장음표시 사용
461쪽
f. I. Societatem herilem a in statu integritatis non obtinuisse demonstravismus libro primo. a. Quin de in statu post lapsum nullus fuit locus huic societati. quamdiu obtinuit commupio bonorum & dominia non fuerunt distincta. Indigentis enim hujus societatis ultima est origo. At ubi bona omnia sunt communia, non dominus esse potest, qui peculiariter sibi prae reliquis acquirere studeat. nec servus, qui sustentandi sui gratia alterius dominio se subjiciat.
eesse habuerit de acquirendis opibus ad sustentationem familiae facientibus, tum & de administrandis iis di conservandis prospicere, alius V ro opib s destitutus, S ad acquiremtis easdem ex ingenio proprio su rit ineptus, necesse fuit, ut ille semum sibi quaereret, suo tanquam i strumento domestico uteretur, hic sibi circumspiceret ae domino, a quo alimenta pro operis expectaret.
eonservam divitiarum, ex earte servi sustentatio vitae per alimenta.
herilem impellat, requirit tamen eadem ordinarie consenseum mutuum ad sui existentiam.
sensum in societatem herilem naturaliter ex parte servi includere sub Eionem: ex parte domini imperium.
rum varietatem infinitis modis variat, quare illi modi in pacto societatis determinari nequeunt, sed relinquendi sunt determinationi futurae unius ex contrahentibus toties eXnonendae, quoties est opus.
strumenti vices gerat, necesse est, ut dominus dirigat actiones servi. y. Et
462쪽
s. Et quidem, si a legibus civilibus abstrahas, cum coercitione, quantum ad istum finem obtinendum est opus, quoniam sine ea directio
altionum esset frustranea. Io. Haec tamen regulariter ad gravem corporis asinionem, multo minus ad mortem propria autoritate sumendam procedere nequit; quoniam his pcimis finis societatis herilis non obtinetur, neque ea servorum negligentiam in opere exequendo expellunt, neque mores ad decus 6 tranquillitatem familiae componunt.
it. Quod si atrox delictum servus admiserit, si in alium extra familiam, expelli inde poterit, idque ei, quae risus est, extra civitatem sussiciet, si in ipsam familiam, dominus id per extrema in servo vindicare poterit, non 3uidem ut servo, sed ut hoste. ra. Ergo ossicium servi summatim isto praecepto continetur: PRAE
STA DOMINO OPERAS PROMISSAS & uice versa Domini; EXHIBE SERVO CONUENTAM MERCEDEM.
3. Caeterum, prout indigentia aut habetudo ingenii maior vel minor est, vel in perpetuum servitium quis sese addicere solet domino, vel ad breve de determinatum tempus, quandoque etiam ad determi
q. Hic utrobique conventa merces de opera praestanda sunt: ibi d minus perpetua alimenta de quae alia vitae necessaria sunt, servus Perpe tuas operas, quaScunque dominus praescripserit, praestare debet,&quicquid ex illis provenit, domino fideIiter consignare. 13. In imponendis tamen operis dominus virium & dexteritatis se vi humaniter rationem habebit ne vires ipsius excedentem laborem cum asperitate exigat.16. Non tamen invitaue alteri vendi poterit servus perpetuas, quia ultro hunc Br non alium dominum adscivit, di ipsius interest utri serviat. b i7. Λecedit, quod consenserit saltem in imperium, S hactenus a, huc personae vicem sustineat, alinatio vero praesupponat dominium re
Ib Pusend. d. I. N. . c Unde hoe es ivventum morum humanorum: quod strvi habeamur pro mortuit, pro rebus, quod non habeant satum . qua ultra essechir eicitis non sum extenvinda. Unde G quarentis ius natura aut jus divenum p tivum Priversale in i s Iaditur. Usis injuria Ari dicisur. s. a. ad ν. l8. d. Inst. de his qui sui vel at tur. sunt. quounus ivariarum actio juris civilis renicinum es, servis non seri injuria asseriιur. I. 3. Iust. de injuriis.
463쪽
, LIB. m. CAP. V. DE OFFICII s
ig. Denique alienatio nihil facit ad obtinendos sines societatis he
ry. Alia ratio erat liberorum, utpote quorum societas eum parentibus non oriebatur ex consensu, 6c ubi alienatio obtinebat saepius finem istius societatis, neque liberorum intererat, a quo educarunt. io. Et haec obtinet in societate heriti naturaiter considerata. Aliam servitutem introduxerunt mores quarundam gentium in belgo captis, ut ii, quibus vita donata esset, servitia perpetua pro alimentis exhiberent.1i. Et in istos quidem servos a plerisque durim agi coeptum, quod hostilis adhuc irae quid in eos superesset. 6c quia ipsi extrema nobis no- serisque sortunis intentaverant. Quamprimum tamen inter eiusmodi victorem victumque mutua fides circa consociationem in familiam intercessit, omnis antegressa hostilitas remissa censetur. ar. Et tunc utique injuriam etiam taliter adquisito servo facit Amrinus; si .vel necessaria ad victum non suppeditet, vel citra rationem in eum Leviat, multoque magis si citra condignum delictum eundem o cidat. 23. Circa illos quoque servos, qui bellica vi in eam conditionem fuerant abstracti, receptum, ut non iecus ac aliae res nourae in quemcunque placeret transferri, et ad instar mercium venire possent. Sic ut ipsum corpus servi domini esse intelligeretur. a . Ubi tamen humanitas jubet, ut nunquam obliviscamur, ser- .mum utique hominem esse; adeoque nequaquam eum ita tractemus. velut alias res nostras, quibus pro lubitu uti ab utique, easque destruere possumus. Et ubi talem servum alienare placet, ne iis data opera aut praeter meritum addicatur, apud quos inhumana ipsum tractatio est
as. Denique id passim receptum, ut, quae ex servis parentibus nain citur proles, servilis di ipsa sit conditionis, pertineatque tanquam maniscipium ad dominium matris.
16. Id quod isthoc argumento defenditur, quod cuius est corpus, eius quoque par sit fructum esse . qui ex eo corpore provenit. Et quia ista proles nascitura plane non erat, si dominus jure belli in parentem usus fuisset. t . Quibus adde, quod parentes eius nihil habeant proprii, undenu Ila ratio prolem ejusmodi alendi superest, nisi ex bonis herilibus. Cum igitur dominus alimenta praebeat ejusmodi proli diu ante, quam ipsius opera utilis esse queat, di sequentes operae sui temporis alimenta
464쪽
non multum fere excedant; effugere eidem servitutem invito domino non licebit. a8. Manifestum tamen est, cum ejusmodi verne nulla sua culpa in servitutum perveniant, nullum esse praetextum, quare isti durius debeant tractari, quam conditio perpetuorum mercenariorum admittit. 29. Caeterum ista servitus etsi non aeque naturalis sit, ut praecedentes duae species, quae conditionem communem humanae naturae sequuntur, non tamen est adversa dictamini rationis, quin potius, si aliter
mihi ab hoste cautum esse possit, d) ex ejusdem dietamine recte
deducitur.3o. Nempe ut licita & iure exercita, non ut praecepta, unde nec Pecca Verunt gentes, apud quas illa servitus rursus exolevit, ut inter Christianos.
33. Qui tamen nec ipsi peccarent, etsi eandem rursus etiam inter se introducerent, quoniam videlicet ista servitus neque cum lege positiv universali pugnat, neque regulis Christianismi est adversa. ce
DE OFFICIIS VIVENTIUM IN CIVITATE.
onnexio. . . In flatu integritatis lem. L 7-u. Metus est ea a primari nonfuisset Rupublica. β. a. 3. Finer impiat a constituendarum civitatum.
civitatum: beatitudo civilis s omnium ia-ir. Μιtur tamen iste non confundem rum sufficientia. 3. 4. Formae ordo im- dus cum vehementi terrorι animi. .8. I perantium sparentium. f. s. Unde or Indigentia non es ea a civitatis. I. U. νur Civitatis de Dio. . 6. Etsi rivitas Me . fuit, ut hεm nar in civitatem co fit societas naturalis, falsum tamen, ho- rent. F. at .a1. Ad consitationem civitatis mincm a natura V Iere societarem eius- requiruntur pacta duo G unum duretum.
treme malin es , νum nec yιr servituum illam gemium mihi cautum est, vel fiduciam habeo, quod se emendaturus fit, eum A ciet illa servitus naturalis. e in Do Me tamen cogi andum foret ulterius. Certo stuter αδ qui utrobique veri Christiari sunt, casius non es dabilis. Ergo quasio eo rediret: δε cirsianus cum pseud Chrsiano salvis regulis Chrisianismi tillum gerens. possit falais regulis Christi nisini hune Pseud Chrisianam devictum adigere, ut pactum ejusmodi cum ipso in ur. coas. Alberi. s. Ia. Diuili do by Corale
465쪽
384 LIB. III. CAP. VI. DE OFFICII s -
. a 3i. A forma regiminis civisarer di- tales. g. l3o. I3i. Regnum vel Parrim Diduntur in regulares cs irregulares. F.3a. niuis vel usufructuarium. β. 13a-rq r. -- Regularer vel monarchia νει Arisocratias jestatis paradr seu regalia Ant vel imma- vel Democratia. F. 33. Civisa res sum vel nentia vel transeunιM. β. I4a. Secundiam fana uel morbidae. β. 34. Viria seu morbi alios vel majora veI minora. f. i43. dii sunt veI hominum, s. 33. MI satu . 6. 36. rum divisio a sinibus rerunip. f. t 44-l49. n. Reipubliea irregularer flum infinita. Habituri religionis ad remst. β. I3O-Is3. .38.39. omnes irregularer respublica seunt Respublica mixta es respublica morbida. morbida vitio status.= 4Ο. Osenditur latue ν. 136-I6o. Praecepta hie respiciunt vel tis non peccari in incium boni viri, vel boni imperantem. . i6I. ubi primum: DIscSeivis, si quis rempublicam aliquam Uem QUAE AD PLENAM COGNITIONEM OFFI- dat esse morbidam vel irregularem. 4ι- 6. CH BONI PRINCIPIS PERTINENT. F. ina. Dantur etiam Systemata civitatum. g. 7. Secundum: SALUI POPULI SUPREMA A nostra divisione rerum publicarum qua- LEX ESTO, .i .i64. vel subditos. β. i63. reuus abeat vulgaris divisio. F. 68 l. CL Horum incium generati consat maec vitas eonstituta. F. 62. definitur. 3. 63. 64. ptis tribus. β. 366. Primo: RECTORIBUS Ciuium vox ambigua. β. 63. Μajestatis CIUITATIS PRAENA REVERENTIAM, FI- eausa immediata non est mu1. I. 6 88. DEMTATEM ET OBSEQUIUM. V. 167. S mdi imperium acquirendi. β. 89-93. cundo: SALUTE ET INCOLUMITATE TO I. Occupatio. β. 93-IO3. a. Euctio. β. IO4- TIUS CIVITATIs NIHIL HABE OR Us. io . Unde regnum veI electivum velfluc- β. 168. Tertio: c- cONCIVIBUs VIVEessum. ν. i . Successuum certis rigu- AMICE ET PΛCIFIcE. ν. 169. C,mmune lis non nuitur. F. IO II 4. mjestatis δε- praeceptum circa incia ηpecialia : NON Annio. ν. iis. Potesas summa quid' AFFECTA, NEC SUSCIPE OFFICIUM IN β. ii6-l39. Monarchomach . Ia . tri. REP. AD QUOD TE INEPTUM DEPREHEN
. I. DE Ossiciis viventium in civitate a facilis esset discursus, nisi quoad
theoriam ipsius societatis civilis, sine qua seustra de ossiciis dissi ritur, dissicultates multas nobis peperimet nimia adoratio dictorum Aristotelis, vel potius interpretum, ejus mentem non recie percipientium, tum studium erronee sentientibus, rationibus undecunque conquisitis, contradicendi, locorum itidem scripturae contra regulas bonae interpretationis ecpraecepta Iogica facta expositio,. denique meditationesse homi- η γην cum hoc g. seqq. Puseud. lib. 7. c. I.
466쪽
hominum inutiliter curiosorum, statum integritatis tam profunde rimantium , ut illi nescio quas societates elegantiae gratia assingerent.
a. Non futuras fuisse respublicis & civiles societates in i sto perfecto satu demonstravimus libro primo, b unde pro flosculo rhetorico haberem ad persuadendam pIebem apto, si quis afferret, civitatem, cum perfectissima sit societas, perfectissmum statum dedecere non potuisse. c)3. Uti enim istud dogma Peripateticorum de Civitate, scietate perfectissima, Jam supra d) expendimus, ita ad istam allusionem idem haud dubie responderem , quod mihi responsuri sint alii, si simili modo assererem, aedificia persedtissime structa, cibum delicatissimum, vestes pretiosissimas. medicamenta saluberrima perfectissimum istum statum dedecere non potuisse. q. Jam ut ulterius progrediamur, tentabo, annon ex conccisis posissim disputare cum peripateticis. Nam in eo consentimus, e) Finem civitatis esse duplicem privripalem S ultimum, ἐυδαμονίαν, id est veram beatitudinem civilem, non uni homini, sed toti populo insinuandam, ocsubordinatum alterum αυταρκειαν, seu omnium rerum & bonorum exteris
norum lassicientiam, quippe jam supra f observavi, praesidia externa
contra violentiam magis pertinere ad ευδαιμον ν quam ad αυτάρκειαν cum beatitudo civilis sine pace di tranquillitate communi non possit concipi.
s. Consentimus S in eo: quod Jomma civitatis sit respublica, hoc est, ordo imperantium & parentium, item summi imperantis N inferiorum magistratuum. g 6. Unde videtur sua sponte fluere desinitio civitatis a sorma & fine: Civitas est societas naturalis summum imperium continens, Omnis sunflatentiae & beatitudinis civilis gratia. h 7. Neque enim S illud negamus, ti) civitatem esse focietatem n
turalem, aut cujusquam absurditatis arguimus Aristotelem, quod dixit, hominem φύκτει esse ζῶον ποMτικον, sed eX inde tamen non sequitur, quod interpretes Aristotelici postulant, hominem non ferri solum natura ad
civitatem, sed rapi, ita ut naturas principalis causa impulsiva ineundae
civitatis, reliquae omnes, & inter eas quoque indigentia di metus, pro causis saltem secundariis de accidentalibus sint habendae. 8. Nam b) L. i. e.a. f.37. seqq. t c) a Philosophiassertina est ini4 hi. Ra . dὶ L. 3.cr. . 6.1eqq. e vide Patr.Tab.39. Phil. Prach. s) L. 3. c. i. f.al. gi Vid. Tub. 39.&ήa. Phil. Prael. . h, Addit Patere immediate composita ex pluribus vicis. Sed cur ea verba Omiserimus, patet ex dictis l. 3. c. I. . 3o. iὶ Adbunc eqq. I. Pus a 3.
467쪽
3gis LIB. III. CAP. VI. DE OFFICII s
s Nam verbi gratia florietas herilis nihilominus naturalis est, etsi tum n me, aut illa ad' esse 1 ei tui, per illam locutionem quandoque notatur 'dil ζ ih iei cuipiam per naturam, citra omne antegressum Ipssius au alteriuς m qu sensu v. g. pistis aptus natus est, ut natet, aure.
litatem recipiendi persectionem quampiam per culturam & disciplinam, titatem reciΡkςDψ Ι . L .ui saltem tanquam sibi congruUNT nans androbat: quo sensu natura aptus est V. g. equuS, ut αδ ri ibo, sit meret, id uod asino negatum, psittacus ut garrIat, ut vitem ferat ,-homo ut sermo cinetur,
inopis non instinEtu intrinseco naturae, sed extrinseco impulsu potissimum I a meietatem civilem, jam demonstravimus, εtsi de genuino sensu
'T It Α-- l ira fore non incommode pro nostra se
phraleos Ari '0 ς, - ' V ii .m adlatoribus ejus moturi si mu' u ote quissius magis cum est, quid Aristoteles dicere debuerit, quam quid β ης - ' non instinctum aliquem naturae intrinὶς N
tur. ad Rempubl. ne iis sis fac suisseret. At hujus con-
aeque ut conjustum N paIernia is Lia
trarium jam eVici V ' o=6.ocare velis: Sive enim
di metus illarum imbecillitatum notκ sunt si lὶ Cons supra lib. 3. c. r. 3. 4. 3. 6. ud Indigentia quidem imbecillitatem
corporis, metur imbecillitatem animi denotat. Diuiti do by GOrale
468쪽
is. Et quid multis est opust vel ex finibus civitatis sententia nostra firmari potest. Supra n ostendimus causam impulsivam & finalem
actionis alicuius sibi invicem esse oppositas , unde, quicquid reluchenis tur Peripatetici, necesse est, metum esse causam primm iam impulsivam ad civitatem ineundam, quia huic correspondet finis primarius, tranquillitas communis, S indigentiam causam secundariam, quia opponitur huic omnium rerum lassicientia, ut finis secundarius. i6. Et quod metum attinet, de quo potissimum lis est, si statuant dissentientes, citra eundem etiam civitatem concipi posse, quod necesse , est, si metus foret tantum causa secundaria, inde sequeretur, ut aut frustra quis apeteret civitatem, qui jam in tranquillitate est constitutus, aut appeteretur civitas sine tranquillitate. 37. At utrumque hoc vel ex ipsorum doctrina absurdum est: quippe non solum resante e cessat ac , sed dc civitas sine fine primario est non ens, quippe cum fateantur, societatum differentias dependere a .
is. Repetenda vero hic ex iis, quae docuimus libro secundo, o distinctio meim, quoniam per eum hic non intelligimus vehementem animi terrorem , ob intentatum grave malum, sed iuspicionem Iarsionis futurae di dissidentiam. 19. Quo ipso eluditur quorundam argumentum, qui obiecerunt, p) tantum abesse, ut metus. causam civitatibus constituendis dederit, ut potius, si homines mutuo se metuissent, ne conssectum quidem mutuum po adsent ferre, sed dum unus hac, alius alia iese proripit, perpetuo separati mansissent. Nam ii aperte satis metum in priore acceptione supponunt, dc cogitare debuissent, 'uod di hoc sit metuentis, providere, ne probabilem metus causam habeat.1o. Uti vero, qui doctrinam Aristotelis sequuntur, de indigentia, quod illa sit cauta civitatis secundaria, litem nobis non movent, ita adversus alios tamen, qui homines, ut in civitatem coirent, per indigen- 'tiam fuisse motos arbitrantur, q tenendum, id quidem certum esse. vix miserius fore animal homine, si singuli solis sibi relinquantur citra ullam ab aliis hominibus accedentem opem, di nec illud quidem negari posse, ad delicias usque vitam humanam excoli coeptam, postquam in civitates fuit concessum, interim tamen nec illud negari poterit, jam ante civitates, quando adhuc per familias segreges dispersi agebant ho
469쪽
388 LIB. III. CAP. VI. DE OFFICIIS
mines, satis consultum fuisse necessitatibus vitae, inventa agricultura de pecuaria, vinicultura, vestiaria aliisque artibus, unde patribus familias, qui affatim agri, pecorisque ac servorum possident, nihil deest ad tolerandam hanc vitam, aut si quid desit, per commercia id suppleri
poterit. ii. Illustrari dicta maximam partem poterunt, tum ex consideratione conditionis humanae, quatenus eadem cum vita civili comparatur, tum ex
me iratione satis naturalis N ejus incommodorum. Ilia firmabit, quod homo natura non appetat societatem civilem; haec ostendet, cur metui isti ingruentium homini maIorum ab aliis hominibus citra civitatem non potuerit satisfieri. aa. Homo per incIinationes congenitas fertur, ut nemini subjectus esse ex omnia suo agere arbitrio velit, & vix per metum poenarum ad id adigi poterit, ut imperantibus obsequium praestet, & ferociam, ac in Plurima vitia, quorum nec simulacra in bestiis deprehenduntur, pro clivem animum deponat.
z3. Qui vero civis fit, libertatis naturalis jacturam facit, & imperio alieno, quod ius vitae & necis complectitur, et cujus jussu plurima facienda , abs quibus quis alias abhorrebar, se submittit. Bonis vero civis ille dicitur, qui jussis imperantium prompte paret & ad bonum publicum omnibus viribus nititur, etiamsi id a bono proprio videat discre-
a4. Porro, etsi lex naturaIis praecipiat, ut ab omnibus iniuriis inferendis homines abstineant; etsi eadem satis inculcet, non impune la- turos, qui alios injuria affecerint, tamen ejus legis reverentia idpraesare
non pol se hominibus, ut in libertate naturali satis tuto degere queant, quia magna ibi hominum turba datur, quibus omne jus vile est, quoties spes lucri arriserit, & fiducia propriarum virium aut solertia ἰ qua repellero aut eludere laesos sese poste sperent; neque metus divini numinis , neque conscientiae morsas sat validam deprehenduntur vim hahere quorumvis hominum malitiae coercendae, Cum multi praesentibus tantum immineant, futurorum parum curiosi, ac non nisi iis moveantur, quae in sensus incurrunt.
3. Quodsi urgeas, hominis naturam non considerandam esse, prout corrupta est, 1ed in sua perfectione, respondebo ,' non solum jam
an libro primo r explosum esse dogma, quod in cnleat, disciplinas discientias tradendas esse secundum ideas status alicujus perfectissimi, et- . iamsi cr) L. i. e. q. =. 44. ΑΕ
470쪽
iam si ille non exsistat, sed Si parum per hanc obiectionem te esse lucra turum, cum jam toties dictum sit, nec in natura persedia ob summam perseectionem fuisse Respublicas futuras. 26. Excussa igitur causa, quae homines ad ineundam societatem ci-Vilem movit, proximum est, ut investigemus, qua ratione civitates δες exstructae. s) Ubi illud quidem manifestum est, adversus mala ab hominum pravitate imminentia singulis hominibus neque locum aliquem, neque arma, neque animantia bruta commodum satis & essicax praesidium posse suppeditare, sed ad id necesse esse alios homines, eoSque conuunctos, neque paucos, sed insignem hominum multitudinem, neque subito & inconsiderato coeuntes aut sententiis distrastos tendentes in di-Versa, sed consentientes circa adhibenda media ad eundem Anem idoneo, Nin consensu isto perseverantes. z7. Cum vero isti fini obtinendo in hominibus multis sui iuris S a se invicem non dependentibus duo potissimum vitia obstent: unu fiaversitas inclinationum O judicii, hebetudo itidem itigenii, & p rvicacia Propria placita mordicus defendendi; alterum corpore & averratio ultro faciendi, quod in commune uti Ie, sed cum Iabore conjunctum est, ne cessie est, ut istis vitiis occurratur, priori quidem, unitis in perpetuum voluntatibus omnium, quod fit, si unus quisque suam voluntatem Vo luntati unius hominis, aut unius concilii subjiciat, posteriori vero, si constituatur aliqua potestas, quae praesens & incurrens malum infligere possit communi utilitati reluctantibus, quod fit, si omnes di singuIi se obligaverint, quod eo modo vires suas sint applicaturi, sicut illa potestas voluerit.
28. Ubi igitur voluntatum & virium unio facta suerit, tunc demum multitudo hominum in vaIidissimum corpus , civitatem nimirum ani
a9. Ex dictis patet, regulariter ad coaIitionem civitatis requiri diro pacta O unum decretum. Primum pactum ineunt multi in libertate natu-τali hactenus constituti, inter se singuli, quod in unum S perpetuum coetum coire S concives mutuo fieri velint in quod pactum omnes 9s guo, ut consentiant, necessum est, nam qui non consenserit, is extra
3o. Post hoc pactum oportet, ut decretum fiat, qualis forma regiminis sit introducenda. Cec 3 3 i. Post V Hic incipit Pusead. L. 7. e. a. de J. N. dc ego. H. La. c. 6.