M. Tullii Ciceronis Opera cum delectu commentariorum in usum serenissimi Delphini tomus primus nonus Tomus primus quo Rhetorica continentur adjectis ad Oratorias Partitiones nunc primum Adnotationibus

발행: 1772년

분량: 521페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

221쪽

etor DE ORATORE

abige muscas Risum quaelivit , qui est , mea sententia , vel tenuissimus ingenii fructus . Tempus igitur dicendi prudentia & gravitate moderabi

mur : quarum utinam artem aliquam haberemus i sed domina natura est. si LXI. Nune exponamus genera ipsa summatim , quae risum maxime in veant. Haec igitur sit prima partitio ; quod facete dicatur , id alias in re habere, alias in verbo facetias: maxime autem homines delectari , si quando risus conjuncte re verboque moveatur. Sed hoc mementote, quoscumque locos attingam , unde ridicula ducantur, ex iisdem locis sere etiam gramex

sententias posse duci. Tantum intereit , quod gravitas honestis in rebus se vere, jocus in turpiculis & quali deformibus ponitur : velut in iisdem ver. bis & laudare frugi servum pollumus , & , si est nequam, iocari . Ridie lum est illud 83ὶ Neronianum vetus in surace servo, Solum esse , cui domi nihil fit nee obsi natum , nec occlusum : quod idem in bono serpo diaci solet; sed hoe iisdem etiam verbis. Ex iisdem autem locis omnia nascuntur . Nam quod 84 Sp. Carvilio

graviter claudicanti ex vulnere ob rempublicam accepto, & Ob eam causam verecundanti in publicum prodire, mater dixit , quis prodi ι, mi Spuri, ut quotiescumque gradum facies, toties tibi tuarum virtutum veniat in m ntem

praeclarum & grave est. Quod 8sὶ Calvino Glaucia claudicanti , Ubi est vetus illud λ 86ὶ atvm eIatidieat e at hie elauiteat : hoc ridiculum est ;& utrumque ex eo, quod in claudicatione animadverti patuit , est dictum .suid bae s 87ὶ Naevio ignarius λ severe Scipio . At in male olentem ,

8 Ner. n. anum Illiut, ut reor . Nero nis, qui res ed veritis Annibilem gesssit a estque exemplum lice , ut pleraque hujus loci prasea. sumptum ex libro Amphthegmotum Catonis. Dictum autem hoc ac de surace ac- eapi potest , ut a Nerone u surpatum suerat, qui omnia relignet de recludat e se de servo rugi, cujus sdsi omnia herus committat, euinitiat annulo cibi gnet . cui nillil claudat sera. In quodam libro scripto legitur μυι num, ut a Naevio poeta sumptum, quod ior tisi e veritis. Idem .c 24 Sp. Carmillo Puto hune esse quipramus apud Romanos uxorem disii sit . virluit illuuris , qui ex equelira loco natus adsunt m pervenit dignitatem , ne Paterculus scribit. Consul autem urit eum Fabio Maximo Auet cir Cicero de Senectute. Iciem. ss a Calυιno 3 C. Matius Calvanus , ut sit Cicero in Bruto, ingenio Ec sermone eleganti , sed valetudine incommoda sim . etsi cum remiserant dolores pedum , non deerat an eausis. Is igitur eae podagra plerumque claudicabat . Idem c 86 Num elatidaeae ast Le elandae l. Sunt qui scribant hoc modor ae hae elodiear. Et sie interpretantur: Calvinus etsi claudicat Pede , non tamen tam claudicat, quam Ct dicat, id est Clodio lavet. Istorum sententiae novi habeo sdem . quia Cicero consertexempla duo , quae non sic sunt ea immutatione literae . ut ea quae sequuntur . Praeterea immutant codices sine ratione . Ad hae , quando fingitur Caesar haee tractavisse , cum que vixit Glaucia litimo impurus, ut ait Cicero in Orat. pro Rabirio Posthumo , nullus erat Citia us . cui desorme ellet sivere. Non dum ceperat Rempublieam Clodius , quem

Milo interemit . Ego igitur sic interpretor rGlaucia impurux homo cuin videret Calvi num pede claudieantem recordatus est antiqui Proverbii , quo veteres utebantur in hominem errantem . vel dubiae fidei. Quaer bant enim: Num ι Λωώιοι hoe est constat- ne sibi . an potius errae , aut variat 3 Ex translatione verbi εt ambiguitate objecit homini mentis errotem, vel dubiam fidem. Stra

nor, superioris in Naevium , a quci suerat accusatus , quod praecia bello Antiochi eapta aerarium fraudasset i alii tamen a Petilio aecusatum fuisse scribunt . Locus an nom nati nem habet. N minatur a Livio oratio P. Afri-eans , in M. Naevium, in qua, ut opinor, his dixerat. Tume s.

222쪽

LIBER SECUNDUS. et o 3

88J Video me a te circumveniri, subridicule Philippus . fit utrumque genus contina verbi ad literam immutati similitudo. Ex ambiguo dicta, vel argutissima putantur, sed non semper in joeo ,s,pe etiam in gravitate versantur . Atricano illi majori , coronam sibi in convivio ad caput accommodanti , cum ea siepius rumperetur , P. Licinius Varus, Noli mirari, inquit, fi non convenit. 89 Caput enim magnum est rlaudabile & honestum. At ex eodem geneve eli: 9o in Calvus fatis es; quod dicit parum. Ne multa: nullum genus est joci, quo non ex eodem severare gravia sumantur. Atque hoc etiam animadvertendum , non esse omnia ridicu Ia laeeta .

Quid enim potest esse tam ridi eulum , quam 9r Sannio est Sed ore ,

vultu, imitandis moribus, voce, decique corpore ridetur ipso. Salsum hunc pollum dicere , atque ita , non ut ejus nodi oratorem esse velim , sed ut

mimum.

LXII. Quare cya primum genus hoc , quod risum vel maxime mo-

dicta vi νιι ak Iueνam ammtitari sim titiaiune contineri. In roco Scipionis verba mi vis deitnaetius idem prope lonetnt , eaedemque sere sunt verbor n literae . In hoc vero phili impi , cui verbo simile est verbum eιν mienιν, ρ Prorsus nescio a joeus igitur non erit . nisi cum vulsetis nonnullis editionibus , de eum Lam, de Steph. legamus , H deo me a re non eonveniri, sed oratimvenινι. Memento . lector , hoc in male olentem quendam dictum est e . Sensus autem est : Cum gravis est tibi halitus , quoties mihi occurris , non videris nulli eontianινε, sed insidia, mihi parare , de mali at quid mihi inferre velle .

ram signiscatur de madinitudo partis, dc amisplitudo hominis . Publius autem rite Lacinius Vahus bello secundo Punico a di lis cum V turio fuit ut Livius scribit. Postea etiam praeturam eodem bello adeptus est , in qua tulit ad populum , ut ludi Apollinares in ua una

diem in perpetuum voverentur. Tu neόMI.

momen Proprium non censeam, sed appellativum, Iocus ex eo est, vel quod vetere calvos fallaces censebant . vel quod calvi mimi . ut Nonius ait, Omnibus erant frustratui: unde eaIυ- , quod est frustror , decipio. Saris os igitur quod . mr parum , est ambiguum. Id est enim quod parum lociuitur , vel quod

ptrum orator est . Nam vicere partim pro ora orem non esse, dicere solebant. Cicero in Brutos Nam T. Avisium avia vικιι ad δε- mam seneae tirem . volosae I Iιs .ga Ao iam serarque o ιontis vir, c, ιnnocena , sed dae ιae partim . Qui de Licinio Calvo oratore de poeta intelligunt . peceant ignoratione temporis. Si quis tamen , Cal - , nomen proin prium . quod verum non Puto , censeat, ean- dein servare poterit ambiguitatem . satiet est quod pari in loquatur, bc parum sit eloquen . ne nos fallat verb:s. homo praesertim ineptu de molestus . Idem .

si a Sannio 3 Sanna, inquit vetus persi

interpres , dieitur os diuortum eum vultur quod lacinius cum alios irridemus e unde .in moves dicti sunt, qui non rectuin vultum habent. Hic tamen doetissimus Budaeus animadvertit , mimorum quoddain xenia, significari. Verum, ut reor. Anna de Annio ab homine pulto & inepto Santia originem sumpseruqui tam situus fuit, ut Cratinus Comicus Annam pro stulto usurnaverit . quemadmodum relatum est ab Eustalltici r quo etiam auctore deduci potest iitrumque a Sannis populis Ainstar, quos consuetudo Craee rum erat ejus aetate Tranos vocate , qui moribus erant barbaris

de incultis, ae pro in se iusuis, de inscitis. AL

frum, morosum , ore. 3 Hae sunt Sannionum ridicula. sustinent enim personas eorum , qui mores duos sequuntur de agresses , qualis est Demea apud Terentium i qui nimia religione , de vano Deorum metu laborant , cujusmodi sere sunt muliercular, qui mitii non suis:cantur , ut senes: qui gloriam avide C ptant, ut Thraso Terentianus: qui stulti sunt, ut Phaedrui. Huiuscemridi peisona, non sustinebit orator , sed aritabit. Sustinete, est agere dc imitari: agitare vero , facetci aliquci disecto, aut lepida narratione perstingere. Sρνe-

223쪽

eto4 DE ORATOR A

vet, non est nostrum, morosum, supcrstitiosum , suspiciosum , gloriosum . stultum. Naturae ridentur ipsae , quas personas agitare sblemus , non suistinere . Alterum genus est imitatione admodum ridiculum , sed nobis tantum lieet furtim, si quando , & curtim : aliter enim minime est liberale. Ter lium, oris depravatio, non digna nobis. Quartum, obscaenitas, non lumnon foro digna , sed vix convivio liberorum . Detractis igitur tot rebus cκ hoc oratorio loco , facetiae reliquae sunt, quae aut in re , ut ante divisi, politae videntur esse, aut in Verbo . Nam quod, quibuscumque veriabis dixeris, facetum tamen est , re continetur : quod mutatis verbis salem amittit, in verbis habct leporem omnem. Ambigua sunt in primis acuta , atque in verbo posita . non in re; sed non stape magnum risum movent: magisque ut belle & literate dicta sau dantur: ut in illum Titium, qui cum studiose pila luderet, & idem signa sacra noctu frangere putaretur, gregatusque cum , s 93 cum in campum n In venisset. requirerent, excusavit Veii a Terentius , quod eum brachium

fregisse diceret . Ut illud Asricani, quoci est apud Lucilium: ρ sola Decius , Nuculam an coUxum vis facere λ inquit. Ut tuus amicus, Crasse, Graii ius, 9s 3 non esse sextantis. Et , si quaeritis, is, qui appellatur dicax, hoc genere maxime excellit : sed risus movent alia majores . Ambiguum per seipsum probatur id quidem , ut ante dixi,

campo Martici juventus Romana ruin alias ludis . tum pila se exertebat , cuius sius sus

erat Titius . Pranxere autem bratilium ambiis

piae dixit Vespa Tereti ius , vel sutura , vel ii :ni sacri. Apparet illum Tatium quadam rcligronis Opin:one imbutum suisse , qua simu- lecta damnabat , aut certe non sitis pium iiii se, qui sisna sacra frangeret. Vespa propritim nomen non est meo i dicio , sed appetitiivum signiscatque vespillonem . Pompestis, re pa d.euntur, qui itinerandis eor νιόουν eis cιtim serum , non a minutis illis vi lucri bus, sed quia vespertino tempore eos esse runt , qui sunebri pompa duci propter in P am nequeunt. Itaque , ut reor, irae dicitur Terentius, ut in Miloniana podia I lcinius, id e sacriscutit, . Si cui tamen Vespa

Proprium nomen este videatur , non vehementer contra pugnabo . Tantum quid fin-tiam, testifccir. 34νnesus.

cana dicterium , quidam interpretari volue

runt, ct ad obscoeimatem turp1tudinemque re tulerunt. Satitis est duxerunt, esitire nusus anales, quam se nescire quod nescirent, cou-

steti 1 quasi vero turpe sit ignorare, quod

non cul a tua . sed temporum in utra igno res. Si Lucilii satyrat extarent, non esset diraiicile rein videre . quam Cicero tanquam nota in attigit, non explicavit. Perierunt vel casu, vel niciorum nreligentia . Qv d iacias' unde sumas not:onem 3 dimitabisne, de incerta Pro certis Dbebis3 Tantane tibi est verit-

culus Dirax me ridiculus, ut Propter illum im- Pudentiam tuam atque temeritatem vendites

Non placet milii temere lusurari r di si placeret . non referrem ad cibscoenitatem , quia nec obscisne loqueretur Atticanus , nec Obscoena inter saceia collocaret Cicero . Stre-

hatis

biguo. Dicitur enun non es e sextantis, quod Pluris est, id eu, quod eu magni pretii e 5e non esse sextantis etiam dicitur, quod min

ris est , id est , qutid nullius prope Prezii. Nam non putem diduci de distrant verbum

debere, ut sex tantis dicatur, quo fere modo interpretantur . Sie illusit hominem ni hili Granius , cum eum laudare videretur . pretium enim in hominibus dicebant orta consuetudine ab emptione servorum. Tur natas

224쪽

LIBER IECUNDUS. et os

dixi, vel maxime: ingenio:i enim videtur, Vim Verbi in aliud, atque caeteri accipiant, posse ducere: sed admirationem magis, quaena risum movet, nisi si quando incidit in aliud genus ridiculi. LXIII. Quae genera percurram equidem: sed scitis esse notissimum ridi culi genus, cum aliud expectamus, aliud dicitur . Hic nobismetipsis noster error risum movet . Quod si admixtum est etiam ambiguum . si sal ius ut apud Naevium videtur esse misericors ille , qui ροὶ judicatum duci Videns, percontatur ita: ρ quanti addictus mille nummum. Si addidisset tantummodo , meas licet; ecti illud genus ridiculi praeter expectationem: ded quia addidit, Nihil addo, ducas licet. addito ambiguo , altero genere ridiculi, fuit, ut milii quidem videtur, LAI.sissimus . Hoc tum est venultissimum , cum iri altercatione arripitur ab ad versario verbum, & ex eo, ut a Catulo in Philippum, in eum ipsum alia

quid , qui lacessivit , instigitur . Sed cum plura sint ambigui genera , de

quibu1 est doctrina quaedam subtilior , attendere & aucupari verba oportebit in quo, ut ea, que sint frigidiora, vitemus, scienim cavendum est, ne arcessitum dictum putetur λ permulta tamen acute dicemus. Alterum genus est , quod hal et parvam verbi immutationem , quod in litera positum , Graeci vocant 'a μνο σῖ- , ut 98 Nobiliorem , mob ho-νem Cato . aut ut idem, cum cuidam dixisset, Eamus 99ὶ deambularum .

di ille , sti id opus Juιt DE λ Immo vero , inquit , quid opuι stiit te r aute iisdem respontio illa, si r Pi adversus, , aversus impudicus es.

Etiam .

963 Itidieartim duri 3 Id est, condemna

tuna. Plautus . Malo etitia nutam es , , - earum me uxor aι rarae domnm e dc apud Gellium . .Eras tonsi is di debiti iud:cati, tri-tinia dies sunt dati . Sententia est; qui da mnatum pecuniae duci videt a creditote . G

chaicus cai lceticus . iauansi addit ni M Itinummum. N hil addo, ducas Leel. Ille qui rogabit , videbatur judieatum solii a sumima aut proni:ssa vindex liberaturus. Praeter ex peciaticinem igitur. Putas luet, creditori dixit, significans se illi nullam facere moram. Addidit etiam ambiguum . tum dixit , MLIadus, quod est, Nihil praeterea rogo . Tautum etiam scire volebam , quanti es et addictus, nec peto ut a praetore pluris addicatur mea causa. Nahil enim mihi debet, nec quacis quem addo sumuae. Idem. 98 NM L, - rutvlum NM.Iι - .c cum accusaverat Cato , eique ut probrum objecerat , od praetas in provineiam duxis et) Mos. l. orem Cato apprilavit , eius le

vitatem notans . quo maximum apud Romanos crimen erat, studiosos gravitatis de con-ilantiae. Liem.

99 δ Deambulatum Reprehendebat, quod

male es,et Istine locutus . cum ambularum

dicere debui et . Pierumque tamen compositi idem quod simplicia signat cant . ut ueaml Iare pro iam lare Cato dixerat Latine

scoenitatem oris, cum audi Utim dic. t. de mi liebria . cum auo sum : ne quis fortat rem aut adulterum c aitet , quos Latini non vo

cant impudicos . N m impudicitia est in patiendo. Simile quida: in Aiccillae resertur rix hominem castum illum quad. m S integrum,

225쪽

Etiam Interpretatio nominis habet acumen , cum ad ridiculum convertas, quamobrem ita quis vocetur I ut ego nuper, Nummium diviserem, ut Neptolemum ad Trojam, sic sa illum in campo Μ artio nomen invenisse. LXIV. Atque haec omnia verbo continentur . Saepe etiam versus facete interponitur, vel ut est, vel paululum immutatus, aut aliqua pars versus,

ut Statius Scauro 3ὶ stomachanti; ex quo sunt nonnulli, qui tuam legem

de civitate natam, Crasse , dicant: st, tacete, quid hoc clamoris' quibus nec mater, nec pater, Tanta confidentia estis auferte Uam enim superbiam.

Nam in Caelio sane ctiam ad causam utile suit tuum illud , Antoni , eum ille a se pecuniam prosectam diceret testis , & haberet filium delicatiorem diabeunte jam illo, sontin' senem esse tactum triginta minis λ In hoc genus conjiciuntur proverbia s): ut illud Scipionis, cum Asel

voce tamen infracta, & capillo composito, oculis i llecebrosis , Nihil interes e quibus

memoris hom nes cinaedi siri posterioribus, an prioribus. Tu lib. Nec te moveat obscum niti, indigna iiDerati scico. Nnti eri .m jocabatur Cato, cum diceret haec. In verbis. quae cadunt jucunde, non in re, hoc dictum s

cetum est. Strebatis .

rum in campo Martici habebes tur . ubi tabui enummulariorum erant. 5e uai Divisores nummum seu pecuniam populia dividebant .' a

paupertatem partis tibi 'cern , qui , quamvis patricius, di nobilis, carbonariam tamen exer-

tu: siet. Ex eo natam serunt legem Liciniam Ec Mutiam, de regundis civibus, qvie bellum Italicum nusna ex parte concitavit. quod quivis liber esset di civis, aut ne civis quidem, tam superbe principem senatus appellasset . Huic usurpationi non admodum dullinilis est παεωIim , eum versum Paulum immulamus,

aut ad versus I Oetae nobii:, i militudinem veria sum condimus , ut ad imitationem versuum

Homeri Hegemon Thasius poema totum c uno de parodus poeta appe latus est 3 8c Matron apud Athenaeum, lib. 4. Tumelκs. 43 s retin' se em 3 Antonius orator cen ne saeius de ambitu causam dixit. accis itis a M. Duronio, Catius , cuius filius erat in- teinperantior in i :b: 4:nes , c eum enim lite delicatum vorat ) peeuniam quandam ale prosectam dicebat , qua corrupta essent ab Antonio suseraria: dixit Antonius ab adoles eniate in meretriculas insumptam emuncto Pistre, ut in comoediis adolescentes lacere solent . Tangeνe enim hic littere & circumvenire est.

tem Antonius & L. Maccus censores hune Duron tu in postea senatu moverunt, quod legem de eoercendis conviviorum sumptibus letam Trib. plebis abroraverat. Idem .

quo monemur , ut si bubulci es,e noli misim is , nec queamus vel plaustrum vel aratrum agere, asinarii smu, saltem . Significavit ab imperatoribus eum inopia melio- tum ductum luisse s nee tam ductum mall-tem ab imperatore , quam a linum ab agasone .

actum es e . Nonnulli hie s Agas asellum , legunt eo desi sensu , quod ab asi nariis potius qu'm ab imperatoribus ductus sit sed, nisi fallor, proverbium quod pr tuli, verissimum isensum aperit. Item.

226쪽

L 1 AER SECUNDUS. et Gylus omnes provincias stipendia merentem so puragrasse gloriaretur , Agui

asellum , ct caetera . Quare ea quoque , quoniam mutatis verbis non possunt retinere eandem venustatem, non in re, sed in verbis posita ducantur. Est etiam in verbo positum non insulsiim genus , ex eo , cum ad verbum , non ad sententiam rem accipere videare : ex quo uno genere totus

est Tutori mimus 6 vetus, oppido ridiculus. Sed abeo a mimis; tantum genus hujus ridiculi insigni aliqua , & nota re notari volo . Est autem ex hoc genere illud , quod tu , Crasse , nuper et , qui te rogasset , num tibi moletius t 7 esset futurus , si ad te bene ante lucem venili et .' Tu vero , inquisti , molesus non eris . JAbebis uittir te , inquit , fuscitari & tu ,

certe negaras te molestum futurum . Ex eodem hoc vetus illud est , quod ajunt Maluginensem illum M. Scipionem , cum ex centuria sita renuntiaret Acidinum consulem , praecoque dixisset , Die de L. Manlio et i 8 Virum bonum , inquit , egregiumque civem esse arbitror. Ridicule etiam illud L. Porcius Nasica censori Catoni , cum ille, Ex mi animi sententia tu uxorem babes p Non bercule , inquit , ex animi mei sententia . Haec aut frigida sunt, aut tum salia, cum aliud est expectatum . Natura enim nos s ut ante dixi noster dele: .it error et ex quo cum quasi decepti sumus expectatione, ridem . LXV.

interrogatione est . tamen apparet a Cicerone scriptum sui se Non , alioqui non esset locus ioco i dicebantque non in interrogatione etiam . ut in negatione . Quod autem percrant 'tor dixerat interrogando . quasi inficiando dictum accepit Crassus , verba, non sententiam secutus. Iaem.

I Da L. Mautio 3 Comitiis centu, latis

consules de praetores ereabantur. Consul auiatem factus est L. Manlius Acias mus cum Q. Fulvio Flacco , anno ab U. C. DLXXIV. quanquam alii etiam sorte Aeidini ante con-Iulatum sunt adepti , de quibus jocus sorteaeeipi possit . In comitiis autem regatores Atrebacitur eonsules , qui comitia habebant:

sed Ae illi qui in eenturia aliqua sugratia

rogabant de renuntiabant consuli comitia hibenti interrogante praeeone , ut tum se pio

Maluginensis in sua centuria fuit. Meminit etiam Livius M. Cornelii Maluginensis lib. rv. qui consul fuit cum L. Papirio Crasso,

multis ante hujus aetatem seculis , s de eo Manlio quem dixi . jocum interpreteris. Aevoce tum sussratia , non tabella serebantur, nondum satis legibus tabellariis . R Iatores autem renunciatores centuriarum sui sis, iis docet Cicero lib. it. de Divin. eum

dc consul renunciabat , ut Cieero Muraenam se renunciasie disit. Praeco etiam populo re

nunciaint quem centuria quaeque telata de re

manciata a rogatoribus consili consulein face res . Cum ergo Mahginensis a preeone mae garetur, ut de eandidato L. Manlio diceret. quid ipsius centuria eensuisset , ille tanquarurran de renunciatione interrogatus esset , ses de Manlii mori et, respondit , Vrum sontimct egregatim olom esse νeor. Q iod eo sesti-V:us est , quia non tantum de hominum m robus , sed de de eandidatis ea verba vulsaul irpare solebant. Idem. Ex anιma tu. sententia . tu uxorem ab s) interpuneticine mutata recte iocum hune sie explicat Lapsuis. Censores, otin k- sirum eonderent, diligenter cavebant, ne qlit civis fine uxore es et . Cicero de Legibus censorii in emeia describens, ea fages , inquit,

asse prohιbento . Solebant potio in erigendo

iurejurando haec verba praemittere r Ex anaismi mi sententia i id est , response ad id quod rogabo . ita ut sentis r se deinde adde-hant , Ttin' equum hasas aut , tM uxorem hases 3 Quod idem in omni juramento servatum auctor Cicero in Academicis . Hi ne facilis hujus loci interpretatio . Cum enim censor Cato in lustro condendo a nescio quo Nasica solemnibus verbis de inore pet isset . Ex animi evii ferirentia dicit videlicet , rastixorem labes t ille intempestive dicax , de in

alium sensum verba eensoris detorrauens reia Pondit, non h/νeIe ex anima meι Ionsentia. Quali censor non rotasset utrum uxorem hIberet , sed utrum morigeram de bonam , de ex animi sui sententia haberet. Qvis iste su rit L. Nasica ineertum e censorem autem eui id contigit suisse M. Catonem illum cens

itum Lipsius existi M. Pismus.

227쪽

eto 3 DE ORATORE

LXV. In verbis ctiam illa sunt, quae aut ex immutata oratione Io dii

cuntur , aut ex unius verbi translatione , aut ex inversione verborum . Eκ

immutatione: ut olim Rusca so) cum legem surret Annalem, dissuasee M. Servilius , Dic mihi , inquit , M. Pinari, num , si contra te dixero, mihi male dicturitis es , ut caeteris securii Z Ut sementem feceris , ita metri , in. quit. Ex translatione autem: ut , cum Scipio ille major Corinthiis statuam sollicentibus eo loco , ubi aliorum essent imper/torum, turmales Ia i , di re it, displicere. In pertuntur autem verba: ut Crassus apud M. Perpernam tu. eidem pro Aculeone curn diceret , aderat contra Aculeone .n Gratidiano L. Hclvius Lamia , deformis , ut notiis , qui cum interpellaret odiose: Audiis mus , inquit , pulchritam puerum ; Cr istus . Cum ei let arrisium , Non potuE

mibi , inquit Lamia, formam ipse fingere : ingenium potui. Tum hie , Ati

diat nus , inquit, disertum. Multo etiam arrisum eis vehementius. Sunt titiam ill 1 venusta , ut in gravibus sententiis , ite in facetiis . DiYI enim dudum , materiam aliam csse j ci, aliam severitatiS: gravium autem, di jocorum, unam esse rationem. Ornant igitur in primis orationem verbat elati contrarie et quod idem genus sepe eli etiam tacetum ut Servius il

le Galba, eum judices L. Scribonio is tribuno plebis serret familiates sitos, & dix siet Libo, si Fanda tan lem, Galba, de triclιηio tuo exibis Z Ctim tu, inquit, de cubicula alieno. A quo genere ne illud quidem plurimum dillat. quod Glaucia Metello, Villam in Tiburte I J baber, obortem in Palatio tisi. LXVI.

et t.t , quae non in verbo, sed Oratione posita e i. Lib. m. de Oratote , traductionem de immutationem vocat, quam Graeci υπαλ-λαγγγ appollant. Il xc lminutatio orationis,per. Atitat.o ad Herenn uni dicitur. Tώνneίtis.

narius Rusca tulit, cum es,et Tribunus plebis

d:iuntur . N ita ,late . Proprie di tar iuntilatuae equelites e nani tui me sunt equitum, non peditum. lmproprie , di translatitie di- euratur gregales , S in turba tollocatae , cu- pastuti.li non expetebat scrpro. Stre uis. it I. Scν Ion o Vagnas inter se si multat s N od i eaercuerunt Galba Orator de Scribonius 1:bo , adeo ut tribunus tandem L: bo in eum rosationem surret privilegii ii- viilem . quod a uittanorum mn nam manum perfidiose interemis,et , tribuaiciat acti iii Catone subscribente , qua de re in uiuia scribitur . In quadam igitur altercatione, ac sorte in concione, Galba de Libone conqueren, , an eum an vetieas , postremo judices ierebat : quod solent homines iere in magna causae fidueta adversariain provocantes , cum

aut judicem ei serunt, aut ab eci petunt. Ferebat autem , id est , ofierebat , de dabat ei Ca ba similiares satis , quibuscum e et epu

lata sunt. Cubiculum alienum dicit obj:ciens

Coνda Cattit m Luere: ar qu sus eordi est. Quavis sa num pQnora esse conten nt. Illis villam habetat mas uiticentissamam N elegantist maia , adeoque an vidiosam Metellus . Ergo Glaucia vir improbissimus objicit illi invidiose viliam Τibuit inam, ut 5e intra Caesar . Ego τὸνo , anquam, a porta exquιtium video vjuam suam . Idem Metellus in palatio habitabat . ubi , ut ex oratione pro Caeli antel ligi potest, Metelloiura domus fuit: cum que chors villae sit, non domus , in qua ιmpluvatim dieitur potius . illum dicit chortem habere in Palatio, ei objiciens crimen alice a-ti regni. Chortem enim hominum intelligat, Palatio autem occupato Ronum sere habere potui siet in potestate . Itaque periculosis temporibus ei pr.esidui in imponebatut'. Ci cero iii Catilinam I. i. I te naestir-nom praesiἀtim Palain. In Metellum aut Numidicum illud dictuin est, qui eiulare maluit qaura in Saturnini leges jurare . Glaueia Saturnini factionem sequedatur, Idem .

Saturninus, Tribunus plebi, seditiosus ac turba lentus , eum legem agrariam per vim tulit et, Metello Numdico , eo quod in eam

228쪽

LIBER SECUNDUS. et os

LXVI. Ae verborum quidem genera quae essent faceta , dixisse me puto. Rerum plura sunt , eaque magis sui dixi anteὶ ridentur, in quibus est narratio : res sane difficilis . Exprimenda enim sunt , & ponend1 ante oculos ea, quae videantur & verisimilia , quod est proprium narrationis, &quae sint, quod ridiculi proprium est , subturpia: cujus exemplum , ut bre

vissimum, si sane illud , quod ante posui , Crassi de Memmio . Et ad hoe

genus adsicribamus etiam narrationes apologorum.

Trahitur etiam aliquid ex historia, ut, cum Sex. Titius se Cassandram ct 63 esse diceret , Multos , inquit Antonius , possum tuos Ajaces Oileos nominare. Est etiam eκ similitudine e quae aut collationem habet , aut tanquam im ginem. Collationem: ut ille Gallus olim testis I7ὶ in Pisonem, cum innumerabilem Μagio praesecto pecuniam dixisset datam, idque Scaurus tenui tate Magii redargueret: Erras, inquit, Scaure. Ego enim Magium non ton. ferrasse dico , sed , tanquam nudus nuces legeret , in urni rem abstulisse. Ut illud Μ. Cicero seu I8ὶ , hujus viri optimi , nostri familiaris , pater , Tomo I. D d No

minime iurasset , diem di, it . Qui cum a M.

nis civibus defenderetur , ne causa inalorum certdiminum ellet , in voluntarium exiliuin

Rhodum prosectus est . Haec ex Floro, lib.

iii. cap. 6. Qui delendebant Metelum &vim parabant . conveniebant in Palatium , Consulesque vocabant adversus Saturninum ,& Glauciam . Praetorern, statuin e)usdein su-ropq . Quamobrem Glaucia homo dicax, de tum in selius Metello, HIIam, inquit, m Taltidire habes , churtem in Palatio . Chorrem dixit ut cohortem , pro multitudine eorum qui conveniebari in unum . quo Metellum tuerentur. Est autein thsνι. spatium intra viliale maceriem . Varrci , de Re ν l. Chortem barbari curiam vocant . A ehorte dieia esse ονs , quae est decima pars legionis, de aliis quando incerta multitudo. Usus Glaucia traa laticine. Transtulit enim chortem villicam ad sim scandum hominum cohortem, ut sit se insus: Qui villas habent; in illis habent choretes, in quibus aves Ae pecudes alunt. Tu vero villam in agro habes , chortem Romae in Palatio. Seresatis.1,6 Cassandram Ita se vaticinatum esse dicebat, sed neminem eredidisse . Nee enim Tioj ni fidem habebant Castandrae vati . Pro

pertius, II. 33. 62.

Quod de a Marone scribitur . Eam Aiax otialei filius capta Trosa in Templo Minervae

constupravit . ut multi poetae cxnunt: quod tetmea Homerus non scribit, aliamque alteri naufragii Graecorum causam , ut suctor est Strabo . Objieit autem alia in obscoenitatem Titici Antonius propter mul4itiem irae a desoluti gestus de viro indigni: adeo ut ex elua nomine saltatio qiLedam mollis de delieata Tiantis diceretur. In Sextum Titium virum tu huleritti in Ae seditiosum se rein momum accuratissine dixiste, narrat hoc libro ra. Auto

numerabilem ab illo pecuniam Magio praeiecto

per corruptelam esse datam. Scauru , qui patronus aderat Pisoni , tellianomu in refellere eo ab tur tenuitate . id est . paupertate Ma-is: non elle verisimile, eum qui innumera-ilem .ecumam recepi siet, tam pauperem ense. Tum Gallus iacete: Eνras, inquit, sea, re, tu hae tua re tiratione . Ego ea m ara g/Mm non conter: se pecvnsam viro. Iad ean- quam ntidus nuces legerat , in ventrem assutius. mi nutes legit, ad eii . colligit nudus . non poteli auter re vel in sinum, vel in

manicax r mittit in ventrem . Sic ille Magius in eoinpotando omnem pecuniam dicebatur absumphile. Str/batis.

oratoris suit . qua in municipali republica M. Gratidici legem Tabellariam ierenti restitit, pater autem Ciceronis Caesari . Crasto . Antonio . familia iis suit, sed de patruus. Itaque qui de patre Ciceronis intelligunt . peccant. Tvirnesus. Ursinus censuit letendum est e Ca est, quia notae sunt Catonis cum Graecis de Graece 1cientibus inim citiae: sed cur non seri potuit, ut ejusdem ellet sententiae M. Ca-eero Ienex , scilicet avus nostri Ciceronis 3

De avo ejus hoc dictum puto, non de patre iu

229쪽

etro DE ORATORE

Nostro, homines similes esse Drorum venalium Is et ut quisque optime Grae. ce sciret, ita esse nequi mum. Valde autem ridentur etiam imagines , quae sere in deformitatem , aut in aliquod vitium corporis dicuntur cum in ilitudine turpioris : ut meum illud in Helmium blandiam, Iam ostendam, cujusmodi sis cum ille, leniade, quaeso: demonstravi digito pictum Gallum sao in Mariano scuto Cim brieo sub Novis ax distortum ejecta lingua , buccis fluentibus. Risus est commotus: nihil tam Manciae simile visum est. Ut cum Tettio Penato tit, mentum in dicen o intorquenti , Tum ut diceret , si quid vetari , Λ κώeem fregisset. Etiam illa, quae minuendi, aut augendi causa ad incredibilem admiratio nem efferuntur: velut tu, Crasse, in concione, itae sibi ipsum magnum videri Memmium, ut in forum despendens caput ad fornicem Fabii a 3 de mitteret . Ex quo genere etiam illud est , quod Scipio apud Numantiam . eum stomacharetur cum C. Metello , dixisse dicitur, Si quinium a 4 pareret mater ejus, asinum fuisse parituram. Arguta etiam significatio est, cum parva re , dc sepe verbo res obscura di latens illustratur : ut, cum C. Fabricio P. Cornelius, homo , ut existima.

uit . quique hic votatur τιν πιιmvis de Cae caris familiaris . non iuri Cicero Crator . nani tunc temporis non nisi decimum sexistum annuin aetatis agebat, sed pater Crat mris , qua , ut discunus ex lib. m. c. r. iami liaris crasti S. Antonii fuit. Pearcitis. 39 Dorum venalitim Venalitiarii mi- Etiam vim servorum Syrorum Romain ad vellebant. Hine illud Ciceronis, in Pison. cap. . Nemo queratur Drum nescio qtiam da grega notiatioνum D itim esse eoniti lem . Nam Draedones Calices oram Syriae intestam ha bant, de praedas illine agebant, captaque eo rota Deluin deportabant ad mercatum . unde Romam emebant. Qui autem Syri optime imquebantur Grace, diu servierant in Graecia. veteratoresque Ac nequam evaserant, nec no- 'itti erant: sed quod servituti diuturnae, quae improbos N eallidos reddit . attribtiendum suit d id in Graecoraim mores conferebat Ciceronis avus, qui infestus Graecis suasle vide. tur non multo secus, ae Cato censorius. Ttirin

cao vim GaIIum a Tabernae erant ei a iorum , inquit Fabius : de scutum illud si gni causa positum . Marianum autem scutum Cimbricum vocat . propterea quod Cimbris nuper a Narao victis, an memoriam victoriae dominus tabernae fcqtum suspenderat . sic pi-eium pro libernae signo . Solebant etiam adpo in triumphi ornandam multa hii uta di scuta traduet , di in foro poni . scutum iritur pendebat in taberna pro signo , in quo Gallus linguam eiiciebat, id eli , exerebat. sic eni in in contumeliam 5e deformitatem eum scede pinxerant: sortasse etiam quod in hiitoria scriptum scirent , Gallum qui cun Torquato pugnasset . linguam exeruilae . Li

Plinius c xxxv. 4. hunc iocum non Iulio, sed Crasis tribuit , nee scutum . sed tabulam nominat. Sic enim scribit . mae illa C allioratoris titos Mentιs βό Veteν bus . enm ta-sia tompellatus instar/t: Die et 'o, Crasse , qualem me reris Talem , inquit, osten nim ta Ia pia iam in faterisma Galliam ex rentem Iansuam . Idem . at 3 Stib N ιιι Ut locus erat in foro, qui sus Vbtοι , , sic, qui sub Notas dicebatur, a tabernis. Idem .ca13 Test o P/naν,ο3 Testius penarius dicendo mentum non ariter intorquebat , qu in qui dentibus frangunt nucem e quod cum J. Caesar animadvertiset , excepit adversarium ridiculo. Dιe , inquit, si siaia veIιs, sese aquam nAcem seueras . Sitebaeus. Simile est illud in Vespasianum, qui vultu nitentis erat rDacam, cum vannem exonerara .esicris. Turisii ebus .

230쪽

ZIBER SECUNDUS. arr

hatur, avarus & furax, sed egregie sortis & bonus imperator, gratias ageret , quod se homo inimicus consulem feci set , bello praesertim magno degravi; Nis I quo mihi gratias agas, inquit, s malui compilari , qaismi ui je fas) . Ut Asello Africanus objicienti lustrum illud infelix Noti

inquit , mirari . Is enim , qui te ex aerariis exemit a 6 loriam eoadi dil 27 , is tauium immolavit. Tanta suspicio est, ut religione ei vitatem obstrines isse sa8ὶ videatur Mummius, quod Asellum ignominia levarit. LXVII. Urbana etiam disii inulatio est , cum alia dicuntur ae sentias ;non illo genere , de quo ante dixi, cum contraria dicas as ut Lamiae Crassus: sed cum toto genere orationis severe ludas , cum aliter sentias aeloquare r ut noster Scaevola Septumule jo 3οὶ illi Anagnino , cui pro C. D d a Grac-

lon to interpretatur Fabius vi. g. hune in is vis r ntiale resera C. creo ae M mmιo Lo-- ne pra longo, eaput eum ad orn tem Falii ost/Λή49. Sed censeam Potius accipi debere de animi vitio , ut C. Memmium infestum pri rabus tam magnum sibi videri dicat. ut ad fornicem Fabii . qui altissinus erat , caput demittat. Sic enim reprehenduntur magni eius spiratus, di notatur insolentia homicis seie enerentis supra modum . Ut ita intelligam . iaciunt verba Ciceron:s scribentis ipsum Memmium ita tibi videri in anum sci historia. Mem. L Ses Οιntiam 3 Q. Metellus Macedonicus quatuor habuit filios consulares , q. I tum ut quisque caeteros aetate, sic ingenaci superahat. Omnium igitur minime in reniosus suit C. Metellus , cujus tarditarem accusans Scipio aiebat , si inater ejus quinium pareret,

asinum suisse parituram e quasi ita obtusus surget Metellus , ut nullus nisi Minus ipsi post et es,e inseri cir. P stetis. dis 3 Compilari quam veniMὶ Gellius , lib.

I v. cap. g. refert quosdam scribere id si bel-tium , non Ruim no , sed alias mirantibus , quod hominem inimicum & avarum consulem iecisset, respondis .e . Apud Fabrum lib. m. cap. I. scribitur , Maias a cite me DoLaνa,qciam ab hose venare. Iurnebus. 16 3 Ex arariis exem,s 3 Censores malos cives sc notabant, ut qui senator esset . S natu moveretur, qui eques Romanu, , equum publicum amrtieret , qui vero plebejus , fetet aerarius , nec esset in albo centuriae suae tanquam ei vis , sed tantummodo pro capite Luci tributi nomine aera penderet . Si quis plebeju, hae ignominia levabatur illum ea araνιιs ex mi dicebant. MνMaias . P rro notandum est morem fuisse Censoribus taurum immolare . cum lustruia conderent , de finis

1ν3 strum eondidis 3 Censu peracto immolatisque sue, ove, tauro, lustrum condiatum dicebatur, quod in censendo finis esset dictus: non aute in semper acto censu lustrum condebatur . Nam si quid dirum, de omin sum, aut si istrum accidis et, lustrum condi

nefas erat . Livius , Census actus eo annori jum , propere Cayι tolιtim captum , con--

iam Moltim , eon.ι retirosim fuit. Itaque census is , quo lustritin condebatur , ab Ulpiano census lustralis appellatur . signis caeiritur Scipio, civitati Drope opus esie expiatione , quod cum Asellus exeinptu sit exa rariis, qui oimnosam di ditum videri vult. conditum tamen lusi ruin sit : inde enim infelix lustrum fle ea lamitosim fuisse , multum. que mali postea rei p. evenis,e . Verba Asricani de Mummi , quae a Valerio scribuntur. hie adscribdim e Ciam haberet. inquit , een -

Turnibus.

vitatem obstringere . est eum metum violatae religionis incutere civibus , ut expiandam eivitatem , & Deus elle placandos existiment. GHMus.

Cum contrariis abea, 3 Genus illud superaus dicit, quo per inversionem quis iocatur , a quo ironiam hie distinguit . quan .dissima lationem appellat , ae mox etiam disti mulantiam. Ea plurimum usus est Socrates inseranonibus . pr.esertiva cum sopitistis disputans. . Nam de se ipso detrahens , plurimum tribuebat iis . quos volebat refellere . Tuνα

so) navata s/piti IGo C. Gracelim, seditioso Tribunatu acto, eum Aventinum asemata multitudine occupasset, L. Opimius Consul ex senatusconsulto persequens illum, praemiuri

SEARCH

MENU NAVIGATION