Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

291쪽

2.24 D E CANIBUS. quam peccata ab Isidis cultu profluentia, Gudatis studiose

tanda.

s. 8. In tiologia Emblematicari Canis est symbolum doctorum erit pinorum Ecclesia, IULULio. quatenus aliquam relationem habent ad gregem, id est Ecclesiam, euius custodes constituti sunt a summo pastore Christo , quod bdetur desumptum esse ex Hieroglyphicis AEgyptiorum, qui cum mstam, Scribam, Doctorem, Iudicem designare vellem, inrant ut, ut testatur solis Niliacus in suis Hieroglyphicis, M. I d pingitque canis genuinus' bonae notae, eleganter requisita boni ministri, utpote in quo Quoad aptitudinem fungeia ministeris requirimus i. Sagacitat in iudicii acumen , quo distinguat verum Don num Christum a salsis Diis, quos alii aberrantes veneran

tur.

et Amorem , quo Dominum suum constanter prosequatur bid. Tim. I. ii, Ia etiam ad ipsam vitae profusionem.

3. Audaciam invadendi, resistendi lupis, aliisque feris animalibus, dum gregi insidias struunt. . Aptitudinem praesagiendi, olfactu quasi acutiori, per animadver sonem signorum temporum vias Dei discernendo, laesas ventus Domini vicinia talia statuendo, quae cum signis te

Tum conveniunt.

β. Quoad muneris exercitium requiritur in illis i. Peculiaris vigilantia, hinc culpantur Episcopi tanquam canes deseneres Τή LVI. io quod sint somnolenti contra eorumosicium, quod est excubias agere pro grege Dei. 1. Latratus, ad est indicatio periculi ex hostium an Ium surripientium adventu, unde iidem eanes, ut degeneres in loco citato culpantur , quod essent muti latrare non possent, cum contra illis commendetur, ef LUIuci ut clamarem, o non cohiberem, sed demunciarent domui Iuda peccata sua. 3. Ut contenti lint modico stipendio, sicuti genuinus canis edoctus est, ut minimis contentus sit degeneres autem, voraces omnia insatiabiliter appetunt, quod vitium in ministris quinque notatur JU LVI. io nempe fortes esse appetitu , ct ias a labiles. Σαν

292쪽

ti. Canis quoque eae bolum Hominum impurorum , unde saepius in Scripturis canes vocantur,cntiles, sal. XXII. l . Matth. XU. vers 16. nec non alii homines Ethnico more viventes atque pros ni vid. Matth. VII. 6. 2 Pet. II. za Apoc X XII. I. quatenus nempe vitia canum qualiacunque exprimunt siveis. Sint libidinose .adulieri aut impudici hinc est quod Diogenes nisu dictus fuerit nomen ei a canibus inditum, quia quae ad Cererem Uenerem pertinerent, omnia palam faceret. Elianus testatur Romae in judicio adulterum palam canem dictum fuisse. Horati publica scorta vocantur suburanae canes, Subura enim vicus erat in Romae vicinia, vilioribus tantum inhabitatus, ubi meretrices prostabant. β. ix mordaces obtrectatores a Veteribus canes dicebantur. Sie apud Elianum Zoilus, quod idem Sophista, obtrectator omnium esset, Canis Metoricus dictus est hinc Hecuba rixosa m

lier aioetis in canem conversa dicitur Plautus uxorem, canis instar perpetuo latrantem , canem dixit, Tu, inquit, tanquam venatores dies atave noctes cum cane atatem exigis, iotandum quod το λοίδο- apud Athenaeum proprium canum vocitetur.

. Adulator in versipelles canes quoque dicti fuerunt, hinc Diu ne interrogatus ab Alexandro , cur canis dictus fuisset y Respondit, quia dantibus blandior, non dantibus oblatro, mados etiam momdeo. Apud Ciceronem adulator aliquis vocatur canis Clodianus, quia canis in morem adulabatur , ut provinciam quam vellet, obtineret Diogenes Cynicus risippum propterea vocavit

λυκον κυνα, id est, regium canem.

Apsa a Mad pristinam vitae consuetudinem revertentes, dicu tu canes, Pro XXII. II. Pet. II. Er. Canum insa redire ad vomitumsuum. s. s. Lubet etiam adjicere accuratiorem excussionem par bolat, Matth. XU. ubi notanda est mulieris Syrophoenissae fides , quae postquam repulsam passa ruisset a Christo, dicente, Non est bonum sumere panem filiorum Mare canibus, in hunc modum institit; etenim eatelli solo edere micas cadentes de mensa dominorum suorum , in qua fide an

notamus

N. Mulieris humititatem, propriam iniquitatem confitentis, dum nonatare fert, imo potius admittit, quod Christus eam canibus adsti- V Ff tuat,

293쪽

. DE CANIBUS. tuat, sicuti olim plures hoc testimonium suae humilitatis dedisrunt , se ipsos canes, id est , homi res abjectissimos vocando cons1m. XXIV.ls. a Sam m. 8. 2 Reg. III. 3. in hac coa- fessione humilioris sua conditionis agnoscit illa mulier

α. Impuram suam retinem prout enim canes ex impuro congressit generantur , ita quoque Gentiles saepius ex contaminato toro,

vel saltem profano connubio prodierunt, utpote apud quos socrosanctum conjugium non satis sacrum habebatur, quod pisci aliquando Iudaeis ad humilitatem objicitur, Edech. XVI. . 3. Impuram vitam multis vitiis contaminatam, pro Gentilium consuetudine, qualia vitia praecedenti indigitav:mus. γ. Indignitatem propriam, qua fatetur se indignam ullo beneficio, Rrespectu iustitia divinae jure maximo cum canibus ablegandanad omnia sordida, neque ullo modo cum filiis Dei conferendam, quae ratio justitiae Dei in eo est sita, quod nolit sanctum projsiennibus, Matth. VII. 6. aut iis dari cibum filiorum, id est, ver bum Dei iratiae, Judaeis tantum sub Veteri Testamento ut filiis

reservatum testinatum.

Mulieris nihilominus fiduciam in Deum ut misericordem , anima, vertimus , dum convenienter parabolae exceptionem suam propinnit, nempe dato, quod inter catellos esset reterenda , nihilominas aliquando ex singulari benignitate domini fieri, ut catellis concedan tu micae panis ubi testatur se credere

α. Dei benignitatιm Novo Testamento decretam, qua velit ad glo riam gratiae suae, bonitatem suam exercere erga immerentes.

8. Salutare beneficium gratia, quod consisteret in participatione albquali ejusdem panis quc destinaverat filiis di jam considera Christum esse panem ex caelo demissum , qui mundo vitam daret, Iob. VI. 36 quippe per verbum gratia seu praeconium Euangelii Gentibus oblatum, ut ab illis comederetur, id est, fide sincera ea ciperetur, & fiduciali ad salutem applicaretur. γ. Ordinem gratia agnoscit quoque mulier , illique se blande subjicit, fatendo Gcntcs Judatis non est praeferendas , quibus hoc tempore adhuc prae rogativam concedit, verum infert solum modo Christo non indecorum esse, ut gratiae minoris speci mina ederet inter Gentes , in praeludium suturae conversioni

Gentium.

294쪽

DE CANIBUS. 227 2 Pium animi propositum quoque indigitat, dum se ipsam reser non

quidem absolute inter canes , sed inter eat Pos, sunt enim catelli in diminutivo animalcula domestica quae solent haberi in deliciis, quia disciplinata multis virtutibus se polliant dominis suis commendare est enim quasi dicat, si me excipias inter catellos micas gratiae concedendo disciplinae subjiciendo , habebis unde gaudeas .delecteris, ac me reperies catelli instar Docilem ad omnis generis officia. β. Vigitim adversus omnes hostes nominis tui. γ. Blandam me pedibus tuis adstituentem, coram te in omni casu

reatus procumbentem.

δ. Contentam etiam minimis tuis bonis, singulari gratia agnoscen

tem.

a. Constantem, ad mortem usque vestigia tua sequentem.

Finis Sectionis Irimae.

296쪽

FERIS ANIMALIBUS

DE LEONE

Eonum nomina, alia genus , alia sexum , alia aetatem exprimunt. R. momen generis est ' vel π quo nullum aliud in Scriptura Sacra frequentius usitatius est tumque Leonum genus nulla habita ratione aetatis exerimit , quodevincit locus Iud XIV. Is Ubi Leo a Simsone occisus vocatur simul ri sic , ut proinde errent qui per hoc vocabulum Leonem messi atatis tantum intellinunti originem Cl. Bochartus praeeuntensio nenario derivat a radice M videri Putatque hoc Animal ab acutiori visu ita denominatum per literarum transpositionem. Alii a radictis deducunt, 'uidem quatenus etiam denotat direptis-nem is Issonem , culus verbi notio eruitur ex sal. LXXX. 3.atuue ita exprimeret genium Leonum, qui praedam discerpere solent vide Nah. II. L UM. VII. 3. Hos XIII. 3.' u, premineri Voeatne aedi, wκ'a,. Fatemur quidem primam

vocem occurrere in masculino alteram in Foemenino genere; verum tamen nihil obstat quo minus etiam prima vox matrem Leonem signiscet, cum illi niti attribuantur Iob. IV. II. Cons. Greh. XIX. 1, 3. Circa etymon vocabuli non omnium eadem est sententia, dum quibusdam placet corde derivare, quia cordatum animosum est anima , vide a Sam XVII. o. Claris Bochartus ex lingua Minica derivat eui thema a in seeunda quarta conjugatione significat colostros in mamma habere, lactari Disilias by Ooste

297쪽

colostro , quia leaenariam lac crassus est instar colostri domis agmju potius a voce Arabica a quod gniscat multum eis expetera vel usurpare , atque ita denotaret animalis voracitatem vide Hos XIII. I 8. I a d mascutimum sexum denotandum adhibent ut plurimum vocab . umgeneris , quod jam primo co posuimus. Nomina aetatis sequentia sunt a. significans catulum , usurpatur cede prima aetate Sen. XLIX OIer UL 38 b. XIX. a. u. 18 attribuiturque catulis

aliorum animalium, ut d ranum Thren IV. 3. -apud magistros. Vir in his literis doctissimus Bochartus catulos ita a conia gregando dictos voluit , quia ciri a matrem Pngregantur, vel alii quia adhuc eum matre rigatim habitant. a. B vocatur leunculus qui non amplius catulus est verum feeundae aetatis incipiens praedam rapere Et ech. XIX. 2, 3 rugire . XIV.

s. venandi causa tugurium relinquere Ier. XXV. 38. Clarii

Bochartus putat per mutationem littere 2 in cita dictum pro Gadolescere, alii tamen malunt, quamvis hoc verbum apud Arabes

adolescentiam significet deducere a verbo quod significat o riri, abscindere , quia latet in insidiis dum in histro praedam tris euntem expectat, conferunt loca is X lx ra. c. X. αIO V. XVII. 11. D. His addamus nomina visimum riualitatum , quibus leones appellantur; ubi occurrune iii quae vox signiscat lectem robustissimum, ut colligimus ex P . XXX. o. Edition vocabul alii quaerui in lingua Arattea

ubi r significat intrepidum , strenuum in forum ris verbum insigniscat instar 'MM Acerrare. I ex lingua Hebra dfrirant a ver quod spnificat ut pistor massam panis

solet, rationemque denominationis vorunt, quodaeo praedam subiasatin concuscet.

a. in Leonem quoque matur maris inriscat, eruditissimus nat aliisque Africa oris ne non in Syriam ex Aniam. Eltimo

Ptinis evincit Addit claris Majus Leonem g quoque potuisse rugietu nominari , quia verbum, apud Aiubes re--λn pectore reciprocare de rugire significat

298쪽

xx. Est autem Leo animal serum facie gravi, terribili, non multum a virili abludenter unde notante Aristoteli dicitur habere os valde magnum, faciem quadratam , non osseam nimis , superiorem maxillam non eminentem, sed deorsum aequaliter pendentem, nasum crassum magis quam

tenuem , culos Ceruleos concavos , non nimis tamen rotundos aut oblongos , sed mediocris magnitudinis , supercilium ingens , frontem quadratam , in medio non nihil concavam , ad supercilia autem nasumque sub fronte nubis instar incumbentem , supraque frontem ad nasum pilos inclinatos instar eoronae. Hactenus Philosophus ostendens majestatem in leonino vultu. Inquirendum ergo n. In leonum caput; ibique expendamus. Oculas quibus tantum valent, ut Plinius omnem leonum vim in oculis constare asserat, addens quod nunquam lividis intuentur oculis , similique modo aspici nolunt lib. 8 cap. Is Errant qui leonis oeulis viridem attribuunt colorem , contrarium evincente experientia , cum facies uveae anterioris eo in loco ubi humori cristallino imcumbit, omnino appareat nigra, unde leonum aspeetias horridus de terribilis, quod enim Hesiodus voluit quando leones appellat. Addunt Musis dormire apertis idque non studio sed natura ob palpebras justo breviores , quod tamen hodierna anatomia aliter explicat hinc in Ephemeridibus eruditorum Gallia annici 567. mensis Iunii testantur hanc sententiam inde traxisse, quod leones reclusis palpebris oculos tegere possint membranula quapiam sputa nigra verius majorem angulum sita, qua sublata is versus pamvum angulum protens super universam corneam expendatin , quemadmodum in avibus, fetibus idem quoque observare licet. ia. Os habet non minus terribile ac ocidos , ad quod saepius provocat Sacra Scriptura Ps. XXII. 22. LVIII. Dan. VII. 22. Roc. XII. 1. quod non tantum vastum, immane, sed, id est lethiserum hiatum Hegante Oppianus vocat, quo facile totum

hinnitum capit.

v. Demibus munitum est 3Deire septum , acutis atque serratis , limaeque instar asperis ut fortius tenerent, in quavis maxilla quatuordecim numerantur e sex molares , quatuor canini, totidem incisivi , molares valde magni sunt , quamvis cinaequales, tribus

cuspidibus inaequalibus praediti quibus armis instruetiim est hoc

animal ut praedam Dangat & comminuat, hinc leonini dentes ut quam maxime noxii in sacris denotantur vide Ioel. i. s. ' LVIII. . Anc. IX Io quibus vel ipsa ossa comminuunt I Reg. XIII.

299쪽

λ tingua in vivo animale aspera est cum ibiis aeuleis erectis stipata: qui ex duriori sunt materia, illi quae ungulas constituit haud abia

mili, quarum riguram propemodum rcferunt Haec lingua e tem hominis lambendo valde aitcnuat. Barba quoque non omittenda est propter locum I. XVII. s. ubi David testatur se leonem apprenens ipsius barba interfecinae ream autem leoni competere constat ex Homeri, ubi leo aliquoties vocatur bene barbarus,is ex trito illo proverbio , bibam vellere mortuo Doni Clarissimus Bochartus in loco allegato tamen non barbam sed mentum intelligi vult, ut versionis vulgatae ara interpretum patrocinium ageret. ζ. ει ophagus leoni tamen minime amplus aut latus est, unde necesse habet membra praedae valde comminueres conterere antequam dein

quod attinet etiam valde compositum est ad roboris exaercitium , nam

habet valida & prae omnisus animalibus ruinisviis non enim sunt in toto corpore fistulae instar excavata, praeterquam in solis brachiis, semoribus, quae aliquid medullae natant; imo tantae sunt soliditatis , si Aristoteli Me Elian credendum est, qui tamen rem exploratam enarrant , ut contra se iiivicem collis ignem blicis chalybis instar reddant. β. Iunctura ossium insunt firmissimae unde olim creditum colla Ie num uno perpetuo osse constare, cum tamen experientia domestillud tantum ita videri, quia apophyses vertebrarum colli spinosi valde longae a amentis fortioribus atque durioribus ita conitricis sunt ut non nisi unicum os videatur. V. Pectus illi torosum Mamplum propter muscularum an Erudinem firmitatem , undellimus dicit vim summam leoni in pectore priore corporis parte esse , sed posterioribus membris deficere. Pedibus etiam valet, unde gressus leonis gravis Iarmatus , quo sum respicit locus Prov. XXX. 29, 3 o. Hinc Aristoteus dicit te nem esse animal tarde incedens ut passibus magnis quandoque inter gradiendum humeros quatiat ungulas habet disinorum instar sed valde acutas immittas, quas tamen inter eundum contrahit beneficio cujusdam articuli singularis uncturae ultimae , quae talis est ut os penultimum, dum versum interiora incurvatur secum cedat articulo ultimo, cui ungula affixa est hinc est quod ungulas fi ctere queat ad superiori, ad latera anseriora , cita contrahere,

300쪽

ut d torum amminibus terram non eontingat, sed nodo potius articuli duorum extremorum ossium hoe modo elevatas ungulas inter digitos reclusis retinent dum loco moventur, dextrorum quia dem pedum ad dextram digiti cujusque partem, sinistrorum vero ad sinistram. Disitorum flectionem ad ambulandum non nisi vertendines sublimioris mustuli fieri solere quoque animadvertunt; vis serioris enim tum demum fit inflectio, cum ungula extendendae

sint.

a. Alia videmus in leone ad majestatem composita. Mue respiciunt Leonum iubae, habent enim collum una eum armis investitum M. bae , vel potius coma molliter cris eat & hixuriante quae a collo

in armos defluit, quaeque animali singularem ornatum ac majest tem conciliat hinc Plinius leonis praecipua generositas arguitur, eum colla armosinae vestiunt jubae , quod ex Leone conceptis motum eontigit ex pardis enim geniti hoc insigni carent, utin sexus

scemininus.

. Cauda leonum etiam animi signum , rem si est, sin inhunae

similitudinem Errecta audes, iracundum Prificat, si eam tran- uulam, immotam demittat, pacatum, blandum ejus animum indicat, quod rarius accidit, quia ad iram proclive est animal ir tum autem terram verberat, Turore inerelaenae flagella tersem. ut Plinω eodem loco animadvertit, estque cauda leonina quo ad externam faciem , usque ad extremitatem aequalis crassitier, quod

inde ita apparet, quia pili quibus cineta est, eo tomiores sene quo

magis ad nnem vergunt causam motus istius in cauda Alexander Aphrodisius recte inde deducit, quod dorsi medullam ad caudamusque exporrectam habeat, in qua tamen vis animalis atque motus haeret, unde cauda non aliter ac homines manu utuntur, quando animi sensum exprimere volunt. s. 2. Hoc utuntur fingolari, prout vox habet notam discretivam anima uum, qua ab aliis distinguuntur, rugitum vocant Latini Hebraei autem quatuor habent vocabula, uibus ad denotandum leonis sonum utuntur. N. - , quod etiam alibi Deo attribuitur, graviter voce sua intonanti

in pra sagium secuturi judicii, cons Amos III 8. unde inominiabus attribuitur minitantibus4 frementibus.. ru, quod in sacris non nisi de leonibus juvenibus serpatur Cha fiat tamen Orabes omni id leoni tribuunt, unde hi leonem in sua

lingua iam appellant; proprie stemitum irati maris fgnificat, confθ's . o. convenit latinorum verbo fremere , quod leoni attri- AVirgilii Α re