장음표시 사용
161쪽
i 6. At haec omnia ad demonstrandam necessitatem cultu sexterni non Rissiciunt. Ratio sibi relicta nomen rationis humanae haud quaquam amittit, etiamsi ratiocinetur, preces ore prolatas ad res medias pertinere. cum Deus ut cordium scrutator suspiria exaudire possit, Sc ipse tanquam creator meus ac conservator, etiam sine precibus sciat, quarum rerum indigeam. i7. Sic Sc per laudes humanas eminentiae & majestati divinae nihil a cedit, quin imo, si ab homine reverentia & timore Dei carente proferantur. reeta ratio dictat, peccare graviter hominem, Deum per signa exteriora decipere intendentem. Sin homo intrinsece Deum magnifaciat, Iaudes exteriores superfluae videbuntur rationi. i S. Idem Sc de gratiarum actione dictum esto. Accedit, quod, ut Luci loco demonstrabitur, gratiarum actio ideo inter homines sit necessaria, ut alteri demonstrem, beneficium praestitum esse acceptum mihi, meque iterum ad inserviendum alteri paratum. At intuitu Dei cogitationes mea haec demonstrare aptae sunt. I9. Scilicet, ut summatim dicam, preces, laudes, gratiarum actione Ana inter bomines sunt eruerna, ideo necessaria, quia homo hominis c gitationes non novit. Novit vero Deus. io. Neque officit, si dicere velis, cultum extemum Dei necessarium
fuisse non propter Deum, sed propter homines ipsos, cum Rerumpublicarum felicito sine cultu externo fere non possit subsistere, O nulla detur Respublica, in qua non aliquis externus Dei cultus vigeat. Adde quod fic miles cultum hunc deditum acriter inculcent. m ai. Etsi enim haec satis speciosa sint, tamen jam supra monuimuS, ex testimonio gentisium praeterquam quod di in his disquirendum, utrim de
cultu externo an interno Ioquantur non firmiter probari posse, aliquid esse juris naturalis; adeoque&usus communis gentium saltem argumentum it Iustrans, non probans suppeditare poterit. et r. Quod autem felicitatem Rerumpublicarum concernit, caute dispiciendum, ne finem secundarium cultus divini pro principaIi arripiamus. Hactenus beatitudinem Rerum publicarum per cultum externum Promo veri ratio assequi potest, ut eo melius quilibet civis alteri per signa exteriori reverentiam internam erga divinum numen tanquam fundamentum omnis obIigationis declaret, ac ita fiducia sociorum erga se invicem eo magis augeatur. Caeterum quemadmodum haec declaratio exi a se-
162쪽
pissime fallit, ita Scomissio ejusdem per se ac necessario beatitudinem Reip.
13. Accedit, quod si beatitudo Rerum publicarum genuinus cultus divini finis foret, ex regula Philosophorum recepta, finem esse normam mediorum dicendum effet, cultum hunc pro varietate Rerum publicarum& ipsum variare, di ita utilitatem singularum Rerumpublicarum cultus divini normam esse debere, quod statuere impium est. et . Et tonfitentur quidem profecto omnes: cultus religios finem verum esse beatitudinem hominis aeternam, ad hunc finem ratio sibi relicta non penetrat, quomodo igitur posset cultus divini tanquam medii cogni tionem penetraret n aue. Sussicere haec possunt de cultu Deo religioso, quem communem diximus. Intuitu oecialis tot argumenta se suppeditant pro nostra sententia, quot circumstantiae & modo specialis cultus se nobis offerunt, quae singula prolixe exponere non videtur opus, cum specialis cultus generalem, cuius necessitatem a ratione percipi non posse hucusque ostendimus, Praesupponat. 26. Vides adeo, quam maxime ratio nostra in ossicio hominis nobi Iissimo caecutiat. ex in quantum lumen naturae sine Jumine revelationis
caligine sit obductum, quamque periculose procedant, qui sanctissima Dei mysteria rationis per lapsum debilitatae modulo metiri aggrediuntur. At que ita simul intelligis, cur in praecepto ossicium hominis hac parte dirigente addiderim: Deum colendum essesecundum modum ab Vso revelatum. o et . Quodsi historiam tram atque ecclesiasticam evolvamus, patebit. nunquam Deo placuisse cultum a ratione humana nventum, p) sed a primordio mundi voluisse divinum numen, ut verus cultus secundum normam divinae revelationis dirigeretur. 18. Unde cum anti' uior fuerit vera Ecclesia falsis religionibus. &Diabolus perpetuo fuerit simia Dei, magis probabilis videtur eorum sententia, qui putant AEgyptios ac reliquos gentiles primorum seculorum. multa hausisse vel potius retinuisse a Deo ab initio insti Iuta, quam illorum. M qui n) OU B. a Duendos iit Ruffcien Neden p. 477. tamen cultum deducitabar ex iure naturae, quia putat immortalitatem avinia cς beatiIudinem aeternam ex
ν.rsone demonstrari posse. o novit hoc erater api Augustin. l. I. de consens Evang. ea P. 18. unumquemquι Deum sic colere oportere , quomodo se irae colendum esse praceperit. suem Deum cum similibur adducit D. Alberιi P. II. c. I. β. 8. p. 43. nec sentit Per eum corruere omnia. qua ipse a g. L ibidem disserit, tanquam ea sint prac γυ juris naturalis, cujus compendium ibiim obiiat.
163쪽
9 LIB. U. CAP. I. DE OF PICIIS
qui docent, quod Deus in ferendis legibus suis positivis, potissimum ceremonialibus, multa ex praeceptis A gyptiorum aut Labiorum desumserit. p a 3. Simul vero ex distis patet, quid sentiendum sit de communi divisione religionis in naturalem dc revelaram. o. Modo homonymiam resigionis pCenotaverimus, quae vel accipitur oro aetibus intellectin circa Deum S res divinas, seu notitia Dei, vel pro actibus voluntatis dc quidem aut pro cuItu interno, aut pro externo, vel conjunctim aut pro notitia Dei lc cultu intervo, aut pro utroque cisitu, aut pro notitia Sc cultu utroque. Tot enim modis fere a diversis scriptoribus religionis terminus supponitur.3 i. Qui itaque per religionem intelligunt notitiam Dei, illi haud duabie recte eam in naturalem O revelatam sub dividunt, quamvis fere communiter notitiae huic naturali plus tribuant quam par est. Unde huc repetenda sunt ea, quae superius r) ea de re fusius disseruimus. 3r. Qui cultum internum respexerunt, neque ipsi aberrarunt, cum modo s) demonstraverimus,&hunc ex primis principiis praeticis deduci. 33. Neque in eo aberrarunt, ut arbitror, dum religionem hanc natu. Yalem primi di secundi significatus caeteris paribus ad religionem veram reis
34. Quamvis enim a non paucis ista opinio vapulet, quod notitiae hae naturales de Deo & de cultu interno ad salutem non sint sufficientos. non puto tamen hoc argumentum firmiter concludere, cum verum O ALC cum esse differant. 33. Itaque hactenus religio vera naturalis de revelata in eo diger urit, quod haec sit salvific , illa saltem ad salutem hominis tem Oralem tendat.
36. Et qui aliter fieri possiti cum religio naturalis longe imperfectior sit
revelata, dc fide taruum numana, ratiocinatione sub fulta, nitatur. t 3 . Sed qui per religionem naturalem intellexerunt cultum aliquem externum divinum natura cognitum, illi aberrarunt a vero. Nam hoc sensu omnis religio es revelata.
u. Probationem jam dedimus. Accedit, quod nulla possit in toto
terrarum orbe nominari religio, quae non revelationem aliquam praetendat. Nos veri Dei revelatione nitimur, haeresici omnes vel interpretatione stripturae sacrae abutuntur, vel peculiares revelationes crepant, quod, iles
164쪽
faciunt. Ibrcae revelationibus Pseudoprophetarum suorum credunt; Ethnici, uti ab initio revelationes diabolicas cum divinis miscuerunt, ita adhuc hodie vel cacodaemonis mendaciis se decipi patiuntur, vel fallaciis . ministrorum ejus, v. gr. Braminum di similium fidem habent. 39. Itaque ex hoc significatu religio revelata vel vera vel falsa est, naturalis vero vel figmentum, vel certe falsae religionis species. go. Atque adeo non expectabitur a nobis, ut conclusiones speciales de ossicio hominis erga Deum ex principio supra de cultu Dei posito deducamus. Pertinet enim haec deductio ad Dominos Theologos. i. Igitur non saltem omittemus expositionem praeceptorum religio nis Christianae in specie sic didita, sed i& illorum praeceptorum religionem concernentium, quae humano generi in Adamo , Noacto publicata fuit. 4r. Eo pertinent quaestiones non paucae in utramque ventilatae partem de Sacrificiis, S illorum origine. 43. Item controversiae plures de Sabbatho, S eius cultura, potissimum ista, quidnam in illo praecepto morale sit, quid ceremoniale. u 44. Nec minus de interdidis esu sianguinis Sc membri animalis vivet in is, ejusque hodierno usu post decretum conventus Apostolici ea propter thnicis conversis in primitiva Ecclesia repositum. x
carere, nisi contra sentientium opinioni & rationibus fuisset respondendum.
DE OFFICIO HOMINIS ERGA SEIPSUM a
Myrin rus naturistis se eonservandi ho- NOSCE TE IPSUM. f. ri. Ia. 13. Praecepta A mini eum bestiis communis, β. I. a. specialia quoad animam: COLE ANIMAM foetalitati tamen subordinari debet. β. 3. PRAE CORPORE ET UOLUNTATEM PRAEPrimas seeunda natura apud Stoicor. . INTELLECTU. F. 4. Is. Ouid. de bouis
ossetis erga alios. β. 6. Prace'um gene- Homo immortalitatem anima ex naturariae: CONSERVA TE, UT TRANQUILLI- non cognoscit. F. ao- aT. guoad corpureTATEM COMMUNEM PROMOUEAS, . VITAM SANITATI, HANC INTEGRITATI Q. Hareptum respiciens totum hominem: MEMBRORUM PILEFER. . 28- 3I. NON
165쪽
APPETE IMPOSSIBILIA. I. 32. Decimen conclusionum ex istis praee ιis deductarum. β. 33-6s. Controversiarum Dem ex
inde deducendarum. β. 66. I. de potesare hominis in propriam vitam, β. 67 - 69.s an autochiria omnis sit prohibita Τ F. To-79. II. de conservatione sui. an liceat se violenter adversiis aure rum defenὐ-re y l. 8γ84. III. Aumn defensio flui vio-Ienta Au praecepta δ F. 8 sq. m Euan m t requisita desensionis justae Τ F. 93-I . quatenus liceat defendere se si bona vitae
Defensor justus non punitur. f. laa. n. An necesilas limiteι leges potissimum divinat ' quae quaesto di citrima nova d,si. Irone reflvitur. F.123 is7. VII De jura necessitatis intuitu abscissimis membri, .l 3
alienas, s an tunc At furtum Z f. ita i73. I. I. Homo uti machinam corpoream, quam vulgo vitae animalis nomine efferunt, cum bestiis communem habet, ita utrisque indita est Per modum instinctus naturalis a ratione revera distincti, sui con. servatio.
lum alium rectorem quam instinetum istum sequitur.
gimine instinctus hujus eximere, dc Socialitati subordinare debet.
tantes subinde id minus reste secundum diversam confiderationem pr morum S. secundorum naturae eXponunt. b)
iste machinae corporeae inditus, qui adeo ad ossicium hominis non pertinet, sed quatenus homo eam cum bestiis habet communem, plane est exlex. c
praemittenda, quo minus, qui sibi ipsi est inutilis, aliis inservire aptus,
eoque b) Vide Grol. de I. R. l. i. e. a. F. r. sc) Si enim non esset exlex, obligarcumretiam besia. Dicor quatenus habet communem eum bestiis. Nam cogitaraonM V va non pertinent ad istunt instinctum, Funt enim pars rationis, quia sunt cogismio GDιinde alius es insinctus conservandi individuum, alius instinctus. hoe vel illo mo . legibus vetito, neque ad sustentationem necessario id eonservandi. alius deniquo sinetur delectandi corpus f percipiendi flutilarem jucunditatem. Primus bomist, eum bestis es communis, posuis ι duo bomisi Proprii. Disit iroo by Corale
166쪽
eoque magis de ea cura homo debet esse sollicitus; quo dissicilius negligentia ejusdem aut praeconceptae opiniones emendantur. d)7. Polles itaque praeceptum generale de hominis ossicio erga se ipsum
se efferre: ITA TE CONSERVARE STUDE, UT VITAM CUM ALIIS TRANQUILLAM PROMOVEAS.
8. Hinc quae media se ipsum conservandi necessario ad socialitatem promovendam requiruntur, ea homo adhibere tenetur.'. Quae vero vitam cum aliis tranquillam per se turbam, iis homo vitam suam conservare non potest. io. Quae denique nec necessario promovent, nec necessario turbant, . ea Jure naturali, nisi Jus divinum aliud ostendat, lisite adhiberi aut omitti poterunt, pro diversis tamen gradibus licentiae, prout nempe ista media magis ad promotionem aut turbationem vitae tranquillae, etsi per acidens, faciant. e ii. Caeterum cum homo ex anima & machina corporis constet, considerandum nunc peculiariter, quodnam sit eius ossicium respectu utriusque. Ir. Id summatim hoc Praecepto continetur: NOSCE TE IPSUM. Nam qui se non novit, non poterit rite judicare de mediis ad colendam socialitatem aptis. is. Pertinet autem hoc praeceptum non ad silam animam, ut Cicero, erroneam sententiam Philosophorum gentilium, ac si sola anima sit essentia hominis, secutus, exposuit, sed ad totum hominem. f Ii. Quod vero in specie animam attinet, novit homo eam nobilissimam sui ei se partem, cum per eam a bestiis disserat, unde sequitur, quod illa rectoris, hoc ministri aut instrumenti vicem subire debeat, & ninc
nascitur praeceptum speciale: CULTURAM ANIMAE CULTURAE
Is. Porro d) 9uia sua bona, qua pindet, non novis aestimare, quomodo poterit asimam bona societatis r Cons Pusend. d. e. q. s. a. nov. Edit. e) ad applicationem horum, qua l. 8 9. io. δ D IDI. requiritur pers cacia naturalis. Ita e.g. quoad r. homo uncιur edere. bibere. contra frigus se munire. quoad a. debet cavere, ne per homicidia scortationem velit se conservare. Ita quoad 4. s Chrisiani mus non obstaret. heerat aliquando lautius vivere es inebriari, aut molliter vivere s delicate, quamvir T ex dictamine recte rationis haec licentia sit gradu minor. Licentia gradu maxima exemplum so, si quis bonam diaetam sequatur, c nutrimonia salubria magis, quam delicata quaerat. F quis bonis literis incumbar. is . csὶ Paead. s. Alberi. c. a.
167쪽
96 LIB. II. CAP. II. DE OFFICII s
is. Porro cum & supra h ostenderimus. hominem non speculandi sed& agendi causa esse conditum, inde aliud praeceptum profluit: CUL
TURAM VOLUNTATIS PRAEFER CULTURAE INTELLECTUS.
6. Inculcant illa praecepta nihil aliud, quam bonum animi morale praeferendum esse bono ejus ncturali, bona vero haec utraque praeferri bonis corporis. i i7. Quae vero bona fortuπae communiter appellantur, cum Partim ad excolenda , promovencia bona utraque animi, partim ad susteritationem bonorum corporis requirantur, di ipsorum ustis secundum modo dictas regulas erit temperandus. l i8. De bonis animae Oiritualibus atque aeternis sileo, quamvissc de . horum cultura stibinde inculcare soleant Scriptores Juris naturalis. m Non enim video, quomodo beatitudo hominis aeterna, Squam Iaaec oraesupponit, animae numanx immortalitas, ex lumino rationis demonstrari
possit. i . Quid suod & μετ 3ασιν hic vitamus; ostendimus enim, hujuι beatitudinis tractationem solis Theologis esse relinquendam. n ro. Et quidem usie bic distinguitur possibulli ab actu. o Et nempe id cognoscit ratio, immortalitatem animae non esse impossibilem respectu Dei, nullius enim creaturae duratio in aeternum involvit contradictionem. p M. Sed animam actu immortalem esse, Deumque hanc possibilitatem voluisse in altum deducere, id philosophice demonstrari nosse, nego. 22. Idque ideo, quia omnis demonstratio ultimo debet peti ex definitione rei. q At anima perfesham sui definitionem ignorat. Et quamvis id quasi palpet, se esse ens cogitans, nulla tamen est connexis
necessaria inter cogitationem & durationem aeternam. 23. Hinc etsi per totum vitae spatium homo animam suam , aut ea,
qua possidet bona, scrutetur, r nihil tamen firmi seposita scriptura sacra
. I69. α c. a. β. I l. seq. oin Cons. Alb. c. a. ν. io. p. 61. H aliud est fu . ab aeterno, auod soli Deo competit. q) Per tradita l. I. c. 3. β. 33. ct passim. r quo jubet Alberti d. s. Io. p. 6r. ubi simul Henricum Morum censet sine eausa. Recte enim Morus disserentiam inter spiritum G corpus auarit non in extensione seu amplitudi ne, sed is poparallam is di*istam. Sil hac ad immortalitatem anima non Pertinor-
168쪽
scrutabitur, ut adeo & haec doctrina pertineat ad mysteria fidei dc praerogativas Christianorum 'ae Gentilibus. 24. Nam quod Gentiles immortalitatem animae asserentes s attinet, eos certissimum est, vel aliorum relationi id acceptum tulisse, quod nonnulli tacite subinnuunt, ad consensum gentium hic solum provocantes, t)aut argumentis obscuris u) Ac vix probabilibus x sententiam suam adstruentes, vel demonstrationibus mille usos falsam Scheterodoxam hypothesin praesupponentibus. 2s. Scilicet communiter Philosophi gentiles duo principia coaeterna
statuebant, Deum dc materiam primam. 26. Quod autem animas hominum attinet, alii eas ex potentia materiae esse eductas opinabantur, ec sic morales, quod faciebant Epicurei. 27. Alii contra, ut Platonici, putabant animas humanas esse essi uvia essentiae divinae, creatasque simul in universum, ut separatim existerent-Postea autem nescio qua insana contemplatione materiae meruisse, ut coris poribus velut compedibus vincirentur. Hinc essentiam hominis consistere in sola anima, eam vero ut divinae particulam aurae esse immortalem aut certe longius duraturam. y
28. Pergo ad corpus. Hujus machinam si homo consideret, deprehendet corporis fulturis animum sustineri, Si hoc male se habente animum quoque parum praeclari essicere posse. et Inter bona autem coriaporis eminet vita, post hanc sanitas corpori S, tum membrorum integritas honorum classes occupant. Vita sublata tollitur unio corporis cum anima , sanitate totius corporis prostrata impeditur anima in functionibus Plerisque exterioribus, integritate membrorum violata, istae saltem functiones, quarum gratia anima isto membro habebat opus, sistuntur.
29. Fluit exinde praeceptum: UITAM a SANITATI, SANITATEM INTEGRITATI MEMBRORUM PRAEFER. 3o.
i enim disserentia inter spiritum cI animam. Ille mortalis es. haec immortalis. Sed isa non integuis Alberti eum fuit Peripateticis, intelligebat vero olim Lutherus,
Fertet res partes Dominis exscriptura agnoscens: corpus, sepiritum, animam. Dice.
mus alibi fusius. s) uos adducit asserti d. l. p. 6a. t) in Seneca Epist. ii 7. ap. Alb. d. l. p. 6a.' u Ut Arisoteles ibid. ab operarione anima propria, in qua non communicat operatio corporalis, forte respexit ad somnum. y xὶ A consensi phil sophorum praeclari morum. Alberi. d. 6a. y vid. Alberi. p. 66. N de Stoicis p. 63. Hurum respectu ergo anima for ι immortalis frς ζο sensu, quo usi Iuris est ilis quindam actiones sunt perpetua. Adde quoad hos tres . Disput. nostri de jure cirea somnum c. r. g. q. Zὶ Pusead. F. I a) Vitam etiam bovis animi naturalibus pr.
169쪽
98 LIB. II. CAP. II. DE OFFICIO
3o. Haec omnia tamen, quae hactenus speciatim exposuimus, praecepta ex primo limitationem accipiunt. Conservationi enun tranquillitatis communis subordinanda sunt bona animi utraque, postponenda vita, sanitas, integritas, divitiae& reliqua bona minora. 3 i. Ducit eo hominem contemplatio totius, hoc est, unionis animae cum corpore, ut jam saepius inculcavimus. b Praeterea eadem meditatio ostendit homini, eum quoad potentias animi Sc vires corporis esse substantiam sinitam, adeoque multa esse, quae non sunt in nostra potestate. quae appetere velle frustraneum Sc sic stultum foret.
3t. Oritur hinc aliud praeceptum : SUPRA VIRES NON NI
33. Ad has resulas puto commode referri posse conclusiones omnes de ossicio hominis intuitu sui ipsius ab aliis fusius expositas, ac ex iisdem quaestiones controversas facile posse definiri. 34. Tales conclusiones sunt, d) ut homo iis, cataeae insua potestate sunt, optime & ad praescriptum rationis utatur. 33. Ut homo, ubi prudentiae humanae locus est, actiones suas caecae
36. Ut homo non ab eventu actionum prudentiam & iustitiam tam suam quam alienam aestimet. 37. Ut a proposito recte sermato homo per metum aut voluntatem se non patiatur abripere. 38. Ut se rebus, quas sibi accommodare nequit, accommodet. 9. Ut in praesembussecuritatem, circa futura nimiam curiositatem evitet. ΑΟ.Ut
ferri vuti niserti c. a. . . N.: Unae concludit, ad vitam conservandam pati me debere appiscationem me ἰcamenti. e quo probabiliter aut certo secutura sis ingenii ain memoria imbecillitas. Hanc conclusionem concedo, non thesin. Ideo enim conclusio vera est, non quia intentum N memoria fiunt bona animi naturalia. sed quia una eum vita 'erirent f ingenium cs memoria, non igitur inser diversa bona conferenda unius conservatio cum alterius debilitatione. sed unius conservatio eum alterius totali corruptio . An ergo putat D. Alberti. asumi debere medicamemum, ex quo certo
sequatur furor Perpetuus. ad conservandam vitam P Ita videtur sequi ex ejus thesi quia ratio es bonum animi naturale. Ego vera contra sensio si dicta ν. I6. Lbὶ Bauia animal ratio te nil aliud est . quam Iociab. se Pusend. . I dc8. d) Iobis qua sequuntur usque ad g. s. fero eo sit cultura animi, quatenus diruit cor pur. Vide Pusend. g. i3. initio, quem etiam quoad has conclusiones omnino conjunge εν. I. ad ν. ι .sfusius ea demonstravi in Germanica introductione a. Ethicam pre in gr. Dipit ires by Cooste
170쪽
ς' o. Ut in secundis rebus insolentiam, in adversis isserationem fugiat. i. Ut omni studio opinionem boni viri conservet, eamque per calumniam aliorum laesam, quantum possibile, suo nitori restituat. r. Ut ex factis praeclaris ic generi humano proficuis solum famam
43. Ut honore utatur ad benefaciendum aliis. 4. Ut ab arrogantia dc vana gloria, praeprimis de rebus inanibus, abstineat. s. Ut aequo animo ferat, si oecasio deficiat praestantiam suam exercendi. 46. Ut sua sorte contentus vivat, & reliqua tanquam ad se nihil pertinentia adspiciat. 47. Ut in comparandis opibus innocentem industriam adhibeat. 43. Ut paucu sit contentus.
49. Ut paucis utatur, tanquam subsidiis necessitatis propriae & bene- faciendi aliis.
3ο. Ut animum adsuefaciat, ne amissis opibus coincidat. 'si. Ut erogationem earum ita temperet, ne illas circa rationem m. st. Ut doloribus non necessariis abstineat. 33. Ut deIectationibuι sensuum fruatur modice.
14. Ut se Ius suos in potestate habeatis . Ut Iaetitia non utatur super alienis malis aut rebus ineptis. 6. Ut triuitiam exterminet, nisi quatenus ad misericordiam di poenitentiam ea habet opus. 33. Ut objectum disniam di honestum ita amet, ne aliis ossiciis remoram injiciat, neue eo amisso morbus oriatur.
38. Ut odio hominum At invidia plane vacuus sit. 39. Ut spe super rebus vanis, incertis di impossibilibus non frustra se satiget. 6o. Ut metui se trae tanquam affectibus humanae menti inimicis ac valde perniciosis omni studio reluctetur. 6i. Ut tempestive honestum vitae genus, secundum impulsum genit, .
corporis atque ingenii habilitatem, natalium conditionem, fortunae bona, parentum autoritatem, imperantium civilium jussum, occasionem aut necessitatem eligat.
6a. Ut studia literarum non rejiciat, tanquam quae hominem ineptum reddant ad negotia pacis di belli, sed potius iis innatam bonam indolem 'perficiat. 63. Ut tamen non inanibuτ literis operam det, sed utilibus aut et santibus. N a 64. Ut,