Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

241쪽

quod Chaldaeis, Syris&Talmudistis signi

alii tamen reserunt ad verbum m intueri, eontemplari, quod non referendum ad majus visus acumen , sed ad venustam animalis se mam, quia oculos intuentium in se convertit. o. vocabulum est specialem armentorum conditionem exprimens, nempe ovem saginatum repoguem, imo quaecunque animalia friginata, ut ad victum mactari possint. Conf. Ezech. XXXIX. vers 8. a. a vocatur bos a robores, quod nomen etiam cum equis habet coni muneri atque adeo videtur esse adjectivum substantivi naturam

induens , aut per ellipsin propositum , quae pro circumstantia loci supplenda, ac proinde est nomen eneomiasticum. 'ii, notat juvencum in juvencam, estque nomen mediae aetatis, inter vitulum iovem Plurimi deducunt a radiceri a fecundum esse, ita juvencus erit qui vitulus esse desiit, coitu secundas red-dcre juvencas potest, juvenca autem dicetur, quia ad conceptionem matura est Clar Bochari iterum placet Arabica derivatio, in qua linguarundi, in quarta conjugatione , mutare dentes significat alii tamen ad Arabicam radicem Nns , quae in quarta conjugatione, pullum alacrin profre , significat, reducunt, verum nulla videtur ratio priorem radicem deserendi, quoniam Arabica lingua ex matre Hubraea prodiit. mitulum, ibar vitulam significat, estque primae artatis an, mal hanc vocem linetuar Orientales omnes retinent, Hebranta, tunda forma vitulum dictum existimant Arabibus Θαυ rae properare significat, est enim salire saltu lascivire, vitulis prinprium, vide sal X XIX. 6. Mai. IV. 1. Quomque extendenda sit vituli alas, non una est inter Hebraeos sententia , dum alii unum tantum annum requirunt, linos ac trinos ad aetatem secundam reserunt alii vero vitulos vitulas trium annorum admittunt, vid. IUXV. s. qui habent Varronem adstipulantem, de re Rustica lib. II.

cap. s. Non mivores, inquit , oportet inire bimas, ut trima pariant, eo

melius f quadranta. Unde concludimus quod dicatur usque ad tempora impraegnationis consuetae vero abinde porro usque ad

s. 1. Qito autem ad animalis naturam attinet, commendatur 2 formii Dcut X XXIII. o. 'enim tauri bobus torva decorus frontis

242쪽

, ut inquit Plinius, ct membrorum fsema bene compossum, circa cose tam musculi sunt obso frtiores, unde Ephraim assimilatur juυencae quatenus appellatur Ruram. Oris elegantia commendatur eram. A LII. Eo quod intelligendum, de apertis, patulisin re is naribus, Labri u subnigris, qualia in bobus commendant Varro, Columen.

Cornutum animal commendatur a amulus lunaris, illi rita ad defensionem IVbt. LXIX. 3 3. Corma gerit vulgo bina quamvis S tinus testetur, in Busa reperis boves viniorne ct trisames Ungulas habet bifidas , uibus dum accedit ruminatis , inter munda recensetur aximalia.

Robur illi ines maximum, unde illi quoque nomen encomiasticum IR datum vidimus Meem habet seipecubarem, mugitum vocant mugire autem Hebreis dicitur ma duobus in locis i Sam. VI. ir ubi de vaccis stetis, divina vi impulsis arcamque reducentibus, dicitur, quod ascem derent una mugientes ex de eris visu rum domi relictorum; Iob. I. s. ubi bos dicitur mugire an ta farragine, quod fieri ex desiderio pabuli est manifestum Mugitu quoque Bos vaccam advocat, contra unde

mabus in pratis ad gi semina tauro. Colores eo piciunt in is bobus varii, sed vaccam rufam expetebat egissotor, Num XIX a. s. 3. Huic animali vitio vertitura. Contumacia , qua cum aliquibus adhaeret, strenua Minflexilis fere est, quia sunt durae cervicis, & quando cestro percutiuntur, magis insaniunt vid. HU. IU I 6. β. Lascivia, quae maxime adhaeret saginatisri laute exceptis, praecipue in juniori aetate , unde vitulina perulantii animal lascive saliens, vid. yer. XXX. II.m fagatis in bove petulco, vid. Exia. XXI. 18. Unde illud ο-

ratis,

Faenum habes in cornu, seu fuge.& aliud hemistichium, Cornu Iericiae, caveto. mirimi autem vertitur

α. Aliqua flertia, qua agnoscit dominum suum , R I. . atque ad eius

243쪽

β. Mansuetudo , si a tenera aetate manibus stequentius contrectetur, blandis appellationibus , oblatorumque ciborum illecebris excipiatur , qua methodo tradunt tridui aut quatridui spatio , ita mansuescere, ut jugum patiatur, tradente id Palla 4 COMM.tia. γ. Metus disciplina, asserit enim Palladius, hoc animal clamoris hortamen metuere, ac prolude facile ad opus debitum excitari. δ. Fortis constantia, non enim ob ungulas bifidas facile vacillat, de ex genio suo iugum domini sortiter,in dudum fert. a. Sanitas, quia cibos ruminat, ad puriorem alimoniam bene dis

gerit.

Ingenium prasagiorum eapax, odoratu enim tempestates laetis mutationes, praesentire fertur, ac mugitu testari. η. aetificatio constans e diutina , uniue inter benedictiones recensetur, quod non abortiat. Huc pertinent testimonia Bbi X XI. Lo cinius primam particulam, non de bove mare , sed tamina, accipit Clar. Bochartus cum Gracis LXX. Interpretibus , Hieron mo, Chaldaε. Bos ejus recipis semen non ejicit. Dubitat tamen Clar cicerius, quia verbo masculino conjungitur Alter locus est ri CXLIV. i. s. s. Huius animalis maximus est α. In re rustica usus. Unde Varro dixit, Bovem hominum in re restica operis socium, e Cereris ministrum. Et Jobus inter scelera impiorum gravissima refert, quod contra divinas leges rapiant ianvem vidua, db. XXIV. 3 coli. Exod XXII. Ea Deuter. XXIV. 6 IO. luc spectant testimonia μου. XII. I. XIV. . Nam horum animalium opera a Terram aratro proscindunt agricola, i Sam. UI. . Unde Cicero de

natura Deorum lib. II. Boam cervieti natas ad jugum asserit, tum vires humerorum Vatitudines ad aratra extrahenda.

h. Triturare olim solebant segetes, dum plaustellais tribula protrahunt vide y s. XLI. f., XXVIII. 1 . aut ungulis boum triticum excutiunt , vid. Mich. IV. 13 coli. IV. X. II in quibus triturandi modis plura alibi. c. Onera illis imponunt, confri Chron. XII. o. 3. Singularis boum quoque est Utilitas, dum a Vivi suppeditant plurima ad victum pertinentia, nam i Suppeditant, lacticinia mn, Hebraeis ut Arabibus mulgere significat, unde lacti nomen imponitur, atque inter marama

244쪽

beneficia Palestinat recensetur hoc, quod Deus populo Israelitico terram lacte manantem dederit, quod tam in cibo, quam in poturi saluberrimum suppeditat alimentum , unde

Varro ait lib. II cap. I i. ac omniam rerum, quas cibi causa ea-pimus, liquentium, maxime es alibus.

a. E lacte but rum conficitur , Hebr. INPn , cu)us radix in lingua Arabica superstes, condensarein concrescere significat, quia pinguior pars a is , intercedente motuin concussione, a se- rosa separatur, coalescit hujus butyri usus fuit alantiquissimus, vici Genes. XVIII 8 Deut XXXII. 3, 4. 3. Ex lacte quoque conficitur castus, Hebr. na Ir, cujus apud Iobum fit mentio, Db. X. to cui conficiendo aptissimum est

lac bubulum. Huc pertinent verba Varronis, ex lacte, casei qui fiunt, maximi cibi sunt bubuli cui Plinius accedit, bubulum laecaseo fertilius, quam caprinum. b. Occis varium quoque habent usum. I. Carnem ad via riuoque suppeditant, in deliciis habetur caro vitulina, quippe quae tenera, boni succi, suavis saporis , facilisque concoxionis est. Hinc Abraham tenes X VIII. . Angelis hospitibus , visurum tenerum ac bonum apposuit. Vitulorumque saginatorum frequens passim mentio est i Sum. XXIIII. 24. Amos VI. q. Luc. XU. a Boum carnes edere Iudaeis liberum erat, Deo id expressa lege concedente, Deut. XIV. A. E. Ex corio calceos, stulas, aliaque quamplurima in vitae comm ius usum fieri notissimum est. Tentoria ex corio conficiebantur adversus imbrium & nivium vim, uorum bubulum adiu gellationes adhibitum fuit vid. Lev. XIX. ao quod inter

Gentiles obtinuit, unde Plautus in Poenulo Her in tergo meo ire facile corios contrivisti bubulas.

γ. Neque negligendus est boum usus in rebus Sacris, inuidema. In feriendis foederibus. Solebant enim olim laedus ineuntes , illud sinsulari ritu confirmare, quando bove aut vitulo in duas partes discisso, qui foedere inter se jungi cupiebant, per segmenta transibant, conceptaque formula jurabant, se utrinque fidem servat ros, ac ni id fieret, Deum fore perfidiae vindicem , easdemque poenas, quas casus bos sustinuerit, ab illis repetiturum quom

245쪽

sum referunt testimonia, Gene XI. 9, Ira, 47. Per. XXXIV. I 8. 2o ex quo ritu intelligimus formulas seriendi foedus , emphasin verbi π a quod non tantum de foedere feriendo ashibetur, verum etiam de poena excisionis , in foederum ratificatione adstipulata, Exod XXX. ω38. XXXI. a . Levit. XVIII. 9,io. XX. Ir, i S. alibi. Huc referunt Roman rum ritum Livi memoratum, qui krmulam ratificationis foederis cum Albanis, intercedente porci mactatione, ita refert Tu Hodie Iupiter populum Romanum scierito, ut ego hunc porcum hodies riam, tantoque magis ferito, quant magi potes, pollesque. b. Insignis quoque est boum Uus in sacrificiis omnis generis, vide Lev. I. a. atque proinde r. In Mocaustis, in quibus lex Mosaica requiritu em masi sim, integrum e juniorem, vid. Lev. I. 3, 3. a. In sacrificio pacifico Legissator bovem faminam quoque admittebat, integram obrium non expertam.

3. In sacrinciis res peccato lax requirebat juvencum de quibus omnibus Moses plura suppeditati De Ritibus autem lacris candi alibi suo loco. . Hisce vicina est Vacea Rufi, cujus color debuit esse sanguineus sine ulla alia coloris mixtura, de qua Num. XIX. 1. seq. coli Hur. IX. 3, I . desiderabatur integra, vitiique e pers,in quamvis animal iuxta legem purum esset, attamen segregatum in hunc finem factum est impurum, ex nova legali censione in imputatione peccatorum populi , quam ob causam extra castra deduci debuit, mactariis in cineres redigi, quique vaccam illam contrectassent, habiti sunt impuri usque ad vesperam Cineres autem ut res Sanctissima servabantur, aqua lustrali immiscendi, qua polluti ad munditiem asperge

bantur.

s. 6. Abusus hujus auimalis ad idololatriam in vitulo Aaronis, se tulis Ieroboami, AEgyptiacis sacris , expendendus erit in bis is

I lolatria. s. . Potius est ut accedamus ad marinam nerui hicam, in qua hoc animalium genus varia refert.

a. Emblema est tam Hiium quam Primus, populi restactarii, disciplinae Dei obstinaciter se opponentis, huc pertinent testimonia

246쪽

RU. IV. 16. ubi populus Israeliticus vocatur, contumax more vacca conmmacis confer quoque Has X. LI,&c quod fieri putamus a Quatenus vitulus , juvenc in vacca legaliter censebantur inter

animalia pura, ita populus aliquis, qui foederaliter censendus erat spectare ad populum Dei, opse pertinebat ad populum purum externe, id est Ecelesiam. h. Propter genium perversum , duramque cerivisem iugi impatientem, illudque excutientem. LXXVIII 8. f LXV. a. Exod. XXXII. 9. Propter insolentiam ex beneficiis contractam, solet enim vacca comtumax, quo magis est satiata Taginata, vehementius restagari, ita quoque populus rebellis, beneficiis Dei externis magis abutitur vid. Nehem. IX. 23, 26. Deut. XXXII. s. a Propter justificationem castigationum, quibus vituli Juvenci iugo parandi, nondum assueti ad submissionem revocandi sunt, D. XXXI. I 8. e. Propter patientiam viislanum, intemperantiori clamore&bo, tu testatam, RV XV. 1. Τὸ XLVIII. 34. Propter scordiam, quia non animadvertentes deducuntur ad I nienam, ita etiam peccatores patiuntur se deduci insensibiliter in

extremam perniciem, μου. VII. 22.

g. Taurus est emblema prasectorum populi in politia, non tantum δε-norum Deut XXXIII. et 7 cons. IV X XXIV. . verum' malarum , ut inter Iudaeos αρχοντες tempore Christi, Val. LXIIII. ver 3 r. Rationesque emblematis sunt a Propter munus, quod est populo praeire , seque praestare duces, ut tauri solent inter armenta. h. Propter potentissimam defensionem, quam debebant populo Dei, tauri enim potenter cornutas hostes invadunt, ita quoque Reges dicuntur cornua exaltare, quando in hostes robore suo incurrendo, illos prosternunt, qua potentia abutuntur mali, recte utuntur boni confusal. LIII. s. ωalia testimonia, vitia enim habent cum populo restactario communia. γ ritulus saginatus est emblema populi beneficiis affecti idque etiam in malam, Br. XLVI. ao, EI. in bonam partem, a IV 2, 3. Priori loco ex oeconomia eteris Testamenti Israeli objiciuntur beneficia, abusus exprobratur. In secundo loco, elicitas haeredum

Z x Novi

247쪽

Novi Testamenti exaggeratur , quatenus sub ductu boni pastoris blandiorem oeconomiam experientur, cons sal. XXIII. i, i, ubi praecipue ea media salutis sunt consideranda , quae vitam spiritualem sub Novo Testamento liberius alandius promovent, stadiumque regni coelorum excitant. o. Boves dupliciter in Theo ia Θmbolica considerantua , vel cumadilatione ad Agriculturam, vel cum relatione ad Sacrificia, unde aptinati sunt diversas res significare. a. Respectu Agriculturae boves sunt symbolum ministrorum Ecclesiae, eruente id Pauloci Cor. IX. ς, io ex lege Mosaica , Dext.

XX V. . quorsum pertinent testimonia , DI LXVIII si CXLIV. 1 U. XXX. 1 . XXXII ao Ams VI lr.estque haec ratio cur duodecim boves anei, mari meo basis loco substernerentur Chron. IU. I. - quod respiciebat manu duodecim Apostolorum, qui ministerio Euangelii, lavacrum Pgenerationis per universum orbem ferrent, ut aqua vivae partici pes fierent omnc vocat ad 3-λMον υVLμα. Huc Artamoetiam spectare quod inter quatuor animalia , reperiatur Eri a Iuvencm Eet ech. I. IO Apoe. IU. 6. neque inelegantes sunt πλ' Iogiae rationes. I. Propter gravissimum laboriosum ministrorum munus, quoru Opus est x Arare, unde vocabulum Irin a themate rixarare, sigs p cat animal aratrum trahens. Ita ministrorum ossicium Hagrum hujus mundi, intercedente verbo conversionis, discin dere sulcos aperire , non tantum ut dumeta radicita subvertantur, vi Jer. IV. r. verum etiam ut semen verbi Dei suscipiat, Matth. XIII 8, 44 conf. Hos X. 1ς cum Cor. III 6 s. Θ . Occare, vid. Hos X. II. plaustro inducto sulcos aperto , post susceptum semen occludere , ita etiam ministri, post susceptum semen regenerationis, curare debent, ut per νςt bum fidei, incrementum spirituale promoveatur.

4'. yrium gestare, ut aquas Malia necessaria advehant ad irri' gandum agrum , est quoque boum opus , sicutis ministro rum, verbo conseiationis promovere alacritatem vitae spiri tualis vid cor. III. 6. . Irio

248쪽

visurare , ut semen separari possit a rebus inutilibus , ut Deo ram purum possit offerri, ita quoque laborant ministri ne disciplinam Ecclesiasticam , ut triticum a paleis disce natur QEcclesiae intim purum , Deo adducendum,m q. ii Deusque per fructus ilis justilia aurificetur,

Phil. I. II. Propter o litares in ministris requisitas, nam Ut boves sunt animalia munda, tum propter ruminationem,

tum propter bifidas ungulas, ita quoque requimur in ministris Euangelii, ut ruminando, id est, meditando ipsi cle-austaverint prolanda mysteria verbi Dei, suavitatem e hi reconciliationis Deinde ut innixi verbo utriusque Testa. menti firmo starent talo , animumque imbuant proposito constantiae ad promovendum opus Dei, nihilque vacillantes aut absentes Ut boves sunt animalia mansueti, ita quoque in minutris reouiritur peculiaris mansuetudo, vid. Tim. II as,26. Ut boves sunt Laloris patientes, ita ministri quoque debent esse κο-- έ. 4ω, -- et . . t . nullus-oue labor debet illis esse taedio. . Ut boves patienter simulum excipiunt, ita quoque ministri patienter ferre debent criminationes , atque per ipsas LMgiones pro regno Christi serendas, potius exstimulari, excitari ad majorem alacritatem, pergendo per decus' dedecus, per bonam ct malam famam. Ut boves finitudinem habent in cornu bnunt adversus infesta, ita quoque nurustris decertandum est

eum fidei adversariis, 1 Tim IV I o. in ves amant γήι, ita quoque ministri pari iugo cum

istiti. αι opus Dei curare debent . . . .

p zz I liis ab Ere a dilita, sicut enim bovi trituran-' obiandum non est , ita quoque ministris debetur stipendium, quod Paulus duobus in iocis urgςx,

R. EA es sunt emblema hominum piorum,

praecipue in sacrificiis holocausticis , vid. Mn. XII. I. aque

etiam non ob unam a lagi i. Respecta

249쪽

Respectu quablatum virtutum , quae in fidelibus requirumtur, quaeque ut plurimum conveniunt cum iis quas notavimus in ministris , quatenus sunt homines , cum fidelibus eiusdem sanctificationis participes , quae tamen hoc modo in ordinem redigi possunt, ut boves considerentur tanquam animalia, Singulari speciei, cujus respectu bos est animala. Domesicum, hominum consuetudini assuetum, ac proinde& mansuetum, ita quoque fideles sunt homines mansueti, mi societate piorum pacifici, tranquisii, utpote quorum spiritus est spiritus mansuetudinis , ipsique in Ecclesia sunt domestici, Ephef. II. I9.. 3. Animal bene compositum ad labores, ita quoque in fidelibus est spiritus sertitudinis, ad omnia gravia tolerandum, labores sustinendum. B. Singularis delestas, nam boves holocausto destinati de dirunt esse α. Respectu aetatis, Iuvenci, in quibus vigor vitae maximus, ita quoque fideles debent esse participes vita Christi, seque Deo sistere in vigore seirituum , ut nempe omnis actio sanctificationis sit vividais vigorosa, propter spiri tum spontaneitatis iv alacritatis, qui vigor opponiturior pori tarditati. β. Respectu sexus Holocausta requirebant masculum, quod significabat in sanctificatione majorem virium intentionem& strenuitatem.

γ. Respectu Dalitatum I. Iuvencus holocausti destinatus , erat anima mundum ex determinatione legis, ita fideles ex foedere divino habentur sancti, idque, Propter ruminationem analogam meditationi verbi divini, quae sanctitatis est nota κυτ, ον vid.

Propter ungularum rei nem , analogam firmitati incessus in via vitae, quae est nota constantiae fidei iustificantiS. a. Iuvencus quoque debuit esse integer sine ullo membrorum detectu, non caecus, non claudus c. ita in fidelibus

250쪽

libus requiritur integritas tanquam conditio ad foedus requisita, Genes. XVII. i. Sanctificatio enim reddit illos integros, integritate sinceritatis partium, etiamsi non graduum. 'ν mutilam an roboris adversus omnia infesta, unde natura iis dedit cornua, ita fideles vocantur ad certamen cum Diabolo, mundo carne , nec non etiam cum haereticis, fidei orthodoxae sublestis subversoribus, quibus cornua opponunt, id est , omne robur spirituale ex gratia Christi profluens, decertantes pro fide semel tradita. d. 3. a. Respem immolationis , quatenus Deo sistuntur, mactantur, altari imponuntur in totum comburuntur , hostarium instar bid. Rom. XII. r. quae omnia ad analogiam revocanda erunt in Cap. de sacrificiis holocausticis. s. 8. Uerum cum Christus quoque in quibusdam sacrificiis fuit repraesentatus sub emblemate juvencorum, vaccarum , istorum emblematum ratio etiam eruenda est. a. Dueneus oblatus fuit in sacrificiis pacificis, de pro peccato, ita tamen, ut sicuti holocausta integra Deo cedebant quasi in cibum, ita sacrificia pro peccato, dividebantur inter Deum Iacerdotem, ut pars adipos cum renibus combureretur, reliqua pars Sacerdotibus daretur in cibum. Sacrificium autem pacificum dividebatur, inter Deum, Sacerdotem offerentes, dum pars adipos cum renibus igni is quod reliquum erat conviviis destinaretur , in quo casu fideles altaris fiebant participes, i Cor. X. i 8. Significabat autem

Iuvencussa Quasitates in Christo etiam requisitas, ut posset esse gratum Deo, sacrificium. Idque iterum I. Respectu speciei erat enim illex atri domesticus vir isti proximus, Zach. XIII. . Θ . Fortis e ad labores compsius , qui poterat onus peccati, omnia gravia tolerare, unde ejus labores requirebantur, y f LlII. II.

1. Respectu aratis, debuit Deo sisti offerri in virili vigorosa aetate.

3. Respectu virtutum, requirebatur Minduies, quatenus ea pacto aeterno haberetur Deoinctia