장음표시 사용
231쪽
Gracchi capite erat aprum repensum , roganti , ut se in Asiam praesectum duceret, quid tibi vis, inquit, insane λ tanta malorum est multitudo civium, tit tibi ego boe eonfirmem, si Romae manseris , te paucis annis ad maxima pecunias esse ventu um . In hoc genere Fannius in annalibus suis Asriel num hunc AE milianum dicit futile , & cum Graco verbo appcllat sed , uti serunt , qui melius haec norunt , Socratem Opinor in hae ironia dissimulantiaque longe lepore , & humanitate omnibus praestitisse. Genus est perelegans , & cum gravitate falsum , cumque Oratoriis dictionibus , tum , urbanis sermonibus accommodatum . Et hercule omnia hxc , que a me desaeetiis disputantur , non majora forensitum actionum , quam omnium stria metium condimenta sunt . Nam quod apud Catonem eii , qui multa retu lit , ex quibus a me exempli causa inulta ponuntur , per mihi scitum Vi detur, C. Publicium solitum dicere, P. 3summium cuivit tempori It i ho minem esse: sic profecto res se habet , nullum ut iit vitae tempus , in quo non deceat leporem humanitatemque versari. Sed redeo ad extera. Eit huic si ultimum diis mulationi, cum honesto ver bo vitiosa res appellatur : ut cum Africanus censor tribu movebat eum centurionem , qui in Pauli pugna a non alluerat , cum ille se custo diae causa diceret in castris remansisse , qurreretque cur ab eo notaretur . Non amo , inquit, nimium διligentes. 'Aeutum etiam illud eis , cum ex alterius oratione aliud excipias atque ille vult : ut Salinatori Maximus , cum Tarento amisit, , arcem tamen Li vius retinuisset , multaque eX ea praelia praeclara fecis et , cum aliquot postatinos Maximus id oppidum receptilet, rogaretque eum Salinator, ut meminisset, opera sua se Tarentum recepit se I Quidni , inquit , meminerim λ nunquam ego recepissem , nisi tu perditisses. Sunt etiam illa subabsurda , sed eo ipso nomine saepe ridicula , non solum nimis perapposita, sed etiam quodammodo nobis:
Homo fatuu , Postquam rem babere coepit , es mortuus.
rium pollieitus est ei, qui Tribuni caput alii tui in 'iser stt . Id secit Septumu
ut eo se praeiectum dusive . , ' Mi ν , ω. Videtigro r homini consuere , quel hi 'ς M iςmque deludit, quia pro ci
minio Pollione tempori a simile quiddam de refert Fabius hunc in in dum: tis de Pothaisa Asino fretis ioci gae pa-
Publici ci dictui est , quod in otio, in nego tio, in rebus laetit, in asperis, iucundus no minibus ellet , de cuicumque tempori aptu3
go, quo conflixit cum Perse rege Macedoniae Paulus AEntilius. Idem.
232쪽
Ista mulier λ Uxor . similis medius fidius 33 a . &suamdiu ad aquas c 3 fuit, nunquam es mortuus. LXVI H. Genus hoe levius , & , ut dixi , mimicum ; sed hibet non nunquam aliquid etiam apud nos loci , ut vel non stultus quasi stulte eum sale dieat aliquid: ut tibi , Antoni , Mancia , cum audisset te censorem a M. Duronio de ambitu pollulatum, Aliduardo inquit , tibi Iutim negotitim 3σὶ issere Iicebit. Valde h.ic ridentur, & hercule Omnia, quae a prudentibus, quasi per dissimulationem non intelligendi , subabsurde , s useque di cuntur. Εκ quo genere est etiam , non videri intelligere quod intelligas fiat Pontidius, sitialem exas imas , qui in adalterio depreseruitur e lardtim . Ut ego , qui in delectu , Metello 36 eum excusationem oculorum a me non aeciperet, & di κisset , Tu igitur nihil τιλι λ Ego vero , inquam . a porta Ex Di 'inis et ideo villam tuam . Ut illud Nasicae , qui eum ad me tam Ennium venisset, eique ab ollio quaerenti Ennium, ancilla dixisset, do mi non esse; Nasica sensit, illam domini jussu dixisse , & illum intus es se . paueis post diebus cum ad Nasicam venisset Ennius, & eum a ianua quaereret , exclamat Nasica , se domi non esse . Tum Ennius , suid e Monon cognoso vocem , inquit , tuam ' Hic Nasica , Homo es impiadens . Rocum te quaererem , ancillae tuae eredidi te domi non esse , tia mihi non ere.
genere , quod dixit : ut , cum Q. Opimius consularis , qui adoleseentulus male audiit et, stilivo homini Egilio , qui videretur mollior , nec ellet . di-
a 3 familis messitis M.tis 3 Quidam cum destirmem & scedam mulierem videret , interrogavit virum qui aderat illi persimilis rQuid est tibi ista mulier 3 Soror, an cognata 3 Cum respondi flet, uxor est mea: tum il- Ie , Mmatis os a bi m/άjus sitis . Ae si diceret , Ex lineamenti, corporis judicaveram tuam sero rein esse , vel cognatam. Hoe modo facete notavit illius viri foeditatem . Stνe
cs 3 Ad aquas A dis in plurali eum di
cunt , aquas calidas & medicatas intelligunt, ut Bajanas S puteolanas: aegri autem valetudinis causa ad aqu1q Ba anas abant . Horatius, epist. is. lib. i. Quidam igitur lento conta scens morbo , ad aquas recreatus tandem esse videbatur , reverius paulo post obiit. Id absurdum videri vult cavillator, quod ad aquas potius , ubi valetudinis causa tamdiu desiderat, mori debuerit. De piscatore intelligi j cum minime placet. Tume s. - Tiatim negotιum Erat Antonius admodum occuPatus in gerenda censura, & ne. gotium multis sacessebat. Aceusatus de ambi tu coactus est, ut se defenderet , Omittere aliena negritia . Visus est illi Mancia quidam gratulari, quod de suis tandem negotiis, quae, ut publica curaret , neglexi se videbatur, serio ipsi cogitare liceret . Verum clim argue bat his verbis nimiam illius in aliena re severitatem dc diligentiam ἱ negligentiam in sua.
cas) M ι llo 3 Metellum hune esse puto Numidicum , qui Numidiam sortitus pro vin eram bello Iugutthino . delectum, ut Sallustius scribit . Romae habuit r in quo petenti
militiae vacationem Caesari , morbumque oculorum iuranti, Tia is ιών, inquit . nas I -- λιλ quasi sola excitas excusenda e et , nec satis esset morbus oculorum ad vocationem. Immo vero , inquit ille , a porta Exquitana v/deo villam ρώam πιιώνι nam . In quo ei obiecit invidiose villam nimis magniscam , nimisque alte aediscatam a & quid ageretur, dissimulavit, atque ita respondit , quasi tantum interrogaretur quIntum videret , non quain sussa excusatio esset. Tum us.
233쪽
xisset, suid tu , Egilia mea ' quando ad me venis cum tua eoru er Iana Non poI, inquit, audeo. Nam me ad famosis vetuit mater accedere. LXlX. Salia sunt etiam, quae habent suspicionem ridiculi absconditam iquo in genere est illud Siculi , cui , cum familiaris quid m quereretur , quod diceret , uxorem suam suspendisse se de ficu , amabo te , inquit . di mihi ex ista arbore quos feram furculor . in eodem genere est , quod Catulus dixit euidam oratori malo ; qui cum in epilogo mitericordiam semovisse putaret , postquam assedit, rogavit hunc , videreturne miterieordiam movisse: se magnam quidem, inquit ; neminem Mim puto esse tam durum, cui non oratio tua miseranda visa M. Me quidem hercule valde illa movent stomachosa , & quasi submorosa ridicula, non cum a morosis dicuntur : tum enim non sal , sed natura ri detur. In quo, ut mihi videtur, persalsum illud est apud Naevium, . . suid ploras pater
Mirum ni cantem e condemnatus sum.
Huic seneri quasi contrarium est ridiculi genus patientis ac lenti r ut , cum Cato perculsus esset ab eo, qui arcam serebat , cum ille diceret , Cu-ve : rogavit, numquid alitia ferret praeter arcam y Etiam stultitiae salsa reprehensio : ut ille Siculus , cui pretor Scipio patronum caula dabat hospitem suum , hominem nobilem , sed admodum. stu tum, quaeso, inquit, praetor, adversario meo da isum patronum; deinde mihi neminem dederis. Movent illa etiam, quae conjectura explanantur longe aliter, atque sunt; sed acute atque concinne: ut, cum Scaurus accusaret Rutilium ambitus,
eum ipse consul esset sactus, ille repulsam tulit let, & in ejus tabulis 37 ostenderet i iteras , A. F. P. R. idque diceret esse , Actiam De P. Rutilii; Rutilius autem , Ληte factum , pos relatum C. Canius, eques Romanus, cum Ruso adesse , exclamat , neutrum illis literis declarari. suid c zρ inquit Scaurus λ ae milius fecit, plectitur Rutilius. LXX.
ιβι Rutilii, iis;ue innui contendit, id, quod actum fuerit de memoratum in Rutilii I; u lis , actuin suisis auctoritate Rutilii e utque sponsione , quasi clam pro serit vel Picunt in vel securitatem suerapis isti ulniodi terentibus . Rutilius vero dixit se nis uter. solum significasse , ante fac um , ροῖς Vm , id est, ea quae in tabulis ejus memora praecesserant. ante scit:cet interiecto tem P re saeta erant, quam ipse ea scripto mandasset. Interim Canius alio modo, qiram 'et Scaurus vel Rutilius . illas lueras explic* it se. Emitius ferat, pia titur Ruιιlius, N eixa id in quo Scaurus Rutilium accusat 3 Scaurus ipse, quamvis Rutilius ob id pi ted
dus videretur. Pearcim a L , Z cς m Gus ta Iu Ue eres Ronarui ut claxi ad e. 23. tabuias rei tam iliaris suae conficere solebant: has & Rutilius ille Rufus
Caula Iurytimodi fuit : Scaurus di Rutili vi una Conciatum petebant ; Scaurus vero , ut eum obtinuri , Aculavit Rutilium ambitus, Olmen probandum pollulavit, uti tali uidit asterrentur: in
ψxi inierat, ea quae in sua Pe-
animo sic explicavit , Actum λάε Iu
234쪽
Lxx. Ridentur etiam discrepantia. gui b ic abes, nisi res is otiati, qBella etiam est familiaris reprehensio, quasi erranti z ut cum objurgavit AI
bius Granium c 38 , quod , cum ejus t bulis quiddam Albucio probatum
videretur , & valde absoluto Scaevola gauderet , neque intelligeret conti, suas tabulas esse judicatum. Huic similis est etiam admonitio in consilio dando familiaris r ut , cum patrono malo , cum vocem tu dicendo obtudisset , suadebat Granius , ut mulsum frigidum biberet , simul ac domum redisset ς Perdam , inquit , vocem , si id fecere: Melius est, inquit, quam reum. Bellum etiam est, cum, quid cuique sit consentaneum, dicitur: ut, cum Scaurus nonnullam haberet invidiam ex eo , quod Phrygionis Pompeji , t cupletis hominis , bona sine testamento possederat et sederetque advocatus reo Bestiae, cum lanus quoddam duceretur , accusator C. Memmius , ride , inquit , Scaure, mortuus rapitur, si potes esse possessor. Sed ex his omnibus nihil magis ridetur , quam quod est praeter expectationem: cujus innumerabilia sunt exempla, vel Appii majoris illius, qui in
senatu , cum ageretur de agris publicis, & de Lege Thoria 393, dc premeretur Lucilius -ο ὶ ab iis, qui a pecore ejus depasci agros publicos dicerent, Non est, inquit, Lucilii neus illud et erratis : defendere Luellium videbatur ego liberum puto s i ὶ esse: qua lubet , pascitur. Plaeet etiam mihi illud Scipionis illius, qui Tib. Gracchum perculit. Cum ei M. Flaccus multis probris objectis P. Mucium judicem tulisset, mero, i inquit,
dee. sunt qui hune iraeum emendandum eensenti omnes, ut opinor . male interpretati sunt. Albucius Scae volam de pecuniis repetundis accusavit . ut dicit Cicero in Bruto,& libro primo de Finibus r ad prob1nga vero ea , quae Scae volce Obsecerat, Granii tabuiaras protulit ι Scaevola iudieum sententiis ab-1blutus est ι Granii igitur tabulas filias euhaisdem sententii, judicatum est a si quid enim Albueius ex istius tabuli, contra Scaevolam adhibuit , judices uero sexutilam absolverunt, manifestum est istas tabulas judicibus visas luilla, ulsa, . Albius igitur quidam ex iis, qui aderat, obsurgavit Granium , qui di gauderet suum amicum Scaeutilain ab lutum suis, e , &non videret contra suas tabulas judicatum iiii nse. Monuit igitur eum non tam ad Scaevolae res secundas , quam ad suas adversis respice.
enit. Ait enim a Thoria vectigal agro publico esse impositum , quoa plebi viritim divideretur: ab alio deinde tribuno vectigal eia se sublatu in . sed Ciceroni fidem habeamus in legibus de institutis patriae stat , non Pere grino nec hospiti . Lege igitur Thoria agri publici , qui ante attributi fuerant ei vibus vectigales, publice nossidera coepere , & pu,eanis elocari , quod minus utile erat , quam si Possessores. vectigal pendissent . Nihilominus tamen Luci hut lege recenti de populo invisa, in a ros suum pecus immitebat, sertasse non pascuos , certe non petito a publicanis pascendi jure . TMoebus.
4o Lue,livis 3 Ex veteri codice Pighmaad annum U. C. DCXXXVIII. corrigendum
putat Metillus, L. Luculli qui Mithridatem vicit , pater , quem avaritia . luxu , aliisque vitii, infamem fulsis scribit Plutarchus in Lucullo. Prtis eras .
puto , dominum liabere non existimo . videri etiam cuipiam fortasse posset ductum a pecudibus, quae diis consecrrabantur , vocabanturque vi,am de α ,--, quae sine cust
235쪽
216 DE ORATOR Equit: iniquus est 4 . Cum esset admurmuratum , ab , inquit, P. C. noa
ego mihi illam iniquum ejero, ver m omnibur.
Ab hoc vero Crasto nihil facetius . Cum laesisset testis Silus Pisonem . quod se in eum audisse dixisset . Potest fieri , inquit , sila ut is , unde te
audisse dicis , iraιur dixerit . Annuit Silus . Potest etiam , ut tu non recto intell/xeris. Id quoque toto capite annuit, ut se Cralla daret. Potest etiam fieri, inquit, ut omnino, quia te audisse dicis, nunquam audieris. Hoe ita praeter expectationem accidit, ut testem omnium risus obrueret.
Hujus generis est plenus Naevius, & joeus est familiaris 33 s.
piens fi algebis, tremes'. dc alia permulta. LXXI. Saepe etiam facete concedas adversario idipsum , quod tibi ille de trahit: ut C. Laelius , cum ei quidam malo genere natus diceret , indignum esse suis majoribus, At hercule , inquit, tu tuis dignus. Saepe etiam senten tiose ridicula dicuntur: ut M. Cincius, quo die legem de donis & mune
ribus tulit , cum C. Cento prodi isset , ct latis contumeliose , quid feres , Cinciola ' 433 quaesiiset Ut emas , inquit , Caj 46 ὶ, si uti
Saepe etiam salse quae fieri non possunt, optantur: ut M. Lepidus, eum exteris se in campo exercentibus, in herba ipse recubuisset, Vellem boeesset, inquit, Iaborare. Salsum cst etiam quaerentibus , & quali percontantibus , lente respondere quod nollent : ut censor Lepidus , cum M. Antistio py gensi equum ademisset, amicuique cum vociferarentur, & quaererent , quid ille patri suo responderet, cur ademptum sibi equum diceret, cum optimus
inquit , iudicem iniquum . Nam ejerare est tanquam jurejurando teliari, se recusare. Cum autem Nasica eierallet iniquum Scaevolam, secuta est admurmuratio omnium. Propter ex liniam de Scaevola aequitatis & probitatis opinionem. Praeter xpectationem tamen rursum eum omnibus Nasica iniquum eieravit , quod in con-Iuia tu effusam publicam deseruisset, nee eam armis adversus Tiberium Gracchum defendis-let, patribusque ejus opem implorantibus ire-gailet 1 e quicquam vi este acturum. Mem .
hris veteribus scribitur , Est joeus, es fami- ιι , sapiens si aliel ιι, tremes. Ita eo im senarius erit Integer , cuius sensus erit : Quan-mvis urbanum facetusque sis , quantumvis no loco natus , tamen ista non sic lent . quin lI alteras , tremas: quod praeter exPectationem est dictum, eum praesidia non de- utura expectaremus homini ingenioso & bona
bit, legem tulit Muneralem , qua cavebatur a ne quis no causam orandam munus aut donum caperet . De es loquitur Plautus , cum scribit, N. tia Muneralem legem . neque L nonιam , rogata necne fuerit . f. eι a τιmo. Eam legem admodum senex suasit Fabius . I ximus . Verba hu:us legis quaeuionem attulerunt . quid donum a munere di et at . Lao ogenus esse donum ait a donando dictum, I Pe- em munus . Nam munu1 elle donum cum causa, ut puta natalitium, nuptiarum : re qua te patre norum fuerit hon rarium. ιβιm .
Ouid sera, Cinciolea Contumelia inest in diminutione, fle eontemptio , Quin et
voce adjuverat. Idem . - . e -
sen ta ab iis , qui eum nolunt vicinis eo rinodare vasa utenda , respondent, Eme 13 uvis r qu1m ad Aona Ae munera patrocinio rum , quibus ditatus erat Cento , tradux Cincius: illius Derstringens operam venalem Sese enim ait laturum , ne quis ei quid c
236쪽
eolonus, parcissimus, mode stissi mus, stus lissimus esset: Me Norum , in
inquit, nihiI credere. Colliguntur a Graecis alia nonnulla, execrationes, admirationes, minatio
nes . Sed liste ipsa nimis mihi videor multa in genera descripsi de . Nam illa, quae verbi ratione & vi continentur, certa sere ac definita sunt: quae plerumque, ut ante dixi , laudari magis , quam rideri solent. Haec autem, quae sunt in re & in ipsa sententia , partibus sunt innume rabilia, generibus pauca. Expectationibus enim decipiendis, & naturis alio rum irridendis , ipsoriam ridicule indicandis , ct similitudine turpioris , dc dissimulatione , & subabsurda dicendo , & ituita reprehendendo , risus mo ventur. Itaque imbuendus est is, qui jocose vult dicere, quali natura qua dam apta ad haec genera , & moribus, ut ad cujuslue modi genus ridie u Ii vultus etiam accommodetur z qui quidem quo leverior eit re tristior, ut in te, Crasse. hoe illa , quae dicuntur, falsiora videri solent.
Sed jam tu , Antoni , qui hoc diversorio sermonis 48 in mei liben
ter acquieturum te esse dixtili , tanquam in Pontinum diverteris . neaue amamum , neque salubrem locum , censeo ut satis diu te putes requiesse , & iter reliquum conficere pergas. Ego vero, atque hilare quidem a te aeceptus, inquit, & cum doctior per te, tum eti in audacior faetus su ui ad iocandum. Non enim vereor , ne quis me in illo genere leviorem jam putet , quoniam quidem tu Fabricios mini a ultores, ex Africanos, Maximos, Catones , Lepidos protulisti, Sed habetis ea , quae volui ilis ex me audire , de quibus quidem aceu ratius dicendum & cogitandum fuit . Nam c.etera faciliora fiant, atque ex iis, quae jam dicta sunt, reliqua nascuntur omata. LXXII. Ego enim cum ad causam sum aggressius , atque omnia cogitando, quoad facere potui , persccutus ; cum & argumenta cavsh , & eos locos, quibus animi judicum conciliantur, & illos, quibus permoventur, vidi atque cognovi r tum coni lituo , quia habeat quaeque causa bIni , quid mali. Nulla enim sere res poteth in aleendi discep ationem , aut contria versiana vocari, quae non habeat utrumquer sed quantum habeat, id refert. Mea autem ratio in dicendo haec esse solet , ut , boni quod habeat , id amplectar, exornem, exaggerem; ibi commorer, ibi habitem, ibi haeream: a malo autem vitioque causta ita recedam , non ut id me defugere appareat, sed ut totum bono illo ornando , & augendo diis mulatum obruatur. Et, ii causi est in argumentis, firmissilina quaeque maxime tueor, sive plu-
al quo peropportuna ui ventre is , eadeni delinit De Caesar; ae vereri se dieit, ne sit i: aia erunti in hoc sera in sui diversimum , seu Potii. , simile Ponimaru in paludum . iniucund
237쪽
ra sunt , sive alIquod unum. Sin autem in conciliatione , aut in permot Imne causa est; ad eam me potissimum partem, quae maxime commovere ani mos hominum potest, consero. Summa denique hujus generis haec est , ut , si in refellendo adversario firmior esse oratio , quam in confirmandis nostris rebus , potest , omnia in illum conseram tela . Sin nostra facilius probari , quam illa redargui pos sunt , abducere animos a contraria desensione , & ad nostra in conor tradu
Duo denique illa, quae facillima videntur, quoniam quae dissiciliora sunt, non possum , mihi pro meo jure sum . Unum , ut molesto aut dissicili ae gumento , aut loco nonnunquam omnino nihil respondeam et quod sors tana liquis jure irriserit et quis enim est , qui id facere non possit λ sed tamen ego de mea nunc , non de aliorum facultate disputo , confiteorque me , si quae premat res vehementius, ita cedere solere, ut non modo non abjecto,
sed ne rejeeto quidem scuto 49 sugere videar ; sed adhibere quandam in dicendo speciem atque pompam , & pugnae similem fugam : consistere vero in meo praesidio , sic ut non fugiendi hostis , sed capiendi loci eausa
cessisse videar . Alterum est illud , quod ego oratori maxime cavendum de providendum puto, quodque me sollicitare summe solet et non tam ut proia sim causis elaborare soleo , quam ut ne quid obsim : non quin enitendum sit in utroque: sed tamen multo est turpius oratori, nocuisse videri eausae, quam non profuisse., LXXIII. Scu quid hoc loco vos inter vos , Catule λ an haee , ut sunt contemnenda , contemnitis λ Μinime , inquit ille : sed Caesar de illo ipso quiddam velle dicere videbatur . Me vero lubente , inquit Λntonius , dixerit, sive refellendi causa, sive quaerendi. Tum Iulius, Ego mehercule, inquit, Antoni, semper is sui , qui de te oratore sic praedicarem , unum te in dicendo mihi videri in lectissimu in ;propriumque hoc esse laudis tuae, nihil a te unquam esse dictum, quod Ο esset ei, pro quo diceres. Idque memoria teneo, cum mihi sermo cum hoc ipso Crasso: multis audientibus , esset de te institutus , Crassusque plurimis verbis eloquentiam laudaret tuam , dixisse me , eum caeteris tuis laudibus b/nc esse vel maximam , quod non solum quod opus esset , diceres , i dφxi/m quod non opus esset , non diceres . Tum illum mihi respondere mς' mini; caetera in te summe esse laudanda , illud vero improbi esse hominis ,
di perfidiosi , dicere quod alienum esset , & nocere et , pro quo quisqης diceret. Quare non sibi eum disertum, qui id non saceret, videri, sed im'py0bum , qui saceret . Nune , si tibi videtur , Λntoni , demonstres velim square
cv ne reiecto stiidem scuto A Onsuetudinem spectit eorum , qui in prael 1 emes clypeos suos in tergum reducebant. eriti Vulnerarentur neque enim solui FP uni sincete , sed in tercam rejicere
imbecillitatis suit . Frequentissime apud Ho
merum laic mos eontumelia notatur.
238쪽
quare tu hoc ita magnum putes , nii;il in cauia mali facere , ut ni it tibi
in oratore maius esse videatur . .
LXXIV. Dicam equidem, Caesar, inquit, quid intelligam. Sed & tu. &vos omnes hoc, inquit , mementote, non me de persecti oratoris divinitate quadam loqui , sed de exercitationis & coniuetudinis meae mediocritate .
Crassi quidem responsum excellentis cujusdam est ingenii ac singularis i eui quiddam portenti simile esse visum eli , possie aliquem inveniri oratorem , qui aliauid mali faceret dicendo , obuia utque et , quem defenderet . Faeit enim de se coniecturam : cujus tanta vis ingenii eii , ut neminem , nisi conlialto, putet, quod contra seipsum sit, dicere. Sed ego nou de praestanti quadam & eximia , sed prope de vulgari & communi prudentia disputo . Ut apud Gra eos sertur incredibili quadam magnitudine consilii atque ingenii Atheniensis ille fuisse Themistoeles ad quem quidam destus homo, atque in primis eruditus accessisse dicitur , eique artem memoriae , quae tum Primum proferebatur , pollicitum esse se traditurum . Cum ille quaesisset , quidnam illa ars efficere pollet, dixisne illum doctorem , ut omnia memini Lset & ei Themi: toclem respondisse, gratius sibi illum este facturum, si se oblivisci quae vellet , quam si meminisse.docuisset . Videsne , quae vis in homine acerrimi ingenii, quam potens, & quanta mens fuerit Z qui ita responderit , ut intelligere possemus , nihil ex illius animo , quod semel esset insusuin, unquam effluere potui ste et cum quidem ei fuerit optabilius oblivisci posse potius , quod meminisse nollet , quam quod semel audisset , vidi csetve, meminisse. Sed neque propter hoc Themistoclis responsum , memoriae nobis opera danda non est ; neque illa mea cautio & timiditas in causis , propter praestantem prudentiam Crassii negligenda es . Uterque enim ii horunx non mihi attulit aliquam, sed suam significavit facultatem. Etenim permulta sunt in eausis , in o inui parte orationis circumspicienda , ne quid ostendas , ne quo irruara . Saepe aliquis teliis aut non laedit ,
aut minus laedit, nisi lacessatur: orat reus, urgent Uvocati, ut invehamur, ut maledicamus ,. denique ut interrogemus o non moveor , non obtempero , non satisfacto , neque tamen ullam assequor laudem . Homines enim imp
riti iacilius quod stulte dixeris , reprehendere , quam quod sapienter tacueris, laudare possi int. Hic quantum fit mali, si iratum, si non stultu in , si non levem testem taueris λ habet enim & voluntatem nocendi in iracundia, ω vim in ingenio , & pondus in vita . N..c , si hoc Crassiis non committit, ideo non multi, & sepe committunt e quo quidem mihi videri turpius nihil solet, quam cum eκ oratoris dicio aliquo, aut responsio , aut rogatu , sermo ille sequitur , Occidit ille adversariumne λ immo veho, ajunt , se , beAm, quem defendit
LXXV. Hoc Crassus non putat nisi perfidia accidere posse ; ego aut L sepissime video in causis aliquid mali facere homines minime malos . Quid illud , quod supra dixi , solere me cedere, & , ut planius dicam, sugkrcea , quae valde causam meam premerent ' Cum id non faciunt alii, versanturque in hostium castris, ac sua priesidia dimittunt, mediocriteriac causis nCceut , cum aut adversariorum adjumenta confirmant , aut ea, qua: E e a san a-
239쪽
sanare nequeunt, exulcerant λ Quid λ cum personarum, quas defendunt, rationem non habent λ Si , quae ut in his invidiosa, non mitigant exte nuando, sed laudando & esserendo invidiosiora saciunt; quantum est in eo tandem mali r Quid ' si in homines caros, iudicibusque jucundos sne ulla praemunitione orationis acerbius & contumeliolius invehare , nonne abs te judiees abalienes Quid, si , quae vitia , aut incomminia sunt in aliquo tu dice uno, aut pluribus, ea tu in ad eri iriis exprobraudo non intelligas te in iudices in velli, mediocre peccatum cIl Quid , si , cum pro altero dicas , litem tuam iacias, aut Iarsus esserare iracundia, causam relinquas, nihilne noceas In quo ego, non quo liben ier male audiam, sed quia ego causam non libent cr relinquo, nimium pa tiens & lentus exiitimor : ut, cum teipsum , Sulpici, objurgabam, quod minii iratorem o in peteres, non adversarium . Ex quo etiam illud aste quor , ut , ii quis mihi maledicat , petulans , aut plane in fraus esse vi
In ipsis autem argumentis, si quid posucris aut aperte falsum, aut ei, quoci dixeris, dictu ruthe sis, contrarium, aut genere ipso remotum ab uia judieiorum ae soro , ni Siliae noceas Quid multa on is cura mea solet in hoe versiti scinper , dicam enim furius, si possim ut boni aliquid es
sciam diecndo: stia i .l minus , ut certe ne quid mali. LXLVI. Itiquc nune illuc redeo , Catule , in quo tu me paulo ante laudabas , ad ordinem , cni locationemque rerum ac iccorum . Cujus ratio eth duplex : altera , quam assere natura causarum: altera, quae oratorum juileio dc prudentia comparatur . Nam ut aliquid ante rem dicamus; d Inde , ut rem ex namus; poli, ut eam probemus nostris praeli diis confirmati dis , contrariis refutandis ; deinde ut concludamus, atque ita peroremus; hoc dicendi gcnus natura ipsa praescribit. Ut vero statua uuis , ea , quae probandi , dodendi, persuadendi causa di
cenda sunt, quemadmodum componamus; id est vel maxime proprium oratoris prudentiae . Multa enim occurrunt argumenta: multa, quae in dicen do profutura videantur. Sed eorum partim ita levia sunt, ut contemnend
sint: partim, etiam si quid habent ad jumenti, sunt nonnunquam ejusm i, ut ii sit in iis aliquid. vitii ; neque tanti sit illud , quod prodesse vide ἰux, ut cum aliquo malo conjungatur . Quae autem si in t utilia atque firma, si ζ tamen ut scipe fit 3 valde multa sunt di ea , quae ex iis aut levissim Lint , aut aliis gravioribus cons milia . secerni arbitror oportere, atque ζηOr xione removeri . Equidem cum colligo argumenta caularum , nan t/Mea numerare si deo, quam expendere.
LXXVI l- Et quoniam quod sepe jam dixi) tribus rebus omnes 3d s0
240쪽
stram sententiam perducimus , aut docendo , aut conciliando, aut permovendo: una ex tribus his rebus res prae nobis eii serenda, ut nihil aliud , nisi de re velle videamur : reliqua: duae, sicuti sanguis in corporibus, sic illae in perpetuis orationibus su se e sic debebunt. Nam & principia, & eae, terae partes Orationis , de quibus paulo post pauca dicemus , habere hane vim magnopere debent , ut ad eorum mentes, apud quos agetur, movendas permanare possint. Sed his partibus orationis, quae etsi nihil docent argumentando , persuadendo tamen , & commovendo proficiunt plurimum , quanquam maxime proprius est locus & in exordiendo & in perorando ; digredi tamen ab eo quod proposueris, atque agas , permovendorum animorum causa , saepe utile est . Itaque vel narratione exposita saepe datur ad commovendos animos digrediendi locus e vel argumentis nostris confirmatis , vel contrariis resutatis , vel utroque loco , vel omnibus , si habet eam cauta dignitatem atque copiam , recte id fieri pote ii r eatque cause sunt ad agendum &ad ornandum si gravissimae atque plenissimae, quae plurimos exitus dant ad ejus nodi digressionem , ut his Ioeis uti liceat, quibus animorum impetus eorum, qui audiunt, aut impellantur, aut refectantur
Atque etiam in illo reprehendo eos qui , quae minime firma sunt , ea prima collocant . In quo illos quoque errare arbitror , qui, si quando id quod mihi nunquam placuit plures adhibent patronos , ut in quoque eOrum minimuin putant esse, ita eum primum volunt dicere. Res enim hoc pollulat, ut eorum expectationi , qui audiunt, quam celerrime occurratur:
cui si initio satisfactum non sit , multo plus sit in reliqua causa laborandum. Male enim se res habet, quae non statim, ut dici coepta est, melior fieri videtur . Ergo ut in Cratore optimus quisque , sic & in oratione simmisimum quodque sit primum: dum illud tamen in utroque teneatur, ut
ea, quae excellant, serventur etiam ad perorandum: si quae erunt medi cria caram vitiosis nusquam ese oportet tecum in mediam turbam , atque in gregum conjiciantur. Hisce omnibus rebus consideratis, tum denique id, quod primum est dicendum , postremum seleo cogitare, quo utar eκordio . Nam si quando id primum invenire volui, nullum milii occurrit, nisi aut exile , aut nugatorium, aut vulgare atque commune.
LXXVIII. Principia autem dicendi semper cum accurata , & actita , &instructa sententiis , apta verbis , tum vero causarii in propria ecte debent . Prima est enim quasi cognitio & commendatio orationis in principio , 'iux continuo eum, qui audit, permulcere atque allicere debet. In quo admiraristico non equidem illos , qui nullam huic rei operam dederunt : sed homi-
recte quiddin, ut Apinori loquitur enem Clisceria de permovendis animis, quod sit augenis,