장음표시 사용
141쪽
4. H. Voluit ergo metu, ut homo sit animes rationale. Fluit hoe ex definitione hominis. s. III. Eo ipsis vero Deus voluit, ut homo vivat fecundum normam quandam, seu legem. Fluit hoc iterum ex definitione hominis, hoc est: essentiae animalis rationalis non convenit, ut vivat exlex. f) 6. IV. Porro viavit mau, ut homo secundum normam praescriptam seu Iegem agat cum amore O metu. Probo noc ex definitionibus legis di obligationis, quas supra g) tradidimus. 7. V. Ergo voluit etiam Dem curare negotia hominum, O ita imp rium suum in hominem exercere. Fluit hoc ex definitione amoris & metus; ia frustra metuitur S amatur, qui de negotiis meis non est sollicitas.
να Nihil hic dubii subesse puto, nisi quod opus videatur declar tione ulteriore, quod dixi. h) animal rationale non Eosse vivere ex x. q. Etenim quia betae Iegem non habent, i in videbatur equidem
p santiae hominis repugnare, ut ipse legi viveret obstrictus; cum inconia veniens sit, Iibertatem creaturae praestantioris coercere, ignobiliori vero concedere libertatem omnimodam. so. Sed de bestiis equidem res clara est. Agunt illae utique secum dum normam a sapientissimo Creatore inditam, Iecutidum normam extemnam agere nequeunt, quoniam omni libertate agendi destituuntur. 81. Hinc quando de bestiis praedicatur liberto naturalis, I non donotat facultatem agendi illis insitam, sed spatium orbis terraquei a nat ea & abstrahendo a dominio hominum ipsis concessum, in quo locomotivam corporis sui exerceant. m 81. Eo ipso vero, quo homo libertate voluntatis suae gaudet, aptus est actiones suas secundum normam externam dirigere. 83. Necesse auteni essie, ut hanc aptitudinem in actum deducat, apparet, si no ramsuam cum animalium reliquorum natura conferat, tam qua corpus, quam quoad animum. 84. Qua corpus, majorem deprehendit imbecillitatem, se sine ope aliorum hominum conservandi, quam in animalibus brutis, quae tanta est. ut necessario periret, si alii homines non obligati larent, ut ipsi succurrant. n
hie usque ad g. v. habentur, fusius deducuntur a Puffendor de J. N. lib. a. cap. r. per integr. Cons de O. H. i. i. c. a. β. I. lὶ Ut in insit. F. ia. de R. D. in Inhris bestiibi , in psibus sumen, in volatilibur liber aer. n Sive hominem Disiligod by Coosl
142쪽
83. Qua animum, prout ille in hoc statu post lapsum corruptus est, . videt majorem pravitatem so) aliis nocendi, a diversis effectibus provenientem, quibus bestiae etiam ex opinione Peripateticorum carent; quae si non per metum majoris mali coerceretur, interiret genus humanum. 86. Sed omnium maxime, si considerat homo animum suum, quatenus in hoc imperfecto statu adhuc rectus est, p deprehendit, se habere animam non ad id saltem sibi inditam, ut conservetur corpus, squales sunt animae bestiarum, sed quae potissimum facultatibus constat, q) ad metum numinis di vitam socialem instigantibus, cr) deprehendit inter
homines esse maximam ingeniorum S inclinationum diversitatem, qualis non est in bestiis, quae non solum directionem legis requirit, ne per eam turbetur vita tranquilla, sed&ipsa, quatenus ad iuvandam hominis tranquillitatem conducit, ordine aliquo dc norma habet opus. s)87. Qui principia hactenus de Deo tradita negant, dicuntur Athei Theoretici; quos posses dividere in crasses t) SsMIUG. Hos voco, qui
Irofitentur non esse Deum. Hos, qui vel asserunt Deum non curare negotia ominum, vel, qui ita dicunt curare, ut homini plane nullam libertatem agendi relinquat, hoc est, qui comminiscantur fatum aliquod Stoicum. u 88. Quem, consideres ut infantem . sive ut adultum, sive citum, porum, verutrum S alias indis, metiat specteri so) Bestiae sibi Meent propier cibum seatum, T rem veneream. Homo, insuper Propter honorem, iram, avarisiam. Imo s in rebus, quibus indigemus, es m jor malitia. Bestiae esio uulformi gaucient. homo contra delicatur est. Ita T in potia tal ra vιuma. sp me ultimum argumensum est forti um, desumtum ab essentia σμι hominis, prιου duo fultιm ab accidentibus. Unde s Me valet in satu integro. dicunque gaudet facultatibus nullam utilitatem sine lege habentibus, ejus naturae Nyugnat, ut A extra. Atqui homo tam qua rationalis sui hic in thesio quam qua animal est ses ereptis animale fabet. Deducit id Richardus Cumberland. citatus a findos. de I. N. p. r49. Maxime id in maribus es consPicuumgaudet facultatibur
fumori Ge. Ergo. Omnino videndus Cumberlaudus, qui argumenta sumis ex mole crebri cssutiininsutura erecta, longaevitate hominis, plexu nervose. 8ericardii cum ivb Emate connexime, risu,suspiriis, lac nus. majori propensione ad generandum
Duem, scierum diversitate, rubore faciei in verecundia, pallore in metu ira, vi morum is motu eurundem, manibus σα q) Pus i. a. e. s. . . fusiu . r Horum V . omnium nultas es usus in vita exleges non sociali. ss) Si enim omnes boni
πω v.g. ad agriculturam inclinarent, non promoveretur utilita/ humani generis, quo
Riccos rig. huppeditaret δ' si, Videns. l. q. 3. Testatur autem proh dolor satis risutia, dari Alseos erasses etiam. Unde hora quaeritur an possim dari' GU. . . Ulcrum id negantem ad Groitum p. 476 u si Dissiligod by Corale
143쪽
LIB. I. CAP. IV. DE INTERPRET.
88. Quemadmodum enim ille, qui Deum dari negat, fundamentum omnis moralitatis destruit, ita similiter frustra sunt omnia praecepta moralia, si postremas illas duas assertiones admittas. x 80. Nam si Deus negotia hominum non curat, nullus dabitur imperans, nullus adeo erit, cui parendum sit. so. Porro, si omnia fato diriguntur, nulla obligatio erit ac nullus
si . Sive enim per fatum ipse Deus intelligatur, frustra timeretur de amaretur, cujus amorem proVocare S iram avertere nequeo fr. Sive per fatum denotetur aliquid praeter Deum, frustra timeretures amaretur, qui me beatum reddere di punire nequit.
DE INTERPRETATIONE LEGUM DIVINARUM IN SPECIE, . HOC EST, DE PRIMIS ΡMMUIIS JURIS NATURALIS ET POSITIVI UNI VERSALIS.
SUMMARIA. Comisaelo. I. r. quid inuolatur per M. β. 9. Scholasticorum eonvenientia eum
u Adde hue dicta Phil ophorum apud Gratiκm lib. a. c. Io. g. 46. x D mons ravimur, quod Deus sit imperans, id suere ex de itione Dei: Ereo qui negant, Ihum gerere curam hominum. negant. Deum esse Deum. Porro, qui dicit,saltim es. M sat Deum habere imperium, quia imperium praesupponis libertatem in objecto obligato. Diuiti sed by Cooste
144쪽
crudo jure natur.ο re picere debeamus P Responae ad saιum D M. β. 4O-43. Oseuditur conveniamiam eum flatu int gruatis inbertinam non esse principium verum, 44. 4S. nec adaequatum, ρ. 46.47. Wc evidens. . 48. Obtinuisset tamen primcipium juris naturae hodiernum etiam in statu integritatis. . 49. O. Homo ratimnalis es. f. st. Ratio ad societatem rendit. I. Sa. 33 sq. s hoc respectu dicitur socialitas. 3. 3 36. Homo extra societaram non est beatus, 3. 37. 68. nec jucundo niveret. β. U. si in anthropi s lor rum heluoner extra societatem misere viverent. β. 6O.6i. Vse Deus dixit: non esse bonum, hominem esse Iolum. β. 62. Igitur
per convenientiam cum Iura rationali
intelligitur convenientia cum ficialitate bominis. β. 63. 64. Osenditur praeterea hujus principii adaequatio, ν. M. eυLdentia. I. 66. 67. 68. Iuid sit actus tam veniensu disconveniens cum socialitate stf. 69. Respondetur dubiis Anti-mfendorfflanorum coutra a quationem. . 7 77.
Primum principium juris divini postis f. 78. univcrsalis. β. 79. Cur bis G in
terpretatione legum divinarum non ag 1μr usterius. β. 8o. 8i. 8a. '
. I. JAm ordo postulat, ut cognoscamus, suaenam sint summae legis naturaialas ct diuiuae positivae. Et a lese quidem Naturali incipiemus. a. Per primum itaque principium Furis Naturalis cave intelligas primum principium practicum, a aut primum principium Iurisprudentiae, vel Iurisprudentiae divinae in genere, quatenus a naturali &positiva prae stiadit. Intelligitur enim, vel certe intelligi debet propositio aliqua, sub qua reliqua praecepta Iuris naturalis omnia, tanquam sub communi axi mate comprehenduntur, ipsum autem ista duo,Deo de imperanti esse parendum, tanquam generaliora praesupponit. b)3. Tria ergo erunt requisita, ad quae tanquam ad Lydium lapidem
principium ejusmodi examinabimus, ut sit l. verum, a. a quatum, s. evia
naturalis sub se, nec alia tamen praecepta, quam juris naturalis.
velato s) Confundunt enim haee communiim adversarii P endosi. se vero Pinendisssius subinde in sologi a s aliis siriptis hue inclinat. bὶ quia Iur naturale Fub jura irino, Me sub jure in genere comprehenditur. c) Fluunt haec requisita ex naturacmon rauionis. dὶ Falsam his voco poti um, cujus contradictoria es vera, vel
145쪽
et LIB. I. CAP. IV. DE INTERPRET.
velato, ex primo principio practico possit demonstrari, e) tum ut connexio conclusionum cum ipse sit evidens & sere palpari possit. f . Rides forte tantum apparatum, & in sinu gaudes, quod facili n gotio te putes invenisse, quod hic quaerimus. Quid enim aliud erit, quam: Fac ea, quae necessario conveniunt cum uatura hominis rationali, O, quae endem repugnant, omitte. Id enim jam supra, o definitione legis naturalis inseruimus, id deduximus h ex fuga contradictionis. Patet igitur ejus veritas, adaequatio 8c evidentia. 8. At compesce gaudium. Meminisse simuI debuisses, me supra i fusiorem discursum de convenientia cum natura hominis rationali promisisse. Huc respexi. Nempe omnes quidem I rectam rationem crepant, at quid sit recta rario, quid sit convenientia cum natura hominis rationali, hoc opus, hic labor est. Connexio sane ipsius principii cum primo principio praetico est evidens, m) sed connexio conclusionum cum ipso principio in obscuro posita est. n) De periphrasi autem, quam singuli dant, Ο querendum, quod veritas lateat in puteo, una cum verit te, igitur & adaequatio dc evidentia est abscondita. p
9. Disceptarunt hic longo tempore Philosephi, gure Consulti, Theologi, prope dixerim N Amici, postquam non ita pridem in Academia quadam Pontificia quis Leges Gentium de dolore capitis publica disputatione e
Io. Eo pertinent veterum Philosophorum disputationes de summo bono. Dicebat enim Polemo Academicus, & ab eo acceptum Zeno ac Stoici pa sim inculcant; summum bonum esse Peundum naturam vivere. Idem PI ito docuit, idem Aristote Ies. r rr. Convenerunt adeo antiqui Philosophi in re ipsa. Omnium sc pus est, ut doceant, vitam hominis cum aliis tranquisium esse summum bonum; hanc cum distinctius proponere, & media eam acquirendi tradere'
Cti, Hubes. Alberti. Hisbem σα m scit. uicquid eonvenit eum natura rari mali. id es faciendum. n) v. g. Atqui servatio pactorum renuenit, homicidium di convenit. οὶ Seholastici ad legem aeterna n. Hobbesius ad conservationem fui. oberti ad satum integritatis, Dn. Pufendor us adficialitatem. pὶ Si enim quid non es verum, quomodo adaequatum D evidens esse potes ρ qὶ Scilicet Pragae anno S dutor legem flumit improprie prs natura rerum. es legem natura pro natura rerum Immmdis, seram gontium Pro natura corporis humani. 0 vide Horueji Ethicam.
146쪽
debuissent, disputarunt s de rebus inanibus, nihil ad rhombum facientibus. An enim putas magis aptum quem fieri ad summum bonum a quirendum, qui dixerit, summum bonum consistere in virtutis actu, quam qui putaverit, id esse habitum virtutis, aut qui voluerit esse volupIatem animi' ct Annon putas potius, ineptius istos esse ad acquirendam pecuniam, qui, aliis commercia tractantibus, strenue litigant, utrum pecunia in corpore, an in quantitate . an in aptitudine ad alias res comparandas consistat qiti Ergo hos quidem omnes insanienti suae relinquamus sapientiae. Vinianus noster tria vult esse juris praecepta: Honeste vivendum, neminem Ledendum, suum cuique tribuendum. 13. Sed hic quidem benignitate sua nos obruit. Quaerimus unam propositionem, ipse loco unius tres nobis exhibet. Ex his elige, cui dicas: Tu mihi sola places. 14. Atque Tor Neminem Dde, quod sciam, nemini placuit, forte ut nimis angustum. Reliqua duo suos invenerunt amasios. u
is. Videas enim urgeri graviter . x in hoc: Honesta esse facienda,
turpia omittenda, latere summam totius naturalis sapientiae. Non refra. gamur equidem. Sed desideramus evidentiam. Sive enim honestum voces DN, uve rationi conveniens, neutrum erudit. Jam enim quaerimus,
quid 1u conveniens rationi di legi. Ergo obscurum exponis per aeque
i6. Ac veremur maxime, ne cum risu totius humani generis vapulemus, si negantibus perspicuitatem axiomatis istius, vellemus principia comata opponere. yὶ eosque, tanquam si principium omnium primum negassent, virgula paedagogica coercere. Z ἡ - Κ 2 a . De ε) Et adhue hodie disputant Peripaterici in Idellis Ethicis, qui in doctrina de summo bono fere in his quaestionibus saltem sunt occupati. tὶ Illud a mabant
Aristoteliei, i lud Stoici, hoc Epicurei. Conciliari possent basententia. Operatio serum dum virtutem optimam praesupponit habitum. Caeterum hic habitus non debet esse otiosus. Et hae operario pariι tranquillitatem seu voluptatem animi. u) Cui enim incia humanitatis denego, eum proprie non Iado. secundum dictum in Evangelior Amice non facio tibi injuriam. Deinde etiam sub hoc pracepto propris non comprehenditur denegatio debiti ex promi , per ea qua infra in expositione ejusdem dic mus. ix a Velthemio ad Groti uin l. I. c. I. qu. q. p. m. am. seqq. Vide supra c. 3.
147쪽
17. De tertio vero: sisum cuique tribue, a tanquam de novis insulis repertis, ut gloriemur, causam non videmus, postquam iam suo tempore Wius id solum in definitione justitiae inculcaverat. Mirandum enim foret, si in eo evidentia quaedam subessiet, cur non ex tot Glossatoribus antiis quis, qui idem summa cum diligentia ruminarunt, in uno saltem operaiationes suas ostendisset.
t 8. Simile quid de alio Iuris Romani bro cardico: Quod quisque jurism alium statu rit, ut ipse eodem jure utatur, dicendum arsitror; cui an a logum istud: Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris. b Sunt vera, sunt pia dii a, elidentia non sunt, neque enim sunt adaequata. Non procedunt anter inaequales. c Non applicari poterunt ad officia hominis erga se
ly. Pene obliti fuissemus Hobbesii. Is hanc Iegem naturae pro sundamentali venditat: se seuerendam esse pacem, ubi haberi potes, ubi uos potes, quaerendia esse belli auxilia. Non male profecto, si modo, quod profitetur. Hobbesius sensisset, si modo per pacem inteli exisset communem. Iam paulo ante dixerat. Iuris Naturalis fundamentum primum esse risi quisque vitam in membra sua, quantum potest, g tueatur. Atqui hoc falsum esse, quod Eruditi jam dum ostenderunt g Secundam normam istam
Nutorum tam notias regitur. Hominis praestantia alia regula habet opus. ro. Leviter hae enus a triariis Se tironibus campum purgavimus, nullis instructis subsidiis. At nunc aliis armis utendum. Catervatim aggrediantur hostes: Duces praeeunt strenui, Sochez, Rodrique Vin G, vel nominibus suis terrorem facile incutere apti. Quid agemus itaque Fugiemust Pugnabimus i Id quidem turpe, hoc audax. Utrumque prudens. Fufiiemus. Fugit etiam Horatius. ata Ergo bene extra locum conflictus constituti, expectemus ictum primum. Quid, ant, opus est, diu quaerere normam rationisi Ad imaginem Dei th) homo est conditus . necesse est igitur, ut 6c in statu post lapsum radii divinae sanctitatis di justitiae, tanquam reliquiae imaginis diavinae, ita homine resplendescant. Itaque, cum Deus, quaecunque egit, i
148쪽
secundum normam divinae suae sanctitatis, bonitatis, sapientiae ac justitiae egerit, et ita legem quasi aeternam ex libera voluntate sibi ipsi posuerit, necesse est, ut ad hunc archetypum lex quoque naturalis actiones hominum dirigens sit exstructa, di adeo conveniens esse cum recta ratione
idem sit, ac conveniens esse cum sanctitate ct justitia divina. tr. Quid nos ad istat Examinabimus modo, an haec propositior uicquid convenis cum sanctitate divina, id jure naturali praeceptum est; uicquid disconvenit, id ure naturati es prohibitum e conveniat cum requia sitis positist De veritate nihil dicemus. Supra l enim jam suo loco
notavimus, Iegem istam aeternam esse figmentum Scholasticorum, neque Deum legi nisi impropriissime esse subjectum. 2I. Adaequationem age consideremus. Et latior videtur nobis esse ista norma normato 6c alio respectu angustior. Quid enim, an non legem diavinam positivam putas etiam in convenientia cum ejus sanctitate & justitia esse positam l At jam quaerimus axioma, ex quo conclusiones juris saltem naturalis possimus deducere. z4. Quod si respondeas,jus positivum fundari in convenientia cum divina voluntate, jus naturale in convenientia cum ejus sanctitate antecedenter ad voluntatem divinam, recurram ad ea, quae jam supra m de inepta hac abstractione attributorum divinorum disserui.
as. Sed di angustior est. Ius naturale dictitat marituaen ' At hanc virtutem quomodo ex archetypo divinae justitiae deducest Quis beneficium dedit Deo, ut ipsi retribuat n
26. Evidentiam vero omnium maxime hic desideramus. Non repe aram, virtutes Stiustitiam de Deo praedicari ανει-οποβως, di improprie. Q Id modo perpendas: De imagine Dei 5t ejus sanctitate vel nihil, vel confusa saltem ex lumine naturat hauriri, sed Scripturam utramque hic fa cere debere paginam. Unde fi ethnicus quaerat, cur homicidium Wgr, Micontra sanctitatem divinam 8 cur v. gr. 1ervatio pactorum sit secundum ejus justitiam 8 aut haerebit aqua; aut necessarium erit, Scripturam S in subsidium assumere, & ita committere αὐ-γhπ- . 27. Fallor vero, annon haec conlarmitas iuris naturae cum eiIentia divina apud Scholasticos originem debeat Philosophiae gentili. De Platone enim Augustinus6c Clemens Alexandrinus memorant, eum summum bonum desormam virtutis posuisse in eo, ut quis Deo assimiletur. p Stoi-K 3 . corum ij l. e. s. my. in) e. a. 74. seqq. in) Iob. 4 . v. a. o c., f. 9. pin Vii'e Hi rneji Ethicam sere ubi supra I. io. Iratuebant mim Platomo, o με esse e siluvia ntia divina. . Dissiliet Cooste
149쪽
corum ineptiae, Sapientem suum cum Deo comparantium, in vulgus nota
non extra hominem quaerimus, sui in ipse homine, cuius cordibus idem est inscriptum. Esto, s in ratione humana residere imaginem aut reliquias imaginis divinae, cur tamen non potius ipiam rationem hominis in sospectamus, quam in relatione ad aliud extra eam Τ Εst sane ratio hum na Ens aliquod positivum, non mera relatio, cujus essentia in eo saltem consistat, ut ad aliud reseratur. 329. Igitur putamus, ipsam humani generis conditionem, seu statum totius humani generis esse normam legis naturalis. Et cur non putemus 3 Sane ipsa naturalis ratio, quam pene omnes in ore habent, est eiusmodi conditio; sane ex definitione status supra t tradita sua sponte fluit, omnem statum esse suo modo normam legis. 3o. Sentio vero hic aurem mihi vellicari, ne, cum in eo nam. ut ex primo principio Practico omnia demonstrare coner, ipse in idem impimgam graviter. Dixi enim superius, Meem esse normam actionum human rum. Nunc dico: conditionem hominum esse normam legis. An igitur lex simul erit norma hominum, di homines norma legis Hoc pacto certe idem simul norma est, & non est v. Tentabo , ut ad obiectionem hanc tuam ex te ipso responsionem extorqueam. Fingamus, duplex esse hominum genus in hoc mundo, nullis commerciis ac conversatione sibi mutuo cognitum, unum corpore erecto&robusto, alterum imbecilli praeditum, simulque in posteriori gib-hum informem cervici insidentem caput deprimere, ut non parum incli netur ad terram. Iam finge, utrique hominum generi a medico diaetam esse praescribendam, aut a sartore vestimentum eum in finem esse appliacandum, ut utrumque sustineatur erectum, neve in terra quadrupedum instar repat. Quid tum putas, nonne diaeta praescripta, nonne vestimentium aptatum recte vocari poterit norma videndi, aut norma gressionis T3x. Porro. nonne putas, medicum in praescribenda diaeta, & sartoressi in conficiendo vestimento. respicere simul debere ad qualitatem corporum, cui istae normae applicari debenti Sane medicus corpori imbei: De plures ei bos prohibebit, quam robusto, medicamenta etiam in minori cmppeditabit. Ita sartor opus habebit, ut conficiendo vestimento pro i
150쪽
priorum vestimentis saltim materia sufficiat inclinationem leviter impediens, hic durioribus metaIlis, inclinationem ad terram fortiter reprimentibus , erit opus.
3;. Sed quid haec ad mel inquies. In his exempIis nequaquam
idem simul norma est & normatum. Corporis conditio est norma alaetae& vestimenti. Diaeta vero Sc vestimentum sunt norma non ipsius corporis, sed actionum corporearum. Atqui haec sane disserunt. 34. Imo vero respondebo, eadem est ratio Legis di Status. Status norma legis est, Lex vero es norma actionum, quas homines in isto statu viventes debent edere. 3s. Apape igitur, ita perges, inanibus tuis similibus, quorum ope te a mea objectione non liberabis. Fidia ibi sunt omnia. Iloudquaquam u) vero convenit ei, sui veram religionem prosiletur, ut talia sing g, qtrae Deus nobis revelavit aliter. x Neque te libertate quadam Philosophica poteris tueri, cum Philosophia tua non debeat pugnare cum praeceptis verae religionis. 36. Ego vero non memini, Scripturam S. sictionem prohibere . non memini Augustanam Confessionem interdixi me, ne fingamus. Fingunt
modo juventus erudite fingere debeat, docet poesis. An itaque ex Juri prudentia tractatus de fietionibus, tanquam minus orthodoxus, erit eliminandust An Libelli Logici, tanquam haeretici, expurgandi, oui istud propositionis hypotheticae exemplum afferunt: si asinus volat, habet peΠ-nasy An Poetae, quatenus aliquid fingunt, ejiciendi ex Republica Non
x Respondere ad ea, qua hic dissero L 33 36. 37. 38. volait D. Alberri in disputatione de Plii losophiae Christianae existentia 6c essentia in genere, habita anno 86. Upsiae ia. α 14. Sed ad ista jam reges in differt. prooem. . sa. quoin is ibi nomen ejus racuerim. Scilicet ipse non audet definire, quid sit fictis, nam alias sephisicatis i uxnrmis aperta esset. ssendi vero ibidem, ipsum vibretum in Compendis fingere, ura leo apertum M. etem nescire, quid sit, δε quo disputet. y Hue spectant omne/
uotiones de potentia Dei circa actur, quorum contrarium ipse revelauit aliter, P. g. - Deus Potuerit pluret mundus creare ' an potuerit genus humanum salvare sine Christi adventu in earnem y G. Huc Pertinent omnia ea, qua Alberti instio Ompon dio normaliter ex flatu integritatis deducit. Huc pertinet etiam lex aeterna Suoia