장음표시 사용
381쪽
ss. Neque enim regulatariter renunciationes tanquam odiosae ita facile praesumuntur, neque inter pares negligentia poterit aliquem jure alias eompetente privare, Praeprimis si eadem dolo alterius fuerit elicita, qui hic fere abesse non poterit, si conditiones istae pacto fuerint additae. 96. Neque obstabit etiam . in dato casu non ita fuisse contractum; ripudiabo te, si tantum dotis non attuleris; sed ita: non ducam te. r Nam it hoc ultimum sussiciet, quia di hoc modo deficiet consensus, si
illa tantum dotis non attulerit. . . .
s . Atqui, inquis, consummaUit tomen matrimonium, dum concubuit. Fuit, inquam, non vera consummatio, quia modo notavimus, concubiis
tum absque consensu nota facere nuptias. S .... 08. Porro cum pacta, quibus societatem aliquam inimus, nullam aliam essentiam ex natura rei habeant, quam quae dependet a Ane societatis utpote hujus e stentiam absolvente. constabit, si inter homines in natu lati aequalitate fi libertate constitutos matrimonium ineatur. contingere
posse . non minus Dmina liὶ quum sibi peculiariter sobolem cupiat quae- ὸrὸ 'in quam ipsa jus obtineat. Cui fini necessarium est . ut pactum
inter marem dc Deminam ineatur de praebendo invicem corpore. 6s. Hoc paetum itaque si simpleX tantum fuerit, solam procreatis tim respiciens, S non conjunctam habeat conventionem circa eontinuam eohabitationem, neque uni in alterum imperium conferet, & neutri in alterum quicquam juris erit, Praeterquam ad praebendum corpus procrean
too. Ex quo seqitur, mero aure naturae ad esentiam convugatis pacti non requiri, ut ante omnia em rit viro semina, Pod neminι praeterquam ipsi corporis sui usuram vetit concedere. u ioi. Nam etsi afferre velis, conditionem humanae naturae exactius examinanti videri, utriusque M indol3 magis congruere, ut pactum connubiale a viro incipiat, adeoque Vir quaerat uxorem, non uxor virum: ex quo pateat, virum sibi quaerere sobolem propriam, non supposititiam aut adulterinam I vereor tamen, ut quae de initio pacti conjugatis a maribus faciendo adducta sunt, ex natura sextu demonstrari queant, di noo potatius moribus gentium, educationi foeminarum, aut aliae causae ex revelatione hauriendae sint adscribenda.
382쪽
INTUITU SOCIETATIS CONIUGALIS.
ioa. Neque istud ad essentiam pacta connubialis naturaliter requiri
arbitror, ut uxor viro continuam cohabitationem promittat, eidemque domicilii constitutionem liberam relinquat; adeoque non possit uxor invito marito peregere abire aut secubare.. x iO3. Nam sicut haec assertio aliquatenus a priori hypothesi depe det, ac si naturaliter maritus uxorem in suam adsciverit familiam, non vice versa, cuius ille utique caput & director existat; ita praeter ea, quae modo regessimus, maritus non a natura famitiae caput est, sed aliunde. io . Itaque etsi non dissileamur, a decoro ordine multum abhorrerς vitam Vagam ac desultoriam . incerto Iare, nulla fortunarum sede; tum communis sobolis educationem commodissime institui posse conjunctis utriusque parentis operis, ac praeterea cohabitationem continuam plurimum continere iucunditatis inter conjuges bene compositos; tamen haec omnia saltem ostendunt erfectivi esse pactum , ubi haec promittuntur, prae altero simplici, simplex istud naturae adversum esse non ostendunt
ac praeterea rationes has vir non solum adversas uxorem urgere poteris,
sed & sibi easdem dictas esse arbitrabitur. - ro . Denique mero jure naturae ex prineipali pacto matrimonii per fecti non resultat imperium proprie dictum in uxorem, y etiamsi concederemus, uxorem a natura obligari , ad fidem marito dandam de corporis usu alii non concedendo, S continua cohabitatione. Io6. Nam non statim imperio alterius est subjectus, qui incerto actuum genere ipsius voluntatem sequi tenetur. Inde, ut ut in negotiis matrimonio peculiaribus uxor ad voluntatem mariti se componere tene Tetur, non tamen statim quoad alias quoque altiones imperium huic in illam necessario competeret. ro7. Deinde matrimonii stris non, uti civitatum, est defensio 8t securitas hominum, quae sine imperio non poterunt obtineri, neque adeo civitates sine imperio intelligi, sed propagatio generis humani, quae solo
pacto& amicitia citra imperiam contineri posse videtur. . i. Io8. Id tamen, si ad praecedentia ista duo uxorem obligari a naturactatuamus, sequetur. pactum conjugale naturam foederis hinquatis aemulari, in quo uxor marito observantiam maxime,hic illi proteotionem debeat. ros. At cum S illa rejecerimus, consequens est, ut asseramus etiam, Uam inaequesitatem non a natura provenire, sed, abstrahendo a revelatione, dependere a libera paciscentium voluntate.
383쪽
,ra LIB. m. CAP. II. DE OFFICIO HOMINI s
ilo. Neque licebit ad naturalem praerogativam fenu hic provocare. et Nam elude haec seret; produceret saltem majorem aptitudinem in
marito ad recipiendam observantiam, obligationem in foemina, ut marito per pactum observantiam promitteret, non operaretur. a) jam autem valde vereor, ne communiter philosophi, qui sexui masculino praerogativam naturalem attribuunt, vel laboraverint ignorantia historiae sacra de lapsu primorum parentum . vel iterum educationem communiter agentibus receptam, quae genuina causa imperfectionum est in sexu muliebri, confuderint cum natura seXus. υm. Ergo media via hic incedentes, non putamus tamen iure natuarali quicquam obstare, quo minus uxor etiam per pactum proprie dictum imperium mariti subeat. m. Nam istud argumentum, b quod uxor non habeat potestatem maritalem, ergo per pactum etiam non possit eandem in maritum transis ferre, iam saepius ab aliis est excusium. Ii 3. Scilicet vulgatus canon: uuod quis non habet, in aliam transferre nequid; valet tantummodo in juribus, quae terminantur in rebus. c Nam si de iis, quae in personis terminantur. quale est imperium, eundem velis intelligere, infinitae dari possent instantiae. id 1i . Si igitur maritus a natura non habet imperium in per nam uxoris, multo minus quicquam potestatis in bona uxoris ipsi a natura competet, sed itidem hoc punctum ex conjugum conventione aut Iegibus positivis dependebit. . 'tis. Porro nec minus acriter disceptatur haec quaestio. an iure naturae matrimonium sit societaτ solubilu' ubi duo momenta videntur secernenda esse, e initio an test naturae dictitet, ad essentiam societatis nu talis pertinere, ut eam contrahentes pactum ineant, quod velint in illa ad dies vitae permaneret deinde, annon posito, quod ejusmodi pactum iniverint, possint justae quadam existere causae, quarum intuitu, non obstante isto pacto, una pars possit ab altera invita Iacere divortiam. HG0 Ouod saeu Dn. Pus. d. . it. Exempla jur, qui aptus es ad ineis tutela gerendum. aptitudo enim tantum Di imperfectum parit. b) suis urget
mrnius V. Pus β. Ia. ubi σ eirim respondet, quamvis paulo aliter ae non Q N qua tamen s bis in omnibus. sta rea propria nemini, es tamen jus semitutis per eonsen-hum meum in alium transfero. Valet ergo poti um in translatione dominii. ω momni jura ad priendum factum. Nemo enim a se iras potes factum petere. Baeomρημι sponsa, patris. sacerdotis dum jur concumbendi cum spons, quod non habens sponsio, pater, sacerdor. Ita gudi non habem harmoniam, es tamen ex collatione uecum ea oritur. H 2μα non ua ς presse secrermi m. f. s. io.
384쪽
ii 6. Prius quod attinet, id equidem moribus communibus omnium sentium receptum est, ut momentanea quasi cohabitatio unius saltem conjunctionis causa facta pro matrimonio nusquam fuerit habita, videlicet, quod, Sc si etiam in ista unica conjunctione congredientes procreationem sobolis intenderint, certi tamen esse nequeant, an finem coniugii unica ista corporum communicatione obtinuerint, sed haec res longius aliquod temporis spatium,& sepius frequentatam conjunctionem desideret. ii 7. Cui accedit, quod in genere, quamcunque societatem respicias, ea Vix societatis nomen mereatur, si saltem ob consortium momentaneum facta sit, unde forte et Ulpianus dubitavit, an contradium societatis admitteret inter eos, qui communi consensu rem emerunt, ut statim eandem dividerent. f
ii 8. Non tamen exinde opus est, ut in alterum dilabamur extremum. Haud quicquam enim ita procedit illatio, societas conjugalis non potest esse momentanea, ergo debet esse perpetua; sec potius mero jure natu rati societatis conjugalis nomine non indigna erit. illa societas, ubi paciscentes stos conceptam sobobni recediant iterum, obtinuerunt enim socie
ii9. Neque enim putandum est; legem naturalem homines oblig re, ut in in itum procreent sobolem. Nam si certis casibus, quos supra enumeravimus, licite facit, qui plane hanc societatem non init, poterunt quoque casus existere, quo quis legi naturae satisfecit, si unicam pro Iem feneravit, adeoque etiam pro societate nuptiali habenda erit, quae inunc saltem finem initur. .
senerationis, non tamen lex naturae dillitat eam esse praecise cum uno individuo iterandam; ergo posset hoc non obstante vir aut mulier posti finem illum primum intentum novas nuptias cum alia persona inire.
. pro societate nuptiali habenda esset cohabitatio viri ct uxoris continuata, donee proles edita sit, & adhuc magis, donec eadem fit educata, omnium tamen maxime, fi ad dies vitae matrimonium meatur. iar. Ergo different quidem ex ratione naturali istae societates, variis
modis initae, gradibus perfectionis, neutra tamen habenda esset pro irrationabili. M 3. Quo fὶ l. 3r. is pro socio. Inst. Iuris. div.ὶ 8 r g EHm-
385쪽
M LIB. m. CAP. II. DE OFFICIO HOMINIs
i13. Quo praesupposito vel Vir & uxor initio societatis initae delem minassent tempns, quam diu in eadem permanere velint, vel non dete minassent.1, . Hoc si factum suisset, nullam sussicientem rationem obstare viis leo, eur non licere debuisset uni conjugum ex mera ratione naturali, Me ransegii vel semel obtento, etiam ab invito altem recedere. in iis. Nam etsi objicias; id habere quodvis pactum . ut una pars aleodem non possit aescedere, nisi alterius consensu aut pacto ab aItera parte violato; ergo hoc utique iuri naturali repugnare, si unus conjugum ab altero invito discedat, ubi ab hoc nullum caput pacti matrimonialis fuerit violatum, tantum ut meliorem sibi conditionem paret, aut quia sic placet; responderem tamen, obiectionem istam a diversis inferre, cum conjux in casu, prout a nobis formatus est ab altero invito discedens, non recedat a pacto suo, sed recedat saltem a societate, ad quam perpe ruo continuandam nunquam se obligavit. 116. Quod si forte contingat, ut per illam sotietatis renunciationem a teri conjugi damnum inferatur, praeceptum quidem de non laedendis aliis obstringeret renunciantem, ut alteram partem indemnem praestet,
in omittendam renunciationem tamen non obligaret.
ia . Ulterius, quamvis in matrimonio utrique conjugum in a Iterius remus jus fuerit quaesitum, nemini vero invito aus suum auferri debeas, quaestione tamen hoc Ioco versatur, an ius istud fuerit perpetuum, an remporarium vel revocabiis larg. Denique si afferres, ne quidem consensu mutuo matrimoniamGIvenda esse citra gravissimam aliquam causam, quoniam id indecens 9 noxium sit, cum lc. per ejusmodi divortiorum licentiam non possint fion di familiae de publicus civitatum decor gravissime convelli, regerem, nos iam sollicitos em de iusto, non de decoro. . res. Item nos iam occupari in expositione societatis nuptialis, abstrahendo a statu civili, adeoque interesse eivitatis, ad quoa respiciem dism est in legibus civilibus, non miscendum cum fine societatis nuptia.
lis, de quo nunc agimus. h lso. Eadem porro dicenda esse ad interesse familiae, quae etiam est Rcietas separata a coniugio, ad quam directe non pertinet finis conjugii
386쪽
primarius, i) quanquam necdum evidens sit, in quo familiae decor per Istud divortium, quod bona gratia fit, detrimentum capiat. iii. Nunc de posteriori membro videndum. si videlicet vir ad dies vitae se neminae, ac haec ipsi obligasset, aut alio modo determinatio tem. poris facta fuerit, annon ab hoc pacto extustis causis una pars postea recedere potuisset. Ubi suidem mero jure naturali l) alter conjugiunvinculo pacti haud dubie liberaretur propter malitissem alterius deserti
Mem, ut di pertinacem atque ultroneam debiti conjugalis denegationem. quoniam ad finem conjugii obtinendum necessaria est corporum praebitio. et hoc omnibus aliis pactis inter pares commune est . ut ibi illorum c pila saltem primaria ab altero fuerint violata, pars Iasa nanciscatur faculistatem ab iisdem disicedendi. III. Eadem ratio suadet, ut . s vir cum foemina convenerit, ut ipsi prolem tollat. non adulterinam, item ut de extra erocreationem se. lis S, nave jam onerata, vectores non admittat, pro iusta causa divoristit habeatur , si uxor alteri aluo ct non ream eo pinis fim copiam faciat. t 3. Caeterum cum in omnibus societatibus personae eadem ineuntes
pacta ad societatis finem dirigant. merit quoque pactis iure naturali exceptio tacita, si is alarior sum possis, inde putarem, abstrahendo a lege positiva, etiam insaecvnritatem aut sterilitatem alterutrius. qui alias ad copulam idoneus est, sussicere ad divortium. n 134 Nam etsi tacunditatem praestare penes hominem non sit . ex eo tamen sequitur saltem, suod sterili nulla culpa sit imputanda, sed inta. cunditas pro casu haberi debeat. At casum regulariter is sentire debet. quem proxime assicit; neque adeo posset postulare coniux sterilis, ut alis ter consecutione finis, quem frusta in illa societate quaerit, defraudetur, nec aliunde eum ipsi invenire liceat. in. Quod si ulterius, Q ut naturaliter fieri soIet, eum procratione
sobolis, personae matrimonium ineuntes, stipulentur familiarem et amiacam conversationem , iure naturali propter intolerabiles mores saevamve tractat Em, liceret vinculum contusale plane abrumpere, neque nectae
esset, cohabitione continua et familiari cessante, propagationem sobolis
modo demonstravim- . 98. seq. a natu a rei has conditiones pacto non inesse.
387쪽
316 LIB. m. CAP. II. DE OFFICIO HOMINIS
i;6. Eni enim in genere, si pactum ineatur pluribus capitibus constans, eidem elausula addi possit, ut, licet ab uno fuerit discussum, in caeteris explendis pergatur, adeoque licet uxor ad cohabitationem continuam importunis moribus se reddiderit ineptam, praestationem ejus debiti, quod ad prolem procreandam pertinet, continuare possit; tamen quia non est probabile, ad hoe debitum se sat commodum praebituram cujus conversatio fuit intolerabilis, aut aliquem non penitus aversatu-xum corpus, in quo tam tetricus hospes stabulatur, cum vix quispiam optet prolem tollere ex ea, quam odit, inde in ejusmodi pactis ubi si molde praebendo corpore & familiari conversatione conventum est, haec duo ita mutuo velut implicita judicari debent, ut cum uno quoque alterum simul abrumpi videatur. 13 . Inde Juri naturali repugnat ob mores intolerabiles di nimiam sevitatem coniuges separare a confortio mense thorique, salvo tamen vinculo matrimonii, quo de alia conditione sibi prospicere prohibeantur; nisi forte ad tempus di in vicem castigationis ea separatio sit injuncta
frangendae pertinaciae, dc ut penitus exploretur, an aliqua Inorum emenis
dandorum spes sit. 138. Venio ad alteram positionem, eamque Ugativam, quam supra p) ex doetrina de fine societatis nuptialis formavimus: eam conjunctiois nem corporum, q ae non sit propagandae sobolis gratia, haud esse pro hocietate conjugati venditaudam. . 339. Caeterum cum coniunctionis ejusmodi nullus alius possit esse finis, quam expletio libidinis, ut ex supra q) deduetis constat, inde jam ad difficillimam quaestionem prolapsi de moralitate libidinis ex ditiam me
rationis abstrahendo a revelatione divina deducendae operam dabimus, ut nos breviter, succinste tamen expediamus.
t o. Itaque per likidinem intelligimus desiderium primario delectationem percipiendi ex actu venereo.14 i. Quae adeo erit duplex, vel ut plane non intendatur sobolis generatio, vel ut ea intendatur quidem, sed per accidens. 14r. Unde melioris distinitionis gratia actum illum, qui libidinem prioris generis intendit, vo babimusscortatiovem, voce hic late accepta, ut sodomiam, stuprum, & sornicationem aliasque species sub se comprehendat, r qui posteriorem pro faeto habet, appellabitur concubinatus. 'De scortatione vero faciemus inurum.
388쪽
I43. Atque hic pro ejus turpitudine demonstranda non lassicit, si diximus, eam non dirigi ad finem conjugii primarium; non tam eX ra- , tione ea, quod jam supra ostenderimus, extinctionem libidinis etiam esse finem conjugii, quamvis secundarium , quam quod illa ratio saltem inferat, scortationem non esse conjugium; non vero inde concludi possit, omnem actum vel omnem societatem, quae non est conjugium, esse so
i44. Porro id quidem non erit dissilendum, si in universum recipe retur, S ut omnes sibi membra generationi destinata SOLI libidinieXercendae data crederent, eique usui UNICE applicarent, decorum inter homines & tranquillam societatem subsistere non posse; sed an haec ratio sussiciens sit ad probandum, jure naturali eas tibi fines in univer umprohiberi, plures rationes sunt, quae id tuo assirmari posIe mihi quidem dissuadere videntur. 14s. Nam ratio prioris assertionis, haud dubie in eo fundatur, quod si SOLI extinctioni libidini UNICE vacarent homines, peccaretur
contra praeceptum superius traditum, quod inculcat, ineundum eme coniugium; at hoc periculum non est timendum, si quandoque saltem quis libidinem suam expleat. i46. Deinde jam supra notavimus, esse illud praeceptum indeterminatum S generale, quod non perpetuam ct continuam obligationem intendat, sed cuius essedius nonnunquam cessent. 347. Ulterius idem prieceptum deduximus ex fonte de exhibendis ossiciis humanitatis, quae si in universum cessarent, turbaretur quidem tranquillitas humana, non autem, si remittatur earum praestatio ad tempus. 348. Igitur sive res ticitas, sive praeceptas jure naturali consideres,
videtur istud axioma: Quicquid turbat societatem humanam , si ei soli Ounice homines incumbant, id in universum es prohibitum i multas pati in- 1 antias. t iI49. Ita V. g. aliquam eκ cibo S potu capere iucunditatem, lucrum aliquod per mercaturam acquirere, Iudere dcc. rebus indifferentibus facile annumerabuntur, etsi societas humana haud dubie damnum pate. retur, si illis rebus solis di unice homines darent operam. Rae 3 isso. Ita s siua ratione utitur Pufend. . q. p. 733. t) adducit quidem Pus in N.
Edit. . p. 833. sententiam Cumberlandi, sed ea hue non pertinet, quia non tantinct
389쪽
no. Ita defensor libidinis . facile spicula adversus nos ipsos retorquens , procreationem sobolis, quam praeceptam tamen esse demonstravi--s, eodem argumento ut turpem impugnare posset . quia profecto nimium quantum turbaretur tranquillitas humani generis, si nihil aliud 'agerent homines, quam ut genus Gum propagarent. Neque magis dubitationem omnem tollunt, quae communiter pro demonstranda injustitia flagitiosae illius foeditatis , qua quidam in rutorum corpora aut parem in hexum feruntur, silent afferri. Summaeo redit: Reliquas libidinis species minori fradu esse peccaminosas, quoniam membra ibidem adhibeantur praeter mem a natura destinatum, at hoc crimen nefandum omnem excedere turpitudinis notam, quia in eo applicentur membra contra naturam. u 'isi. Nam etsi ut plurimum de hujus rationis veritate non inquiramus, quoniam videlicet de conclusionis assertione sumus convicti, revexa tamen erudito homini multum interest, ut veram assertionem non deducat ex falsis praemissis, tum ne ipse a repta veritatis inquirendae via in devia seduci se patiatur, atque sic admisso uno absurdo involvatur pluribus, tum ne ab hominibus Impiis, quaslibet veritates hodie oppugnare paratis, ad eas angustias redigatur, ut, si praeconceptam' inionem di mittere nolit, quod tunc quidem non adeo decorum foret, cogatur in quibuscunque distini ionibus revera nihil significantibus di apud eruditos, qui neutrarum sunt partium, prostituentibus ipsum. x miserum ignorantiae suae effugium quaerere. 113. Igitur inquirendum, ari usus membrorum contra ves aeter na-om semper pec rum sit, di tale quidem, quale nefandum istud esse perhibeturi y Os di stomachus, gula di inophagus facta sunt ad hominem
nutriendum, de nos docent di ducunt ad sumenda alimenta per eos. Nad ea deglutienda dc demittenda in stomachum: Sed an ideo tantum ne fas est hominem nutrire per clysteres, quemadmodum medici quidam in magnis motbis talem elysterum usum commendanti Aut au peccatum contra naturam esset, infusione lactis in venas hominum nutrire S te crate, quia matura alia nutritionis di sanguificationis organa fabricavit.
tu GU Pusend. β. g. initio, ubi clxempla Genlium. ινμ loc crimen a aserunt. x Puatis sum pleraque in controversia G prohibitione postgamiae a na. fratibus adhibita. s propterea acriter exagitata a Theophilo Alethaeo in Postgamia Triumphar iee. ty qua sequuntur usque ad ἔ 8 desumta Ambex Hisbustis de scortatione p. 297. 199,
390쪽
Is4. Fabrica humani corporis talis est, ut cibus per os sumtus rei' stomachum demissus per rivum excernatur. Estne tantum crimen destia nato vomitu illum rebicere per os l1ues. Lingua homini data ad exprimendos animi sensus, manus ad machinationes di artes. At itaque is peccatum contra naturam commitati , qui manibus vice linguae utitur aci sua cogitata proxima declaranda 136. Quamvis vero aliqui, ut has obiectiones evitent, respondere 2 eant, exempla haec ab instituto esse aliena, quia ad venerem non pertisneant, revera tamen horum responsio est obscurior, quamdiu ratione' disparitatis claram S distinctam non proferunt, cur in actionibus uene reis iste canon saltem procedat . fallat in reliquis.1s7. Quod ut faciant, solent provocare in genere ad pudorem homictni inditum fi dignitatem hominis, addentes: usurpationem partium naturalium alienam a primo suo usu, cujus in exemplis modo memoratis facta est mentio, non esse ponendam in vitio, quia in illa nihil committatur contra Pudorem naturalem; neque aliquid in ea culpandum esse. si ostendi non possit ea hominis dignitalcm naturalem imminui. Aliam rationem esse delictorum venereorum, utpote quibus Vel peccetur contra ludorem, quo reserunt pudendorum revelationem dc incestum, vel ceris contra dignitatem hominis, quod Sc fieri statuunt per scortat unus genera ec Iman Iam.
18. Verum quemadmodum ista quidem methodus demonstrandi apudore de dignitate hominis desumta, multa mihi videtur petere conceis denda, quae sunt in principio, ec arripere multas assertiones pro veris, quam magis per assuefactionem, aut aliorum persuasionem imbibimus. quam ut demonstrationis trutinam sustineant, adeoque si erudita analysi in ejusdem hypotheses inquiras, non adeo firmo eaedem nitantur fundamento; ita forte facile ostendi posset, saltem ad hominem disputando. vomitum per eos factum & contra pudorem naturalem esse de dispitati
hominis regugnare. is9. Itaque vulgatae rationes, quae scortationi objiciuntur, vereor ut Gentilium Terentiana sententia imbutum, qua non esse turpe adolescentulum scortari statuit, convincere valeant, timendum potius, ne personam respondentis hactenus non male non sustinens eo audaciae progrediatur, ut ex respondente fiat opponens.
16o. Quid enim, inquiet. rationi adversaretur omnis libidinis extinctio cum Uectum sum omnibuι hominibis inditum esse cognoscam, tZ