장음표시 사용
501쪽
s. Ergo dum diximus, delinquentem esse obligatum ad poenam patiendam, die sensu est, teneri eum ad peragendos actis immediate meis
nam antecedentes, via eandem concomitantes, per quos tamen ipse dolor immediate non producatur, aut teneri ad Mendam mulium pec
9. Nec obstat. quod videatur appetitus humanus ex natura sua etiam illos actus abhorrere, quos certe secuturos esse scit maIum at quod dolorem inserens, quippe observationem hanc nullas pati instantias, vel exemplo vitiorum hominum declarari potest; et nota est hist ria de eo, cui sub metu visus amittendi medicus vinum interdixerat, poculum nihilominus maximo appetitu arripiente di excIamante: Vale
so. Iam paucis respondendum est ad erudita dubia, quae contra opinionem nostram proponi solent. Nam initio illud afferri posset; supra p nos dixisse, rempublicam naturaliter originem debere pactis
populi cum roge, ex natura vero pactorum constare. quod ad impasibile nemo se obstringere valeat, co) jam autem mortem. vulnera vel alia corporis damna ferre, & ea inferenti non resistere homini esse impossibile, cum haec mala necessitate naturali, quantum possit, fugiat, nec Muter facere possit. r St. Sed, uti jam diximus, non videri absolute rem humana comstantia majorem, is mortem citra reluctantiam admittere, ita simul
concessimus, cum ut plurimum ea res constantiam mortalium vuIgarem
superet, non praesumi hominem ultro per pactum suum sese ad tale quid voIuisse adstringere. Quippe eum non minus leges humanae sem quam pacta iniri debeant cum lensu humanae imbecillitatis. gr. Deinde quod affertur, t ei, qui pacto tenetur, credi, ad δε - Flicium autem, qui ducuntur, eos vincias constringi. aut satellitibus custodiri; indicio, quod non videantur pactis ad non resistendum satis obligati e se, ad id varia regeri poterunt. 83. Nam primo mutatur controversiae status. Quaeritur, an quis sesam ad poenam ferendam obligare minis Alia est quaestio: am per pactum desinquens satu obligatis esse credatur Prior ex natura pactorum di h minum in statu corrupto quidem, sed quatenus adhuc rectus est, vive tium deducenda est, posterior respicit ad homines corruptos qua tales.
502쪽
p . Secundo multae dari possent instantiae, si quis ex eo, quod vinculis constringantve delinquentes, inferre velit, quod non satis se obligare potuerint per pacta. u Nam in genere illis, qui revera mediantibus pactis tenentur . non ita absolute creditur, quin violenta saepius praesidia caute disponantur prohibendae ipsorum perndiae.
81. Tertio vinculis constringuntur delinquentes, non tam propter actus antecedentes proxime poenam aut concomitantes. sed propter suo gam naturalem actuum immediate dolorem ponentium.
86. Ulterius solet distinctio inter modos paciscendi afferri; κ) Sie frequenter pacta iniri, nisi constituta die hoe fecero, interfice, id est, jus
nabebis capitale supplicium a me exigendi, nisi hoc fecero' At tabe paetum: Nisi fecero, interscienti non resistam, iniri, di inusitatum esse Ninutile, sive duo concives ita paciscantur, si ve civitaτ cum cive, sive duo. qui in libertate naturati vivunt.
87. Etenim concives inter se ita pacisci non posse, quia ius intersi. ciendi in civitatibus privato concedi non potest. Ut emitis eum cive tale pactum ineat, inutile esse, sussicere enim, ut insa possit nocentibus poenam infligere, si singuli cives fidam dent, quod non velint eum, a quo supplicium sumendum, Per vim defendere. Iis qui in libertate naturati vivunt, itidem tale pactum inutile esse. Nam in statu. merenaturali, si occidere cupias. Jus habere ex ipso statu, unde hie nequidem pacto opus esse, ut interficere liceat. nisi praecesserit pactum te non interficiendo ante praestitutum diem. Quin nec tum pacti hujus efficaciam aliquam se exserere, quoniam si, praenitum non si, die veniisente, non obstante hoc pacto, redeat status hostilis, in quo omnia Iu
88. Hic fateor equidem suo modo vera esse, quod si ita pactum luerit; inter eo me, F haec non praestitero, inutiae esse alterum pactum; nis Me fecero, intermeienti tibi non resistam, quatenus nimirum inutile accipitur pro super o di, quod non novum producit effectum. Nam, ut modo diximus, eo ipso, dum in alterum jus seu potestatem me interficiendi sub testa conditione transfero, eo ipso promitto, quod ipsi jus suum exercenti nolim resistere, quia ius ridieulum est, quod non possum secure in actum deducere, di simile alias foret haec translatio
potestatis interficiendi invitationi illius, qui hospites convocabat, di
503쪽
LIB. III. CAP. VIL DE OFFICII s
sy Ergo quemadmodum in statu naturali omnιum pactorum vis Teredit, ut non lotum intrinsecam necessitatem asserant conventa praestandi, sed di utrique jus dent recusantem vi compei Iendi malo aliquo ipsi intentator aciemue in hunc sensum pacta in genere resolvuntur: spondis me tibi hoe praesiturum, in fecero, habebis potestatem vi Omalo intolais me rem Eendi; ita in genere Pactis eiusmodi. in aliud superaddatur de 'non resistendo illud malum intentanti, per quod priora firmarentur,
inutile esset & absurdum 'so. Nam si in priori non satis cautum esset paciscenti, nec per hoe posterius cautum magis foret; quin Potius hoc iterum alio pacto poenaia ii iuret sanciendum hoc modo: si tibi vim inferenti restitero. tum alianuo malo me multand1 habebis potestatem. EX Quo manifeste apparet. per alterum pactum primo nihil esse additum. Nam iam ex primo licebat pacti violatorem malo multare. dc eadem felicitate posterius pactum violaretur. quam Prius. Quid ergo opus esset, unum pactum pei aliud velle fulcire, cum non dissicilius sit decem. quam unum per
st. Si veto, ut ex oriectione apparet, ira iiij intent L. i. βι- ε,- resistendo ita esse inurio, ut omnino nullam essectum producat, reuuod eo non obstante liceat resistereἰ tunc non dissiciles aequidem etiamus in assensu praebendo, quod pravatos con hQc modo pacistentes attinet, ob rationem adductam Alia vero omnia arbitramur de m , oiusmodi a duobus viventibus in nazurali statu, ec a ciuitau ωλεῖ eicii inito. . . 91. Priores quod comem t. ratio quae in contrarium afferrebatum
de statu hostili, hypothesin sapit jam diu eXplosam. quin potius ex dia. .cti, inserimus: Omne pactum sera intrinsecam necessitatem conventa pr.
staudi, ergo O Me pactum is non resistenis, sive expresse fuerit promi ila non resistentia, sive simpliciter praestario rei cu dam alicui spina fueris
uuia de hoc in se continet tacite clausulam, quod tunc alter debeat hahere potestatem vi me cogendi. Nam ct ista, puto. quae tacite pactis insunt, necessitatem intrinsecam comenta Praestandi quod hoc ioco pedi
non resistentiam fit afferunt. - - 1. Idem ergo de cimtatae dinendum erit, quatenus pactum init,
eum fututo suo cive, quoniam di hic tempore pacti hujus adhuc in ii ihertate naturali est, ct civis futurus saltem. Praeterea tamen etsi ipsiudiuinum eiusmodi expressum inter ciVitatem dc civem celebrari pro I: -- νο habeamus, effectum tamen tacti illius seu obligationem ad non ε
sistendum pro super a ct inηtio in civitate distere non possiendM
504쪽
VIVENT. IN CIUITAT CIRCA POENAS. ir
y . Quod enim dicebatur ue suscere civitati, ut ipsa possit nocent, bus poenam infligere, si finguli cives fidem dent, quod non velint eum.
a quo supplicium sumendum, per vim defendere, id equidem parum securitatis afferret principi, qui hoc modo cogeretur ipse suam vitam exponere in periculum, poenam exigendo a delinquentibus. ρ . Sed sorte plus senserunt dissentientes, putantes, sussicere civitati , si Auguli cives fidem dent, quod velint vires suas conjungere adve sus delinquentem ad sumendum supplicium. Hic certo speciosior fit objectio, non tamen verior. Nam quid si ingens multitudo aut magna pars populi deliquerit, quod nonnunquam conlisit. Hic sane non ita sufficiens est remedium ad reducendam tranquillitatem civium reliquorum assistentia adversiis delinquentes de justitia resistentiae suae persuos , quam si iidem vana ista persuasione vacui, Ac stimulis conscienti* turis
bati , vel timidius resistunt, vel sponte pam, se subiciant.
96. Quod si nobis regeras, vel ex nostra tamen ipsorummet doctriana non oblisari delinquentes ad patientiam aettium immediate mortem vel vulnera inserentium. ergo & ex nostra hypothesi non ita bene promoveri tranquillitatem Reipublicae, responderem: sum cere ad illam beatitudinem, v modo delinquentes non refistant in actibus poena illatio nem proxime vel remote etiam antecedentibus. Nam tum delinquens turbare pergit pacem communem, si capere eum volentibus armata munu resistat, si tempore executionis appropinquante violenter se liberaretentet. Quod si jam gladius collum feriat, si laqueo guttur sit obstrictum, resistentia eius non praeiudicat Reipublicae. r. Ultimo di illud proponitur. y proprie dici non posse ad paenem aliquam tenerii quia pama signiscat aliquid, quod invito es imponem dum, & voluntatis aversionem ab illa involvit. At vero ad quae proprie. tenemur, talia esse intelligi, ut ad eadem praestanda ultro ct libenter moveri debeamus. ρε. Etsi enim sepius etiam in rebus reliquis praeter poenam homo, qui ante volens se obligavit, postea ex malitia sit invitus, di haec ejus voluntas ipsum ab obligatione non liberet , ratio tamen haud dubie tunc illa subest, quod debeat his vel . Sed in paenis non debet Delu, sed nolis te, cum alias poena non foret poena, nec emendaret, si non imponere urinvito. V. Haee ormia concedimus, si de ambu Mitas poenae serm0 sit. Hi inferuntur invitis. Ergo ad hos deruiquensi non est obligatys. In
505쪽
antecedentibus di concomitantibus aliud est, quia ad hos quidem definitio poenae non quadrat. - . itoo. Facile jam iudicari potest, quibus praeceptis includatur officiam civium intuitu poenarum; Delinquentis unico absolvitur: PERFER PODNAM A SUPERIORE INFLICTAM. Ita aegroti unicum ossicium est applicare sibi medicamenta a Medico praescripta. io . Principis poenam inferentis respicit praeceptum generale: PUNI
DELINQUENTES,QUANTUM AD UTILITATEM REIPUBLICAE
OPUS EST. Ita medici ossicium est, medicamenta praescribere aegroto, quantum ad obtinendam sanitatem est opus. ior. Fluunt ex hoc prpeceptoriis specialia, unum respiciens actus --niendos, alterum puniendi modum. Prius es: PUNI ACTUS DA
NNUΜ REIPUBLICAE INFERENTES ET EMENDABILES. Ita
Mericus non propter omnem aberrationem medicamenta praescribit, sed propter eam, quae morbum parit S medicamentis tolli potest. iov Inde poenis humanis regulariter eximuntur amu mere interni, . e. cogitatio delectabilis de peccato aliquo, cupiditas, desiderium, destinatio citra effectum; etsi postea per subsequentem consessionem ad notitiam aliorum perveniant. Nam cum ejusmodi motu interno nemini noxa inferatur, nullius quoque homui interest, ut ob eundem quispiam puniatur. o4. Ita Megistis ordinarie non medicamenta adhibet ad coercendam inclinationem hominis ipsum moventem ast excessum ia cibo S potu, si modo ipse homo inclinationem istam superet. nutatos. Durum quoque nimis foret, noenis humanis subiicere minutita mos lapsus, quos inii ac naturae conditione non datur effugere, quantamcunque attentionem quis adhibere instituat.166. Ita Medicus modicam aber tionem a diaeta etiam Dequentatam non statim medicamentis corrigere satagit. . to . Praeterea dissimulant leges humanae multos actus, quorum con irarii splantatiores futuri sunt, si non ex intuitu poena videantur suscepti. ut in tute liberalitatis de ossiciis humanitatis, quemadmodum medictit etiam ad enormem aberrationem a diaeta non statim medicamenta ap-
ros. Ulterius, sicut multi sunt ista mi morbi, ubi operae eretium non est in eum inquietari, ita N. multa iunt illo iaviora, ubi opere pretium nomin inquietati iudices.
506쪽
vIVENT. IN CIVITAT. CIRCA POENAS. 413
ioy. Iterum si res obscurissimae sit disceptionis, saepius a poena abstinendum est. sicuti medicus a medicamentis abstinere solet, si incertissima adsunt morbi indicia.
io. Deinde ob defeehum emendabilitatis a poena humana eximi necesse est illa vitia animi ex corruptione mortalium communi resultantia. quae ita frequentia reperiuntur, ut defuturi essent, quibus imperaretur, si severis ista poenis plectere velis, quousque in enormes actus non erupeis runt; uti est ambitio, avaritia, inhumanita 1, ingratas animus, hypocrisis, invii superbia, iracundia, simultaτ ct similia.
m. Ita nunquam ossicium mediet eo est extendendum, ut intendat tollere imbecillitatem stomachi naturalem, causam plurium morborum, sed sussicit, si eam temperet, ne in morbos erumpat. m. Quin & si inolitum plane matam circa convulsionem totius civitatis tolli, nequeat, puta, si tanta sit multitudo peccantium, ut stappliciis civitas exhauriretur, frustra poenas adhiberet princeps, uti frustra medicamenta adhiberet medicus in inveterato morbo, di qui tales radices egit. ut citra praesentaneum vitae periculum expelli nequeat. Sed utrobique
lassiciet, si princeps S medicus legibus di medicamentis vitium di morvi
hum coerceant, ne latius serpant.
ii 3. Quae tamen hactenus diximus, intelligenda lant obtinere ordia narie in regulariter: quia possunt circumstantiae occurrere, ut ea se quanis doque habeant aliter. Ita v. g. cogitationes in crimine laesae majestatis ;Ita si necessitas di utilitas reipublicae suadeat, princeps edictis pernalibus ad exercenda ossicia huisanitatis potest adigere, non aliter ac me iucus non-mmquam medicamenta adhibet ad . expellendam inclinationem nimiam ad vorandum di helluandum, si videat eam ex prava dispositione oriri, ac
multo magis post crassiores aberrationes a diaeta medicamenta ad corrigendum stomachum suppeditat non raro.
IrA. Vice versa S in iis, quae propter periculum inementabilitatis poenae non videbantur obnoxia, quandoque regula fallit, si aequale aut gravius subsit periculum, si poena omitteretur. Unde non deerunt exempla, Quod v. g. in rebellionibus aliauot hominum centuriae trucidatae per moaum poenae fuerint. Sicut medicus ense rescindit partes humani corporis notabiliores, etiam cum periculo aliquo mortis, si majus citra rescissionem fit periculum, ut pars sincera trahatur.
H3. Neque etiam putandum est, semper necesse esse poenam exigi 2 quoties adsunt peccata prurata poenis humanu idonea s Sed uti bonus me i- ωι praeter considerationem morbi respicit ad naturam et constitutionem
507쪽
16 LIB. III. CAP. VII. DE OFFICII spatientis, neque adeo V. g. rustico, febre laboranti. applicat statim medicamenta , quae forte praescriberet homini imbecilli, item ad alias circumstantias, v. g. an morbus duret, an vero sponte cessaveritῖ an indicia adsint, eum sponte cessurum esseῖ Sc. ita & princeps, qui in poenis semper ultimo reflectit ad utilitatem Reipublicae, similes circumstantias ponderat. ii s. Inter quas sunt, si es poenarum incerto casu non videantur usce brii, aut si venia majorem quam poenaproducere utilitatem sit idonea ; auts sines poenarum alia via commodius obtineri posint. Item se, qui deliquit, adsedit Da aut sibi conjunctorum eximia in rempusticam merita, peculiari praernio digna, aut, si ab alia quapiam re insigm commendetur, puta. a raro ali 3uo artificio; aut Pessi fore, ut peccatum illa egregiis factis eluatur: prae-ertim, ubi aliqua ignorantia , licet non plane inculpabilis. intervenerit aut, si particularis ratio legis in aliquo facto cessaveris.
Aelium se statuentium, ignoscere aut veniam dare. Eorum enim argumentis ex dietis facile satisfieri potest. χ)
TUM AD EMENDATIONEM COMMUNEM EST OPUS: Quod
enim poenae genus 6c quantum praecise singulis peccatis sit infligendum, jus naturate non determinat, sed summo imperio ei vili definiendum relinquit, quod hic unice utilitatem reipublicae prae oculis habere debet. uti medicus sanitatem corporis curandi. . i. s. -
ctu inaequalibus. Nam quae aequalitas iudicibus circa reos observanda praecipitur, illa intelligenda est de reis, qui idem specie delictum commiserunt haetenus, ut quod in uno vindicatur delictum , alteri citra gravissimam causam condonari non debeat. Ita mediem saepe unum medic mentum adhibet ad expellendos duos morbos diversos. f. aro. Quamvis i itur exactissimae regulae propter infinitas circumstantias tradi nequeant, lumina tamen eo redit, quod princeps in plinarum imrogotioue prospicere debeat , ut meme adhibetivitir proportionare defictis, hoc est, ut iliae tantae sint, quantae sufficiunt ad reprimendam libidinem mora talium, qua feruntur in peccatum, nam de medicus medicamenta adhibet
rai. Ut hoc aritem commode fieri possit, aestimanda est. onustini dui se, rum N, respectus habendus aspra metam deis enim . qitia di m diciu in praes ribendi si medicamentis eadem ad morbum N ad parte
508쪽
iar. Griavitas delictorum Altimatur ex objecto, essem S Irequentia, uti gravitas morbi ex loco quem occupavit, ex symptomatisic ex diuturnitate.
323. Ex obem in quod peccatum fuit, prout illud nobile Spretiosum habetur, graviora sunt delicta, quae laedunt DEUM, tum quae imperantes, inde quae pares quoad vitam, honorem, bona Scc. ra . G Esse , prout multum aut parum damni in rempublicam
inde redundat. iras. Ex frequentia, si leviores poenae malum non exstirpent; nam tune vulgatum obtinet: crestentibus deliciis crescunt poenae. ir 6. Persona desinquens consideranda est, tum quoad habitudinem ad delinquendum tum quoad applicationem poenae. Ita di medicus in partibus corporis humani saepius perpendit earum proclivitatem ad morbum de dispositionem ad recipiendum medicamentum. i 27. Habitudo ad delinquendum ex pravitate intentionis iudicatur. Haec vero ex variis indiciis colligitur, puta si facile potuit resistere causis, quibus quis ad peccandum fuit impulsus; aut si praeter communem rationem peculiaris quaedam accessit, quae a peccando debeat absterrere. aut ubi circumstantiae singulares faetum aggravant, aut si animum quis habuerit idoneum ad resistendum peccatorum illecebris. Sed di confiderari solet, primus quis, an aliarum exemplo seductus, semel, an saepius. Et post consumtas frustra admonitiones quis peccaverit. 18. Habitudo ad recipiendum d orem judicatur ex qualitatibus, quae sensum poenae augere di minuere possunt, quales sunt aetas, sexus, status, opes, vires & similia. 129. Restat, ut ostendamus, quid praeceptis Juris naturalis in doctrina poenarum addat lex divina. Addit vero aliquid oraecepto illi inicium
principis dirigendi quoad modum puniendi IN HOMICIDIUM ET
ALIA DELICTA LEGE DIUINA EXPRESSA POENA CAPITALI ANIMADVERTE.
iaci. Voluit enim DEUS certis de causis quoraudam delictorum paenis ipse determinare, cui adeo tanquam sapientissimo, & cui interesse Rerum- publicarum optime cognitum est, obsequium praestare tenentur principes, voluntatis divinae hac parte executores. Uti haud dubie tenerentur medici, si DEUS medicamentum aIiquod generi humano revelasset, ad ce tam morbi speciem expellendam idoneum. iai. Sed potuit tamen etiam DEUS in ista determinatione non praecise respexisse ad tranquillitatem Feneris humani, is ad aliaue rationesn his incognitati quamvis id certum sit. DEUM. ut generis humani & rerum- .
509쪽
4is LIB. III. CAP. VII. DE OFFICII
publicarum autorem, nihil ibi determinasse, quod generi humano noxium sit. tia. Fluunt ex ista observatione dirae ligationes. Primo, quod princeps, etsi alias ius aggratiandi & mitigandi habeat in poenis, si aliqua Reipublicae utilitas, quamvis in spe S aliquatenus incerta, id suadeat; tamen in delictis jure divino notatis aggratiandi O mitigandi jus in Vmmodi casibus citra peccati labem exercere nequeat, quoniam utilitas incerta Reipublicae debet cedere voIuntati divinae certae. i 33. Quod si tamen citra certissimum Reipublicaepericulum poenam,redit tuo dictatam exequi non valeat, non peccabit, si eandem omittat, μι certe disserat. Huc pertinet exemplum Davidis intuitu Joabi. r34. Tantum in recensione effulmori delictorum dissicuItas oritur. De homicidio non sinunt dubitare expressa scripturae verba, quibus voIuntatem suam Noacho S eius liberis significavit Deus. a 9uisquis est derit sanguinem hominis, sanguis editis iterum essundendus est, quae verba non solum comminationem, sed approbation , non factum nudum, sed jus conti
iis. Per reliqua delicta, intelligo illa, quae in Levitico recensita sunt cum declaratione , quod per istas abominationes polluerint se Gentiles Nquod, qui ea facit, exstirpari debeat depopulo suo. c 36. Sunt vero i. omnes incestus species supra dὶ expositae, a. concubitus cum menstruata, 3. aduherium, immolatio seminis Molocho facta, 1 δε-
ia . Dissentiunt equidem communiter Doliores, in adulterio &Harimis incestus speciebus, determinationem poenae principi relinquentes, concubitum Gero cum menstruata plane negligentes, se ac scio etiam, ita communi Christianorum praxi observari. Sed jam quidem non exponimus,
quid fiat, sed quid DEUS fieri velit.
38. Claro vero di perspicua sunt Iegis divinae verba: Ouicunque sis abominationes perpetrant, eorum animae ex irpari debent de popuIosiso. Di39. Quae pro lege saltem forensi haberi non potuerunt solos Judaeos spectante, quia praecesserat de gentibus, quod propter illa crimina DEUS easdem exstirpaverit &quod similiter ob eadem velit exstirpare populum Israeliticum: Neque DEUS dicit: de populo tuo, vel vesro, sed: de suo.
510쪽
igo. Nec est, quod putes, quasi antiquitatum Judaicarum ignarus non intelligam, quid velit phrasis: exstirpare de populo. Notum enim Irobe est, quid Rabbini de exstirpatisne illa di excisonae, tum & de phrasiisus parallelis g portatione peccati, morte fine I eris &c. somnient, sed notum etiam est, somnia illa fundamento destitui et repugnare contextui
S locis parallelis. h CAPUT VIII.
7. Unicum hie praeceptum: SERUA, QUOD IN FOEDERE PROMISSUM EST. . 8. Farderiam divisio varia β. 9 -- aT. Non omne foedus inaeanale Ammum impeνium iminuit. F. m. ai. Di ctio foederum in realia V persenalia pertinet potissimum ad monarchiam β. aa-as. σest Astactio aequivoci 26. In dubio faedus pro re a. habendum β. 27. D Orentia inter faedera GDo sorici g. M. .
Sociram foederatorum est socium pluriam Rem ubi reum, cretae miss-dam utilitatis causa. a
a. Dico plurium Rerumpublicarum, nam si duo prisati utilitatis causa inter se conveniant, paetum est seu contractus, non foedus. Eadem ratio est conventionis inter principem dc privatum sive suae, alterius Reipublicae. 3. Quin etsi princeps cum principe paci statur utilitatis privatae gratiaci non Reipublicie nomine. paStum Potius est, quam foedus. 4. Sed memini 1le etiam debebis, quod voca verim socii rem Rerum- publicarum, non pactum. Nam etsi Dcietas foederatorum semper pactum praesupponat. aut foedus sit species pacii Rerumpublicarum: non tamen omne pactum Rerumpublicarum societatem producit, nec adeo omne earum paetum est foedus. Hhii 3 3. Scili