장음표시 사용
361쪽
2 4 LIB. III. CAP. I. DE OFFICIO HOMINIS
tiam, dum eo referuntur emere, vendere, pugnara, arare, mercari
qui adeo supra t memoratis, ad pagum solos agricolas requirentibus,
as. Quarto. quinimo & ipsa exempla superius su ad dum, parum discernunt vicum a familia, praeprimis si illa non sit redam ad minimum
personarum numerum. Cur enim paterfamilias aliquot servis instructus, non posset Iupum arcere, furem nocturnum fugare, incendium Obortum, caeteris paribus, extinguere ,Iepes erigeret Se. 26. Porro ut ad materiam vici O civitatis pergamus, quemadmodum quinto non audent Peripatetici minimum numerum familiarum ad pagi constitutionem requirendarum exprimere, x ita sexto id universale non erit, quod ad civitatem necessario requiramur plures vici. 27. Quid enim obstat, quo minus in uno vico tot possint congregari familiae, ex quibus quidam patresfamilias magistratuum vices gerant, alii agricolarum, mercatorum, opificum, militum. y rs. Exemplo sit Respublica Romana, initio suo uno vico circumscripta, quam pro civitate qui habere nollet, is negaret civitatem, ubi e iset respublica, hoc est essentiam rei. ubi adesset forma. 29. Hinc diximus supra, et civitatem modo immediate ex pluribus familiis, modo ex pluribusvicis, modo ex pluribus provinciis componi, in dicio, vicos S provincias non tam a civiai te differre specie ac finibus, quam ut partes a suo toto.3o. Prout enim civitas magna aut parva est, plures vel pauciores etiam partes habet, sicut quandoque eam in plures provincias, provincias in plures vicos, vicos in plures familias dispescere possis, quandoque etiam . si adhuc diffusius sit territorium, provinciae in pIures discesses leudistriditas, hi demum in plures vicos dividi possint. a 3 i. Atque haec etiam forte fuit ratio, cur Aristoteles in politicis post considerationem trium simplicium societatum statim pergeret ad tractationem de Republica, ac domus di vici saltem summatim dc quasi obitet mentionem injiceret. b nullam plane provinciarum, di quae possunt aliae esse magnarum civitatum particulae, Quoniam nempe hae societates destituuntur peculiari sine a civitate diverso. 32. Igitur nec a nobis aliud ex peetibis, quam ut perpensis o ciis hominum in societatistu tribus primu , statim pedem promoveamus ad civismem. 33 Et
362쪽
29 n. Et in hac quidem subsistunt communiter Peripatetici, ultra non pergentes ad ficietatem gentium, etsi & haec, ut mox apparebit, ad societ res naturales pertineat. Causam istam tradunt, quod civitas fit societ tum omnium persectissima, pro fine videlicet habens beatitudinem civilem. quae in aliis societatibus civitate majoribus non obtineatur. c
34. Nos vero hac ratione non obstante tendemus ulterius, partim
quod ea nihil firmi videatur inferre, partim quod adhuc dubium sit. civitatem in universum esse societatem perstitissimam. is. Etsi enim facile majorem perfectionem ei concedamus. quam
societati gentium communi, propter modo dicenda, non tamen propterea omnibus societatibus majoribus praeferenda est. certe non praeferri meretur societati, quae est inter plures respublicaue confoederatas. d 36. Foedera enim plerumque ineuntur propter commercia, aut propter auxilia helgica. Ista intendunt, haec ἐυδαιμονίαν. Utraque declarant, civitates solas saepius non esse aptas ad finem tuum consequeniadum, unde tum non erunt secietates perfestissimae. 3 . Itaque etsi foederatorum societas non sit naturalis, sed arbitraria. etsi novum finem prae civitate non intendat, quoniam tamen civitatis' fines saepius melius obtinet, & inter arbitrarias quam proxime ad naturales accedit, it de foederibus post civitates quaedam dicemus. 38. Neque supersedebimus adeo post foedera de uociis is societate
communi gentium disserere, etsi haec civitatis perfeltionem non attingat. ista enim ratio, quod alterum erat. nobis non lassicit.
39. Nam alias nec de societatibus simplicibus aliquid dicendum foret. o. Nec obstat, quod in stata naturali dicatur satis esse, si quis progrediatur usque ad perfectissimum. eὶ Iam enim supra f) removimus
Peripateticorum sententiam, quasi qui disciplinam aliquam traditurus est. id eam sibi formare debeat status cmusdam perlaeti mimi 4i.'Magis dubium nobis. ut ab hujus societatis tractatione abstine remus, injicere poterat, quod eadem prae civitate novum finem non vi. deatur habere, sed solam transsuiditatem seu beatitudinem intendat. 41. Sed salva res est. Alium enim est beatitudo civilis, aliud beatitudo communis humani generis. i. Hoc tamen dissileri non possumus, talia praecepta specialis. quae in reliquis societatibus simul occurrent. non expedianda esse in societaι
363쪽
LIB. IΠ. CAP. I. DE OFFICIO HOMINI s
gemiam, quoniam nempe hujus societatis finis est norma communis finium reliquorum in societatibus minoribus, unde, quae hic valebunt axiomata generalia, necesse quoque est, ut valeamqn reliquis societatibus. Da
44. Hree vero tinna alia erunt, quam quae iam libro praeredemi
4s. Neque tamen de sic sterilis futura erit dimmatio de Ostieis gemitum inter se, cum occasionem nobilissimam ex ptiecentis istis generalibus conclusiones speciales formandi. suppeditatura sint duo capita Juris Gemtium potiora, Legatorum inviolabilitas, &Jus sepulturae. 'γ- 46. Ast, inquies, frustra haec omnia disputabuntur,fi non distursoriearm omium. Ita eli equidem, sed datur utique societas inter gentes. quia universum humanum genus natura unitum est ad certum aliquem
,lib. I De sine iam diximus, quod sit pax communis dc tranquillitas. Unio vero hominum quorumcunque ad nunc finem exinde demonstrari potest, quod inter omnes homines sit juris quaedam ad muni finem obtinendum communio. h 48. Videlicet ligat hane societatem gentium si non aliud, eerte pnea ceptum absolutum de aequalitate conservanda dc quatuor inde dependentia vincula, quae praecedenti libro indicavimus.
-u My. Quae quoniam sunt absoluta & omnem convbntionem huma-uam antevertunt, simul innuunt, societatem inter gentes vel maxime π turalem esse, non arbitrariam. i) Convenientissime adeo eam Groilus lὶ Deiraatem rationis ct sermonis appellat, de nos hactenus eandem sub voce status naturalis simpliciter posita, quatenus opponitur statui civili denotavimus. so. Agnovit ea, quae posuimus, Camillus apud Livium, m sibi tymniscis eam esse orietatem asserens, quam ingeneravit natura, fit universi geia neris humani societatem ex sapientibus sepius inculcat Cicero. in)si. Non confundenda tamen est haec societas cum societat mundi cujus plus una vice mentionem injiciunt Philosophi Gentiles. 8i Stoici potissimum. οὶ quippe quam adhue latiorem esse societate gentium opinabantur, comprehendentem nimirum complexu suo I eos pariter 8c M.
364쪽
eandem explicavimus alibi. a. Neque convenienter locutos esse opinamur, qui hane gentium societatem nomine unimemata Reip. omnium hominum insigniverunt. p Non est Resp. sine imperio, at societas Gentium imperio caret humano,& sola inter naturales in statu post lapsum aequalis est ., q)33. Et vel ob hoc ipsumsocietas Gentium est imperfectior civitate. r Etsi enim haec societas libertatis nomine Sc immunitatis ab omni subjectione insigniter blandiatur, eadem tamen in hoc corrupto statu prae cuvitate plurima habet adjuneta incommoda, cum securitati parum ibi sit consultum. s Ibi enim quisque propriis tantum viribus protegitur a in civitate omnium; ibi fructus ab industria mainemini certus, hic omnibus; ibi imperium affectuum. bellum, metus, ignorantia, feritas;
hic imperium rationis, pax, securitas. scientia, benevolentia. 34. Nec est, quod dicas, inter eos non esse societatem, quorum unus alterum quoad faciem, vel famam, vel alio quocunque modo non novit quales v. g. sumus nos di homines in Nova Lemb Ia.
sq. Nam haec o Gellio id saltem infert, in hac societate non it' arctan esse amicitiam, ut in aliis, ut plane nulla sit societas, non inde inferri poterit.
16. Si enim inter concives imperii. v. g. inter Saxonem di BaVarum, si inter concives unius Principis, v. g. inter Lipsiensem Sc Dresdensem, si inter concives municipii unius est societas, i profecto est, etsi ne ter alterum unquam noverit, cur non S inter homines. ita ratione 9on obstante. societas esse posset t: ι m l e . os.7. His ita praemissis, inquirendum nunc paucis in praecisio, quae officia Ibriorum in genere dirigunt, ubi nullum quidem luperesse arbitror dubium, ex iis, quae praeciarmi Iibro prolixius ostendimus, omnia aῆ singula praecepta ibi inculcata obtinere etiam in singaeis hominum societa-
38. Praeterea, ante omnia respiciendum ad Rcietatis μων, δε qua penus t .eam diximas esse vel mixzam, vel ae*ualem, i nam Inaequale, qualis est sola inter Deum di homines. ad hunc librum nunc pertinet. . u In aequis enim, seu societate gentium ista praecepta sufficiunt. θ
365쪽
MB. m. CAP. I. DE OFFICIO HOMINIS
3 . At in mixta, quales sunt naturales reliquae, quatenus ea imperis is in se continet, accedit prioribus praeceptum aliquod speciale. ad
inferiores & subjectos pertinens: HOMINI, CUI IN ISTA SOCIE. TATE COMPETIT IMPERIUM. PARE.
6o. Fluit hoc non solum in genere ex primo, quod initio x d monstravimus 'principio practico, sed in specie ex desinitione societatumixtae, y quae talis non esset, si imperanti a reliquis non foret praeis standa obedientia. a a '6i. Tum lc ex custodia socialitatis, quoniam pax dc tranquillitas humani generis nimium quantum turbaretur, si in societatibus specialibus humanis inferiores superioribus nullam praestarent obedientiam, cum sic finis plerarumque et istarum societatum, de quo mox plura. in hoc
corrupto statu non possitiobtineri. a imi i t.
6i. Quid quod & praeceptum de pactis servandis saepius hanc partistionem ex parte inculcat, quoniam imperia plerumque mediantibus pactis introducuntur. 63. Dico: plerumque. Hic enim vitanda erunt duo extrema, unum eius sententiae, quae statuit, eme ιmperium oriri ex pacto: alterum opiis hionis huic adversae: Omne imperium oriri ιmmediate ex volumate diu
na circa pactum. v64. Nos vero quoddam immediate a DEO, quoddam mediante pa- eo videlicet modo quo supra aliquoties pactum ad productionem iuris vel obligationis alicujus concurrere diximust produci opinamur. Res optime patebit ex dicendis in singulis secietatum speciebus. sue. Sed istud tamen hac occasione simul notandum, non confuniadendam esse ori inem legis, 'uae jubet, imperanti esse parendum, cum ipsa imperii origine. Lex enim haec in universum naturalis est, Ac ex ra tioeinatione cognoscitur, citra revelationem, vel divinam, vel huma- . nam. At imperium huic vel illi in societate competere, non semper ratiocinatione assequi poteris, sed quandoque erit, ut notitiam conventionis habeas, in quem videlicet per Paetum imperium si translatum, ut in civitate, quandoque etiam revelationem divinam praesupponit ecius positivum universale, ut in societate conjugali. 66. Porro inter societates mixtas tres stim res, di ex compositis re scibiles specialibus gaudent finibus, ut hactenus demonstravimus. Igiis x l. a. e. s. s. 43. y .m ' νε- ιλ. 1- Q. l. 93. Cons d. c. 3. S. v.
366쪽
tur harum singulis accedit priceptum specialissimum luris naturalis :
FAC EA, OUAE FINEM CUJUSQUE SOCIETATIS NECESSARIO PROMOVENTI ET OMITTE EA, QUAE ISTUM NECES
67. Abias enim ficienu non essetficietas, quia finis eidem dat eGntiam. 68. Alias peccaretur contra primum principium nrisprudentiae divinae, quod DEO sit parendum, qui societatis alicujus autor est, aut etiam contra Prieceptum de pacti ervandis, quatenus societates a pacto sumse runt Originem, vel contra aliud praeceptum speciale libri praecedentis, v. g. de incia humanitatis, quatenus finis societatis cujusdam in illo Praecepto nititur. b 69. Cum vero unius rei plures possint esse es, & idem in societ tibus etiam obtineat, ut unus earum finis fit principalis, alius vel alii se cundarii, recta ratio dilii tat, canonem nostrum procedere de e prim ris, quia ab hoc societas specificatur. 7o. Unde di hic in concursu cum finibus secundariis semper iis erit
i. Quin dc respeeiu constituendae societatis. Si CERTUM SIT. A
PERSONU, QUAE SOCIETATEM INIRE UOLUNT, FINEM SOCIETATIS PRIMARIUM OBT1NERI NON POSSE, NULLA
ERIT SOCIETAS. neque admittenda eadem, etiamsi possit obtineri finis secundarius, si hic extra societatem illam alias non toleretur. i. Dico: si certum sit. Si enim spes adsit mediis naturalibus a Pe sonis ad tempus impeditis finem primarium aliquatenus poste obtineri, etsi melius sit, ut personae a societate tunc abstineant, admitti tamen e dem poterit. ι. Deinde loquor de constitue dis ficu tate. Si enim a personis iniistio capacibus semel inita sit societas, non flatim cessabit eadem, etiamsi postea personarum una Uel utraque fiat incapax, citra spem recuperariadae habilitatis, neque enim tum licebit in universum uni altera invita a societate recedere, quin alictuando ob prohibitionem superioris, non Iic bit utriusque consentientibuS. q. Usus harum observationum se passim exeret in singulis societatiobus, maxime in conjugali. - 1 in quibus adeo,quantum ad Jurisprudentiam naturalem nihil ulte. tius expediare debes, quam ut praecepta hactenus summatim exhibita, ad eas lim a Aeemus, Partim Miries concius sis inde formando, partim quaestiones quasdam cumro υ, eri iisdem deliniendo. CAP.
367쪽
w6 LIB. M. CAP. II. DE OFFICIO HΟΜΙNIS CAPUT H.
DE OFRICIO HOMINIS INTUITU SOCIETATIS CONJUGALIS.
sexu diverso. quatenus disserat ab insinctu besiarum. I. M -37. Et quam hie eouιiat ratio Abi relicta. f. 38 at Instinctus hominis ad conjugium ineundum. g. - - de primum
Da non singulos, nec omni tempore oris-gat. 6. 32 - 9.tionem matrimonii. g. 6o.
trimonia generatio iobesis N Mimis extinctio. g. 6I - 64. Praor Anumimarius, posterior secundariu . f. 63 9uatenus mutuum adjutorium sit finis eonjugii. g. 74 -- so.
formantur duo axiomata de matrimι-
ο r 6. si . 8r. Io Societatem quae generandae soboIis gratia mitur, De nuptialem. deducitur ι Consensum fatera nuptias. g. 8 . 84.
tinuam eobabitationem , nee imperium uuius confregis in alterum necedario re-
tiam eoujugalis pacti Meessario requiri . ut fidem aer viro Iarmina, quod nemiui prael er quam Ust corporis sui usi ram velit concedere. g. ioo. Iol. s) sui ut
uxor viro. continuam co&buationem πω
mittat. f. Ioz. Io, io . Nequo ex pacto matrimonin resiliare mariss imperium proprie. dictum uxorZmig. Ios in I o. 7 . Non astyra. Iam aliquid, quo minur por pacIum ρυμ -- portum tu maraum transferrι. C. au. Iu. ii 3. I mritum ex ur natura nihil habere potes nil in bona inoris. f. ii4. y Non pertinere ad essentiam Deietatis conjugalis, in ineatur ad diu vita. f. II rar. r. Nulla rempore determinato nihil obstare, quo minui fine conjuζii semel obtentu, conjux a coννων etiam invito recedere posis. g. 11I IIo. ιυ Pucto μηjugali ad dier vita inito. licere tamen a Ρcietate abire ob malui, sum desertionem, I pertinacem debilicovjugalis denegationem, g. 23 . aut, si femina contra pactum alteri copiam comporis fecerit. S. 3a. avs.s serilitare Imboret conjux . g. III. aut ob morer inta rabiles, j. IIS. 236. neque hic cognitam e separationem quoad thorum s mem
sam. I. 337. u.7 Non habendam esse
368쪽
INTUITU SOCIETATIS CONJUGALIS. m
esse eam societatem pro nuptiali, ni Eunuchorκm. g. ito se i87. non imquae non intendit generationem so- men inde plane alteri spadones. seriter. bolis. β. ias Unde hie agitur demo- fener ac vetulus, β. I 88. I 89. uec impro-ralitate libidinis, g. I; 9. quae defuitur, banda esse conjugia in ultimo mortis a s i o. s dividitur. g. r i. in horta- ιiculo. g. i9o. Ea has tantum assertio-rionem N eoncubinatum. f. 342. ω qui- ne nisil accedere sententia risen femibus asseritur ι fortationem non esse conjugia Eunuchorum. I. I9I -- I99. conjugium. g. IAI. a) Non tamen tu' Oscnditur: Podigamiam non esse jure de inferri posse, eam esse societatem inho- natarali prohibitam. mque virilem .nsam, .r 4. O nee hoc probari f. too se a S. neque muliebrem. g. Lo6 axinde . quod sociant ar tur,etur. si for- ai 3. Resolvitur quaesis: An mero jure
rationi unice s semper operam dent ho- natura liceat inire matrimonium cum Minci. g. 3 3 - Iso. - Horrendum ea. qus jam alteri nupta es. aut eo. Sodomiae erimen parum apte exinde δε- qui jam uxorem habet s j. 214. 26. sus mons ri, quod in eo applicentur mense respoctu adulterium juri uaturali repu-bra contra naturam: g. III. I 2. N nui q. 2I6. 17. arg. an s lenocinium eque enim usum membrorum contra na- f. 2 9. Incestum ex fure naturali non
ruram semper peccatum esse 9. 33I - ιs6. posse impugnari. f. rao - 224. Ubi sὶ Iaem crimen neque ex doctrina de ostenditur: in sum parentum es liberο- pudore s dignitate hominis exacte ς' rum insto mati impugnari, g. 22 s. expugnari posse. g. 337.i38. Neque totis di staritate , f. 226. ex confusione posse ex sola ratione responderi Gentili, vocabulorum necessitudinis. g. ra7. 228.
licentiam scortationis a serenti. g. l ' -- ex communione sanguinis, g. 229. ex I6A. auι in certo casu e vr bonefatem de- rς Nntia debito , I. aso as . sfendenti. g. i63. T a nobis permissam pudoro naturali, g. 238 - 246. multo conjuncZionem cum uxore gravida udi minus incesum reliquarum personarum genti. g. i66. i67. Denique ex o- ex jure naturali po=c oppugnari. g. 247. ge natura non posse concubinatum προ- Matrimonii desinitio. g. 248. Praece- gnari. q. 168 - ι72. Circa personas pium de umiis co=jugum, FACIENDA Es-
praeceptum: EAS CONTRAHERE DEHERE SE AB UTROQUE CONIUGE EA, CONIUGIUM, PER QUAS GENERATIO PRUDENTIA DICTAT, AD PROPAGA-sogo II OBTINERI POSSIT 3. 73. 174. TIONEM SOBOLIS, ET POST HANC AsErgo requiri marem s feminam. f. IIS. LIBIDINIS EXPLETIONEM ESSE APTA.i76. N a matrimonio excludi infantes. f. 249. Undo deducuntur incia speeia f. ι77. Eunuchol, g. 378. arctam, f. I79. lia mariti, g. z3. . DXoris, β. a I. utrius
369쪽
LIB. III. CAP. U. DE OFFICIO, I. Γcipiemus autem a simplicibas societatibus, quoniam ex his componitur civitas. Inter eas maxime naturalis est societas conjugalis, ca quia communiter omnes homines in se deprehendunt instinctum ad eandem ineundam. a. Cujus intuitu quodnam incit cuique incumbat, tanto diffici est exponere, quanto intricatius hoc negotium reddidere illustres controversiae a Theologis, ICtis, Philosophis in utramque partem acrius sepe & subtiliter magis, quam perspicue& distin te ventilatae. . Videtur vero ejus lincultatis ratio Potissimum in eo sita esse. quod plerumque iura divina humanis fuerint mixta, & maximam partem jus vaturale cum jure positivo universali ex ignorantia confusum, aut eorundem separata tra latio nonnunquam ex instituti ratione N Opetis argumento fuerit om illa.
cietas, quam divinum numen tot specialibus praeceptis muniverit, quam coniugalis, quam adeo sedulo dabimus operam, ut a legibus naturalibus secernamus, ab his initium facturi, ut eo melius postea declarare possimus, quid revelatio rationi superaddat.
praecipue istas. I. Per legem naturalem nos haud aliam intelligere, quam eam, quam superius b, dc finivimus, & cujus fundamentum demonstra- virmissitum esse in necellaria convenientiare disconvenientia cum natura hominis ciali, id est, pacifica. c
esse secundum coetum axiomatum praecedenti capite indicatorum, quae omnia ex fonte illo pro pullulant.
inis itiam ex illis regulis fore dijudicandam, illosque adeo, ad quos eaedem plane non pertinent, abstrahendo a revelatione divina, pro Iicitis esse habendaS. 8. q. Hoc tamen probe notandum erit, cum actionis licita vocabu- Ium non sit ab lutum, sed respectum ad legem habeat, denotetque eam, quae nec lege praecepta est, nec prohibita, d) cavendum tibi esse, dum in priori liritas capitis parte terminum actus liciti audis, ne putes, eum omni lare naturae esse licitum, cum saltem de jure naturae loquamur. multa
370쪽
INTUITU SOCIETATIS CONJUGALIS. is
inulta vero lege positiva severissime sint prohibita, ad quae lex naturalis
9. s. Ulterius etsi ea. quae licita dicuntur, inter praecepta de prohibita quasi intermiaia jaceant, tamen istud medium non intelligendum esse in puncto. sed cum aliqua laxitate, ita ut modo prohibitioni, modo praeceptioni sit propinquior, fere ut Peripatetici mediocritatem suam virtutis explicant. io. Nam quae socialitatem aut finem societatis alicuius, etsi non necessario, promovent, sed per acci ius, praeceptis propius absunt, quae econtrario turbam per accidens, prohibitioni propiora sunt, adeoque adstrahendo a revelatione divina, illa laudabilius committuntur, haec omittuntur. Igitur di hic gradum Iicentiae simul adjiciemus. u. 6. Non mirari tamen debes, si posterior pars ostenderit, etiam ea. quae mero jure naturae praeceptis propiora videbuntur, a DEO lege positiva esse prohibita. Non enim metienda est divina prudentia secundum regulas prudentiae humanae, & sufficere nobis debet, quod adius ejusmodi ad socialitatem non sit necessarius. praeprimis cum saepius accidere
possit, ut in uno altu plures occurrant circumstantiae . quarum una maiagis ad promotionem. altera magis ad turbam pacis communis inclinet. quo patio, si absque revelatione divina foret. Bulti aret profecto ratio nostra saepius, utrum laudabilius esset, ejusmodi actionem committere
u. Neque illud 7. omittendum . quod supra se inculcavimus; non valere istam illationem: His actus in sacris litteris praeceptus aut prohibitus, etiam a Gentilios fuit pro honesto vel turpi agnitus, ergo ejus
determinatio a lege naturati provenit. ra. Unde non sine causa commentatoribus uuis vapulat Grotius.
quod ad probationem juris naturae putaverit f adbibenda e se se limonia Philosophorum, rastoricorus, Poetaram, Oratorum. Etsi ipse hoc argumentum pro demostrativo . aut quod indiscrete adhibendum sit,
i . Nam quod ait: Ubi multi diversiis temporibus se locis idem pro certo vis mam, id causam universalem referri debere, quae in quaestionibus juris alia esse non /ugit, quam aut recta litatio ex naturae principiis procedens ; aut communis aliquis consensis ; idam jus naturae indicare, hanc diu gentium, quorum tamen discrimen non ex isti testimonia, sed ex materiae qualitate imesistendum sit fi id plures meretur Observationes. Pp a is. Initio