Opuscula aurea theologica quorundam clariss. virorum posteriorum Graecorum, qui extinguendae Graeciae, instar postremi splendoris, impetu quodam diuino, cum pietatis tum doctrinae fulserunt, circa processionem Spiritus Sancti. Videlicet, Ioannis Vecc

202쪽

tium velo natura velut impium vel jciens. Audi igitur quae dicat ipse rationem adstiumst Quemadmodum enim Filius ordine quidem a Patre secundus est. Deinde inseri rationem cur ita, Quia, inquit, ab illo est. & dignitate, quia inquit, principium & causa esse illius est Pater, natura vero non amplius secundus est. Ita & Spiritus sanctus etiam si subeat, subsequatur Filium ordine ac dignitate, non tamen merito eum alienae esse naturae sequetur. Hic vero quidam addiderunt cri& omnino concedamus, dicentes: Etiam si subsequatur Filium ordine ac dignitate, ut & omnino concedλ-mus . Illius vero scopo nihil magis atque hoc contrarium eia se potest, qui in epistola ad Canonicas manisestd dicit. Spiritus vero Sanctus Patri quide ac Filio connumeratur, quod& super creaturam sit, ordine autem tertius positus est, que admodum in Evangelio edocti sumus a Domino dicente: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine P

tris, &Fiiij, & Spiritus sancti. Qui autem anteponit Filio, vel antiquiorem dicit esse Patre; iste opponit se quidem Dei

constitutioni, alienus vero est a sana fide; cum sermulam religionis colendae, quam acceperit, non seruet; sed nouitatem vocum , ad captandam hominum gratiam sibi excogitet. Spost pauca. Quapropter quae circa ordinem nouitas est, ipsius existentiae contemptum habet, & totius fidei est negatio. An igitur hxc verba dubitantis sint de ordine, atque ambigentis, &cum illis vocibus, soreasse ,& ut omnino concedamus , suas rationes enunciantis; tu ipse iudicabis, &

quotquot alij sunt atqui, & probi viri, qui vel modicum vim

rationum, ac dogmatum veritatem intelligant. Deinde non erubescunt tantam notam contrarietatis, adderem vero & amentiae sancto inurere, si Spiritum esse quidetertium modo amrmet, & ita tertium, ut immutare ordinem non sit fas: etenim impie ait, eum agere, qui id δgat. modo velo dicat, dignitate enim secundum esse a Filio, sortasse tradit pietatis sermo. Equidem testor Deum, me pro iis, qui talia dicunt, erubescere: quod si ipsi absurditatem suam non sentiunt,mia est Caeterum quod omnem eorum obstruit impudentiam, is

iud est, quod in sis, quae tradit Doctor aduersus Eunomium

M a post

canon. n. a

sia Rom. Is .

204쪽

post multa aIta concludens insert: Sic nimirum N Spiritus , a u..unia sanctus dignitate quidem, & ordine subit Filium: accepimus fima ti .ia

enim ipsum testium a patre & Filio numeratum, eodem ipso Cisos'. -- Domitio inti aditione salutaris Baptismatis ordinem traden- inlus est te, in quibus dixit, Euntes Baptigate, & reliqua . Perpende igitur, quaeso , quoniam quibus verbis , in epistola ad Canonicas ad ordinem demonstrandum usus est, nimirum salutari traditione Baptiimatis, iisdem etiam hic d eodem ordine utitur. At enim in epistola ad canonicas tanta securitate tantaq; fide sermonem profert, ut non liceat dicere aliter eum dixisse, quam impie agere eum, qui id agat. quomodo igitur hic, ubi eadem rationum vi, & neq; maiori, neq; minori utitur cum haesitatione, atq; ambiguitate sermonem proferre debuisset λVerum, haec fune hominum peruersis moribus praedit

rum, quiq; omnia mala proprio capiti machinantur, non autem mentis illius diuini viri. Sic neminem oportetra

hi here Magni illius patris esse legitimam hanc sententiam, nimirum Spiritum sanctum ordine ac dignitate secundum esse a Filio , ab ipsoque habere esse, & a sua causa dependere . Porro autem hac sententia vera & legitima existente , quaeso te per ipsam veritatem , quid aliud amplius quaeret aliquis pNonne satis aptus est Magnus Basilius ad docendum nos veritatem p Nonne solus instar omnisi est aliorum 8 Nonne tam tam adeptus est gratiam & sapientiam, ut vel solus toti Ecclesiae Doctor digni ssimus esse possit λEquidem mallem potius, si mihi hoc dicere fas est en

re cum eo , quam cum omnibus alijs verax esse .

Hinc istitur ex his nudis verbis veritate quaestionis eastimeata, quod nimirum Spiritus sanctus ex pilio procedat; non ab re tamen fuerit, quandoquidem hoc in loco sumus, etiam ex subsequentibus ipsius verbis ratiocinando eandem verit tem tibi ostendere . Ne igitur, Filium ordine ae dignitate secundum esse a Patre, id quod etiam nostris videtur. V rum perpende, quomodo Filius sit ordine ac dignitate secundus a P.itrer idem enim inseri, Quoniam enim, inquit, ab is

illo, & quoniam principium, & caula eius est Pater. Qua- ,, re, quod in diuinis pexsonis est secundum ab altero, Pr

206쪽

pterea est secundum , quod ab illo sit; id autem etiam in rebus naturalibus manifestum est. Omne enim, quod natura . ab aliquo secundum est, ab illo quoque est . Sed idem authoc fatetur Spiritum sanctum etiam ordine, ac dignitate secundum esse a Filio. Quod autem non dubit vado i i proferat, quemadmodum quidam somniant, sed & valde asseuerando, in epistola ad Canonicas clarissime ostenditur. Sic igitur ratiocinarer omne quod in diuinis personis ab alio secundum existit, ab eo quoque est 1 at vero Spiritus fametus a Filio secundus existit; igitur a Filio est. Quod si placet paulo altius, atque uniuerse rationem Iepetere, aliter

dicendum est Omne quod ab aIi quo natura secundum est, ab illo quoque esti sed Spiritus sanctus natura secundus est a Filio ordine, ac dignitate; quare spiritus a Filio est. Quod autem Spiritus natura secundus sit ordine a Filio, pateti nihil

enim est in Trinitate praeter naturam, neque secundum acciadens, neque aduentilium.

Minima vero te offendat vox illa cnatura cum Spiritum

sanctum natura secundum esse a Filio audis. Non enim secundum ipsum esse dicimus, secundum naturam , ne alienae naturae esse ostendamus, quemadmodum Funomius ; sed natura dicimus , destruentes id quo l est praeter naturam a. Id quod etiam Magnus testatur Athanasiu , docens eundem habere ordinem ac naturam Spiritum ad Filium, quem ordinem ac naturam liabet Filius ad Patrem . Duo enim ista ex hoc ostenduntur, quod nimirum dc tertius sit ordine a Patre Spiritus, & secundus a Filio; quodque natura L hoc est naturuis iste sit ordo. Amplius autem & aIiter rationem esseramus . Si quid ab aliquo natura secundum est, ab illo quoque existit: a qui Spiritus natura secundus est a Filio; igitur a Filio quoque

existit.

Verum haec ex dictis Magni Basilij nobis ostensa sint, delaquibus etsi multa verba seci, adhuc tamen multo plura his dicere poteram, quae breuitatis causa omisi . Et haec quidem dixi, & longius protraxi quam erat animus, propterea quod non parum auxilii ad inuestigandum verum hinc nobis Proueniat, quin potius in his Werbis summa rei consistit. Siquidem solus Magnus Basilius satis aptus est ad docendum noS veritatem. M Iam

208쪽

Iam vero ad ea , quae antea pollicitus sum , me conseram, tibique proqressum nostrae synodi praecise narrabo; ac tandem quibus iam paucis de hac conclusione demonstrationubus expositis, sn m faciam. Quae igitur Ferrariam profecti una cum sortissimo nostro Imperatore, ac si cro patriarcha , totaq; nostra Synodo, ut tu quoque nosti, antequam initium sumeret Synodus, priuatim disputabamus, ea tanquam minus necessaria praetermittam, qVando nobis quoq; illa mi rus erant utilia; sed de industria tempus conterentes, quos adesse opus erat in Synodo, veconuenirent expectabamus. Ιinstante itaque tempore, visum est nobis in duas partesq aestionem diuidere; nimirum & quod non oporteat ne ipsam quidem veritatem symbolo addere; & quod secundunx est, hanc minime veram e ne conclusionem, videlicet spiritum sanctum ex Filio procedere . Hoc istitur viso , quaerebatur, de

quo prius disserendum esset, illudque de nihilo prorsus a dendo vicit; me alioqui nolente, sed manifeste contradicente. Siquidem aiebam, vel validi us esse pro nobis i stud problem/Posteriori , vel infirmius, si infirmius, non opus esse ab infirmiori incipientes vinci, &victoria statim a principio cert minis amissa, turbatos, ac timore perculsos, in secundum descenderet timendum enim esse, ne suga in primo quaesitos etiam in secundo sugae causa nobis sit. si vero validum est, posterius seivare . Cum enim in primo vicerimus; in secun do quoque rostea abunde satis eos auertemus, atque fuga himus . Quod si victi suetimus in illo primo dogmate; tunc saltem secundum vincemus; docebimusque non oportere illud in symbolum addere. Praeterea, Cum qi Od per pauciora: eo quod perplura fit, semper etiam in natura melius sit; tufa ego anteponendum, deque eo prius disputandum esse Riebam, Post quod reliquum non habet locum, ostensa itaques Alsitate dogmatis, non esse addendum , non habebit deinceps locum . quapropter, si a dogmate incipiemus, certamine persecte hostes erunt pulsi , atque sugatir Ostenso vero nihil esse addendum, adhuc ipsum dogma supζxςst examinandum, an verum sit.

210쪽

Cum vero haec dicerem, nostris suadere non poteram; sed omni modo ac ratione, de hoc prius esse disserendum comtendebznt . Haec vero esto dicebam , teste mihi Deo , Se com scientia , nostrae gentis semper honorem spectans, eiusq; gloriam omnibus modis curar si Vel enim praeclare volebam nos a Latinis seiungi, simulque cum existimatione victoriae: Vel praeclare cum illis coniungi, Se absque eo , quod videremur victi fuisse, & in probationibus deiecisse . Horum au tem utrumque eX ijs, quae ego dicebam, sequebatur ; ex iis vero quae egimus , totum opposituin . Vnde etiam non paucos sma ime vero cordatos viros huius cousiiij poenituit. Quid tu igitur inquies 3 Sane quidem confestim non silui ; sed cum eos vidissem , id & inon aliud volentes quod illis accidebat, quia nimirum existimabari nos in hoc plus Posse, quam in ipso dogmate volens ipsos a proposit

auerteie, dixi rationes in contraiium, audiente sapienti sesimo nostro.Imperatore, ostendens infirmitatem proble-mdiis, quodque ridiculum sit existimare, non oportere ve rit8tem ad symbolum addere. Rationes vero tam erant solidae, ut nemo ex illis, qui praesentes aderant, potuerit eas soluere . Attamen quod voluerunt, statuerunt, &ego illos sequeb/r. Cum, quae utilia sore mihi viderentur, ea dicere, Deo, ac generi nostro, debere me eXstimarem is Postea vero maiorem partem sequi, Muna cum illis consociatum certate . atque ita in certamen huius rei descendimus, &cum Latinis coepimus disceptare, ostendentes ipsis non oportere quidquam ne ipsam quidem omnis o veritatem symbolo addere. Tota vero nostra demonstratio, ex definitionibus sacrorum Conciliorum desumebatur, in quibus sane circa finem Zix Den0n opolteie praeter illa aliam fidem conscribere , aut lape et a

aut docere, & id genus. 3ndo sane aliquid etiam ridiculum tota nostra gens Pryposta fuisset, propter istunt bonum virum Ephesi N, n, si ipse prius sessissem, & impedivissem . Etenim una si uni eiusmodi authorit itibus ex definitionibus depromptis , eti)m dii tum quoddam Apostoli volebat adducere, dicentis R. G. adtas: Si quis vobis euangelistaverit aliud, praeter id quod accepi stis , anathema sit. Alterum quoque sancti Dio- sij uniuerse affirmantis non audendum esse, non modo dia ' 'cere