장음표시 사용
491쪽
LIB. III. CAP. VII. DE OFFICII s
tionis. F. I. Et paena s vindicta seIjusa est, vel injusa, β. sa. 3. 4. Poena proprie dicta medietinalis est. F. s. an detur plane vicium hominum istuitu poenarum Τf. 36. Non po= hane quaestionem deduc ex flatu inregritatis. q. 37. 58. Resolvitur quaesis in partes. I. Au detur incium punientis y ν. 39. Princeps obligatus es ad poenam inferendam, β. 6O. non tamen debet poenam illi, qui deliquis, β. 6I. 61.Fd obligatus est Reipublicae. F. 63. Laxiores obligatis principis quam magis tus. I. 64. Nilo obstat, quod princepi habcat jut puniendi, quia hoe jus habet intuitu dchnquentis. β. 6s. 66. II. An detur oscium puniendi 8 DelinqMens debet poenam . 67. scibilet pati. . 68. Puid hic deno-rct p am.patir , 69 77. silicet teneri
ad actus poenam antaeedentes Nel conc
mitanter peragendor, o ad si Misam muletam Pecuniariam. β. 78. 79. RUpom detur dissentientibus ob raumere quod προ mo obligetur ad impinbilia, F. 8o. 81. quod delinquenter vin eulis constringam ις, . 8a-8s. quod inutilis fit conventiori non resistendo in poena debeaι inferri invisis. β. 97.98. 99. Pracepta. Unum respiciens delinquentem ἰ PERFER POENAM a SUPERIORE INFLICTAM. f. IOO. Generale respiciens punientem : PUNI LINQUENTES , QUANTUM AD UTILI TATEM REIPUBLICAE OPUS EST. β. IO . Speciale primum; FUNI AOTUS, DAMNUM REIPUBLICAE INFERENTES ET EMENDABILES. F. soa. Unde non tuniendi actus mere interni. ν. I 3.M4. labus minutis- ι ,. Ios. 1 . actur. quorum contrariι coactionem respuum. β. io . dedicta levi ra, β. Io8. ras obscuri a disceptationis. s. to9. Duia animi omnibus hominibus communia. ν. uo. III. inolua mala, qua tolli nequeunt. 3. Ha. Hae omnia obtiners regularum s strui exceptiones. β. II3- 17. Praeceptum speciale secundum : P UNI, QUANTUM An EMENDATIONEM CoΜΜUNEM EST OPUs. 3. Π8. poena debent esse proportionata delictis. β. IN. Iaci. anam requirantur ad proportionem illam inveniendam. . lai-I28. Praeceptum juris divini possivi: IN HOMIcIDIUM ET ALIA DELIcra LEGE DIVINA EX PRESSA POENA cAP TALIA ANIMAD VERTE. f. la i3i. Unde proreps in iis
DIspiciendae nunc serent in spe se partes summi imperii, Sc quae ci
ca ea peculiariter observanda occurrerent. Sed quoniam hic quidem non adeo magnae aut difficiles ortae sunt controversiae, Sc quae hac parte notanda veniunt, jam aliis a exposita sunt fusius, atque distincte, quibus quod addamus nihil superest; ista quidem transeant. a. Non ita transire patiemur illam partem, quae in poenis inferendis est occupata, quoniam circa eandem multae quaestiones se offerunt a rivi Pus lib. 8. cap. D a. 3. q. s. 6. seqq. o le
492쪽
intricatae , di in quarum expositione sudarunt excelsissima inge
. 3. Ubi tamen mox separandae erunt quaestiones otiose ab iis, qua-xum non pudere debeat eum, qui veram, non umbratilem sectatur sa
4. Ad otiosis refero illam, ad quam justitiaeJeciem poenarum irrogatio pertineat' Ubi varie dissident; aliis ad justitiam universalem, aliis ad commutativam, aliis ad distributivam, aliis denique ad tertiam aliis quam justitiae particularis speciem, cum quibus & nos facimus, provocantibus. Sed cui usus il cum supra totam hanc justitiae divisionem Minutilem reiecerimus. c) . 3. Quod reliquim attinet, praemuniendus antea intellellectus est diastincto conceptu poeme: quoniam vocabulum hoc multis ambiguitatibus est
6. Id maxime indubium est, per poenas hic intelligi aliquid, quod hominibuι propter delicta & invitis quidem accidit, unde sequitur, poenam conmentionalem, a qua stipulatio poenalis denominatur, hujus loci non
. tarum autem. quae hominibus delinquentibus accidunt, variastini genera, sive ipsum id, quod propterea infertur delinquentibus,
respicias, sive personam inserentem, sive inferentis intentionem. 8. Intuitu edim, quod infertur delinquentibus; Paena I. dicitur late, ut sub se comprehendat ablationem lucri, quod delinquens revera habet, vel quoad rem ipsam vel ejus aestimationem, vel certe habuit, si eandem consumserit aut perdiderit vel donaverit. Ita dicitur: Iaera delinquentibus in poenam esse auferenda. s. II. Stricte pro estione solum damni, quando deIinquenti bonum aliquod aufertur, in quo lucrum ex delicto non habuit, lave id bonum sit donum fortunae, sive bonum corporis: Ad illa refer divitias Se honorem, ad haec sanitatem per quam non tam intelligo absentiam morbi quam doloris membrorum integritatem, vitam. Ita poena opponitur reparationi damni. F fε 2 io. III. b) Cuput dis aenis uti iuGratio sprolixi um. ita σ circa gulas,sere linea
quod ibi taxent. invenissese putant commeruatores ΘοIiani. m. Pnfendor us λειμnam banetra tigrit d. l. 8. cap. 3. te L. . e. . . IO6. d Mihi quidem videtur nogketas bomoumia in vocabulo poenae vindictae praecipua causa esse sot s tantarum collisionum, quae eruduis in bac doctrina acciderunt, quas omnes; ut spero,saeitima vadere ae observare poteris, si modo ea, qua hic a 3. 6. ad Π. α a ν. 46. ad 34. nota. vimus, probe concoqua1. Diuitiam by Corale
493쪽
ix LIB. m. CAP. VII. DE OFFICIIS
io. III. Strictissime pro positione damni in bono corporis vel etiam in honore, di ita poena pecuniaria mulcta dicitur Sc saepius poena opponitur ii. Intuitu peryone inserentis itidem poena supponitur I. late pro illa etiam, quae a DEO hominibus ob quaevis delicta infertur . sve Hi fiat immediate, sive mediantibus hominibus. Ita morbi & alia mala,
quae casibus annumerare solemus, poenarum nomine Veniunt, quatenus
nempe DEUS per eadem delicta nostra punit. Sic item vulnerationes Se incendia, aut rapinae ab hominibus illatae poena sunt, quatenus DEUS:
ir. II. Stricte pro ea, quae ab homine insertur homini, sive ille inserens sit par, sive superior. Ita vi icta N poena saepius sumuntur proia
i3. III. Strictis me pro ea , quae a superiore dictatur delinquenti subisjecto. Et tum poena vindictae opponitur. i . Denique intuitu sinis, quem intendit inserens. poena variae accipitur; quod, ut refitus intelligatur, notandum, hoc passu vel respici aa ma Ium praeteritum, vel ad DIurum. s. Praeteritum vel est damnum ligatam perfose Iaese, ut illud reporiretur, vel est delictum ipsum S contemptau superioris, ut expietur. io. Malum futurum vel consideratur in Mo S aliis, qui iterum vel similiter laedi posIunt, ut assecurentur, vel in delinquente O aliis, qui iterum vel similiter peccare possunt, ut emendentur. i7. Habes adeo quatuor fines, quos intendere possunt, qui deIinquentibus aliquid interunt, reparationem, expiationem, assecurationem di emendationem. Horum respectu poma accipitur I. late, ut omnes hos quatuor fines sub se comprehendat Sc ita etiam reparationem. IL II. Stricte, ut reparationi opponatur, dc reliquos tres saltem fines intendat: Sic tamen, ut eκ istis vel principaliter intendatur auecu . ratio vel emendatio. xy. III. Srrim me pro ea in quae solam expiationem intendit. ro. Iam . Idendum . quaenam ex tot acceptionibus sit hujm loci. Et pris,m clarχ ,.c ex Diat Miatio lucri, ut quae est poena improprie dicta,. et pertineg ad cisput lieri secund1 de non laedendis aliis. Unde di in jure separantur tacitones rei persecutoriae a poenalibus. ai. Detinde e si poena, quae honis corporis vel honori insertur, haud dubie sit nobilior species poenae quam mina, tamen hoc loco sub poena etiam comprehendimus mulctam.
495쪽
ai. Quod per am, poenam inferentem, concernit, notum quidem est, quod Grotius pari quoque tribuat potestatem poenae inferendae, illi nimirum, qui simile deuehum non admisit. Sed quemadmodum Vir summus per poenam saepe nihil aliud intelligit quam coercitionem Oreb Iem, deceptus sorte in eo. quod haec, ut poena nostra, intendat emendaiationem, quae tamen in se admonitio potius est, quam poena aut poena nori nisi impropriissime dicta, O ita arbitratur, quasi per vitam a delictis abis stinentem homo nanciscatur superioritatem aliquam in alterum hominem, cum tamen hic non sufficiat superioritas qualiscunque, sed requiratur superioritas imperii. 31. Poenarum Mem quod attinet, multifariae sunt Doctorum, qua ueterum qua recentiorum dissensiones, h) in eo tamen fere conveniunt, reparationem ct restitutionem damni proprie hujus loci non esse. 33. Sed quod expiationem, assecurationem O mendationem concernit. duo hic probanda erunt, initio. quod ex his emendatio de quidem non delinquentis, sed coinmunis civium sit primarius poenae proprie dictae finis, deinde, quod sub hoc fine reliqui siecundario lateant. 34. Prius non melius demonstrare possumus, quam si reliquos fines a classe finis primarii removeamus. Expiationem quod concernit, pol rit equidem Deus, ut creator hominis. multa in nominem, quae homini non licent. Et uti nullum est dubium, quin potentissimum numen. salva sua sanctitate creaturas possit in nihilum redigere, ita multo minotiatio dubitandi est, quin possit in poenis delinquentium intendere primario solam expiationem. s. Et profecto nullus alius est finis poenae aeternae, quippe quae post hoc aevum neque ad assecurationem neque ad emendationem est opus. . 36. Homo autem id facere nequit, tum quoniam deficit ratio, qua mediante concipimus, quod DEUd fine contractione morali hunc finem possit intendere; Neque enim homo hominis creator, neque inter hominem tam infinita eslentiarum distantia est, quae est inter DEUM Mhominem. Et iam supra inculcavimus, quod nulla sit societas hominum vere inaequalis, sed omnes sint mixtae. . Quare cum summuι princeps etiam subditis suis teneatur ad om-cia humanitatis , inhumanum esset, si ob solum maIum praeteritum homo vellet assicere hominem, praeprimis paenitentem di veniam commissi postri.
496쪽
38. Accedit, quod ius puniendi fit particula majestatu. At vero has, diximus iam, subordinari debere tranquillitati reipublicae tanquam bono
39. Unde non mirare, quod si homo in poenis tamen respiciat malum praeterhum, id ad vitia spectet, di crudelitatis nomine insigniatur, sin Deus id faciat, vitium non sit, quia cum Deus homo non sit. neque id omne quod inhumanum est, contradimonem in Deo involvit. 4o. Restat assecuratio St emendatio. Utramque equidem princeps in poenis intendit, ut mox dicemus, sed magis tamen emendationem quam asse- curationem, quia hic qimimus potissimum finem, qui distinguat poemma icta, at assecuratio etiam in vindicta locum habet. i. 4cilicet emendatio assecurationem sub se comprehendit, non Viceversa allecuratio emendationem.
4ti Nempe par tuetur saltem libertatem suam adversus parem di tranquillitatem propriam, quasi fruatur, ipsius non interest, bonus sit iste, cum quo vivit in hoc orbe, an malus; at in Repubrica princeps studet Ponos emcein te suos cives propositione praemiorum & poenarum. 43. Denique quod emendationem attinet, illa est vel delinquentis, veIoliorum, qui similiter delino uere poterant. Prior sepae intendituri I Aorsemper in poenis a repuplica inflictis, quia nempe in emendatione communi latet etiam emendatio delinquentis, non vice versa. Facit quod omnia regalia magis respiciant utilitatem communem quam singulorum. 44. Docet hoc exemplum poenarum capitalium, in quibus nullo modo rei citur ad emendationem delinquentis. s. Jam facile patet, etsi emendatio, communis sit finis primarius poenarum, quod tamen eadem 'bλκω priumniatis expiar ιonem S assec rationesm. Nam si v. g. homicida capite puniatur. finia poenae est, ut alii delinquentes exemplum inde capiant di peccare dediscant; quod si fiat, communiter simul assecurantur cives, ut ipsi sint de tali crimine securi, principi autem pariter de coninemptu delinquentis , quantum fieri potest , Drosit. Q . .. Ἀb i 6. Ostendamus modo, quomodo a poena differat vindicta, cujus tot prope sunt acceptiones quam poenae, quia vindicta di poena sepius promiscue usurpantur a scriptoribus. i
i Vide omnino, prae prolixa de vindicta disseris , T cs m Struvio coniraucrari. Dn. Henniges in comment ad Grolim, qua controversia Lamιn Drae notara vim
497쪽
47. Quamvis vero non facile apud scriptores antiquos deprehenderim, vindictae vocem usurpari de eo actu, qui tendit ad propulsiationem injuriae imminentis, ex modernis tamen nonnulli hoc vocabulum eo extendunt, sed abusive puto.
48. Caeterum uti iterum non subest dubium, quin huius loci non sit vindicta divina, de qua Theologi plura docent, ita quod humanam con cernit, differentiae vindictae a poena optime apparebunt ex illius definitione. Est enim vindicta proprie dicta tositio mali, quae insiditur delinquenti a pari, quem laesi; in statu naturali, eum in em, ut ias laesa in ρε-
4'. Ergo poena t. Iocum habet in statu civili, vindicta inter eos, qui degunt in flatu naturali. o. a. Poena infertur ab imperante subdito, vindicta pari a lari. P . 3.'Paena primario intendit emendationem communem, vindicta asse- curationem propriam laesi. Nam etsi in statu naturali quilibet pro se actiones suas cirigere debet, ut non laedatur tranquillitas communis, ta men nullus habet potestatem eo dirigendi actiones aliorum, quippe ad quod requiritur imperium. sa. Utrumque vocabulum Sc poenae in vindictae ex eorum genere est. quae a justitia & iniustitia abstrahunt, unde di poena di vindicta dividuntur in stam S injustam. Nos utrobique jusam desinimus tanquam analogatum nobilissimum. 33. Nam quod poenam attinet, illa in stitiae notam contrahit, si eam inferre velit par, aut si superior inferat eandem ob solam delectationem, Propter contemptum sibi illatum Sc. 34. Mindicta autem injusta est, si par in civitate, ubi locus iudiciis est, se vindicare velit, aut ubi par in statu naturali in vindicta intendat primario emendationem delinquentis vel otiorum, aut assecurationem commu
sue. Appellatur vero paeus proprie dicta, quam definivimus communi politicorum stylo poena medicinriis eleganter di apposite, quia ut medictis, adhibendo medicamenta, intendit sanitatem individui humani aegrotaritis; ita Princeps, adhibendo poenas, intendere debet rectitudinem corporis moralis, id est, reipublicae laborantis morbis moralibus. 36. Et profecto si ulla doctrina moralis illustrari potest simili physi eo, certe doctrina de poenis potest, in tantum, ut nulla fere quaestio sit poenas concernens, in qua non ab officio boni medici ad ossicium punieri
tis aptissime institui possit argumentatio, modo quae em praejudicia m
498쪽
VIVENT. IN CIVITAT. CIRCA POENAS. ir
dissicilem illam & intricatam: an detur plane incium hominum intuitu ma--ἰexcipias,utpote suae aliunde quaesita argumentorum pondera requirit.. s7. Id tamen exinde iam apparet, si ius poenarum di quaestiones circa idem occurrentes ex sam integritatis vellemus deducere vel formaliter vel normaliter, aeque nos ineptos fore, ac si remitteremus medicum de ossicio suo sollicitum ad statum illum perfectum morbis di vitiis earentem. 38. Quin & fictionem committeremus christiano homini parum conis venientem. si ex isto forte praesupposito, quod in statu integro omnes actiones magistratus in commodum subditorum directa fuissent, aliquid ad quaestiones de poenis faciens vellemus inferre, quia aliquoties jam dein monstravimus, in statu integritatis nullas fuisse respublicas.. 19. Ad rem: quaestio: an detur aliquod ossicium hominis intuitu poenarum' in duas partes dividenda est. quarum prior quaerit de ossciopumendit' altera de officio puniendi. M. Quod priorem attinet, assero; superiorem in republica obligatum esse ad poenam inferendam. Huius assertionis veritas perspicua erit, si modo declaraverimus, cui superior obligatus sit, et quodnam sit fundamentum obligationis.
5i. Vulgaris Iocutio est: poenam deberi illi, qui deliquit. l Quae tamen Iocutio plane est ακυρος. Nam cui proprie debetur aliquid, is indebitorem ius habet, ut debitum illud ab ipso possit exigere. Quis autem dixerit delinquentem ius habere. ut a magistratu poenam sibi infligendam nostulare queat 62. Neque tamen propterea arbitrarer. sensum locutionis esse istum.
m quod magistratus a sontibus poenam legibus definitam jure suo possit
sexigere. Nullum enim forte poterit exempIum dari locutionis similis, Per quam qualitas aliqua adtiva per contrariam circumscriberetur; quin potius id putarem indicari per illam Iocutionem: Magistratum Hii debere,
Neque enim valet illatio, poena non debetur delinquenti, ergo superior nemini obstrictus est, ut eam exigat. Cui ergo tenebitur Maud dubie reipullisae..Proba ionem pete eri capite praecedenti, ubi ex lege generali ossicia summi principis concernente: Populi fiam supra lex eso, mox deducimus Q ossicium speciale de poenu recte temperandis. Sine poenarum enim irrogatione salus publica non potest consistere.
499쪽
64. Quoniam vero determinatio salutis publicae in republica perinnet ad principem, non ad privatum, et sula princeps in republiea superiorem non habet, magistratus vero inferior est sub principe, inde sequitur, laxiorem esse obligationem principis quam magistratus. Illii quidem cum potestate aggratiandi quandoque conjunctam de qua mori& imperfectam, hujus autem perfectam de potestate veniam concedendi destitutam. 63. Nee obstat, s dicere velis, superiorem habere 'tamen tu ad pee, nam inserendam, ergo respectu unius ejusdemove actus citra fugam contradictionis eum non posse obligatum esse. Nam ista contradictio saltem apparens est, quoniam haec duo praedicamenta non ad idem reseruntur. Du habet superior intuitu deonquentis Se aliorum, qui ipsum in exercitio huius aetus impedire volunt; obligatis est intuitu DEI Sc re publicae. . 66. Ita pater,in habet coεrcendi ot emendandi filium 8e tamen DFGer reipublicae tenetur, ut hoc ius traducat in actum. Ita mmister publia em jus habet faciendi, quod Princeps ipsi praecepit, sed nihilominus principi tenetur ad faetum praestandum. 6 . Id tamen, ut ad alteram quaestionis partem veniam, ex ista obisiectione firmi ssime poteris inserre t delisquentem proprie teneri ad poenam, seu, a delinquente deberi poenam. Θ Nam si superior habet ius erga delinquentem ei inserendi poenam . necesse est, ut huic buri in deli quente correspondeat obligatio, quia jus Et obligatio sunt correlata,
quorum unum sine altero existere nequiti 1
68. Imo hoc ipsum ius suo modo nos ducet ad declarandam oblita cationem delinquentis ad poenam. Nam quia jus superior habet ad se ferendam poenam, delinquens obligatus erit non nisi ad poenam pa
6ρ. Sed pati poenam est phrasis ambisua. Etsi enim poenam definiaverimus per positionem mali vel doloris, tamen poenae executio sub se comprehendit plures actus alios antecedentes proxime illationem doloris, quare di poena hoc loco siunitur pro complexu illorum actuum omnium et maiam immediate inferentium de proxime antecedaneorum. o. Ad antecedentes illos actus reser, v. g. adscensionem scalae ad patibulum ducentis. porrectionem miIi ad poenam gladii, vel ad cir cumdandum laqueum, haustum veneni.
500쪽
Ti. Αetus vero, qui ρmmediate dolorem inferunt, di ita Armale quasi poenae continent, vel sunt ita comparati, ut natura hominis animati repugnent, vel ita, ut dolorem in homine excitent, quatenaι homo es, et a bestiis differt. i. Ad priorem classem refer eos, qui vitam toIlunt 8t structuram ac
cohaerentiam partium corporis, qua internarum, qua externarum, sol vunt 8c destruunt, .
73. Ad posteriorem pertinent illi, qui hominem privant divitiis di:
honore, mulcta nempe de infamia. 4. Etsi vero utrobique homo repugnantiam aliquam sentiat, dum asterutro modo. poena ipsi inferturi ibi quidem per instinctum ph cum Nanimalem, hic per inuinationem communem hominum famam di divitias conservare studentium. tamen haec repugnantia est eiusmodi, ut homo recta ratione utens di se debito modo praeparans, utrobique eandem vim cere possit. modo dolor non sit nimis acuim S durabilis. 73. Ergo pati poenam vel denotat n- re αν potestati publicae, dum ipsam dolorem ipsi infert, vel denotat non res ere pote ιι publicae, sed potitu spontae quasi peragere actuι poenam Proxime a tecedentes vel concomi
6. Prior significatus huius loci non est. Nam etsi, ut diximus, homo ad istos patienter ferendos natura si aptus, tamen rarissima sunt hominum ejusmodi exempla. ut adeo legislatores communiter non senseantur voluisse subditos suos ad hunc gradum patientiae obstringere. tum ala princeps in imponenda obligatione subditis suis resulariter, dc ubi umma necessitas di utilitas reipuolicae non exigit contrarium, non eam perfectionem exigere debet, cujus homo in idea quasi perfectus capax est, sed memor esse humanae imbecillitatis, tum quia haec obligatio nullam utilitatem afferret reipublicae, di imo finem. communem, poenarum nempe emendationem communem non adeo commode a sequeretur, si non delinquentes in ipso adiu ultimo poenae aliquam repugnantiam deis clarent; tum quoniam non raro per poenas inferuntur dolores acuti &durabiles, ad quos patienter perserendos ne quidem Stoicorum aut Epicuri sapiens esset lassiciens.
ctam pecuniariam, utpote in qua cessant rationes memoratae. Neque . enim ad eam patienter ferendam requiritur tolerantia extraordinaria, sed communisn.e8ue ipsa ad emendationem ut fortealiquod remedium adhi-hetur, sedest infimus poenarum gradus.