta, utriuS oratio propius ad veritatem videretur accedere. Tum Crassus, operarium nobis quendam , Antoni, Oratorem facis ataque haud scio, an aliter sentias. 3c utare tua illa mirifiea ad refellendum consuetudine , qua tibi nemo unquam praeititit in cujus quidem ipsius faculatatis exercitatio oratorum propria est , sed jam in philosophorum consuetudine versatur , maximeque eorum , qui de omni re proposita in utramque partem solent copiosissime dicere . Verum ego non ibi uin arbitrabar his praesertiin audientibus , a me informari oportere, qualis eisu potiet is, qui habitaret In subselliis , neque quidquam amplius aderret , quam quod causarum necessitas postularet : sed majus quiddam videbam , cum censebam , oratorem , praesertim in nostra republica , nullius ornamenti expertem esse oportere . Tu autem , quoniam erit guis quibus da in finibus totum oratoris munus circumdedisti, hoc facilius nobis expones ea, quae abs te de olliciis praeceptisque oratoris quaesita sunt: sed, opinor, secundum hunc diem. Satis etiim multa a nobis hodie dicta sunt . a 7 Nunc & Scaevola , qu niam in Tusculanum ire constituit, paulum requiescet, dum se calor fra gat: & nos ipsi, quoniam id temporis est, valetudini demus operam. Plaeuit sic omnibus . Tum Scaevola , Sane , inquit , vellem non constituissem , ta 8 in Tusculanum me hodie venturum esse , Laelio : libenter audirem Antonium : & , cum exsurgeret, simul arridens, Neque enim, in
quit, tam mihi molestus suit, quod jus nostrum civile pervellit , quam jucundus, quod se id nescire consessus est.
2 Nγιne o, seam. .a Cur in his dia- Iagis non pernet Scaevola . causam asteri ipse i ullius lib. t G ad Atticum episti a 6. - Od,, in iis libris . quos laudas , persanam desi- deras scaevolae fi non eam temere dimovi r, , sed iaci idem , quod in πολυώα deu, ille
,, noster Plato , cum in Piraeeum Socratesia venisset ad Cephalum locupletem, festi- ,, Vum Ienem: qu 'd primus ille ferino limi, retur , adest in disputando senex a deinde lim ipse quoque coninicidissime loeutut e Ris Iet, ad rem divinam dicit se velle disce- ,. dere o neque postea revertitur. Credo Pla- ,, Ioneiu vix putasse satis consonum fore, siri hominem id a ratis in tam longo sermone,, diut iis reti miluet . Multri ero satius hoc., mihi cavendum putavi in Scaevola a sui α,, aetate di valetudine erat ea, qua meministi. , , & iis honoribus, ut vix sitis decorum vi- ,, deretur, eum plures dies esse in Crassi Tu ,, sculano: & erat primi libri sermo non alie- ,, nus a Scaevolae studiis. Reliqui libri νον ri λεγι ea habent, ut scis. Huic juculatoriae is disputationi senem illum, ut notas , Int ,, reste nolui. Idem. 183 In Tuscuraniam 3 Aliam quan camatri Tusculani partem intelligit, ab ea disjui cuin In qua erant . Idem .
170쪽
ΑGNA nobis pueris, Quinte frater, si memoria tenes, opinio fuit , L. Crassum non plus attigisse doctrinae, quam quantum prima illa puerili institutione potuisset : Μ. autem Antonium omnino omnis eruditionis expertem , atque ignarum fuisse et erantque multi, qui, quanquam non ita se rem habere arbitrarentur , tamen, quo facilius nos incensos studio dieendi a doctrina deterrerent , libenter id , quod dixi , de illis oratoribus praedicarent; ut, si . homines non eruditi summam essent Prudentiam atque incredibilem eloquentiam consecuti, inanis omnis noster esse Iainbor , & itultum in nobis erudiendis patris nostri , optimi ae prudentissimi viri, studium videretur . Quos tum , ut pueri , refutare domesticis testibus , patre, & C. Aculeone propinquo nostro, & L. Cicerone patruo, solebamus; quod de Craili, pater, dc Aculeo, έrὶ quocum erat nostra matertera, quem Crassus dilexit ex omnibus plurimum , & patruus , qui cum Antonio in Ciliciam pro status una a in decesserat, multa nobis de ejus studio doctrinaque saepe narravit : cumque nos cum consobrinis ninstris , Aculeonis filiis , & ea disceremus , quae Crasso placerent, & ab his doctoribus, quibus ille ut retur , erudiremur , etiam illud saepe intelleximus t eum essemus ejusmodi, quod vel pueri sentire poteramus illum & Graece sic loqui , nullam ut nosse
x aetioeum erat nostra marrere Qui matri, noli r e sororem habebat in trina n io. Frusreus . 3 D. Hse ae) Id est, itineri se commi furat a non autem , ut quIdam interpretantur. mortuus fuerate Cicero enim ille Patruus, in patriam redux . narrabat . quemadmodum Antonius Athenis di Rhodi Ie doctissiriorum hominum sermonibus dedisset . Idem.