Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

281쪽

nem tribuebant , verum peculiari odio Iuga prosequebantur , adeo ut illis antiquitus ne porcos quidem alere licuerit, imo ne hodie quidem nominare sustineant, adeo ut parvulis rogantibus ecquid hoc an, malis sit respondeant 'ΠΗ - , id est, aliam,su nefandam rem nintante Sehichaia in libro de Jure regio. Hinc multa passi sunt Iudaei Amitiochi temporibus, cum constanter esum carnis porcinae negarent vid. a Mace eap. I. MVII. IIuius odii ratio gentilibus occulta cum esset, aliqui putarunt illos venerationis causa abstinuisse, unde Romanorum figmentum illos porcos adorasse, ita Petronius: Iudaeus Metis porcinum numen adomet. cisus tamen Iudaeos sue abstinem di xit memoria classis, quod eos fuissquondam turpaverat, cui hoc animalianoxium es Mirari solent viri docti, cur Iudaei magis a porcis abhorreant quam ab equis asinis, qui, cum duplici nomine euent immundi, porcus autem bifidas ungulas habens, tantum uno nomine immundus aici possit. Respondeo, re Quia lex, Lev. XI. ro porcum eo quod non ruminet, immundum declarat, atque in impuris habet Fateor non magna est differentia inter porcos, caetera animalia immundi, nisi quod porcus nublius sit utilitatis hominibus quibus carne porcina vesci non licuit, cum alia sit ratio umentorum, quae alebantur propter alias quasdam singulares utilitates, in statu oeconomico, politico non negligendas.

I. Quia porcus luto iscenosis volutabris gaudens , foedissima quaredam vorat,' potu tam spurco delectatur, ut non tam immundus, quam ipsa immundities videatur, cumque leges Iudaeorum omnem immunditiem curiose prohibeant, immundarum rerum contrecta tionem commaculare&conspurcare doceant, non mirum est Iudaeos a porcorum attrectatione abstinere.

a Quia porcinae carnis es in contrectatio, temporibus Antiochi fi bat indicium' testimonium injurati Iudaismi cogebat enim

eos tyrannus, ut carnem hanc vetitam comederent, lanimalis illius immundissimi sanguine sacra sua contaminarent; unde religiosiores noluerunt specimen dare animi dubitantis circa se

dem.

m Quia gentiles in februis, lacrificiis, mysteriis magicis sestis,

282쪽

pactis sanciendis, porcos mactabant, voluerunt religiosiores eo magis testari adversum animum. s. orcos mactatos fuisse inter Februa & lustrationes, docet Seld nus De Diis stris, lib. I. cap. 6 cui ritui opponitur divinum monitum, ef LXII. 7. ubi se purificantes dicuntur carnem porci

comedere.

3. Locum primarium habuit porcorum mactatio in sacrificiis Cereris, teste Varrone. Unde Ovidius: Prima Ceres avida gavisa es sanguine porca Ulia suas merita cade uocentis opes. Immolati quoque erunt ad lares placandos, iuxta Horatium:

---- - Immolet aquis ne porcus Laribus --

Hac victima etiam compita lustrabant iuxta Properarum: Parva saginati lustrabant compita porci. Antiochus furiosus hoc genus sacrificii obtulit, ut insaniam suam porcis piacularibus expiaret, existimans multum valere ad me tem sanam impetrandam. γ. In wsteriis magicis ius vel succus carnium porcinarum in aera spargebatur, quorsum respicit locus es LXU. . comedunt earu suillam ct succum immundarum carnium habent in fissuis. δ. In festis Gentilium sacris etiam porci mactatio locum habuit runde Juvenalis, Moris erat, quondam festi servare diebus

Sicci terga suis, rara pendentia crate, Et vasalisium curati ponere lardum a Foedera pacis inierunt intercedente caesa porca , teste Varrone , miro lib. V HL Eneid. Armati Iovis ante aram paterasque tenentes

Stabant, ct casa, pangebant foedera, porca. Observarunt quoque antiquarii porcum in Romanorum vexillis depictum fuisse, tanquam pacis indicium di argumentum. Anti-

283쪽

M DE Su Inus ET PORCIS. Antiqui Egyptii hoc animal odio habuerunt ut potatum

omnimorum , ut testatur Elianus. Et Herodot teste, Ariuili su bostiam immundam arbitrantur, quam siquis vel transeundo contuerit, se una cum vestibus flumini immersum alit. Quod sorte ab Judaeis hauserunt, a quibus hoc odium propagatum est ad Indos AEthiopes, ut certe ad Muhammedanos. Verum dubium occurrit, quomodo Christus potuerit invenire in P, laestina porcorum pastores, Matth. VIII. o. - 33. cum Judaei tam studiose a porcorum contrectatione abstinuerint, horum animalium inter illos nullus esset usum Resp. Id contigisse in terra Gergesenorum, ubi variae fuerunt Graecorum coloniae, peculiari libertate donatat, non igitur mirum Graecos , utpote Gentiles, Iuda is non subjectos, porcos aluisse, carnem porcinam, non tantum inter vicinos Syros, ωΡhoenices, sed cinter Romanos milites distractam fuisse, eo tem re, quo Romani Iudaeam tenuerunt, eorum milites in primariis alaestinae civitatibus degerunt. s. 6. In Theologia Emblematica malae nota est porcus , non tantum

apud Hebraeos, sed lapud Egyptios, nam AEgyptiis atque ac ditiis sunt execrationi. Horus Niliacus, qui vulgo Horus Apollo vocatur, antiqua Egyptiorum Hieroglyphica descripsit, asserit Lib. II. g. 3sPoreum fuisse apud Mutis hominum pernicioserum symboluma rationem addens, quia istius natura es animal id ipsum sacra Scriptura imitatur, ubi homines profani, etiamsi ad externam Ecclesiam accedant, appellantur Porci Matth. VII. 6. asset. II a a prout mentiles extra Ecclesiae communionem degentes , Porci appellantur in Parabola filii perditi, Lue XV iri neque abludit analogiaci si enim conside

remus

R. orcorum indolem, egregie repraesentant profanos α. Sua stupiditate, utpote quibus nullum prudentiae vestigium adhaeret, nihil discernunt inter pretiosa & vilia, margaritas iliquas, sed omnia promiscue habent ita quoque profani nihil lucis in mente possident, qua distinguant honesta a turpibus, ipsamque coelestem sapientiam spernunt. 3. Sua pertinacim; habentur enim porci impuri, quia etiamsi habeant ungulas bifidas, non tamen ruminant , ungularum autem bifidarum constantia, firmitas sine ruminatione, mera peribnacia est ita quoque profani in Ovium pabulum incidentes, dum

284쪽

dum verbum Dei audiunt, nequaquam pia meditatione ruminant, unde omnis sine fide constantia, nihil aliud est , nisi opinionum

mera pertinacia.

γ. Facilitate redeundi ad spurcitiem , unde amis diciturius lutes, ita quoque profani post acceptum lavacrum Baptismi, simulatam anteacta vita poenitentiam, ad priorem vitam redeunt, quorsum Petrvi respici 2Per. II Q. n. Si eorundem spectemus victum vitae genus , varia intercedit inter ipsos profanos analogia.... Ut porci glandibus liquis vescuntur, Lue XV Ior ita profani quoque amant impuriores gentilium disciplinas , easque longe

prae doctrina Scripturaria aestimant. 3. Sicuti in segetes erumpentes , non tantum omnia Hlaniunt, rumis agros roser evertunt, ita profani ovoque verbo Dei i temperanter abutuntur, alias veritates admittendo, alias conculcando, atque ua aedificationi Ecclesiae maximam noxam inferendo.

γ. Sicuti porci serram amant, eorum odorem habent suavismmum . ita profani illa spiritualibus praeferunt, quae pii pro stercore habent, Philip III 8., illis ex re qualibet lucri bonus

a. Sicuti porci non ferum rasas amaracum, ita quoque profanis est verbum Dei οδεν mortis ad mortem, Cor. II. I 6. s. Prout porci sua tantum quamunt, nihilque utilitatis in vita res dunt, non praebent lacticinia ut caprae, non lanam ut oves, sed omnem pastum in proprios usus invertunt ita profani quoque omnem scientiam aliunde haustam, studio proprii commodi applicant, ut sibi per fas aut nefas opes acquirant. Ut porci intemperanter omnia hauriunt, ut inde saginarentur, ad proprium interitum , ita quoque profani rebus mundanis ab tuntur, in comessationibus&compotationibus assidue, ut tandem tanquam victima Diaboli moriantur. Confore. XII. 1.1 Porci olim gregatim eouecti, aura pastoris commendati in multis quoque repraesentant profanos. A. Malo exemplo solent enim matres porcellos mature ad stercora ducere, ita quoque profani propriam sobolem ad impietatem s

ducunt.

285쪽

' Solent pastor ducenti variis modis obniti adeo ut I. Non patiuntur se in viam dirigi manibus, quin multo cum e morem oppositione ductori resistanc ita quoque profani αταίοι sunt Ecclesiaeque ministerio & ordini obluctantes, dum contra admonitiones, hortationes alto clamores, calumniis oppositionibus insurgunta. Uno clamante trunniente omnes concurrunt, ita reprehensi, adversus doctorem profani omnes conspirant. 3. Nonnunquam se convertentes adversus ΔΕΞΟrem eum dentibus

laedunt dilaniant, quod idem de profanis monuit Christus, Mates. VII. 6. . Hinc est quod porci I. um propelli patiantur etiamsi flagello percussi, ita quoque profani illi homines se in ordinem redigi non patiuntur, nisi virga iustitiae ii externa politica.' Respectu exitus α. Ad macellum non ducuntur ne magno elamore, contra ac ves, quod testimonium est metus mortis natura insiti, ita quoque pro fani mortem ex prava conscientia vehementer horrent,in vitam

noli nisi valde invito deponunt unde Poeta. μωσue cum gemitu figi indignata per umbras. β. Sicut porcorum exitus ut plurimum mactatio, qua impurum animal sit cibus impuris, nam sub lege non licuit Iudaeis carnem porcinam comederes ita quoque profanorum exitum cons in tu aeternum exitium , quo fiunt cibus spiritibus immundis, qui eorum aeterna perditione delitiantur.

CAPUT X.

DE CANIBUS.

f. r. ter mansueta animalia, quorum in lacris fit mentio, an ut dem sequuntur canes, pecoris custodes, simia ac detensores. Appellatur autem in lingua Hebr. i , quam vocem Arabes ditinent, qui canem vocant rabi Clariss Bocharius hoc animal ita appellatum putat a nimitate dentium tenacitate morsus, dum

nomen Dissilia ' Cooste

286쪽

nomen deducit ex voce In quae extat Amos VIII. I , 2 quam uncinum autforcipen reddunt, quae ultima significatio etiamnum in

lingua Arabicam Chaldaica obtinet; verum cum illud pluribus animalibus sit communera alii conjiciunt potius quod radix Iri, olim significaverit custodire, di quod vocab aes a pr. V. 17 significat caveam avibus plenam, sicut ramos III. I, 2. canistrum asimis frumbus nuclum, cujus ratio vix alia esse potest , quam quod res illis inclusae ita custodiantur. Haec sententia si obtinet, canis usumis ossicium egregie explicat, utpote qui custodum ossicio se guntur , prout Graeci eos φυλακες appellant. Qui ad linguam Arabicam confugiunt a rabie nomen obtinuisse putant, nam apud Arabes verbum a I significat rabiosum esse, rabie corripi, iram conc pere, eaque esserari, unde fidi, vocant rabiem caninam, sive in cane, sive in homine e canis rabiosi morsu furente, existat. n. Graecis κυων vocatur παροτοκυειν, quod Eustathius interpretatur Φι- ν , quia canis est animal domini amantissimum, quem etiamsi vemberibus excipiatur, non deserit, qui potius se domini peditas advolvat, inde profluxit vocabulum πρααυνησις , summam animisu missionem 4bservantiam significans. Graeca voce κυνο Latinorum mnis deducitur, authore M , sicuti a Graecorum voce κυλιξ Latinorum eatis. s. a. Est autem Canii, animal minusculum, quamvis non semper eis dem saturae formae , omnibus notissmum , cujus plures enumerauatur species, quas tamen ad octo praecipuas revocant, ut alii sint N. Venatici, qui lepores&alia fugacia animalia pernici cursu insectan

tur.

n. Vesulatores, qui vestigia odoratu explorant, atque feras avesque indagant donec latibulis excitent. a Aucupes, qui cum accipitrein falcone aucupio inservilint. I. Retiarii, qui perdices indicio produnt, quo circumveniantur xi

retiantur.

Molossi, qui pris, tauris , ursis is seris potentioribus venandis

adhibentur.

v Melitat, qui foeminarum sunt delitiae, parvitate speciosa commendabiles, ut facile gremio dominarum excipi, laciniis condi queant. t. millici, seu custodes, qui domi supellectilia a stiribus, 4bris v gem a lupo vindicant.

287쪽

axo DE CANIBUS.ri Luserit, qui dociles sunt,4 variarum artium recreandis hominibus

capaces.s es Inter proprietates canis sunt Latratus, quamvis alicubi in regno Africano canes inveniri , qui

nec latrent, nec ullam aliam vocem edant, observatum fuerit sabiem ut vitium in canibus notatur non latrare, ef LVI. Io. Omnes

illi canes muti sunt non possunt ri Iola latrar. verbum ma est λεγο λον, apud Rabbinos tamenin Arabes frequentissimum , nisi quod hi de aliorum animalium voce adhibeant quidam ad canum latratum quoque reserunt locum PDI. LIX. . a U. ii ubi o currit verbum rizri , quod tamen non adeo latratum quam quidem serapisum significat, unde Belgae vertunt lieremati eo iam, nisi potius adhibendum sit vernaculum vocabulum janhen.

. Hirrire dicuntur quoque canes, cum ad iram provocantur, torcorum instar grunniunt, inuasi ogganneunt, huc quidam referunt locum Exod XI. . ubi verbum mn ab aliquibus hirrire vertitur,

nempe non hirriet canis linguasua. s. a. Commendantur autem canes in. A singulari dein amor erga dominos suos , qua eos non tantum in vita, sedin post mortem prosequuntur, dum eosdem cum domi, no sibi amicos cinimicos habent; unde Columen M. VII cap. ir de Canibus , viis famulus amantior dominii quis fidelior remes t in cum inurruptior qui excubitor inveniri potes vigilantis ' quis dini- qae ultor aut vindex constantiori Fideli amoris exempla ubique isthistoriis sunt obvia. I. A vigilantia, quam pulchre Lucretius hoc versu expressit, Et levis a canum M sub pectore corda: Vix enim leviter dormiunt, semper intenti, circumspecti, Iupezomnes stationarios solliciti ac curiosi si quid increpuit, primo di, viter insonant, mox classicum canunt si propior fides adventoris facta fuerit unde veteres eos non solum privatim ad suas quasque aedes , sed publice quoque adhibebant ad templa , arces, oppida, palatia, cubicula custodienda, ut eleganter monuit Pseu Lilfusis Lacedaemones tamen canem a custodia templorum arcebant, quia in publico coit, ad vomitum redit, propterea animal illaesim

mundum reputantes. Dj9jlige by Corale

288쪽

DE CANI Bu S. 2222 Sagacitate, quod ingenium Plinius eleganter ita describit lib. VIII.

cap. o. Soli dominum novere, ct ignotum quoque s repente veniat intelligunt, soli nomina sua , soli vocem domesticam agnoscunt , itinera quamvis longa meminere, nee ulli prater hominibus memoria major. Vias, beneficia eri enses is retinens, ut multo tempore prateritorum facile recordemur cujus rei causam in cerebri caliditate, siccitate quaerunt Physici, unde sensus interiores promptiores vegetiores, ob calorem etiam rerum sensibilium imagines facilius percipiunt, ob siccitatem tenacius retinent Accedit sanguinis de spirituum major subtilitas iuritas, quae non tantum impressiones permovent, verum etiam efficiunt ut acutius olfaciant, hinc est quod etiam multas artes facile ediscanc unde Plutarchus dubitavit, anno canes ratione praediti essenti acumine sensuum, canis enim non tantum odoratum in longinquum, sedis domini sui, lupi, apri, aliorumque brutorum vestigia a se invicem discernitu quod Physici attribuunt tuberculis illis , seu carunculis, quas mammiliares vocant, quippe pituita non ordinaria via in canibus defluit, sed per quosdam meatus, qui in nasi extremitatibus distincte cernuntur. I. I. Alia tamen canibus vitis vertuntur,in quidem Immunditier, eo quod impurissimis vescantur cibis, ut ne quidem, adaveribus humanis abliineant, verum ea trahant, lacerent, atque

devorent, quorsum respiciunt testimonia Br. XII 3. I Reg. XIV. 1 r. XXI ε 3, 2 . Sanguinem humanum avide lingunt, P LXVIII. a. putida Hercus ipsum deglutiunt, unde quidam explicant io,

cum Philip III. 8 putantes inιυααλον dici quasi κυαμον, id est, moria; ι βαλο ,ον Impuritatis indicium quoque est redire ad vomitum, cons. Prov. X XII. Ii a Pet. II aa. ob hanc impuritatem cum sue -njungitur non tantum in Scripturis, verum apud

Vixisset eanis immundus, vel amica liuosus Propter hanc impuritatem , Turcae ab aedibus , Spartani, rath nienses a templis Marcibus removebant, Iutheni existimant turpe nuda manu attingere. x HB, salacitas, quae tanta est, ut non solum eum suo genere

coeant, sed & cum lupis , vulpibus , leaenis , aliisque animalibus

289쪽

111 DE CANI Bus. imo nequidem a matribus abstineant unde Ovidius ΙΙ tib de Arte

Amaadi, Haeret adulterio eum cane nexa canis. Propterea coitum nusquam aversantur , nec certum tempus obsedivant ut alia animalia , sed omne tempus veneri opportunum ha

bent.

1 Ira in canibus maior est, qui cum provocantur hirriunt, unde R)litera canina vocatur Persi Sat a I. Huc quoque respicit versiculus, Irritata cavis, quod R) quamplurima dicit. Saepius ita irritantur, ut nec verbis, nec verberibus coerceri queant, saepe in rabiem furorem incidant, quo morbo quando cori, piuntur, notos simulis ignotos invadunti Somnolentia peculiare nonnunquam in canibus vitium est, cum hoc animal propter vigilantiam alias igatur , ast non omnium sed paucorum degenerum haec indoles eae unde Limius miratur Gisus tanto lentis in summum evasisse , ut non eustodes eamum fefelleris, sed ne canes quidem, sollicitum animal ad nocturnos frepitus meis e

rint.

Horacisas canibus vitiis vertitur, unde morbus ille in hominibus e nina fames vocatur. Multis in rebus ea se prodit in canibus, dum insatiabili gulositate omnia diripiunt, dilaniant, quae illis objiciuntur.

Impudensis, dum libidini indulgent, nihil nom patrant in propatulo. . s. 6L Usus eanum triplex notandus est. R. Positi, in ludis, armis, lustratione exercitus, αP. OEetinomicus in purpurae inventione, in re pecuari , venatione custodia domus, monstranda via, atque similibus. xaria inde desumuntur messicamenta , medicorum curae relinquenda.

I. 7. Rufus autem hic praecipuὶ notandus est , ubi animadverte dum nonnullas Gentes idololatriam commimis cum canibus , vel eos saltem ad cultum idololatricum adhibuisse. Ita N. Avaeorum malis , Reg. XIII. a. vocatur ima a latratu, quia juxta Talmudicos latrantis canis AEgiem habuit.

290쪽

DE CANIBUS. 223 a. Anubis , idolum AEgyptiacum dicitur quoque , quoad caput caninam formam habuisse unde Hirgilio vocatur latrator Anubis, Euriae viii. Diodoro Siculo dicitur κυνοὶ κεφαλL , M. I., apud Luciamin vocatur κυνοπμσοπ ,ερμης Plutariam asserit nubim c nis nomen sortitum fuisse cimo aegyptii omnes canem venerabantur , testibus Diodoro Mulo, Plutarcho dc Strabones unde Iuvenalis

de AEgypto loquens Sisicis inquit,

phia uisi et rem venerantur, nemo Dianam.

Fuit quoque canis apud Egyptios singularis cultus insigne; unde Diodorus Siculus testatur, quod Cines in uia es pompam anteced

a. Apud Graecos quoque canes adhibebantur ad sacrificii, qui illos

ea a immolarunt, ut etiam Argivi Lucina , ac Romani Genita, idem fac im in Lupercatibus. Huc respexisse Legislatorem, Dein XXIII. 18. coniiciunt Interpretes, ubi tes iubet, non feres mercedem prostibuli, nee pretium eanis in δε--m Domini Dei tui, quia abominatio es utrUmque apud Dominum Deummum. Scit jusserat Deus, Num XVIII. is ut primogenita mundorum animalium acciperem Sacerdotes, immundorum vero pretia atque ita equi, asini, cameli pretio redimendi erant, si quis eorum primogenitos vi--s conservare vellet, sedis canis pretium non re cit Deus solum.

modo, sed labominatus est, ne Iudaeis occasio daretur ad consuet dines AEgyptiacas redeundi, qui aliquid divini canibus inesse putabant, quia enim canis, aut ejus pretium eximium locum in AEgypti tum caeremoniis obtinebat, Iudaeis debuit esse abominationi; duoque illa pretia tam prostibuli, quam canum conjunguntur, quia in Isidis sacris lucrum , stupro comparatum ejus templo consecratum fuit, .seelus enim illud in Isidis honorem commusum fuisse respicit D-

- - yamque expectatur in hortis, Aut apud Issaca potius saeraria lena. Ubi vetus Scholiastes annotat, diei apud impium I dis lena conciti reicis , quia in hortis templorum ejus adulteria commutebantu , cumque monuerimus in Isidis lacris primum locum cani, Mercurii symbolo, tributum fuisse, non mirum est, duo illa conjungi in lege, tanquam Di9jlia ' Cooste