Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

211쪽

r DE ELEPHANTO.γ. Disceptant quoque viri docti, an Elephantum designaverit AsCap. XI. o. - Ε . sub nomine natam , dum alii ejus significationem ad Hippopotamum trahunt , quod Clar Bocharam pluribus persuasit. Negari tamen non potest, quod L X X.4 Chaldauciae telligant omnem bestiam terrestrem vastae magnitudinis, posterio res Hebra in specie applicent Elephanto, quam sententiam deista di quoque doct. Psis in dubiis vexatis , neque videmus rationes, sussicientes ob quas vulgarem sententiam desereremus , nam Him'

pommus est anima amphibium quod piscibus vescitur, cum nam

dicatur gramen comedere, ut boves Hippopotamus est animal indom,

tum , sed de naum animadvertit Deus , quod hominum domini subierit, ut posset ad mansuetudinem redigeres, neque ullum aliud praedicatum est, quod non Elephanto commode applicetur, ut Celeberrimo Cocceii commentaris in Iobum constat. Restat igitur et denominationis rationem reddamus cum diri in singulari signi,cet omnem bestiam in genere, in rci in plurali contrassisti da tur bobus vers Is atque omnibus animalibus agri vers 1 o. Indubi cst aliquam speciem animalis ob excellentiam naum vocari, quod omnibus aequiparari potest , ut sit quasi animal ex pluriba conflatum, ira reliquis vastumis validum, non aliter ac προηvocatur summa sapientia, Prov. I. Eo. IX. i. quod Elephanta λ'

prime convenit.

f. 3. Estque ELEPHANTus anima mole vasissimum , fortis urobustissimum, forma inconditum, colore varitima alibi en albi, alibi,' Irisunt, cutis illi rimo is dense, unde Mauris teguant clypeo 'arma praebet, nuda tamen, rarissimisque setis Obssa, unde frigoris impatis s. Praecipue in hoc Animali spectandum caput, patiam habens avrti γοι fere bovivum, sed quas ruantum dentibus proprie dictis munitum, sestriorem, illam solum habet mobilem , superiorem immobilem , ac MMicornubus eburneis munitum, quae in maribus reflexa, in femeltis rumis. conspiciuntur. Nam cornua non dentes esse an atomia docet, quoniam e cranio proprie, non e maxillis proveniunt, quamvis ob maxillarum viciniam dentes improprie vocari possint. Dc narium proboscidem δ' se flexilem , qua manuum vice uritur, cujus extrema pars nervosissim o tenerrima, unde ejus percussionem valde metuunt, estque tribus apicii Τpraedita, quibui minutissimas res tanquam digitis comprehendere possum, Mi pluribui ministeriis apium est animal, idque e magis quod illi mom me

212쪽

DE ELEPHANTO. 4emoria dieastiditas infit, uride Aristoteles, ad hominem proxime Meiane, asemat, quod tamen doctis Philosophus, ex amplitudine, calore cerebri deducit, quod vestigia facile aperit,in retinet, unde constans est imitatio rerum lactionum, quas vidit sibi magistros in exemplum g. . In statu naturali Euphamus, ob maximum corporis robur, se midandum animal Aristoteles, usum tota aedificia evertere, Elianus, hositim mania destruere , Ctesias , palmam arborem eradicare emporibus remulcare posse asserunt, quam violentiam adhibent irritati, unde sequentia notantur in hac bellua vitia. a. Ingratitudo petulantissimi dum enim in campis, sylvis , herbis, frugibus, ac frondibus vescitur, in planis sylvosis locis stupendas strages edit, arbores grandiores tam diu mole correris quatit, donec vel scapus frangatur, vel tota arbor cum radicibus veluti quodam terrae motu evellatur, mediocres proboscide paulo altius prehensas, flectitis constingit, atque ita ramos cum foliis devorat, frutices, dumos, frugesque omnes vel absumit, vel obterit, pedibusque conculcat. β. Consciviis ad mutuam defensionem in opere vastationis , nam catervatim oberrant, ut aliquando centeni coniunctim incedere visi sint, neque facile se mutuo deserunt, sed laborantibus constanter

sucurrunt.

γ. Mindicta cupidum in Elephanto maxime eminet, unde irritati,serum in modum saeviunt,in in agmina invehunt, homines cornubus, mediante proboscide impositos , in altum projiciunt, ac pedibus conculcant, injuriarum admodum tenaces, unde, post longum temporis spatium effluxum, hostibus occurrentes, severam sumunt vi dictam. δ. Superbi huic animali domesticum est vitium , adeo ut minimum contemptum non ferat, cirridentibus prompte retribuat. I. s. In satu assuetudinis, haec bellua hominum directioni cum singulari subjectione subest , quod tamen non nisi post multam operam mansuefactioni impensam, fieri videmus capiuntur enim astu media tibus aliis mansuefactis, idque non uno modo, ut notabimus, in mactatu de arte venatorii, capti autem, fame atque siti extorquentur, dein inter duos mansuetos unus ducitur , qui illum ferocientem castigant, atque cornu sin dentibus ita percutiunt, donec omnem rociam

213쪽

rociam deposuerit, a quo tempore artifex illi adblandiri, mera. tiorem alimoniam suppeditare incipit, atque obedientiae praemia avtim praebere , unde successu temporis tam placidum sit hoc brutuae, ut canis instar E manu rectoris cibum capiat, dominumque 'propinquantem proboscide complectatur , a quo tempore ua- pendum hoc animal quibusdam virtutibus ornatum incedit, quales sunt α. Mansuetudo maxima, qua peculio domis sui parcit, nihilque acobpit praeter pensum illi adstitutum. β. Fidelitas in defendendo domino suo, adeo ut aliquando se domi norum loco hostibus obiecer occidendum. γ. Docilitas, qua disciplinarum variarum capax est , docueriincesto artifices Elephantos, saltationes exercere, genua coram rege subris tere, coronas porrigere, lapides projicere ad scopum, armis sui similia. s. s. Hinc est quod humano generi fiat utilissimim animal α. Indi enim olim in bello adhibuerunt Elephantos , qui armator.M turres in hostes serebant, acies stangebant, milites prosternebam pedibus conterebant; verum postquam observatum est, viso igat ircite consternari, introducto pulvere pyrio , omnis eorum usus nuit bellicus, nisi quod tormentis protrahendis adhuc adhibeantur

β. In pace aratrum protrahunt, grandia onera gestant, &itinera Nivehunt, aliaque munia, etiam supra fidem, obeunt. I. Inter Hostes eius reseruntur Rhimoeres, Lis, irris, Serpells ira cones antipathiam intercedere Elephantum inter Porcas, rure M

que hirundines affirmant Physiologi. g. 8. In mologia Hierogl his emblama est, stupendat subiectines maximarum potestatum sub imperio Christi acclesiae r quatenus ces animos deponunt&Ecclesiae operam navant, tanquam Elephaae ei mansuefacti, quam metamorphosim Hephantorum eleganter versi bus repraesentat Oppianus apud Coroe m in 'ob. cap. XL. f. 34 randum itaque, quod sicuti Minora animalia in sacris sunt emblem x hominum, virtutibus aut vitiis conspicuorum , ita Majora repraesentast corpus politicum ex multis Dominibus collectum , una cum vitiis πvirtutibus in illis societatibusconspicuis, vicuti Mansueta animalia N praesentant homines aut hominum secietates , in quibus est vitis

per spiritiun mansuetudinis, ita quoque Fera animalia repraesentam

214쪽

homines , aut hominum societates , qui emerati, spiritu Dei carent; quibus praemissis facile videmus, Elephantum natura serum, sed arte mansuefactum, repraesentare maxima imperia, primo Ecclesia infesta, deinde illi subjecta, ut non amplius noceant, sed potius illi ministrent. Ac proinde sequentes analogia facile eruuntur. a. Quod Elephas in statu naturali, sit repraesentamen scietatis ex pluristas populis conflata, Mutim cina est animal quasi ex pluribus bellius conflatum, atque proinde in hoc corpore politico notanda esta Vna, a communione Dei aliena, in qua praedominium exercent elephantina vitia, ferocia nempe, superbia , vindictae cupidi

h. Noxa, quam elephantorum in morem in agros, hortos, vineas, sylvasque inferunt, quaecum sint emblemata Ecclesiae, verbo Dei excolendae, illarum rerum destructio, egregie repraesentat persecutiones, quas Ecclesia saepe patitur, ab indomitorum illorum am- malium *stemate. c. Res ario, a providentia divina belluis per instinctum insita; sicuti enim elephanti foenum, gramen comedunt instar boum,

ita quoque gentibus Deus dedit disciplinam cuius interventu, fideles, extra tempora ferociae, inter ipsa degere possunt.' Idem Elephantus in statu disciplinae mansuefactiu , commodum hi roglyphicum est, subjectionis Monarchiarum imperiorum sub Ecclesia Nam a Sicuti bellua ista mansuefactis allecti, introducitur in septa, ita quoque foedera politica, imperia Ecclesiae ministrantia, nova imperia alliciunt, ut regesin principes cum suis subditis, in septa Ecclesiae ingrediantur.

h. Ut ista bellua serocissimum animum deponit , nouex amore consuetudinis humanae , verum ex metu, dum a mansuetis huc adigitur, ita Deus immanissimos homines, peculiari judicio, in bonum Ecclesiae, ita subigit, ut licet Deum non ament excorde, Christo

tamen coguntur mentiri.

e. Ut bellua ista, in statu mansuetudinis, abstinet ab omni destructi ne agrorum, propria indole abnegata, sta hi quoque damnata propria sapientiais judicio , Ecclesiam illaesam non tantuma linquunt, verum etiam ejus consuetudinem amplectuntur, e .

215쪽

bum veritatis libenter audiunt, fidelium honestate delectantur seseque ipsorum tutelain felicitate, beatos existimant. d. Ut bellua ista patitur se regi a quolibet parvulo, ita hi quoque, imbellium Christi ministrorum doctrinamis judicia, miti animo ferunt, quia pro fidelibus Christi membris haberi volunt, etiamsi

non sint.

e. Ut bellua ista mansuefacta, humano generi utilissima est ingesta dis oneribus, ita imperia, etiamsi Christo mentientia , magnam utilitatem Ecclesiae prestant, eam a multis oneribus sublevantia, quae requiruntur ad promotionem externi cultus , dum reditus requiruntur ad templa condenda, ministros alendos , pauperes sublevandos, c. f. Ut bellua mansuefacta utilissima fit in bello adversus hostes Frendo, ita hi quoque, quando universus mundus adversus doctibnae Christi veritatem insurgit, utilem navant Ecclesiae operam, dum ejus causa implicati, coguntur quoque eam defendere pro viribus. Huc alludit Deus, volens Iob animum erigere, ut a coercitione elephantorum sumeret exemplum , quam facile Deo sit robustissim rum imperiorum potentiam res nares, aut etiam Ecclesiae subjicere: ac proinde nihil metuendum esse, etiam, quando maxima imperia quovis modo serociundi

1. M Lephanto adstituendum esse camelum existimamus , quia . etiam ex fero mansuefieri solet, fuit hoc animal olim, ut nunc, Arabibus mactrianis indigenum, qui in hoc peculio suas divitias constituebant vid. Job I. XLII. ii. Ipse David Camelorum gregem aluit, et chron. XX VII. o. s. a. Nomen Cameli, non e Graecia, sed ex Oriente Europaeis innotuit Arabes enim ' dia Gemio), Hebrei dida Gamal Camelum

vocant, hoc nomen etiam retinetur inter Persas. Verum circa eius

originem laborant Philologi, quoniam enim radix dies plene iribuere,

216쪽

retribuere , ablactare significat, rationem appellationis non eodem modo deducunt. Qui ab ablactando derivant, illi putant denotare Camelum iuvenem, verum cum usus ostendat nomen esse generale, omni Camelorum aetati conveniens , alii inter quos Clar Bochartus)potius a retribuendo deducunt, notantque animal esse μωλακον ad ultionem pronum. Verum neque haec sententia satisfacit doct. domino

Mais, quia hoc nec soli Camelo nec semper competit quoniam vindictae cupiditas major est in Elephanto, in Camelis potius est furora libidine ardente, extra quem statum, Camelus est mitissimum animal; accedit etiam, quod non sit verisimile, Adamum, in statu rectitudinis, animali utilissimo, nomen a vitio imposuisse. Iubet ergo ut respici mus ad primam significationem, qua ' ua notat plane tribuere, atque ita, omni intentioni desiderantis afatim satisfacere, quae significatio ansem alis dignitati undiquaque convenit, quoniam hominibus maxima beneficia praestat, majores enim utilitates a Camelo, quam a caeteris jumentis sperare licet, ut postea videbimus. Praeter hoc nomen gen rete, adhuc duo alia sunt specialia apud Prophetas. II quod esse nomen aetatis in significare Camelum iuvencum

Cl. Bochartus evincit cons yer. U. 3. IV. LX. 6. ex quibus locis colligere licebit, animal esse Arabicum, istius aetatis, ut jam leviora onera gestet, juniores autem inplurimum servantur, vehendis hominibus4 levioribus sarcinis, atque a majori celeritate laudantur.

β ανα quod nomen occurrit e LXVI. 1 o. atque Interpretes

magno consensu pro Camelorum specie habent, quia recensetur inter iumenta Arabum, labaequis mulis distinguitur. Nomen habet a Q, L quod saliendi notionem obtinet vid. a Sam. UΙ. q. ut proinde ita vocitetur ob velocitatem cursus , hinc habent pro

Dromade Interpretes.

s. 3. Est autem Camelus , animal crassum, procera satura, ac Duis, flexibbusque eruribus Ugne, cui collum elatum, cui tuber unum aut duplex in GV , quod isti peculiare o domesticum esci caterum animal est mite, quod facile mansusscit, ct servituti assuescit, bove inter jumenta fortius. quia graviora fert onera equo velocius, qua velocitas illi es ab amplitudine passuum Onus, cui assuetum est, dudum resertiter portat, verum v vius non suscipit, nec ultra assuetum spatium facile procedit, iter L ct pia ribus diebus continuae , famem ae sitim ad aliquot dies tolerat, non etiam

nisi quinto die fines bibis, s elui s Alim per decem plures inferre

217쪽

potest, quod in Lybia, Arabia, Persia, ubi amplae regiones sunt i lotavi siccae, in quibus aqua lascua desunt, valde utile est. M

Ium quod attinet, Cameis, nere levato datu modicum, herba, pisaucia

rami arborum, ut proinde s animal minima impensis Arabes eos a primis annis castrare solent, quia castratu, mitiores. festiores, evadunt; censentur quoque longavi, ut diquaudo centum annorum aetatem ait 'gant.

f. . Ob tantas qualitates facile concipimus esse utilissimum animal, ad labores, hominum causa, atque loco, subeundos, natum, tubera edim quae in tergo habet , id ipsum arguunt.... Adhibitus su Camelus iam olim rebus vehendis, nempe E ebas, Genes. XXIV. Io, 64. XXXI. I . t Sam XXX. 7 Sarcim o mercitas, Gog. X X X VII ar. 6. XXX 6. meatui isebus pretisses, I Chron. XII. o. i Reg. X. a. aer VIII s. unde conspiciuntur assatim in Caravanis, quorsum respiritIocus IV LX. o. ubi 'da tisina caneorum, ipsam cavvanam Arabum significare videtur.

β. Iungebantur quoque quadrigis seu curribus , cuius rei exempl.

est in vita Neronis, apud Suetonium cap. ii qui Neronem in Oro Rus commissis camelorum quadrigas, resere; Lampridius de Hel 'gabalo testatur, quod Iu rei quaternos camelos ad eurrus in mi

privato spectaculi. Ex quibus exemplis illustrari potest locus XXI. τ ubi ni mentio da id est, currus cameli, quem p προ camelus protrahebati γ. In bello etiam utilem navabant cameli operam , nam teste A iin praeliis equirantur, lib. viii. ea I 8. Exempla quoque occurrph in sacra Scriptura, d. VII. ra. VIII. Ei, 16. m. Xu II quod ex Diodoro Sicut , Herodoro , Strabono aliisque illustra i

s. s. Verum hoc animalium genus alium quoque Arabibus rastoῆς um, qui ad victum lamictum spectabat a. Ex amelorum Pilis olim vestimenta conficiebantur , cuius ero plum Mailb. III. . ubi Joannes Baptista dicitur habuisse vesti mentum - τυχων καμηλου , de quo Philologi disceptant, suerit ex pilis camelinis contextum p an vera ex ejus cute ς sumptum' quam quaestionem reserimus ad Tractatam d. re ve*

218쪽

quod etiam confirmat Aristoteles, assirmans, lac cameurum catera lacticinia animaturan excedere dulcedine.

γ Assirmant quoque Arabes Camelorum Carnem gratissimum praebere cibum, Arabibus familiarem , a qua carne tamen abstinere de erunt Iudaei, propter leges quae extant L . XI. q. Dein XIU ubi habetur inter cibum impurum Camelus enim, etiamsi quidem ruminet, cum tamen scissas ungulas non habeat, Israeli proponitur ut immundus ad cibum. Dubium contra hunc locum movent, qui Mosis auctoritatem infringere laborant, adducentes Camelum non esse animal solidungulum , verum habere divises ungulas, ac proinde a Mose, non ob iustam causam, inter impura animalia recenseri. Respondemus, amelum quidem habere ungulas superne ad hasin usque distinctas , ut videantur quidem incautioribus, bovinis vaccinis similes, verum tamen, n ungularum basis, sive pars inferior, sit solida revera una, adeo ut alicubi equorum instar calceari soleant, jure merito Moses camelo legem applicat , quae in puris animalibus exigit ungulas bifidas , tam superne quam inferne discissas hoc enim signant verbum det tam in Hebraea quam in Arabica lingua , vissi sester dubia vexata ad locum Levit XI 6. 6. Camelus commendatur quoque a meliori indole, quod sita. Animal mitismum tractabile, unde Clemens Alexandrinus lib. III. Paedagog eap. 3. Camelos ait 'in barbaris hominibus mulares esse, ae δε- minos suos deporiarepervastas solitudines, ac ut pascere, neque ησι - κα- , quamvis injuria assiciantur. β. Animal est valde docile, guod inter Arabes affirmat Scriptor doct. Ambumia Damir. vid etiam Scaligeri exercitationem Eo9. adv. Card. γ. Commendantur etiam a frugalitate, vescuntur enim gramine sceno

kquibusvis obviis dumetis, quibus tamen se non opplent, sedia cissimis contenti, inediam, sitim diu tolerant. δ. Insignis etiam illis est λουοργία , uno enim illorum a pabulo ob morbum aliamve causam abstinente, caeteri quoque onmes quasi socii vices dolatiles, simul abstinent. t. Commendantur quoque Leastitate, nam in solitudine coeunt, ab incesto cohu abstinent, plane abhorrent, cujus rei exemplum Aristoreis habet, in sita animalium hytiris. I. In

219쪽

is D E CAMELO.

g. . In Geologia Hieroglyphica, Cameli & Dromades non sunt Προtereundi, propter duo infignia testimonia, quae extant es LX. 6. LXVI. Eo in utroque loco agitur de regno Ecclesiat,4 sub emblemate Caravana Arabicae repraesentatur quarumdam gentium ad Ecclesiam conversio, ibique ductores occurrunt, multa pretiosa cameso rum ope adducentes, quae ad regni majorem gloriam erant impendem da. Animadvertentibus dubium esse nequit, quin Cameli ir γdes, in emblematicis illis prophetiis, sint repraesentamina Natiο-1, ab Insulanis, aliisque Iaphetiit distinctarum, ut nihil promptius sit, quam ibi Mahammeianos Arabesin Persas denotari, quotquot in Oriente de gunt, quibus Camelus est animal domesticum , quia illorum ductores deducuntur ex Midiam, Hepha de Scheba. Proinde non alienum a scopo

existimari debet, si dicamus, ΜMammedanorum Orientaliam conversom, emadrictionem ad regnum Ecclesia una eum tuorum conversoribus dum ribus repraesentari, neque etiam abludit analogia, nam α. Si utriusque indolem conferamus, occurrita. Ingenium mansuefacitum in Camelis ita Muhammedani inter barbaros non sunt recensendi, postquam e religione Christia'na talia principia hauserunt, quibus ab erroribus gentili liberati tuerunt. Muhamme enim , quamvis vaserrimus iae' postor, ex utraque religione tam Iudaica, quam Christiana, no vam disciplinam conflavit, qua multarum gentium terociam edo'

b. Ruminatio annotatur ut Camelo competens , quae in lege typia significat, cognitionem veritatum quarumdam ex usu ratiocinii, in Muhammedanis cum observetur acutissimum ratiocinium me taphysicum de Deo, ejusque attributis, decretisis operibus, vi dentur commode haberi inter ruminantes acuto ratiocinio

utentes.

c. Impuritas tamen , quae illis attribuitur in lege ob dete ista gularum dissectarum , emblema est inconstantiae, instabilita tisci atque ita Muhammedanismus est apostasia a Christiantiso, dum jactant se corrupti Christianismi ei restauratores, eqsum ut Messiam admittunt, Novum Testamentum a Deo datum esse agnoscunt, nil aliud causantes, quam quod pris rum seculorum Christiani, non pure conservaverint, undent' cessitatem, mittendi novum Prophetam, colligunt. d. Et

220쪽

d. Et sicut Iudaeis non licuit , stante prior oeconomia , vsses earne camelina, quandiu seculum distinctionis inter pura impura an, malia duravit, ita Christianis non licet Muhammedanis uti tanquam cibo spirituali, ist in spiritualem cum illis exercere communionem, quamdiu tempora exclusionis durant , cum illorum hominum purificatio reservata sit regno Ecclesiae.' Si respiciamus utriusque utilitatem, inuidema. In boli camelorum magna est utilitas, dum iaculatores celeriori cursu in hostes deducunt reducunt, isqvos suo coniecti ac odore turbant, quo stratastemate Cyrus usus est adversus Croesum; ita quoque Christus rex pe refraenavit hostes Ecclesiae, ac praecipue copias anti-Christi fugavit, vocando contra eos reges ex Oriente Uid Dan. XI Eeech. X X X VIII. i 3. alibi. b. In pace Camelus, inter iumenta, est commendatissimus, cui generi animalium cum assimulentur Nationes Orientis, postquam Euam gelio fidem subjicient, proculdubio in illis spectabiles erunt a Singulares,Brtutes in amelis annotatae, quales sunt, paucis contenti esse , rebusque mundanis parce uti, labores maximos indefess animo tolerare, ψιλω/γία eiusdem fidei socios prosequi, mitissimo ingenio, manluetudine, iniurias dissimulare. imovi condonare, modicae se disciplinae submittere non aliter ac Cameli, qui modice super genua percussi, sese statim submi tunt quales virtutes hominem Christianum demum vere o

nant.

a. Peculiaria ficisci repraesentantur enim ut in Caravana aurum ita adducentes , inuidem considerantur , ut Iuvencarae Dromades. Sub quo emblemate ostenditur, illas gentes esse quando regnum Ecclesiae aeolificaturas, adducendo plurima quae cultum publicum emare possunt. Cons. Psal. LXVIII 3 a. LX XII. Io In quo Mucio praestando consideratur maxima spontanestas , repraesentata velocitate Juvencarum de

Dromadum. Θ . Utilitas, repraesentata muneribus, Auram enim ad aedificati

nem templi spiritualis est symbolum sapientiae divinae a que ita Arabum conversi, serte multum conducet ad illustrationem linguae , rituum sacrae Scripturae Chus suin peditabat materiam thuribulo, e quo Thymiamatum fumus