Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

251쪽

ficatus , idque ostenderet per munditiei notas , voluntatis Dei nempe perpetuam ruminationem, .constantiam in obeundis muneribus. Θ . Integritas undiquaque consummata, Hebr. VII. 16. . Respectu Angularis oppositionis adversius omnia molimina hos , unde illi cornu exaltandum attribuitur , Iam II Io Psa XVIII. 3. XXXII. 1 . Luc. I 6s cornua enim sunt emblemata potestatis regumin regnorum, ita hac potestatex Conteret Satanam, subigeret ejus potentiam, Hebr. II. I Rom. XVI. 29.

Θ. Profligaret aliparet hostes Ecelsa, ut iis coercitis im-culcatis maneret incolumis.

b. Variam Chris prv tionem in fidelium salutem, ubi

I. uvencus pro peccato, repraesentat Christum ut in cruce immolandum pro salutis impetratione, cujus ritus ulterior analogia pertinet ad Cap. de sacrificiis pro peccato. I. uvencus in sacrificio pacifico repraesentabat Christum mortuum, in applicatione salutis consideratum, ut, qui se ipsum daret fidelibus causam pacis ieconciliationis cum Deo, qua semdata erat in sui oblatione Rom. U. I, a. Ephef. I. I 2. - 2I. Accedit etiam repraesentamen communionisiudelium cum Deo Christo, quatenus juvencus mactatus, divisus inter Deum, Sacerdotes, offerentes, omnibus cedebat in cibum gratum, atque adeo spiritualis nostra communio repraesentatur, ut in

hoc lacrificio Christi fundata, Ulteriores analogias dister,inus etiam ad Cap. de sacrificiis pacificii.

s. i. T Ost armenta Jumenta , sequuntur pecora minora , quax Rabbinis vocantur napnmIam, quae gregem constituunt, genus animalium minusculorum , ouod veteres alebant, cin quibus eorum divitiae consistebant. Hinc est quod Deut. VII. ra. XXVIII. vers. q. 8. I. grex vocitetur Π π, in plurali nΠων, a th

mater Dissilia πιν Corale

252쪽

male quia ditant dominum propter sceturam copiosiorem. In Scripturis duae species animalium in grege numerantur , quarum una est lanigera altera hirsuta , ves nempe Capri, quae duae animalium minusculorum species , communi nomine vocantur Nae

RORx significat non tantum ovium , sed is rarum , quod sicile eruitur ex locis Gesus. XXVII. XXXVIII. t .

I. Lo quamvis aliquando vocabulum generis, specie applicetur, quo in casu Oves denotat, notandumque hoc vocabulum semper adhiberi sensu collectivo, unde plurali carens, nonnisi in sing lari occurrit, addito numero , ubicunque pluralitas indicanda fuit. De Elymo vocis disceptant Philologici Clariss Achartus ex lingua Arabica deducit a radice reta , quod Meeundum esse, multa abundare prole denotat. Majus a radice res originem accerset, quae radix in quarta coniugatione Arabum significat ovibus abundare, qui autem non libenter excedunt limites linguae Hebratae, derivanta radice res exires, unde Raeris propagines , atque ita ex etymosignificaret gregis foeturam, foecunditatem fuerunt enim in Iudaea pecudes minores, inter eas oves, gemelliparae. Vid. Cant. IV. a.

cons. Genes XXXI r. XLL o. XLI. r. n. quoque est vocabulum senericum, quod ovillo simul ac caprino pecori , sine distinctione sexus , aut aetatis , attribuitur. Vid. Exod. XII. Deut. XIV. i. a praecedenti voce im differt, quod nunquam adhibeatur, nisi ad denotandum individuum iungulare animalculum utriusque generis, quod evidenter constat ex loco ista XII is ubi dieitur NXπlim , unicumpecus exgrege. Nomen hoc genericum quoties speciem denotat ovem significat,vid. I CXIX. II S.

s. a. Ovium vero, quae una pecudis species est, non una est appellatio, occurrit in sacris pro varietate sexus, aetatis, aut usus. N. Respectu sexus, vocabula, maturam aetatem involventia, duo sunt Arietem denotat, inter oves masculini generis Clar Achartus more solito ad Arabicam revocat originem , scit ab aut 'm regere, praese, praecedere, quia aries gregem ducere sol

bat, secundum illud Poetae, Dux gregis ipse cver.

Aa Alii

253쪽

Alii potius ad originem Hebraicam revocant , ubi diri roburis fortitudinem denotat , ratioque denominationis fbret, quod ariditum prae ovibus longe major sit fortitudo. β. IV, a vox quater in Scripturis occurrit , nempe G XXXI. i . XXXII. 4. Cant. UL6. ULLI LI steque lius ea utuntur Chaldaei Arabes , denotatque ovem favis generis , istius modi aetatis qua, parere vid. Cant. I. o. intonsanem pati IV. LIII cogitur, origo vocabuli in obscuro est. I. Respectu Euatis, duo alia occurrunt vocabula, quibus oves mino- rennes denotantur. a. ' da, nivra rumus, madhuc ab uberibus matris haerens, Belgice eo fug-Mm, vid. I Sam VII. o. 'bl. XL. ii LX V. ao eandem vocem, ad agnum subrumum denotandum, adhibent Arabes, Chaldariis Syri. M. Bochartus vult a macutis sic dici, radicem enim N, significare maculis respersum esse, recte urget clar Bochara solant enim agni variis prodere coloribus, accessu temporis mutandis.

β. quod alibi Iera , transpositis literis, significat inum in dia aratis, seu agniculum, vid Eetis. XII. s. ιυ. IX Mevocabulum admittit utrumque genus, ita ut et in nret inim- eulam significet, seu min, Elia XII. s. X X XIX. 38 d,

cuntur sui anni, id est anniculi, quales ut plurimum in sacrificiis requiruntur. In sceminino genere occurrit Lm. XIV. Io. Sam XII. 3. Arabes vocant se , a nomine I , unde di m ne a quod Arabibus significat vastum facere, lucrari, rati que denominationis est, quia Orientales maximum quaestum secerunt ex pecore Movibus. γ u op , an huc pertineat dubitant Interpretes p tribus solummodo in locis occurrit in sacris Scripturis, eris XXXIII. verso 9. I XX . a. N. XLII. ii ratioque dis, tandi desumitur ex loco Asor. VII. vers 16. ubi Stephantis videtur reddere τιμει γυείου, unde multi conficiunt potius nummum quam pecudem ignificare, ita tamen ut certa species nummi indigitetur agno seu pecude signatae , cui sententia sese opposuit Spanhemius filis in historia ob Cap. II. γ

I. Quod

254쪽

1 Quod omnes an uissimae probatissimae versiones ovem vel

agnam reddant.

a. Quod dissentientes agni figuram in nummo quaerant, ac proinde hanc significationem in voce inveniant. tantum valuisse obolum, aut nimium augeant, quando statuunt valitisse minam argenti. . Quia nummi signatura est recentioris inventionis, antiqua rerum mercatura per mutationes fieri solebat, saltem inter Arabes. Quantum ad objectam dissicultatem attinet, respondet, Stephanum agnorum valorem revocasse ad argenti pro lium, quo in casu nu significaret ovemfaminam minorennem, sed aetati prolifica proximam. a. Respectu usus, oves aluntur, vel ut lacticinea praebeant, in usiim vitae humanae , vel ut mactentur , qualis ovis species vocatur 3plurali ta a significatque oves pascuales, opimas , vid Deuter.

A XXII 14. Ret. III. . sicuti Jef. XXX. 23. ovium narratiam 4 cuum significat, hoc quidam derivant a m , qua rum significat convivium inseruere, iberrimam rerum copiam am nere , ita oves pascuales in pratis graminosis laute excipiuntur, obesae redduntur 'lar Achartas derivat a radice quod δευura significat, confert DL C XIV. ubi montes et cuntur sub isse arietum tasin agnorum in morem. Oct. Mais rurpeditat radicem no , quod denotat a pasu satiare. I. 3 Occurrunt adhuc duo vocabula Chaldaicae R. quae vox extat Ese VI p. -i . saepiusque occurrit in Paraphrastis Mapud Arabes Clar Bochartus, ita num vocari vult quia matre villosior est, di molliorem iretiosiorem lanam possidet. a. ' an, ut pluralii π , ex etymo ovem mascuba ganeri sigruficat, utunturque eo uocabulo Ezras, atque Chaldaei, quotiescunque Arisera m designare volant. s. nominibus ad rem ipsam progredientes, ovium natura expendenda est. Uque ovis parva pecus lanigera, peculiari voce balatus ab omni- distincta, propter lana cutis, o lactis, ad victumis amictum utilitatem, defideratissma, pro modico pastuis leviori cura, domino suo Ua-- rependens, in ovium copia quondam divitia colueabamur, quia hae an Ac malium

255쪽

malium species prae reliquis multiplicatur admodum , nam quandis vivum coire putantur; quinque solum menses uterum ferunt, unde in Oriente ρυ-rumque bis in anno paritant, aliquando fingulos, sepius gemellos, nonnumquam tres, rarius quatuor uno partu proferunt f mulgeantur, pra Gestris animalibus, respectu sua molis, diutius lactant, quidem per Octo menses, vivunt aliquando decem annos, quamvis ut plurimum pauciores, quia plurimis morbis subvia sunt, imprimis scabie inficiuntur, quae nis morbo mature remedium quaeras, totum eorrumpit ovile. Quod cum causis egregie

explicuit argilius: Turpis oves tentat scabies, ubifrigidus imber Ahius ad visum persedit, et horrida cano Bruma gelu, vel cum to silistus ad si Sudor, e hirsuti secuerunt corpora vehes. Remedium autem idemtoeta quaerit, in saepius repetita lotione, elicorporis inunctione, unguento ex sulphure vivo, aliisque composito, quod suis carminibus explicata notandumque, in transituri in mire delectari son musico, quo audito alacrimo diligentius paseum uade pastorum mores profluxerunt, qui Mulam inflare , vel aliud aliquod organum musicum propulsare,jam olim consueverunt. Ita mirgilius non tantum pastorum musam celebravit, sed ipse Rex David musicam tractavit, cum gregem parentis curaret. f. s. Ovium quoque inter se diverssas notanda nempe N. Quod aliae simi Cornigerae, aliae vero Cornu sasiturae. Sic ina bis cornigeras nasci oves, non mares tantum, sed&foeminas cin Annautem neutri sexui naturam cornua concessisse, author est Aristoteles in His Animatium lib. XII. 6. 28. I. Valde disserunt quoad figuras eatidarum. Varro observavit oves in Sstria instructas esse caudis brevioribus, quas describit Iasas ct rotunilas, cum alibi habeant caudas amplam prolixas Plimus ex Aristit eis, cubitatis ovium in Syria caudas esse, asserit quae autem caudas habent longiores, plostello muniebantur solebant enim, utin in Arabia, tabellam cum rotulis caudae subjicere, ut tantum onus post se commodius traherent oves, ne humi laceraretur aut corrumpereturpi

Medo, quae notanda sunt, ut manifesta fiat legis causa, qua dierat Deus hisce audii mrumin arietum sibi litari cum enim in Oriente tales alerent oves, quarum caudae majoris a timabantur, quam ipsa

256쪽

peeor , nihil absurdi Deum imperasse aut enlagitasse iudicandum

est. In transitu notemus has ovium caudas non venire sub nominenar, quo ovium reliquorumque animalium caudae appellantur , sed voce, in qua rarabes utuntur, ut videri potest in Golia Lmico Arab pag. 46. a. Neque ejusdem omnes sunt Coloris, quamvis ut plurimum lanae candor commendetur, confJef. I. 8. Dan. II. u. DI CA LIII. vers. 16. Nihilominus Genes XXX. 3I. seqq. oves alterius co- Ioris commemorantur ubi albo colori opponitur fuscus, nonnihil ad nigredinem vergens, di signanturque oves punctatae, id est, moculis aspersae, secundum Paraphrastas Chaldos panthera in modum variae, quales Iacobo cedebantur in pretium laboris. l. s. Huic animali quaedam vim vertuntur, inuidem Aberrandi Visas, de qua Poeta,

Rarcina aberrat ovis, raroque revertitur una.

quorsum respicit psaltes, sal CXIX. 1 6. IULIII. 6. unde

cura pastorali perpetuo indiget; quae aberrandi pronitas, gregem plurimis exponit periculis, propter lupos insidias struentes, aut foveas, in quas se facile praecipites dare solent. I. iupiditas, ita ovibus propria est, ut plurimum pastorem deserant, unae Plinius dixera, his um animalculum esse unde ea imprudentia qua facile gregem deserunt.1 Laseisia petulantia in saginatis obesis culpatur, quorsum alludunt testimonia Deut XX XII. I s. - Irri: X XII 8, I N' Hinc in iisdem ferociain pugnacitas, quae imprimis in ariete petulco

notatur, qui dum cornu ferit arietare dicitur vid. Etech. XXXIV. vers 1 i. Hinc in visione Danielis Aries cornutus repraesentatur , ut cum Μνco pugnans, Dan. VIII. 6, 7:ri. Et timiditas hanc pecudem occupat, quotiescunque lupo objicitur, quo viso, ovis tota horret. 7. Commendatur nihilominus ab aliis insignioribus Virtutibus, sub cura pastorali praecipueseminentibus, inter quas occurrit mansuetudo, hinc Vesus ovillum pecus in hostiis fuisse adhibitum, non ab amplitusne eorporis, verum ab animo placidiore gratum commea datum, huc spectat locus Dr. XI. s.

257쪽

a. Patientia, dum se non tantum tonderi, sed ita placide occidi pubtur, ut nequidem contra hiscat. a. titalitasis docilitas, non enim adeo stupidum est animal, quin, cem pastoris facile discernat, prompte sequatur, unde Aristaretis Histor Anim. bb. IX. cap. 3 animadvertit quod pastores docent messuas coire fas frepitu ουιν ιοφ- , quatis voces sunt sua talum ha

bent.

' Simplisitas, qua ab omni staude longius abest, quae non minor est

in ovibus, atque in columbis. ἰ . Mundities, non enim porcorum instar se luto coeno involvunt, aut sordibus inquinant, verum clavacra amant. g. 8. Insignis est hujus animalis Utilitas. R. In victu, quia oves mactatae eamem suppeditant suavissimam &maxime desideratam uid Dem. XXXII. 13, I . commendatur quo que lae ovillum, utpote ut non solum gratum, sed & bene sanum albmentum praebens, unde Varro asserit, quod lae ovium omnium rerum, quas cibi causa capi mas, mar ne fit alibiti. Ex lacte bur remis olim fuit expressum, vid. μου. X X X. 3 3. nec non easem exinde coactus fuit. Adipis autem usus Iudaeis ni gravissima poena interdictus filii, vid. Leti III 16, i . XXIII. 23. quod tamen ita intelligendum est, ut per adipem intelligamus omnem pinguedinem in came se

paratam , qualis erat caudarum reticuli reamn .ec omenti alias enim Deut XXXII. I 3, iq. dicuntur Israelitae adipe agnorum effarectum

cibati.

2 In auressu Inserviunt enim vestibus ex pessibus cia domandis, ita Hebr. XI. 7. multi inter sanctos martyres oberrasse dicuntur istic caprinis pessibus induti Ebas, nusque di stipulis Et ein,

I Reg. XIX. I I9. II 8. I 3,Iq. secundum του LXX.

versionem pellibus quoque investiti fuerunt vocabullam enim ρισλωα, speciatim frequentissime rillam pellem denotare, uno ore testantur Loicumphi Lanei paruit usus abium aevo, sultis ceptus , cujus quippe Moses memini Dein XXII it dum lanaehnum admisceri prohibuit maxima tamen olim sint vestii distinctio, ex pretio lanae, quae adiis in regionibus asperio , alicubi mollior fuit. Apud profanos commendantur Missa vellera , ita a Minis, Ionia urbe, denominata unde lana praestanti ad laudatissima investium usum praeparata quaquaversum deportabatur, E G. XXVII

258쪽

vers. 8. Maeandida, cum commendetur, septuaginta vertunt εὐα . ιλήτου. Commendatur Stola Babylonici, quam Paraphrasees Thalmias lana molliori confectam voluerunt, optime igitur paro miastes, μου. XXVII. 26. Oves erunt ad vesitum tuum. a. In cultu publico, singularem usumis locum habuerunt oves, quia ex ovillo grege praecipue oves sacrificio destinabantur, Habel, qui primus obtulit, inquantum ex sacra Scriptura innotuit, ovibus ex grege desumptis, litavit Genes. U. 3 qualiacunque sacrificiorum gen x , sive serent Eucharistici, sive hilastici, sive sint in hoocaustum offerenda, de ovibus desumebantur. Sacrificium juge quotidie binis vicibus offerendum, ut esset matutinum & vespertinum, agno absolvebatur vid. Num XXIIII de quibus plura sub titulo de Sacrificiis. s. u. In Theologia emblematica oves Magni repraesentamen sunti: Electorum, ita pro Ecclesia, collectivum vocabulum gregis occurrit Hal. LXXVIII. IE . . . U. V. 7. Mech. XXXVI. 8.Mich. VII. l . vocatur Ecclesia grex hareditatis Dei, icut grex ex ovibus collisitur, ita quoque Ecclesia coalescit ex hominibus electis & vocatis, quorum singuli elegantissime sub ovium typo re- Praesentantur, propter multiplicem inter utrumque analogiam con-ῖderantur enimis. Se;unctim ante curam pastoralem , ut grege adhuc separati id. est, ante vocationem essicacem. I. Tanquam oves errantes, sal. XIX. ωIULI His quamdiu enim electi considerantur adhuc in statu peccati, non solum natura proclives sunt ad errores, verum maximum incurrunt periculum, quo illis pereundum foret, nisi per Dei Filium, animarum pastorem, colligerentur, iraesciat periculo eximerentur vid. Per. X. 3. errantibus enim, hinc imminent lupi praedae inhiantes , nec non leonem, emblemata hostium Christi de

electorum.

Σ. Tanquam vidit ignorantes, dum destituti sunt iudicio. discretionis , quid sequendum , quidve fugiendum sit, quod

competit enim omnibus electis, ante regenerationem, in quo statu per ignorantiam eorum mentes obienebrata erant, EphesIV. 8. 3. Tanquam in abundantia rerum terrenarum, abundanti ferocis- res uastatores ea enim carnis petulantia est , in statu peccati,

259쪽

cati, ut non possit non eis bonis, a Deo concessis, abuti, de voluptatibus indulgens, nimis petulanter exsilire. q. Tanquam timidi luposo leones exhorrescentes, quibus tamen se imprudenter objiciivit ita in statu peccati conscientia juris, quod Diabolus in eos obtinuit, non potest non iis horrorem tremorem incutere.

β. Sed longe alia est ovium consideratio sub cura pastoriai, quando enim electi considerantur ut a Christo revocati, is communionem Ecclesiae reducti, plurimas habent analogias cum ovibus sa. Respectu pastina fideles naturam ovium referunt, dum a. Erga pastorem, suis ossiciis ovium indolem exprimunt A. Hocem pastoris discernendo, ut eum, non alienum sequa tur , quod eos cum ovibus commune habere notatur, Bb. X. ,s,46.

B. Pastoris usum fine reluctatione sequendo solent enim oves ad nutum pedi rastoralis suum cursum dirigere; ita quoque fideles Christum habent pasturae ducem, DL

XXlII. i. pedo pastorali dirigentem PDLX XIII

Mich. VII. I C. Pastorem tenerrime amando, illique sponte retribuendo quaecunque testantur gratum pro beneficiis animum, ut solent oves refundere lanam, lac, suisque pastoribus utiles esse. b. In pascuis ovium indolem reserunt, dum A. Cibum non fine delectu assumunt, dicuntur enim animalia haec optimos carpere flores,is selectiora sibi assumere ex graminibus. Ita quoque fideles non sine delectu qui quid doctrinae assumunt, verum omnia raptorantes, quod optimum est retinent. B. Ruminando, quae ovium conditio effecit, ut recensere tu inter pura animalia, ita quoque in fidelibus requiritur doctrinae exceptae continua meditatio, iratiae diu, nae in mente volutatio, qua intercedente veram iucunditatem gratiae experiantur, sibi applicent, atque inde m

sortentur.

a. Respectu Indolis propria, inuidema. Inso b Cooste

260쪽

a. In vita consuetudine, juxta quam notatur in ovibus A. Amor mundisiet, non porcorum instar se luto involvunt, verum e contra lavacra amant ita fideles student puritati cordis, vid. μου. XXII ii PDI. LXX HL 1. Matth. . . quae se extendit usque ad ipsam puritatem manuum, sal. XXIV. B. Simplicitas, quoniam oves non sunt appositae ad fraudes technas, ita quoque fideles simplicitatis amantes nomini imponunt, Datig IV. 6. neque carnem Tanguis

nem in consilium adhibent, Galai. L 16. verum se in fide

sinceros praestant.

Constantia ovium consistit in eo , quod bifidis incedant

ungulis, quae purorum animalium in lege altera tui co

ditio cita quoque fideles constantiam in sanctificationis studio sectantur, vera enim fides non admittit sanctorum

apostasiam. D. Nihilominus oves scabie ex aliarum commercio nonnumquam tentantur; ita quoque fideles, etsi Christum non plane deserant, nihilominus ob sanctificationis imperfectionem, facile aliqua vitia contrahunt, inter illos dictum

obtinet, Corrumpunt bonos mores coLoquia prava r. p. XV.

dies Assisionibus, persecutionibus fideles assimulantur oribus, quatenus illud animal ad macellum seduci patitur sine reluctatione aur recalcitratione, plane obmutescens Jug tum occisori porrigens. Ita Christianos fideles patientia exornat, Hebr. X. 32. De V. 8. Urim enim non obmu murant Deo, sed ejus nomini benedicunt, ob. I. r. I. neque persequentibus maledicunt aut se opponunt, ex praescripto Christi, Maith. U. unde ovium instar ducuntur ad macellum, sal. XLIV. 23. coli. Rom. VIII 36.3. Respectu societatis, quatenus oves sub cura pastorali medio in grege versantur, hoc animal celebratura Ut focietatem amans, non enim libenter a sociis ovibus d clinat ita quoque fideles electi Qvocati ad communi nem sanctorum Ecclesiam amant, Marctissimam unionem cum Ecclesia quaerunt.