Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

101쪽

verus situs, quem B hm etiam illustrat, statuens candelabrum ita suisse collocatum in austrino tabernaculi lateres, ut unam seriem calam rum porrigeret versus orientem , alteram versus occidentem , quibus lampades eo ordine erant imponendae, ut faciem suam luminosam converterent Boream versus ad mensam auream, is elatiori loco lumen in superficiem mensae, nec non altaris thymiamatum demitterent, conf m. VIII. 2.

Uers. 38. Ei forcipes ejus, ct trullas ejus J Primum instrumentum nomen a capiendo accepit, quia illis solebant apprehendere et lychnia,

versus anteriora promovere , ac serie etiam emungere , ut multi suspicantur; verum quod ad alterum instrumentorum genus attinet,

dubium est quale fuerit LXX. πυρεια interpretantur, forsan quia putarunt ignem suscipere ad lampadum accensionem requisitum otii putant vascula fuisse excipiendis lucernarum emunctarum brdibus a commoda sunt etiam qui thecas forcipibus recipiendis aptas inte pretantur, verum in re obscura nobis semper probabilior videtur antiquissimorum interpretum sententia, quotiescunque ratio nulla quaesti nem definire potest. Uers v. Tulinto auri puri, c. Talentum continebatis libras,

quod autem alii fingunt duplex fuiste pondus apud Judaeos , alterum

lacrum, alterum vulgare, priusque alteri sive posteriori duplum praeponderasse , id non admittimus , quia illa sententia nunquam solide probata est in magnam in republica confusionem haec varietas peperisset, de qua re viri docti Brerraeo sin Bernardus in traist de nummis ponderibus. Vers. o. Ficias juxta deam istorum, c. Quoniam nonnulla rest, bant verbo tenus minus explicata , qualia sunt candelabri altitudo, calamorum a se iiivicem distantia, in quae plura ejus generis sunt adjicitur hoc monitum, ut in reliquis non sequeretur arti lex proprium mentis arbitrium, sed Dei repraesentatum exemplar, plura enim vid rat Moses quam audiverat, quae omnia tamen exacte erant exprimenda.

Ratio OEconomiae.

F. i. In Sanctissimo illo loco lumen deesse non debuit α. Quia tot pretiosa hic non erant collocati, ut in tenebris sepulta manerent, sed ut cum stupore animadverterentur alias enim frustra

102쪽

Vers 3I. - DE CANDELABRO AUREO. 3ς tot sumptus impendissent Iudaei, gloria domus Dei non debuit

occultari, sed manifestari. 3. Quia Sacerdotes hic quotidie debebant exercere munus suum primo mane dera vespera , ac proinde ne ingrediendo egrediendo, alicubi impingerent, illuminari debuit Sanctissima domus. γ. Ut possent discernere vasa , debitumque opus debito loco facere, lumine opus erat ad discretionem.

s. i. Sed spiritualis Agnificati hic admodum ampla est in domo Dei

vivi quae est Ecclesia, noluit Deus tenebrarum praedominium in regno enim lucis oportet lumen cognitionis sapientiae trudentiae omnibus adesse, qua mediante decus oeconomia divinae expendere, in domo Dei sine ostensione versari, omnia debita ossicia prudenter praestare valeant discretione boni mali, convenientiarum&disconvenientiarum, ut discernere possent mutuis occursibus, quibus cedere oporteat, quam viam tenere, omniaque iusto loco dempore perficere. In eum finem conspicimus a Candelabrum aureum, qnod est symbolum EccIesiae mysticae, Apoc. I. ro. II. s. ach. IV. E. Verum sub illa ratione formali confiderat dae, quatenus unum corpus cum Christo constituit, in illo eum Deo triuno arctam communionem habet; deinde etiam quatenus confessionem fidei ostentat, atque in hoc munere omnibus praelucet,

vel si cum Paulo velimus loqui I. Tim. III. Is quatenus est υλγώ δροίωμα ὁ ἀλη3M- , quamque Christus spiritu suo ita affundit& implet, ut a veritate fundamentali nunquam desciscat, quae gratia non est Ecclesiae visibilis sed invisibilis. Notandumque porro hoc candelabrum fuisse confectum a. Ex auro, quod denotavit Ecclesiam merito Christi, imputata ejus iustitia Deo pretiosam propter charismata Spiritus Sancti ex hac justitia profluentia intus glorificatam esse, T. XLV. 14.

b. Ex partibus variis.

i. cap scit inferiore, qui denotavit Ecclesiae invisibilis immobilitatem in decreto atrisin constanti amore fundatam. 2. Ex scapo superiori cum sex reliquis calamis , qui denotabant Ecclesiam septi-formam, secundum septem Ecclesiae Novi Test. periodos , ita tamen ut calamorum instar sibi semper similis esset quoad doctrinam fidei morum in consessionibus publicis tradendam.

103쪽

3. Cum singulari continuitates erat enim opus ex auro consectum; ita adumbrata fuit Ecclefiat mysticae unitas arctissima , quat nus Ecclesia omnium temporum unum idemque corpus Christi constituit.

Ornatus candelabri negligendus non est , qui apparuit in omnibus calamis idem, ubi a Calyce seu uathi commodum emblema constituebant fidei, quae omnium donorum spiritualium basis est, habUtque instar calicis, quod apta nata sit ad suscipienda oblata Dei beneficia. b. Malogranata commode repraesentant fructus fidei confiant. IU. idum odores sapore assiciunt, monent nos bona opera esse boni odoris 4rati Deo. c. Gemme symbolum sunto spei, quatenus uberiorem fructum promittunt ex gratia divina expectandum is per glorificationen, consummandum, cons Cant VII a. γ. Lampades in sacra Scriptura sunt symbolum Spiritus, ρω IU. s. U. o. quatenus est caula omnis luminis in Ecclesia, messica in m delibus, lampades enim hic concipiuntur cum toto suo ambitu, quatenus complectuntur, a. Oleum, quod est consuetum Spiritus Sancti emblema , unde vocatur oleum hilaritatis, sal. XLV. 8. 'f. LXI. unctio, quam sancti acceperunt, I Bh. II. 27. b. Ellychnium, quod est symbolum verbi Dei virorum Θεοπιῶ ςων, Spiritu Dei imbutorum, quatenus gratiam revelationis acceperunt cum Spiritu, illis materiam praxonii suppeditante undomverbum Propheticum concipitur ut lucerna, sal. XIX. p. CXIX. 3. 2 Petr. I. I9. c. Instrumenta seu lampades ipsas, quae denotant consessiones fidei, lumen verbi divini in se continentes, in quibus Spiritus lucens, veritatem propagans manifestatur. d. Accenseon duminis ope Sacerdotum, quae significat humanam operam eorum, qui veritates agnitas aliorum conspectui proponunt, .confessionem Ecclesia publicam faciunt; scit. Scripturam ita terere ut inde veritas persplendeat, publica fides magis illustretur , est quasi lampadum accensio , veritatumque elicitarum commendatio vel potius communicatio, quae candelabro publice imponitur , ut omnes qui in domo Dei ver

104쪽

Vers 3I. - o. DE CANDELABRO AUREO. 3 santur, lucis istius sint participes , atque ita in fide aedificen

tur.

δ. Accedunt duo alia instrumenta ad candelabrum spectantia, ex auro confecta, quae sunt a. orcipes symbola eorum mediorum, quibus lucernae extraliuntur& emunguntur, scit ratio sanctificata, utpote jam aurea, medium est de instrumentum πi. Eruendi veritates ex sacra Scriptura Messiciendia Prophetarum sapientia irotunditas quotidie magis magisque in altum eniteat, & in oculos incurrat.1. Emungendi, id est , essiciendi, ut a Pseudo-hermeniis magis magisque liberetur,in errores inter docendum variis temporibus enascentes, removeantur, solida sphalmatum refutatione, ut veritas purior scintillet. b. II. MO, , etiam ad candelabrum pertinuit, denotatque hanc accensionem non fieri, nisi pruna, ab altari desumpta, huc adducatur, ωzelum ac amorem veritatis, dum confitentibus admovetur, acce dat, unde U. I. 6, 7 vidit aliquem Seraphinorum prunam candentem ex altari desumentem , quem admovit labiis eius, ut ita Propheta aptus natus fieret ad munus Propheticum suum implenduma oportet enim ut cognitio veritatis conjuncta incedat cum amore veritatis, sic veritas debito modo lucebit in Ecclesia.

post tria nobiliora vasa, ipsam Tabernaculi structuram cum suis velamentis aggreditur Legistator, opus solummodo propter illa pignora conditum, eum in modum constructum , ut vasa illa sancjissima non tantum ab externa aeris iniuria sarta tecta manerent, verum etiam ut a communi usu procul ab omni contemptu aut vilipendio coustituerentur. In hac Tabernaculi structura notanda occurrunt 3 a. Aulaea

105쪽

38 DEAE REcTIONE ABERNA cu Ll, Cap. XXVI.

α Aulaea, tum

a. Interna primari , eorumque

r. Numerus, vers. i. p. Pria Materia, p. ait. Forma versis,

. Adjuncta, ver - 6. b. Externa secundaria, quorum rursus exhibeturi Materia, vers. 7. p. pr. 2. Numerus is , p. ait. Forma cum magnitudines, ver 8, 9.

. Adjuncta vers 1 Ii s. Situs, ver I 2, II.

Velamenti, vers I 4. γ. Afferes, ex quibus constabant tabernaculi quasi parietes , quorum exhibentura Materia, vers. r. b. Forma cum magnitudine vers. 6. e. Cardine, versis . d. Numerus, isque 1 Australium cum stylobatis, vers 8, p. 1. Aquilonalium cum stylobatis, vers. Eo, a I. 3. Occidentalium, F Σ.-2F. e. Transtilla, vers 16. - 28. f. ornatus, versias. g. Annuli , aer eodem. Vela interiora, quoruma. Intimum distinguebat inter Sanctum Ianctum Sanctorum, e pacitatemque Tabernaculi in duas partes dirimebat, constaba quet. Ex materia singulari imaginibus Cherubinorum ornata, verset. Columnis sumilciebatur, ver ra. a. Ex usu locus definitur, vers. 3. . Respectus ad vasa jam descripta definitur, vers. 4, 33. b. Extimum, quo tabernaculum claudebatur, describitur I. Quoad struetur materiam Martificium, vers 36. E. Quoad columnas&stabilimenta, versa r.

106쪽

Vers. I. Materia autiorum internorum ex bus retorta, c. J Fuit de qua egimus cap. X XI. q. Decim au a Id est , cortinae quae latera aedificii claudere debebant, quod decem aulaea absolvere potuerunt.

spere artificiosissimo J Id est, Phrygionico, quod ita concipi debet, ut ex lino Agyptiaco electissimo lamenta sextuplicia confecta fuerint, ut essent loco staminis subtegminis , huic ope acupicturae innectebantur imagines Cherubinorum filamentis coloratis ex hyacimthino, purpureo coccineo; an etiam flores aliaque ornamenta occupaverint interstitia inter Cherubinos, ut 'osephus testatur, non monet textus, sed leges artis requirere id videntur , unde semper tenendum est quod plura a Mose iuerint visa in exemplari, quam audita ex ore praecipientis, quae tamen non minus assequenda erant, quam alia omnia ore tenus definita. Ratio cur nonnulla conticuerit Legistator videtur nobis haec unica , quod ad rem significatam reliqua non pertinuerint, sed solummodo ad ornatum & congruentiam. Uers. a. Longitudo uniuscujusque auia x xv risubitarum est. Id est, proportionata sit altitudini utriusque lateris tabernaculi, aedis latitudini Altitudo enim , quae erat, cubitorum bis sumpta cum aedit latitudine , quae erat etiam, cubitorum , conficit xxx cubitos laeum igitur unumquodque tabernaculo oblique impositum hanc mensuram fere exhauriebat, nisi quod duo cubiti desint, adeo ut ab uir que latere aulaea e pavimento abfuerint ad unam cubiti mensuram, ruod factum primo, ne terram attingentia facile corrumperentur,einde ut bases argenteae, quae erant pretiosissimae, in conspectum prindirent.

Latitudo is cubitorum est DCum aulaea fuerint numero tin unumquodque habuerit latitudinem iv cubitorum , singula simul sumpta obtegebant spatium, L. cubitorum , quod respondebat longitudinitabernaculi xxx cubitorum citaque x aulaea totum tabernaculum a latere Boreali Australi parte postica Occidentali c0mmode o velare potuerunt. Dissicultas est, quomodo in utroque angulo, tam Borea-Occidentali quam Austr Occidentali, aulaea illa oblique imposita potuerint sibi mutuo commode occurrere serum hoc facile

107쪽

U DE ERECTIONE ABERNA cu LI, Cap. XXVLconcipitur, quando conspicimus luxuriosam illam prominentiam plicatura quapiam fuisse condensatam , quae repraesentabat largitatem albquam populi non omnia ad avaram mensuram exigentis. Vers. 3. Quinque auiaa sunt conjunct. Quinque aulaea conficiebant numerum xx cubitorum , quae ita in unum coluerunt, ut unum aulaeum majus conficerent, quae conjunctio peracta videtur commuis raracus nitide persecta, ut unum plane velamen videretur.

Unum ad alterum Hebr. mulier cum sororesua, phrasi Iudaeis com

sueta.

Vers. . Facies laqueolos hyacinthinos Uocabulum Hebr. I RU ab interpretibus varie accipitur aliqui fibulas intelligunt, quibus ligatis aulaea conjungerentur, verum illi rem acii tetigisse non videntur, cum aulaea non fuerint fibulis constrincta , sed uncinolis comprehensa , ut constat ex ver o neque etiam ligatio fibularis satis commoda videtur, quia tabernaculum saepe diolvendum subito fuit, illaque ligatio& solutio, nodis saepe subjecta, nimiam injecissent moram. Rectius ergo illi statuunt, qui laqueolos aut ocellos interpretantur, quibus uncinolorum extrema incurva inseri potuerunt. Ad oram unius aulaei Jmebr. ad labium unius, id est , primi aulaei; Belg. eleganter vertas en de festant an Leerse tant. In extramitate, qua est ad commissuram' ita vertimus verba r Spulmana, scilicet aulammmamim,ex, minoribus factum , duas habebat extremitates laterales, quarum una tantum ad commissuram destis nata fuit, ac proinde satis nitide definitur, in quo latere laqueoli conffici debuerunt, quando illa extremitas designatur, quae ad commisi ram est. In auia ulterioris ora J Sive extremi aulati, huc refero vocabulum nae pn, quia aviarum alterum concipitur, ut imponendum partiri bernaculi occidentali, debuitque obtegere parietem occidentalem conficientem ipsam aedis extremitatem. In commissis secunda J Concipitur igitur ora aulaei ulterioris ut habens laqueolos respondentes conficientesque secundam seriem commissurae aptam. Vere r. Qinnquaginta laqueosis facito Hic numerus ostendit laque los vix ultra xiii digitorum spatio a se invicem abfuisse, ut proinde coniunctio auisorum fuerit exacta is propter uncinularum viciniam nullibi hians. Vers.

108쪽

Uers 6. Et facies L. uncintius aureos Pro dignitate aulaei fuit etiam materia uncinulorum pretiosissima, utpote ex auro desumpta, quia in oculos incurrebant ubique fere. Et erit in tabernaculum unum Scit id essiciet aulaeorum maiorum

conjunctio, ut unum commune velamentum inius tabernaculi coinmunis speciem conficeret.

Vers. 7. Facies quoque aulaea ex lana caprina' Hic accedit legissator ad secundam speciem velamenti, cujus materia definitur desumenda ex lanis caprarum, de qua materia egimus cap. XXI. 4. Pr tentoriosuper tabernaculum Ibi vocabulum ' nr 4 didi distinguuntur ab usu inhabitandi tabernaculum vocabatur Ron quali dicas

habitaculum, quamvis subinnuat simul leniorem commorationem, quatenus habitaculum illud facile commutari potuit. Sed In definit modum structurae ex velamentis compositae certum in modum expansis& extensis, ut proinde jure merito velamentum hoc cilicinum dicatur tentorium constituisse, superne locum habitaculi ambiisse. Undecim velamenta facies J Hic numerus cortinarum cilicinarum numerum aulaeorum acu pictorum unitate excedit , quia plus spatii occupare debebant, ut tapetum illud interius undiquaque praemunirent. Accedit etiam quod commistura utriusque involucri non debuit in eandem lineam concurrere , sed potius commissura interioris velaminis a superiori strato integi, quod commode factum est quando velamentum cilicinum undecima cortina aucta fuit. Versa. Longitudo uni cu usque aulai erit xxx eubitorum J Quae coluta cum longitudine aulaei acupicti excedit eam longitudine ii cubitorum, respondetque exactius tabernaculi altitudini bis sumptae, a titudini. Nam altitudo tabernaculi, cubitorum bis sumpta conficit xx cubitos, quibus si addas latitudinem x cubitorum, exsurgit num rus xxx cubitorum, hic quoque in aulati cujusque longitudine defini

tus. I.

Latitudo erit iv cubitorum 4 Quae undecies sumpta sternere potest spatium x is cubitorum , atque adeo affatim satisfacere tabernaculi longitudiniis altitudini, cum tabernaculo pro longitudine dentur xxx. Vpro altitudine, cub i. Versi. Conjunges v. horum seor is vi. Scilicet undecim corti

109쪽

cortinis constaret, ac proinde unum xx cubitorum amplitudinem, ab terum xx is admittere debuit. Conduplisabis aulaeum sxtum Id est, extremitatem super abundantem propendentem reduces in tectum invertendo , ut solent, quae duplicantur.

E regione facierum tentorii Ubi nempe anterior tentorii pars faciem repraesentabat, cingressum in tabernaculum sub nistrabat: Uers. o. Quae hic de laqueolis dicuntur consona sunt iis, quae viddimus ad vers. s. nisi quod e lana caprina confici debuerint. Ad oram aulai primi ulteriorem ira enim citerior a fronte tentorii non indigebat aqueolis, quia non erat commutenda. Vers. i. Uncinuis aneos Quia velamentum hoc minoris pretuerat, uncinuli etiam ex viliori metallo desumpti sunt. Uerscia Redundans Id est, superfluitas abundans. Dimidium eortina redundantu Ita vocat duos illos ubi os, quibus hae longitudinem aulaeorum interiorum excedebant. Uers et obitas una Dim, c. Itaque duo cubiti redundantes sic divide li erant, et unus ab una, alter ab altera parte redundaret. Vers 14 Facies materea tumem c. J HO tegmen non tantum tectum supernis , sedis latera tabernaculi operuiui, utpote stratum coriacium velamento citi in super injiciendum , inde conficiunii vitidom quod alia velamentum cilicinum non fatis commode pluviam

avertere potuisset, utpote nimis bibulum. Et varim Hv- δα. l. Ita accedit ad quartum velamentum , de cuius materia vide eo XX v. fidicitur solum do superne impositum, ac proinde reliquorum ommim fuit minimum, concipique debet tectum cum aliqua lamudine occupasse ut pluvia defluentis stillas f eile dimitteret. Uer is adseres avriatarios J Qui erecti starent, ut parietis in m rem latera clauderent. Hi non oblique collocati sunt, sed ereoti, ut in altum versus atera lateribus jungerent. Uers 6. Lomtudo cujusqu/4 cubitorum erit Quae mensura respondebat altitudini tabernaculi. Latituri sesqui cubiti Uerum crassities asserum non determinatur. Judaei, inter quos R. Salom yarchi , asseribus cubitalem crassitiem adscribentes, monstra sormant, totius columnas quam au seres introducunt, cui enim usui foret tam immensa moles , quomodo concipi potest,

110쪽

Vers I. -37. ET EIUS VELAMENT s. . 43 potest, cum gestatorium hoc tabernaculum Berit, quatuor plaustris ab octo bobus trahendis provehi potuisse vid. Numer. LII. 6. VII. . assentimur igitur potius Τοὐ O, qui asserum crassitiem quatuor digitis

circumscribit. Verso . Duo denticis erunt a mnoquoque assere Hic iterum variant Interpretes, dum alii vocabul. vertunt per cardines, quos

collocant a lateribus asserum , putantqtie latera ad medium crassitiei incisa filis per totam longitudinem, ut sic incastrarentur sibi mutuo, xpersectior commissura fieret Uerum ex collatione vers. s. constat, respondere debuisse basibus mylobatis, ac proinde pertinuisse ad infimam extremitatem asserum, rectius igitur illi transtulerunt, qui duos denticulos vertunt, inuasi pinnulas in serratura relinquenda , atque ita configuratas, ut basibus apte immitti queant. Uers i8. inti asseras ad plagam australem dextrorsum 4 Hic nempe latus xxx cubitorum ex atouo claudere potuerunt, cum enim singuli essent sesquicubitalis latitudinis , latitudo illa vigesies sumpta spatium xxx cubitorum iuste exhaurit. Uersos. Quadraginta Hlobata argenteos St Abara , Hebr. R, asserum basis fuit, apta nata ad eos evectos tenendos eorum formam non describit textus, non tamen stylobata concipi debet instar corporis oblongi cin acumen desinentis, ut quidam volunt, qui autumarunt stulobatas terrae infisti debuisse ad immobilitatem asseribus co ciliandam ; verum cum textus id non didat, neque res ipsa id exigat absurdumque sit argenteam basim in terra occultare , quae frequenti impactione non tantum attrita fiuiset, sedetiam corrupta ex contractio ne situsis quasi aeruginis. Potior ergo eorum sententia est, qui styl batas concipiunt crasses , planos inuadrato , cum singuli haberent molem talenti ponderis, ut patet ex Exod XXXVIII. χτ. quae moles fatis valida sui ad conciliandam auctibus requisitam immobilit

Duo Hisbata sub unoquoque, M. Id est , duos stylobatas respondentes duobus denticulis cujusque asseris, quos denticulos arcte includendos ribraminibus Mitis inserendos stylabatae recipere debebant. Vers et t. Lateribus a maculi J Seu potius uni laterum per ellipsin, quod nominibus pluraliis sepe evenit, descrmit autem posticam te tori partem, structuram a tergo claudentem , quae ad occidentem recipiciebat. Pri Facito