장음표시 사용
111쪽
LIB. I. CAP. Π. DE IURIS PRUD.
6. Unde ic notare poteris homonymum, quod status corruptus vel opponatur integritatu stitui, Vel opponatur statui post lassum Do modo recto, & tunc denotat verbi fratia statum latronum lcc.
., piu ., . . o signifieationes latent in voce status naturalii Sic Π0t' ost
distinctio status humani in naturalem Sc legalem, quae uti a variis varie, ita dc frequenter in eum modum explicari solet, y ut status naturalis sit hominis in integritare sua florentis, legalis autem idem quem diximus,naturae corruptae. Et applicari quidem solet ista distinctio non solum ad homines singualos, sed&ad societates humanas, maXime ad civilem, & praeterea ejusdem usus in definiendis pluribus controversiis politicis Z inculcatur. q. Id & a nobis Ddhunt alibi. a Nunc vero sententiam muta. mus , partim b) quod status naturalis praesupponat civitatem fuisse extituram in statu integro, cujus contrarium modo demonstravimus; pariatim quod istae controversira: si non melius, aeque bene tamen definiri possint, si modo oculos dirigamus ad statum legalem. c ηρ. Quantum hactenus a Politicis vapulaverit Hobbesi satus vat ratis, quem vult esse bellum omnium contra omnes eique statum sociolom opponit, fere tironibus notum est; Et merentur hac parte Iesi quae
subinde adversus hunc belluinum statum scripsit IllustrisPufendorinus. d ueo. Quot modis autem ipse status hominis post Iapsum naturalis vocem induere queat, ex sequentibus divisionibus patebit. e) Scilicet
statis νὶ Vide B. Patris Disput. de statu naturali & legali quaest. Io. . Io. seqq. Σ V. g. de usucapione. δε numerandis votis, non ponderandis, de optima Reip. Iorma, de praestantia regni electivi vel successivi. vid. d. Disput. a In disputationa dis Philosophia juris. bὶ aliam rationem vide infra c. 4. 44. 4s. s e Nam ad doctrinam principalit/r fuit demon rare rem prout es, secundario σ illustrali nis gratia, prout esse possit. Sic v.g. quid juvat medicum consideratio eo oris hinmani, prout omnibus morbis carat' aut, si pharmacum sit dandum hominis ibili. uid juvat consideratis rustici ' dὶ Potissimum de jure Nat. l. a. e. a. ν. s. seq.eontra quem frustra disputat M. Becmannus in Meditat. Polit. εὶ quadruplicem divisionem N acceptim Nos ita; Statur veInem satus naturalis hausimus ex Poenaede J. N. II. a. R de O. H. II. I. Mutavismus tamen quaedam. Dn. Pufendor us
Naturatis. Mquo hic opponitur vel besiali, vel sociali, via civili.
Adsentisius. Naturalis. Hie vel
112쪽
ius naturalis initio denotat conditionem omnibus hominibus communem, quatenus id prae bestiis habent peculiare, etiam post lapsum, ut ratiocinari valeant, ac legislatorum summum agnoscere & actiones suas exteriores secundum ejus praecepta dirigere, & opponitur vel vitae &conditioni 'utorum, f) vel vitae hominum conditione ista abutentium& dicta rationis corruptae ex asse sequentium.11.3Status hic naturalis secundo commode dispesci potest in statum naturalem, hoc est, conditionem illam hominum, qualis futura esset, si jam post lapsum homo a nativitate sibi soli relictus foret, sine ullo adminiculo ab aliis hominibus accedente, di socialem seu conditionem homi cium, quatenus Vitam per industriam aliorum excultam vivunt. si. Atque hi status, naturalis & socialis, non confundendi sunt eum statu naturali dc sociali Hobbesii. g) Etsi enim hic eosdem deprehendas terminos, res tamen est diversissima. Nam in suo statu naturali Hobbesius hominem considerat in relatione ad alios homines, eumque
vult esse bellum omnium contra Omnes, quorum neutrum ad nostrum statum naturalem quadrat.
33. Status socialis tertio est vel naturalis, hoc est, conditio hominum in societate aequali viventium, qui neque communem habent dominum.& quorum unus alteri non est subjectus, vel civilis eorum . qui vivunt in societate civili di reliquis societatibus minoribus sub civili comprehensis.s4. Neque huius sinificatus status naturalis cum Hobbesiano est confundendus. Hobbesii status est bellicus, & sociali oppositus, nosterti pacificus et socialis species.ss. Denique quarto civilis status est vel naturalis, scilicet ea conia ditio, quam homo habet a natura absque facto hominis, v. g. quod sit zmas, quod sit infans &c. vel adventilius, quo spectat conditio. quam homo habet ex impositione humana, v. g. quod sit consul, nobilis, ruis Ricus, 5 c. 36. Recte autem putamus in singulis his significationibus terminum status naturalis posie adhiberi. h In primo denominatio desumta est mi igitur divisionem arctissimam ac specialissimam facimur eum, quam irae fecerat Iath imam σgeneralissimam. sὶ Posses etiam hoc statum bestatim appellare
contranaturalem. g Faciunt enim hoc per calumniam adversarii quidam Pinem dor P. h) Hoc iterum notandum adversus anti-Pusendo ianos. Criminanetur quoa secundum tertium signiscatum, quod ejusmodi statum naturalem vocet, qui , si miserrimur, qui sit aequalii, cum tamen homo ratura inesinu ad bcatitudinem .
113쪽
- LIB. I. CAP. II. DE IURIS PRUD.
est ab es entia hominis, in secundo a miseria naturam hominis sibi relicti post lapsum comitante. in tertio a libertate dc aequalitate hominum naturali, in quarto ab accidentibus potissimum physicis, quae homini a natura insunt.1 . Quod si tamen quis statum naturalem trimi generis velit appeIIare statum humanitatis; secundi statum vitae soluariae, ter tu statum aequais ribalis, nos quidem recordati, quod in terminis debeamus este faciles,
38. Comparari etiam hi quadruplices status naturales inter se possimi ratione exsentiae. Primus existit vel certe existere debet in omnia bos hominibus. Secundus ciὶ non existit frequenter. exiuere tamen potest, v. g. si homo unicus ex naufragio restans in insulam desertam projiciatur, , existit sane v. g. in infantibus a parentibus nequam erito sitis. Tertius frequentur exsit, V. g. inter gentes ad se relatas. De existentia autem quarti nullum dubium. 9. Unde errant, qui putant, statum naturalem secundi generis esse statum fictum, aut fictam esse miseriam, quam statum iliam comitari
6o. Sed nec frustra istam quadruplicem statas naturalis significationem apposuimus. Primus enim uti Iitatem suam praebebit in deduce dis ojiciu hominis erga Deum sm S in praecepto de cv d miri aequalitate. Secundres in demonstranda necessitate socieIno,. n) Tertim in compara, tione riversorum praeceptorum juris naturalis, io tum & alias. MartMad Juri Sprudentiam potissimum humanam pertinet. p 6 i. JHm in viam. Diximus in utroque statu hominis S integro p riter , lapsus statu utramque Iegem divinam. & naturalem S positivam viguisse. De natumali forte non est dubium. q) Positiva in statu integri quidem civilem. iὶ Et hoc a ersu Ant Pusindo Ianos, qui criminantur, secumdam potissimum esse non em. quod faciti si recte recordor, Uberii. m) nae e caput sequens. in Iu cv. q. so in Pori mum in capite do officiis humanitat . p) elia est jur Decio AEatur civilis. q) Non videram. cum isam scriberem di
serrationein G. V. M. Guillelmi ven tetr Titelen de origine Juriesi Naturalis publicaram Ultrajecti iis . in qua satuiι: In flatu integro. nudias leges naturales Hrimis. Cui anno itas Simon Henriens Mutans Vindicia x Iuris Naturalis Paradisti opposuit.
Contra has vindiciat desensionem sino disserintlotus anno In Paravit autor, cui an ulterius quidam regessisit Musaeui. nescio. Malum aurem Mi aeus controversiam hance magis modesι animo associa vacuo tractost. Iam, iam p. 37 vindiciarum
aperte profitetur, se ad insantiam Clarisi i Dricia' ue sementia sius multa po
114쪽
43tegritatis fuit illa. quae prohibuit comestionem ab arbore vetita, tum v. g. prohibitio polygamiae dc divortii in institutione conjugii primaeva facta. In statu post lapium variae sunt leges positivae, de quibus suo loco.
more Haeret cum docrentis. Uus Fuscepisse, toto opere in eo est, adversus bonum fidem ex autore hareticum Semi Antinomum faciat. s quantum damnum per ejus Iduteuciam patiatur Respublica clamet, purum se lectori a sudio haeret eandi auditio, is vestigia Salvatoris prementi probat. Mihi sic videtur. Statuit amor p. 16. differt. .i4. Nullum jur in flatu integro, nullarque leges nacurales obtinu Ni verum re puro naturali impulsu nullisque vitiis N illibata inclinatione vetust mos mortalium nucia obligatione, quae ab UO tanquam obligatio fuisso considerara, ea, quae in hoe nostro corrupto statu leges naturales vocamus. observasse s implevi M. σp. . asserit, imorum satum propterea multo feliciorem fui e satu hodierno, nequa hodiernum justitia cae injustitia notitiam habendam fui e pro tanta felicitate. P. 1'. vero expresse Pelagii sensentiam rescit. dictis aulam Patet . non tam litigare Aurorem de re quam de nominν. an mirum id quod homo tum ex insinctu sanctinfimo faciebat, legis nomine appellari po ty Norum alias es, Dr natur.e in flatu int gritatis longe aliam faciem habuime quam in flatu pos lapsum. Vide quae disseritoliander sipra in excerpt. dissert. prooem. F. 48. Nec mufendum, hominem quam is in puncto intigritatis manebat. s sponti me, ut ita loquar. bona faciebat. desiluasione mu cogitasse. Interim tamen legi naturali fabjectus erat s obligatisa erat, se exserem cum ab isa integritare deficeret. Si enim homo non Dinet sub lege, non potui t etiam peccare, nec puniri. Sed est quia autor forte regerat: Pe casse hominem contra legem positivam, non contra legem naturalam. Nam non pol Oa lex positiva violari. ut non simuI violaretur jusum naturale, facienda ea es. quae Deus jubet. Porro tota autoris dissertatio in eo es, ur ostendat, in salti int gruaris nullam fuisse legem. Vide maxime g. sa. ubi inter alia dixit: Ad suppri-niendam ct coerceadam malitiam hominum leges fuere latae, ubi vero nulla seelera aut vitia vel flagitia perpetrantur, ibi nulla lege, nullo praecepto aut pcenarum metu opus est &e. At iii defensione tamen p. 136.199. concedit, legem positivam in paradiso Dor. Ita putamus absque impacto hareseos crimine aurori errorem ostendi posse. Videtur vero aut ad isam sententiam perduritiu. quia nimis stricte satum integritatis in hae quidem materia caperet. Dum enim jus natura paradisastum a jure naturae post lapsum secernimus , sutum integritatis ram late accipimus, ut etiam Iussum imum sub se comprehendat, G. Di alterum post lanum demum incipiamus. At irae hium integritatem lapsui contradistinctam in mente habuit, quo pacto. cum I ce legeret: jusso non esse legem positam, incauto in illam sententiam paracis am
115쪽
44 LIB. I. CAP. II. DE IURIS PRUD.
primario leges illas, quae statum.post lapsum dirigunt. Utique enim iurisprudentia illas leges debet exponere, postea ad actiones hominum applicandae sunt. Iudicamus autem, ut puto, di patrocinium praestamus, aut etiam consulimus, non protoplastis, aut de eorum actionibus, sed omnino hominibus huius seculi reliquias saltem pristinae felicitatis possidentibus, quos si conservent modo, ad tranquillitatem hujus vitae sat est. 63. Videamus jam utriusque legis diserentias. . Has communiter &in eo quaerunt, r quod lex naturalis obliget omnes homines, lex positiva populum Fudaicum. Sed hanc differentiam non esse adaequatam, infra patebit. 64. Differunt itaque s initio I. lex naturalis S divina positiva Principio cognoscendi, quod in lege naturali est redia ratio, in divina a tem positiva revelatio divina. 6s. Dependet thujus differentiae demonstratio a disserentia secunda. t Agnovit eandem exacte Apostolus, u partim dum gentes, quae legem positivam non habent, natura ea facere dixit, quae legis naturalis sunt, partim, dum profitetur, κ se rationi suae relicium non cognovisse,
concupiscentiam sy esse peccatum, nisi lex divina positiva dixisset; non
. Per rectam rationem hic intelliso facultatem naturaIem ratiocinandi , seu veras conclusiones ex veris primis principiis deducendi. Adest autem homini, ut cuivis constat, facultas ista a nativitate per m dum potentiae, aptae vires suas exserendi, si, suppeditantibus sensibus, ideae prius fuerint ab intellectu formatae, eademque postea in societate humana fuerit culta. D. Igitur non possumus non ridere nimium subtiles Scholastico. rum meditationes, clocentium, inesse infantibus etiam naturaliter, per modum habitus cujusdam connati, set statim quaedam prima principia praetica, inculcantia, quae jure naturae sint facienda aut omittanda.
r) Isii fili ut, qui pro buonymis habent legem naturalem s moralem. νγ Confer quoad hunc s. V seq. disp. de bigamia β. 9. seqq. it uia οἱ ectum
legis naturalis sunt res cum natura hominis rationali convenientes. u Rotia. II. v. t . IS. Rdde quoad expositionem horum versiculorum ouandrum in ypo legis natumra Parte II. x ὶ Rom. VII. . Cous differt. prooein. I. 47.48. y ὶ Hoc est, ni tusse M' Primos. Nam motus primo primi. ut iis ra eos defuit imus cap. I. g. SO. Sst. nondum seunt peccatum. κὶ Vide HOrnejum l. q. Insit. Evii c. c. a. q. 6. Cons. Zenigrasium de origi ue Iuris NM. artic. 6. ν. 3. p. 13, Linu. PuIcudori. tu hi-cileg, controv. P. 47. m.
116쪽
68. Omne enim principium practicum propositio est.. a Proposi- tio omnis convenientiam aliquam praedicati cum subjecto aut disconvenientiam innuit. At infantes terminorum praeprimis moralem cogniti O- ne destituuntur, b) quippe in' quorum expositione homines maxime adulti, iique eruditi vix conVeniunt. Quis ergo putet, infantes V. g. cognitum habere, quod homicidium sit fugiendum N pacta servanda, cum nesciant, quid sit pactum, quid homicidium 8cc. 6 . Accedit quod ipsi mei Scnolostici cc haesitent: habitus iste connatus infantibus an per modum nudae potentiae, an S per modum actus infit' Quid quod eo nonnulli pervenerunt, ut assererent, neutrum horum esse habitum istum connatum, sed aliquid inter actum N potentiam intermedium. d Ergo, quod felix faustumque sit, dabitur ens ali quod, quod nec est, nec esse potest. se o. Etsi autem lex positiva ex revelatione divina dependeat, non tamen argumentari licebit: f Hic actus in sacris literis praeceptus aut prohibitus etiam a Gentilibus fuit pro honesto vel turpi agnitus, ergo sus determinatio a lege naturali provenit. g ,Nam Gentiles isti aut
raeci sunt, aut Romani. Romani leges suas a Graecis acceperunt; Graecorum Philosophi multa a Mose mutuati sunt. SoIon item leges ex AEgypto Athenas transportavit; AEgyptii autem rudimenta suarum legum acceperunt ab Hebraeis.
nes cum communi natura homIn Is rationali necessario convenientes, aut eidem repugnantes, positiva actiones intermedias. r. Cum enim ex lumine naturae appareat, Deum voluisse hominem V 3 . esse aὶ Dictam hie de ordine cognitionis , quatenus se exserit in infautibus. b) Hue pertinent ex scripturis, cum Deut dicis ad Ionam: Dast in inlinioe gab vietro . len, bie nictR ivissen nras reipi unb lina isi, ubi loquitur de infantibus. Ium apud Prophetam: Euiter und si is imrb er effeti, bal; er ivisse 2 Ese8 tu Demerssen undis Cute8 ιu erida Ie n. c) Vide Osiandri typum legis naturae α Lenigras de Orig. Iur. nat. ila in respons ad Spicit. Pusendori lii. d Ortum videtur sumsisse his inepta doctrina, ex eo, quod terminos Alit disicos quaesiverint Scholasio i, quibur expliearent doctrinam de fidu infantum. e uuid Seholasticur dicerat, si quis cum verbo contumelioso a pectaret, is se excusaret, quod quidem id nee intelligat oelum Lur. nee potentialiter, sed Iaciem habitualiter. 8 f Cons disp. de erim. bigamiae . ra. g) Isic maxime notandum contra Doct. I utent. Alberii , qui in Compendio suo Orthodoxo sepitu, quando probandum est, aliquid Iure naturae esse praece V m
vel prosi itum, δε officio Iuo satiscisse arbitratur, si ex Gutilium aliquo Philo pho
117쪽
LIB. I. CAP. II. DE JURIS PRUD.
esse rationalem, & praeterea actiones suas normae alicui esse subjiciendas. sequitur necessario ob fugam contradictionis. Deum illas actiones praecipere voluisse, quae naturam rationalem necessario promovent, & vetare, quae eidem repubnant. At cum multae doetur adtiones, quibus positis aut omissis, hominis essentia neque turbetur neque per se Promovea. . tur, non poterit etiam homo ratiocinando ipsarum determinationem cognoscere, sed promulgatione aliqua hic omnino fuit opus.
ι Voco autem necessariam actionis cum ratione convenientiam,
quoties actio promovet per se pacem humani generis ec tranquillitatem; repurno iam Vero , quoties actio ista tranquillitatem dc pacem turbat. 4. Digerentia ista aliter effertur a Ses olasticis di varie quidem. h Modo enim dicunt, ad ius naturale pertinere actus perse ac sua natura, item autecedenter ad voluntatem divinum honestin Des turpes, ad jus possitivum autem, actiones indifferentes.
s. Modo: Obligationem in jure naturali ex obem se diffundere in
praeceptum, in positivo eX praecepto se diffundere in obieetum. . 6. Sed nihil horum satis commode. Posses equidem actiones, lege naturali determinatas, dicere per se honestas aut turpes intuitu immutabilita h , Dorndii potis um has Scholasticorum locutiones mander in typo legis
naturae. s Anigrassius de origine Iuris Naturae, ita Valentinus Velibem duabus cn. sputationibus contra pusendormum. Origo earum apud Pomificior inde esse videtur. quia praesupposuerunt. Deum habere legem aternam. EF hanc legem aeternam esse scriptam in cordibus hominum. esse r um legis natura. c noscique ab homina per reliquias imaginis divinae. Vel nitur sie: quia legerunt hominem esse condbrum ad imaginem Dei. is in satu integro etiam legi fuisse subectum, putarunt. Deo
etiam quandam Iegem competere debere, quoniam Deus quasisti upus hominis. Non ergo cogitarunt, omne simile esse etiam di miis p omnem imaginem esse diversae o sentia ab ipsa re, cujus est imago. Puarentes ergo, quam legem Deo accommodarem, eum Deo seuperiorem non invenirent, abs Aerunt. s Aviserunt quasi attributa Dei, voluntatem es sanctitatem, dicendo, normam voluntatis mi esse sanctitatem, is hane esse quasi legem aternam. Hanc igitur legem aeternam esse impum votantatis hinniana se. Ita vides. quomodo ex uno absurda secura fuerint plura, quod sensium imaginis divina non perceperint. In hoc enim potissimum inter Deum s ejus ima ginem differentia eo piit. quod Deus sit independens N exlex, imago vero depem disi es legibus subjecta. Nostrates autem Theologi istam sententiam vel ideo rei nuerunt, ut eo fortiuι contra cere possint quibusdam ex reformatis statuemibus. Jus Naturale esse mutabile, v. g. Rhetorforti, Set lovis tae. Vide Osandrum ci Zendi
118쪽
bilitatis. Iam vero ipsi T. per se antecedenter ad legis naturalis determinationem usurpant. . Id vero cum contradictione dicunt, actus quosdam sua narura esse honesos vel turpes. Scilicet in actione humana vel natura ejus considerari potest, vel moralitas seu respectus ad legem. Natura quatenus abstrahitur a circumstantiis moralibus; Moralitas, quatenus in circumis stantias morales reflexio habetur. 8. Includuntur vuIgo circumstantiae morales consueto versiculo:
79. Sed cave putes, ubi una vel altera harum circumstantiarum adest, ibi statim adesse circumstantiam moralem: 8o. Sequeretur enim alias id absurdum, quod nulla actio possit in sua natura considerari, cum omnis actio vel unam certe eX his circumstantiam involvat. si gi. Igitur circumstantiae istae tum demum morales dicuntur, quatenus propter istas Iex aliquam actionem vel praecepit vel prohibuit. gr. Qui itaque actiones quasdam sua natura honestas vel turpes dicit, ille quasdam iationes sua natura mora Ies dicit. At qui hoc dicit, revera dicit, quasdam adtiones abstraetas a circumstantiis moralibus, qua abstractionem istam invoIvere circumstantias morales. 83. Porro honesta altio est, quae a lege praecipitur, turpis, quae a Iege vetatur. Lex autem est voluntas legislatoris, S Iegum omnium s est voluntas divina. 4 ά .s . Rursus igitur, qui quosdam actus volunt antecedenter ad voluntatem Hesuam esse hisnestas vel turpes, volunt etiam actus quosdam ante legem esse a lege praeceptos aut prohibitos. 8s. Scio equidem distingui inter actiones honestas materialiter Scformaliter consideratas; l A nobis materialiter volunt esse descriptas, formaliter vero actiones honestas vel turpes esse eas, quae conveniunt cum dictamine reetae rationis. - 86..Sed scio etiam, distinctionem inter materiaIe & sormale rebus moralibus applicatam, veI obscuram esse vel superfluam, plerumque ineptam; m) scio confundi hac parte bonum, qua utile est, cum bono
iὶ Hine, ut fusior, etiam a Scholasticis quaestio movcIur, an exsistat actio cirra abs cmonem absqus circumstantiis moralibus' σ ni fulgor, quidam dicunt: mu exuere, sed ab rabi Ditem pus. Stulte, ita enim ex i forum mente nullum dari P set exemplum arit onis indisti remis. l Faeis hoc Valent. Veli hem passim. im A, Adsthemii Usum Metaptifices, uti plures Agnμationes του Formaliter
119쪽
43 LIB. L CAP. H. DE IURIS PRUD.
honesto: n) scio eos legem per dictamen rectae rationis definire. o adeoque in eadem contrauicti me manere, p scio denique, Apostolum q) non ignorasse formale actionis turpis, qui peccatum definit.
quod sit aberratio a lege. 8 . Denique quomodo si V contradictione poterit obligatio se ex objecto dissundere in praeceptum, cum obligationis omnis essicacia consistat in reverentia di metu Iegislatoris. r 88. Ergone Omnes actiones sunt sua natura indisserentes' s) sunt
utique, hoc est, omnes actiones physicae a circumstantiis moralibus abstractae . nec praeceptae sunt nec prohibitae. 89. Non erunt tamen, inquies, sua natura indifferentes, v. g. plasphemia 6c furtum. Non sunt, inquam ego, si isti termini actionum
sua natura consideratarum. Involvit enim blasphemia conceptum pr-- 'reseos, quod quis verba quaedam in contumeliam divinam protulerit: Involvit furtum conceptum contrectationis haud ulentae. Atqui ob has circum stantias blasphemia & furtum jam a lege aeterna sunt prohibita. yo. Abstrahe ab istis circumstantiis, non erunt amplius actionis istae turpes; sed nec erunt amplius istae actiones blasphemia di furtum. Physica actio in blasphemia est prolatio verborum; nam testis v. g. dum ea . refert, blasphemiam non committit. Ita in furto physica actio est extensio manus ad rem etiam alienam &c. u si. Ut itaque paucis me expediam: confundunt Scholastici actionem sua natura, id est, physice, consideratam, cum actione morati quo suam naturam, id est, moraliter considerata. x 91. Sed forte ipsi dum alios refutamus, saevimus in propria viscera. An non perinde est, sive dicas, obiectum legis naturae esse actus sua natura vel antecedenter ad voluntatem divinam honestos vel turpes, sive
dicassin scenam producit, tue confer, quae contra has ineptias disserui in praefatione adnotas meas in Differt. Strauchii. n) Vide l. 9a. &93. hic. oὶ Hoe enim fac tint Scholastici communiter. inde disiandri Typum legis naturae. pὶ Si enim damtur a liu antecedenter ad Iegem honesi, dabunIur actus convenientes cum dictaminere Te rationis antecedenter ad hoc dictamen. q) Jobannem, qui peccatum desinit: Peccatum est . quicquid est contra legem Dei. Didicimus in compendio Imueri. r) Ergo si illigatio se diffundit in praeceptum ex obecto. erit reverentia I metus Iegii ante legem. s ii satuebant videlicet Rhetorserati s Sudisvius. t Emeo Rhetorsertis N MγHovius statuunt etiam actiones morales sua natura esse indiffereuter, quod abseurdam. vid. β. 9i. u Exemplo ejus, qui jussu magi ratus emoquitur jussium. vet qui cessantibus judiciis Disbi dieit.' x Nam blasphemia es actio moralis sua natura sed es, qua moratio illicita.. Oisitizod by Coos i
120쪽
dicas, esse actus necessariam connexionem aut repus nantiam cum natura
hominis rationali habentesi Nam si statuimus, seum ob convenien tiam et repugnantiam illam actus illos praecepisse aut prohibuisse, annonreipsa concedimus, actus istos ante voluntatem divinam esse honestos vel turpes: Annon fatemur, obligationem ex obiecto venire in prae ceptum φρ3. Sed salva res est. Id ex assertione nostra quidem inferri potest, actus, qui juris naturalis objectum sunt, sua natura esse bonos via maialos, y honestos esse & turpes, non potest inferri. Damnum promovent , aut utilitatem humani generis aesus isti, etiamsi a voluntate divi na abstrahas, at quamdiu in abstractione illa manes, non sunt lege praecepti aut prohibiti, non, inquam. humanum genus ad quicquam obligant. 94. Ita certum est, medicamenta quaedam aegrotis esse maxime utilia . cibos contra aliquos ipsis esse summe noxios. Medicamenta tamen
ipsa vel cibi aegrotum ad nihil obligant, si a voluntate legislatoris abstrahas. Tolle legislatorem, & absque exceptione verum erit, quemlibet liberrimum suae utilitatis esse moderatorem aut dispensatorem. 91. Eia, occines, Iupum teneo auribus: dum vitant stulti vitia, in contraria currunt. Erso secundum tuam opinionem: υ ipsa utilitas δε-
si prope mater in aequi ; nec natura potes justo secernere iniquum, Σ Atqui hoc ipsum Carneades statuit, hoc Epicuri de grege porci in cul-
carunt. recoxit maximam partem Epicureus Hobbesius. Ergo jus naturale nullum est, nulla Jnstitia, aut si est aliqua, summa erit stultitia, quoniam alienis commodis consulens, suis utilitatibus nocebit. Quid est, atheismi venenum insidiose propinare, si hoc non est. m. Non putamus autem eo impudentiae aliquem processurum, ut nobis in ostendenda ipsius iuris di justitiae naturalis existentia, di a reliis uis juribus diversitate strenue occupatis talia occinat. Praeprimis cum iversissima sit nyillam singulorum hominum, suam praefati Philosophi fontem fecerunt iuris universi, ab utilitate totius humani generis. Ut igitur pulcherrime in republica utilitas publica norma est utilitatis privatae, sic non minus convenienter in societate totius humani generis utilitas communis norma est utilitatis peculiaris. Paucis. Non omne quidem quod utile est, ca) honestum est, omne tamen honestum est utile. b
H Sunt ergo bona utilia es mala inutilia , non sunt bona mala moralia. et mrum stominum sententiam proponit Gratius in proletomenis. a Scilicet privarii. bin Communi humano generi.