Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

81쪽

ficationem dirigere ad normam verbi Dei, nihilque agere ex prinprio cordis consilio. a. Cumque opus Tabernaculi dicatur singulari polluisse sanctuare, quitur Ecclesiam, T. adumbrari ut sanctam, per sanguinem Christi

sanctifidatam, omnesque coetus extra illam communionem habendos esse, ut communesin communionem cum Deo non habentes.

F. 3. Notandum interim quoque aliud mysterium adhuc subesse, quod Deus structuram tabernaculi non commiserit hominum arbitrio, aut architectorum artibus leges mechanicas sequentibus, hoc enim t. cite innuebat arcanum aliquod Dei consilium homini natura noni tum , sed a Deo revelandum ison nisi coelitus manifestum antec dente peculiari revelatione, ac proinde hisce externis elementis myst rium subesse determinata aliqua structura subindicandum quod ut aptius eloquamur nihil aliud est quam omnia externa elementa significativa esse rei spiritualis aliquando praestandae , ne quis putet Deum ita complacere in externis illis rebus materialibus , alias enim cultus

rationalis diceret, iDicite pontifices in sacris quid faciet aurum 'Nunc autem monebantur omnia esse hierogl phica caelesta, quarum minima pars magni momenti esset aestimanda, ac proinde non negligenda, ne mysterium significatum aliquid detrimenti capiat.

DE ARCA FOEDERI s.

Structura Arca foederis nunc sequitur, principium hoc operis esse debuit, quia nobilissimae dignitatis seret supellex, adeo ut propter iam hanc arcam fere tabemaculum struendum fiterit, cujus ope ab iniuria aeris defendi posset Methodus praeceptorum Dei sequitur ordinem historicum, ut quod primo faciendum erat, primo loco pinnatur itaque α. Receptaculum hic definitur Sanctissimum conficiendum cum singulari delectu. a. Materiae, vere. o. pr. p. b. Dimensionis, vers Io. p. altera.

82쪽

altera.

γ. Instrumenta adhaerentia receptaculo portando inservientia, ubin

merantur

a. Annuli, ver Iet. b. ectes, vers I 3. -- DF.ὸ Contentum receptaculi futurum , ubi commendatur tabularum in arcam depositio, vers. 6. a. perculum, cuius definitur

a Structura, vers IT.

b. Ornamentum consistens in figura duorum Cherubim, quorum depingituri Materia, vers. 8 p. pr. a. Artificium, veUI 8 p. all. 3. Locus, vers. 9. . Forma vers. 2o. Situs, ver 2I. p. pr.

d. stis, qui duplex indicaturi. Obtegendi, ver tr. p. ali. et Thronum exhibendi, ver 22. Seholia. Vers io Area hebr. p intria in sacra Scri tura significat, a. Loculum in quo mortui conduntur sepeliuntur, c ἡ, L. E s. β. Gazopθlacrum, cui pecunia aut thesauri asservandi commendare. tur 2.M. XII. 9, Io. .m r. XXII. 8.γ. Arcam faederis facile enim ex prioribus significationibus conficitur ad secundam alludi, ut proinde Arca fuerit reconditorium, re ceptaeulum peculiaris thesauri, singulari cura conservandi. Disceptant Philologi a quo themate vocabulum sit derivandum, verbfimilis nobis Ludovies de Die videtur sententia, ille enim monuitie tam molim significasse quoque oliuere , eamque fignificationem adhuc obtinere in lingua thiopica quod rei convenit, ut arca dic tur in quam res colliguntur asservandae. Aliorum sententias annotavit doch Fri uitis in dissertatione Philologica de Area faederis capite 2. Gςntiles quoque per κακοζ a in sanis suis arculas quasdam in ven

83쪽

ratione habuisse in quibus sacras reliquias habebant inclusas idem author i. c. monuit plura tamen suppeditat Spemerus lib. III. I.

Exignis Sittim Uid ad vers. r. Notandum hic eandem ligni spe

ciem structurae tabernaculi 4rcae impensam fuisse. Longitudines , c. J m mensura sermam simul ac capacitatem

arcae definit quoad formam fabricata fuit oblonga&quadrangularis, cujus altitudo latitudini fuit aequalisci proportio autem longitudinis se habuit ad latitudinem, ut tota dimensio ad 3. quintas capacitas vero respondebat duarum tabularum dimensionibus , quibus verba foederis

inscripta erant. Uers. i. Auro puro Obduces eam J Aunum nobilissimum est metallum colore rutilo , lucem valde reverberans , aerugini non subiectum. Purum dicitur quando ab alieno metallo quampote repurgatum est: non enim ab omni mixtura destitui potest , quia alias malleo obtemperare nequit. Lamina igitur auri tenuiores materiam ligneam, ducere debuerunt ne ab aliqua externa causa lignum erodi posset. Hutarchus animadvertit aegyptios in sacris Osiridis quodam die sub nocte ad mare descendisse ritolistas una cum Sacerdotibus ita ερον istos extulisse ἔχουσαν κιζωτιον. Apud Babylonios in Apollinis templo auream mirae vetustatis arcillam quondam repertam fuisse ex veteribus annotavit Clar Spencerus, qui tamen inde non recte colligit Deum id a Gentibus mutuo sumpsisse , Israelitis ob eorum ιαληροκαρδειαν concessisse cum res ipsa flagitet maxima κειμήλια apto reco distorio includenda esse, id postulante humana oeconomia, Wrei dignissima conservatione Accedit multum differre gentium ritum ab hoc divino instituto,in longe aliam gentibus fuisse rationem istiusmodi arculas condendi a divina ratione, profani illi enim homines imagunculas reliquias Deorum , imo & nonnunquam pudenda his a culis includebant. Divina e contra institutio respexit commodam conservationem tabularum foederis is repraesentamen throni divinae molestatis. Intrinsecus ct extrinsecus obduere eam J Ut proinde universa lignea struct a tantopere auro inclusa suerit, ut ne quidem hilum ligni co

spici potuerit.

Faciesque super eam I mbum aureum J Vocab Hebr. quod binus transfertur a radices m quatenus eandem cum v habet significati nem scit i ingenda nomen obtinuit, architecti cimacium appellarent:

84쪽

eratque opus a receptaculo distinctum, munimenti loco illi superimpositum , ejusque pars elatior operculum includens postea insere dum , atque ita coarctans ne huc vel illuc dimoveri possit. Vir rei a chitectonicae peritus , qui nuper Cunaei rempublicam Hebr. continuavit, existimat ex auro elaborato hoc cimacium confectum fuisse, orn tum foliis Horum germinibus, quod inde colligit, quia talia cim cia ornamenti loco imposita hunc vel similem ornatum requirunt.

terpretum sententia, circa hujus vocis significationem, dum alii quos Belgae sequuntur angulos vertunt, alii ver impages, quae Fes interprete a fabris in tabulis figi lebant, quo firmius cohaereant, qui ariuus vertunt, extremas partes laterum intelligunt, ubi latitudinis amplitudinis fieri solet commissura, verisimilior tamen est posterior sententia, definiri hic scilicet ansulas quibus annuli inhaererent, quae lateribus arcae erant infigendae ut operis moles valde sustineri possit.

Ut duo annuli ni in latere una, c. quamvis instructura corporis humani costam, in disciplina tamen architectonica aedificii aut structurae latus significat, Exod XXVI. 26. cis Malisbi. Usus eorum fuit, ut vectes susciperent, quibus arca portanda fuit, dubitantIudari an vectes se porrexerint juxta latera latitudinis velim

sus longitudinis, an vero juxta latera extremitatum. Posteriorem

sententiam quidam suscipiunt, quia spatium sesqui cubiti putabant

non satis amplum ad baiulos introrsum admittendosci sed vana ratio est, quia baiuli ab exteriore vectium latere manus admovere, intuerint & debuerint. Accedit etiam ratio quod annuli attribuant lateribus non extremitatibus arcae, quae duae partes distinctis nominiabus denotantur, ut constat ex collatione vers. s. Non indicat Moses num annuli insereudi fuerint circa basin aut cimacium , num vero circa medietatem laterum, quia supponitur plura vidisse in dea quam audivisse, ac proinde circumstantiae nonnullae minores rationem hier glyphicam non habentes aliquando omittuntur. Probabile tamen est, annulos illos praeter propter circa medium altitudinis laterum locatos fuisse propter leges mechanicas , requiritur enim ut rationem haberent aequilibri oneris gestandi, ne moles inter portandum . in hanc aut illam partem inclinando facile evertatur Saltem minus probabile est, annulos circa inseriora lateribus insertos fuisse, quia vectes in a

nulis manere debuerunt immobiles, si ergo ad inferiora spectassent, C pavL

85쪽

pavimentoque fuissent viciniores , pedibusque ingredientis pontificis

fuissent ostendiculo. Vers Annotatur hic vectes ex eadem materia cum Arca confici debuisse, Meodem modo auro obduci. Uers. r. Ne removentor inde Rationem istius praecepti non incongruam dedit R. Abarbanet, scit ne arcam ipsam attingerent, nocessarium erat ut moneretur vectes non removendos esse, constat enim

quid fae evenerit, qui arcam vacillantem manu tetigit, unde divino judicio cecidit, quamvis vir esset ex tribu Levi oriundus, a Sam VL 6. Uers 16 Collocabis in ea testimonium, c. J Usus arcae denotatur, quod nempe praestaret ossicium reconditorii tabularum foederi, I a m , LXX το ιαντυοιον, articulus ille denotat rem aliquam specificam, phrasi ellipsis subest, subintelligitur enim vocabulum tabularum, tabulae enim foederis vocantur tabula te inii, cinde saepius arca quoque area res

monii Ratio denominationis est, quia cum ipsa tabulae essent divinum opus, Dei digito quasi sculptae, habebant vim argumenti, testim nil confirmantis Deum cum populo foedus intuta is quasi propria manu subscripsisse, illudque subsignatum exemplar authenticum populo servandum tradidisse, ut haberent quo veritatem foederis probarent,mad quod in repostulatione responderent. Quod daturus sum tibi J Scit promulgata iam fuerant verba foederis, nondum tamen digito Dei conscripta. Hoc opus enim Moses a Deo retulit, quando elapsis o diebus e monte ad populum rediit. Verum cum Deus binis vicibus has tabulas conscripserit, primo ante μοσχο-πο- , deinde illis tactis propter populi apostasiam Deo denuo cum

populo suo reconciliato Linquiritur primam an secundae scripta tabulat in arca reconditae fuerint quidam enim imprudenter statuerunt i bulas stactas in arca reconditas fuisse, quod est Iudaeorum quorumdam somnium, verum Scriptura satis evidenter definit, arcam sust pisse tantum tabulas integras secunda vice a Deo relatas vid et Reg. VIII. o. coli. Deut X. r. - . Quaeritur num etiam alia in arca suerint recondita , dubitandi causa oritur ex loco ad Hebr. IX. 3, ubi Paulus affirmare videtur , urnam anna virgam Aaronis inibi quoque fuisse , quod tamen non consentire videtur cum loco I Reg.

VIII. s. ubi asseritur praeter duas tabulas lapideas nihil in arca fulsese, quam να οφανειαν plus quam uno modo tollunt viri docti, dum

alii

86쪽

Relativum Da non ad propinquius nempe ita vicωτου , sed ad remotius σκηνlia reserunt, atque ita mens Pauli fuisset asserere duas

illas reliquias non quidem in Arca sed in Sancto Sanctorum suisse

asservatas.

β. Alii in arca fuisse latiori significatione admittunt, considerantes lateralia receptacula arcae fuisse adiuncta in Sanctuario , inque iis aliquot Scripturae volumina deposita fuisse , conferentes loca Deut. XXXI. xo. Iam. I. 8. atque adeo volunt urnam quoque cum virga Aaronis simili in loco repositam fuisse. Vers. 7. denotat tertiam fabrica partem a vastis cimacio seu corona distinctam, cuius usus esset operire arcam, verum curope eulum hoc ita nominatum fuerit disceptant Philologi Radix enim plusquam unam significationem admittit, dum, illinire, expiare significat. Ad primam significationem respicientes volunt operculum ita appellatum , uia ut pix ligno illinita illud obtegit, ita quoque operculum tegendi munus exercuerit, qui expiandi significationem considerant, rationem denominationis referunt ad alium operculi usum, quo pertinuit ad thronum inhabitantis Dei maiestatis juve ei sanguine conspersum Deum repraesentavit ut populo conciliatum mediante sanguine expiarorio LXx utramque significationem eonjungentes reddiderunt λαςηε- λειμα χχυσω. Ad ultimam signincationem respexit Paulus Rom. III. 13. quam etiam praeferimus propter Paulinam authoritatem re rei evidentiam. Ex mero auro Unde pars haec vasis conditorio fuit pretiosior, quippe lignum non recipiens. Duorum cubitorum e dimidium , c. J Scit longitudo, latitudopropitiatorii plane respondebant dimensioni arcae, debebat itaque intra limbum inseriin arche includi, lateribus limbi sen cimacii prom,

nentibus.

Uers. 18. Ea facies duos Cherubinos aureos J Circa originem Qe molog vocis taram non eadem est Philologorum sententia , de quo dissensu videri potest differtatio Frismuthi de Area Probabilior coinmuniter videtur sententia eorum, qui ad rad. . quatenus idem fere quod significat, referunt me solummodo notandum existima mus, quod non sit nomen proprium Angelorum aut hominum , sed potius nomen ossicii, quo tam Angeliinnam homines fungi possunt, qui enim throno majestatis inserviunt , eumque sessorem vehunt,

x iure

87쪽

iure tam vocantur dum ossicium vectorum praestant. De sermaCherubinorum non minor lis est. Non male interim Josphus animadvertit animalia fuisse sed volucria simul, nulli eorum, quae ab hominibus visa sunt, similia. robabile est corpus humanum, vitulinis pedibus sustentatum,is aquilinis alis ornatum, caput admisisse quadriso me , quatenus vultus humanus , leoninus , bovinus, aquilinus in omnes oras prospexerint, qualia vulgo colliguntur ex Enech. I. io. X. i Ex auro continente facies eos DTota itaque massa materiae aurea fuit, corpus solidum, nullibi commissuras admittens. In duabus extremitatibus operculi J Quod ita videtur concipiendum, ut pedes conjunctim cum extremitatibus operculi limbi margines fere attingerent, genuaque inflexa haberent, quibus operculo incumbe

rent.

Vers. o. Sintque Cherubini illi uxus ad alteruim J In textu originali viri ad fratrem suum, qui linguae idiotisinus vulgaris est. Alii passi surrum versus rata Iunius quem Belga sequuntur; ut men minus recte nostra sententia , quia alae sursum erectae non potuerunt operculum obtegere, ut dicitur in sequentibus, rectius ergo alii superne hebr. IV Pu , quam significationem Midius vir eruditissimus in concordantia parti hebr annotavit itaque alae Cherubinorum se efferentes inflectebant ad se mutuo, ut quasi majestati inhabitanti sommam sedilis praestarent, qua flexura commodissime universum propitiatorium obtegere potuerunt. Versus ipsum operculum facies cherubinorum sunto J Ita ut vultus anteriores utriusque Cherubini non tantum se mutuo respexerint verum

etiam inclinatis intra alas ques capitibus oculos ad propitiatorium

direxerint

Vercar Impones auit ho propitiatorium arcasuperne J Id est, Supra oras nonnihil prominentes ipsius reconditorii. Postquam in arca posueris restimonium, c. Intelligit iterum tabulas foederis ut vers 16 vidimus , ante arcae occlusionem ei imponendas: scit lapideae erant tabulae natura sua fragiles , hic recondendaeis occludendae ut nunquam frangerentur, quem usum arca conclusa praestistiti Vers. a. Ubi conveniam tecum Hic designatur secundus propiti

tori usus, innuitque Legitator sore, ut illic loci velit habitare

dere

88쪽

Versio. - 21. DE ARCA FOEDERI s. dere inter Cherubinos sal. X CIX. i. quod consilium implevit dum

symbolo nubis tabernaculum ingredientis inter Cherubinos locum o cupavit. Sed denotatis aliud beneficium, Deum nempe inde se velle populo manifestare, oracula consulentibus fundere, precibusque accedentes recipere, eorumque desiderio respondere. Et siqua tecum Scit reliqua praecepta pro varia temporis opportunitate promulganda inde quocue tibi communicabo, ut proinde tanquam Rex medio in populo acesse voluit, regnum variis placitis ad-mnistrans

Quaec que praecipi tibi defilii Urael Scit cum Mose agere voluit, qui voluntatem Dei interpretis loco ad populum reserret.

Ratio OGonomia.

s. I. Ratio externa aitteratis huius oeconomia est, quod Deus qui tabernaculum condi iussit propter arcam , nunc quoque arcam condi

voluit propter tabulas faederis. Cumque pro dignitate scederis instrumentum illud verba foederis recipiens putandum maestimandum sint, ostendita. Quanti haec fieri debebantia pari populi, qui pignus illud debebant

studiose non tantum conservares, ne per incuriam instrumentum i lud lapideum frangerent, verum etiam auro carius habere, ac proinde operculum auro includeres, thesaurum operculo ex auro confecto obtegere, inter portandum prudenter gerere, manus abstine do, testari quod sanctum non profanatum velint, verum etiam o namento Cherubinorum condecorare, ut testatum darent, coelestes creaturas dignitatem foederis cum stupore animadvertere, quod proinde ipsis imitandum incumbebat. Fuit igitur haec gloria populi, utpote tacti jam regnum sacerdotum, qui gaudebant iure accede di ad Deum supra arcam habitantem. R A parte Dei publice hac fabrica constabat, quanti faceret, ille foedus suum cum populo , qui voluit thronum stratiae supra arcam erigere, adeo ut reconditorium hoc tabularum foederis speciem retulerit suppedaneiis sundamenti throni, Deusque ipse conspiciis luit ut foederis istius non tantum lator sedis rator protecto Angelique symbolice adstant ut foederis illius testes , admiratores, defenseres ac vindices.

89쪽

g. r. Verum in Nica ratione altius ascendendum est , considera dumque universi repraesentaminis basin inveniendam esse in foederis gratiae administratione in regno coelorum, curanda per Cinitum glorificatum,in ad thronum majeltatis admissum. Huc respexisse arcam Testimonii docent testimonia Novi Testament , Rom. III. as Hebr.

IX. seq.- praecipue Apoe. XI. is ubi in coelo arca Dei visa fuit

tanquam in templo Dei.

A. Area itaque est repraesentamen Christi, a. Respe materia, sicut enim illa consecta fiat ex ligno Sittim auro , ita quoque humana Christi natura ex rebus creatis d sumpta fuit. r. Lignum Sittim ex arbore spinosa excisum reserebat carnem Christi ex hominibus assumptam , qua in similitudine peccati carnis visus est, Rom. VIII iure enim filius hominis comcipitur repraesentatus, ut qui pro nobis maledictionem tulit,

maledicti speciem retulit, si arborem spinas serentem concipimus habere aliquid maledictionis , id Gen. III i8. Hoc lignum concipitur excisum & in reconditorium capax paratum, quod notare potest antecedaneam Christi mortem qua ex terra viventium excisus capax demum redditus est ad suscipiendam scederis, gratiae dispensationem omnem, non alitera arca ad susceptionem tabularum scederis. a. Aurum accessit, quo confectum conditorium undiquaque erat involvendum et hoc omnes fere interpretes concipiunt ut divinitatis symbolum , quibus tamen adstipulari non possumus, quia & Cherubini ex auro conflati filerunt, quibus tamena nor Deitatis non competit, imo plurima nerunt ex auro co flata vasa, quae tantummodo membrorum ecclesiae repraesent mina erant. Accedit quod omnes asseres tabernaculi intrii sece auro obducebantur, qua in re tamen nemo xymbolum

Deitatis quaesivit. Nos itaque auro denotatam fuisse moriam qua Christus a reserrectione sua fini indutus, quae omnem speciem humilitatis maledictionis ita obtegit, ut nihil ejus post

resurrectionem comparuerit amplius, ab eo tempore enim gloria quas uniseniti a Tatre conspecta fuit, cum hac gloria i gressus est christus Sanctuarium. h. e. caelum ipsum neque ratio deest cur auro assimiletur, quod metallorum pretiosissimum est,

90쪽

est , nam pretium non tantum consideratur in opere sed cinpraemio gloriam enim, quam ipse referebat, promeruerat suis, eamque accepit quoque suorum nomines, concipimus ut rem dignissimamis pretiosissimam non sine pretioso lytro a ceptam , si quis Deitatis requirat symbolum , illud postea assignabimus in rna et , neque conveniens putamus duo divisa repraesentamina Deitatis in una eademque re velle admi

tere.

b. Respectu forma, arca fuit quadrangula laccommodata ad Dbularum intromissionem, earumque defensionem ab omni iniuria laesionis Hoc mihi denotat Christum interces rem, ions rem, quatenus capax ruit omni ex parte ad suscipiendam Rederis gratiae administrationem , adeo ut inter illum solum, Moederis gratiae pondus atque amplitudinem aequa fuerit proportio, mi, quam excisus di dedolatus fuit morte crucis nemo enim alias in Apocal f dignus videbatur in coelo, in terra accipiendi volumen oblatum reserendi sigilla ejus, praeter agnum hunc macta

Respecta usus, qui erat recipere tabulas foederisis intra suam capacitatem susceptas secum adducere in Sanctuarium, ibique conservare, quod ipsum Christi opus, qui est Turianini adjudicata omnis potestas in coelo in terra ejus opus erat postquam legem habuerat in visceribus suis, totam causam scederis suscipere, consilium pacis defendere, stabilire conservar que sua gubernatione, ut ne hilum deficiat, a cuius patrocinio desensione est,iuod Medus pacis dicatur runquam vacillaturum, 'ULV. o. d. Respectu instrumentorum, quibus portanda erat arca , quorum mera ratio filii, ne sancitius vas illud attingeretur, quod mihi denotat Christum a resurrectione in coelum ipsum provehendum, ita separandum fuisse ab humano consortio, ut amplius manibus

male teriatorum hominum proranari non posset, unde inaria dixit, ne animis me, nam nondum ascendi ad Intrem meum, scit. nunc non amplius venturum ita contrectandum , hominumque

oculis usurpandum ac nupera non enim , teste Pausi , christum nunc cumsimus amplius secundum carnem, sed secundum spii