Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

331쪽

quam quod genius Diaboli in ipsis operatur, conveniunt enim non

aliter ac mendaciorum pater cum lupis. R. Respectu eorundem naturae privilegiorum , quatenus in salsis doctoribus quoque se manifestatae. Acumen inpensi, quatenus norunt argumenta veritatis mimam in modum eludere , inexercitatos praeveniendo confundere p. inutia, quae consistit in methodo ootegendi pessima sua dogma. ta venenum doctrinae callide obtegendi vid. Mast VII De di. Respes erudelitaris dum gregi quoque non parcunt verum aes mas in perniciem praecipitant in XX. 29. quod emium a. Insatiabili Uderis oves capiendi nihil non tentantes Muet. XXIll. I p. mplarabili odio quo perseverantes omni modo exterminare coisnantur secundum animam simul & corpus, M. Man. XXIV. 2 IS. a. Respectu singularis methodi, ubi notandum quod a Sicut lupus exiturus dicitur dentes acuere herba ori nola hi quo. que se praeparant ad animarum direptionem falsis interpretaticia, bus scripturae. 3. Ut lupus pnecipue m irasatur, ita illi quoque sub tenebris errorum praedominantium potius fideles minus exercitatos cir

cumveniunt.

I. Respectu noxa inferendae , notandum est quodo Lupinus morsus fit lethi ferus, ita quoque doctrina haeretica ethisera est spiritualem mortem infert V. LVIII. s. ων. 3. Sicut lupi nonnunquam greges di pant, dum pastores circumi niunt, ita quoque multi coetus in pluribus regionibus dissipati sunt, postquam doetores in haereticorum casses inciderunt. n. Respectu oppugnationis, sicut enim lupi propter noxam formidandi sunt, ita quoque strenue oppugnandi a grege arcendi, ubi r quirituro. Cura pastoralis semper lupinis insidiis intenta. β. Armorum spiritualium omne genus, inter omae ignis precum gladius verbi divini praecellunt. Granni quoque lupi vocantur Per. V. K Ettach. XXII. 27. Man. X. 16. quia ni etiam pars magna Diaboli sunt, in quibus praedominium obtinet lupina rabies, qua seruntur in Christianos sincerae se dei prose res , praecipuaque ratio assimilatinus est fundata

332쪽

a omni molimine, conamine noctu interdiu celesiam inse-

stant.

β. Qualicunque genere poenarum eonstantes interficiunt, quorsum pertinet omnimodum genus tormentorum a tyrannis excogitat

a. Resectu rara , quatenus laborant α. Ecclesias dissipare, regnumque Christi, si possibile foret, e

terminare.

3. Quatenus eonantur omnia in proprium usum diripere, ut ex praeda bonorum direptorum superba sua consti reddant magis sundata , prout Pharao ex Judaeorum subjugatione & exterminio simul sibi promittebat fundatum magis imperium in monarchiam

extollenduin.

s. o. Est tamen locus ubi lupus emblema est Benjaminis, interpretandum in bonam partem Gen. XLIX. et . nemo enim dubitare potest quin sub emblemate illo repraesentetur aliquid boni, quoniam inter benedictiones filiorum Jacobi resertur illa enunciatio , verum non eadem est interpreis tum sententia , quorsum illud testimonium reserendum sit, quo Benja--n vocatur lupus qui rapit, quique mari comederer praedam, in vesperi inivribuere spesia. I. Iudaei iubent nos cogitare de Altari, qu0d volunt sorte copocatum in templo , in portionc Beniaminis, eundemque lupum vocari ajunt, quia ignis altaris absumebat oblationes quotidianas, tam matutino, quam vespertino tempore , verum fiustra sunt κ. Quia altare una cum clivo, Moriar spectabat ad omnes tribus incon muni, sicut 8 David clivum istum ab Arauna Iebusae argento re- xkinerat a Sam. XXIV. H. imo ipsa urbs omnibus tribubus eo munis erat Nehem. XI. I, 2. Et Iosep s de Best Iud libro IV. cap. s. consentientibus almussistis apud Grastum in ramissi Mart. mp. XXI. a. Neque oblationesis victimae in altari oblatae spectabant ad Benjaminitas, sed ad Levitas, quorum sunt partes oblationum absumere. a. Quidam Christiani hoc eimblema revocant ad fortitudinem Benjaminiatarum manifestatam in bello Gabaitharum causa suscepto , qui duobus praeliis victores fuerunt, multis millibus Israelitarum fusis, caesis. vid Iud XX. verum Milla a scopo aberrant. . Quia lupo hic attribuitur praedam quaerere, non autem seipsum d sendere, prout Benjaminitae coacti fuerant, qui in arenam descenderunt non praedae causa sed desensionis.

333쪽

ci. Qvia Limo Alio ceciderunt, ac proinde eruasi praeda ipsi ficti

a. Quia emblema actum continuum respicit , vi haberet successiime tenderet in Tribus gloriam ; cum iatio allegata solummodo suerit duorum dierum , habueritque infortunatum exitum is conjunctim habuerit Tribus infamiam. a. Seqssim sententia Fatrum inoclificata a Chiae Coco' qui animadvertit Iacobum distinguere regni tempus in Auroram Moceaseum, Mindbeare quod Benjaminus viroque foret insignis , in Aurora per Saulum primum Israelitarum regem , hostes circumquaque profligantem, iaoccasu per Paniam spolia ex Judaeis ientibus Satana erepta faeliciter

divrdentem quam sententiam probamus. . . Ex rationisus hermeneuticis , quia interpretatis convenit

a. rem Probi , - sibi propositerat fata populi enarrare ius e ad ulriritim Hiemis Dil in tempora Messiae diu uix et Pii. Conet fanaueetia μώ quae jubet ere re eum regno Christi iste spoliori spiritualem divisionem Ps. LXVIu.43 Iesncr. XLlX. Σε illi. r. ut proinde posteriores p pheta videri possint guste interpretes hujus dicti Jacobi.

is Quu convenit cum hyst,formulari Penedictionis, quae mmmciat peculiaria commoda per ingulares Tribus in commune bonum populi expectanda , eaque maxima , jam vero per Benjaminitas in aurora regni majus bonum allatum Israeli non fuit fortunauismo Sauli imperio , ut nec in occasu reipublicae quippiam magis considerari potest quam Paulinum studium ad promovendam α-gnum Christi ' Ex analogi , inter typum Mi personas signnicatas mercedente, quam ut probe percipiamus, notandum quod Tribus Beni minis hie consideretur ut utilis futura toti topulo per posteros ad subjugandas hostium catervas ineda instar subjicienda , adeo ut toti populo inde vigor incrementum accederet, Tribuique decusin

o. Solus rex primus fuit ex Tribu Benjam ac primo lemmati omini satisfacit, quo Benjamin vocam l pus ma-pradam comedens , quod etiam exacte Saulo convenita obpmilitudinem ingenii prout enim leone ignobilius animal est lupus , ut pote in quo observatur vehementia generositate destituta cita quoque Saulus cum Davide comparatus qui ea Juda fuit is sub lupo leonis adumbratus Gen. XLIX. . Ionge

334쪽

longe ignobilior censendus est , ut pote qui fuit homo gens rositate minor, hostivus insinus magis, quod plane ex his

speciminibus evincitur 1. Quia in Regem ela coccinavit se I Sam X. 22. a. Quia ad provocationem Goliathi se ipsum subtraxit, non ausus cum noste in arenam descendere. 3. Quia quando res illi erat cum Davide ingenerosius causam egit, sacerdotes Davidi isnorantia opem terentes trucidavit,& multa alia abjecti inii signa deditib ob methodum invadendi praedam gessit enim Saulus bella a

versus Dirimas gentes 1. Singulari robora, unum pugnavit infidiciter , insignes victorias reportavit , excepto ultimo vitae termino,

quo Deus eum deseruit, singulari judicio periit. 2. Castiditate lupina , quatenus etiam non instaciter usus sinstrat ematibus bellicis. 3. Insatiabili a petitu victorias versequendi. - vlainas gentes subjugandi, unde factum est , quod non solum Ammonita , verum Noabitae nccis Di Philistaei, variis praeliis superati Judaeis cesserint in praedam. q. Singulari severitate , pro regis genio, quam exercuit in . rictos, licet non sine jussu divino I. Sam XV. 8 o. e. ob sucesum dicit enim Iacobus sore ut Benjamin lupi instar praedam comedat, quorsum spcctat voxjubilantium . m. XVIII. . inhi Saulo wncedunt gloriam quod varia millia oc-eiderit.

d. Ob temporis convenientiam , designat enim Jacobus tempus aurorae sic matutinum, quod non malo accipitur de aurora Reipublicae Judaicat: Nec obstat quod vir doctus putet divisionem spoliorum praedae comestioni praemitendam esse , vespertino tempore lupos ad praedam exire , mane autem cΟ- medere, inde orba textus in hunc modum vertenda vult, mari comedit 'aedam , vesperi dividit spolia atque adco copulamo vertendam jubet per postquam , verum haee minus solida esse, praeter necessitatem urgeri putamus ob sequentes ti

res.

I. Quia tunc emphasis vocabulorum mane' vesperi periret, atque illa verba aliter acciperentur quam in scriptura accipi solant. H. Exod XMX. 9. I-. XXVIII. 67.

335쪽

et Licet literari aliquando notetm'quam, nihilominus uti frequentius notat nexum implicem copulam a uua mplicitate sine causa non est recedendum. 3. Quia difficultastes moti facile pereunt, quando animadistimus hipos non tantum vesperi , sed & mane egredi alpraedam capiendam rac orandam ut anica vidimus Lilat Bochartus in doctissimo suo opere pluribus confirmari Jam vero imperium Sauli pertinere ad auroram Reipubia ab hine constat, quia regum primus fuit, tempora λJpsua ad illum praeterlapsa propter hostium impetus Lium sus magnam mixturam tenebrarum habuerunt. sequitur nunc Pacia Papostolus in altero lemmate ecmsidetanis, quem fusile ex Tribu Benjamin constat proprio ipsius testim sjsti Phiv. ul. s. quique proinde uitiis. ia istius gentis, o, οῖς maxima opera priellita sunt. Nemo enim apostolorum tant , denter pomeri regni Chiisti propagavit quam hic noster bi autem emblema lupi etiam non male convenit. a. ob eonvenientiam natura , nam sicut lupus eum hoste M'paratus, animal est ignobilius, tum quoad externam hanni, tum etiam quoad ingenii minorem generositatem ira pys Paulus I. Quoad externam formam adversariis sui contempli,sii iis

monente a Cor. X. IO.

z. Quoad ingenι- saepe exhibuit se aeriorem, in mentiam se proniorem , non tantum ante conversompidum ecclesias persequerer Oct. IX. r. XXVI. i. etiam post conversionem ut apparuit in armismo ip*e lum, Barnabam exorto , AI XU. o. serens

triam exercita animadversone Gal. II. l.

b. ob methodum quinendi praedam , quaesivit enim tam mae Judaeos regno Christi subiicere. I. Singulari animi fortitudine ; nemo enim omnima trepide pericula adiit, aut sortius sustinuit quam hic'

a Cor. XI. 22, 2 et neque tamen usque nassus est motione regni Christi averti. . 2. Insigni eastiditate Mastutia . quam aperte prostetati hibuisse in studio convertendi gentes i. Con Ix. -' XII. ro

I. Indefesso flvisio, atque Ea insatiabili appetitu vi s '

336쪽

regno Christi prosequendi , pergens in omnes oras , aualescunque regiones ut aliquos Christo lucrifaceret vid. Rom. XU. to ubi non satiatus a conversione gentium Asatio rum Graecarum. Testatur quoquc quod etiamnum desideraret adire Hispaniam v. q. quod valde desiderabat occasionem itineris ad Romanos Rom. I. II. . rapaci frenintare , non cessans ab opere subjectionis donec penetraverat ad ima hominum praecordia is funditas dele

verat omnes carnales cogitationcs 2 Cor. X. Q8.

c. ob operis quoque succesum, dicit enim Patriarcha sere ut spolia dimidai licui solet lupus ab amplissima strage rediens, quasi spolia dividere inter suos , sic Paulus quoque per totam Asiam minorem , Graeciamin Macedoniam , aliasque oras Italiae S: Hispaniae tantas strages dedit regno Diaboli, ut ubique sae-rint erectae Ecclesiae cinter episcopos distributae is ut inter illas doctores veritatis degerent, atque munia sua exercerent. L Ob eonvenientiam temporis , nam praedae distributio fieri debuit με vespera, republica nempe Judaica ad finem Moce sum vergente , quando Judaei nunc erant in deserto gentium id est sub potestate Romanorum, quod apprime congruit cum ministerio Pauli, qui celeberrimam illam expeditionem euangelicam pro regno Christi seliciter promovit, imperantibus Claudio Merane brevi post sequente sub Vespasiano reipublica Judaicae exterminio.

DE HYRNA.

r. mpo subjungimus 'anam , quia sera est lupo simillima, imo L. o lupino genere. priuaturque x Hebraice A, Pradice ara quod significat variegatum esse, diversia

olorem, ut proinde hoc animai denominatum fuerit ab externa sinua proprietate , de qua in sequentibus. mirum est viros doctos circa vocis significationem ita cespitare, cum valida sint argumenta quae Num Hyena signiscationem vendicant.

337쪽

R. Qui antiquissimi interpretes locum Ire. XII. L hue reserunt, LXX enim vertunt -- e , d alius interpres graecus φασγμHis uas legit I. Sam XIII. I . quorsum quoque pertinere Chaldaeum Syrimi docuit clariss Boebart. a. nia lingua Arabie idem nomen, iisdem exaratum literis ivn.ctis vocalibus lirenae attribuit docente eodem Bocharto. a. Quia authores Hebraei eodem vocabulo Hyaenam descripserunt. . Quia nomen naturae animalis apprime convenit. 1 Graece appestitur . - vid. Syrach. XIII. 2I. quae vox deducitur ex k, ac rationem denominationis dant Philologi quod dorsum hujus ferae veluti suillis setis rigeat. s. r. Deforma animalis generatim tradunt authores maenam lupo aliquamahmiliarem , sed nihil breviorem esse , estem habere lupi similem quod pilis horridiore , in grandibus maculis ruris disti, tum caliis mire eo lores transeum. inpiamra incutientem dixit, sive quod interdiu cecutiat, acrius vero videat noctii, sive quod coecutiendo colores nautet dentes habea serraros non aliter ac lupi, dorsum ipsum longioribus

hi, shrisque piris suillarum serarum instar raritum est , quoad colorem e-drifustata nigredine instar pam Damascent , dises omina Agurii, nis pulchrior in aspectu reddistur, quando artificum diligentia in industristolorum conformitati in quocunque vestum genere fueris coordinata, ut te statur Olaus magnus pedes habet L m longiores, unumis fere μύει crusioribus suris in Gos, claudo dicitur amma non quoad rei veritatem , e quoad speciem , quod clariss Bochartat refert ad colli rigorem modum , unde fit ut non nisi circumam totius corporis sectipossit. s. 3. Quantum ad ingenium , Hyamae adscribituri Maxima calliditas qua omnes feras facile siperat, novit enim voces humanas imitari nec non singultus vomitus, quo medio canes sollicitatosin ad se allectos fallit ut facile eos devorare possit. 2. Immanitas, qua non tantum in caetera animesia, verum e in hominem ipsum rabiem exercet, sepulchra suffodit, cadavera extrahit, in suam speluncam transfert inde a Germanis vocatur en gredier.

3. Ingratituri dum nullis beneficiis se deliniri patitur, unde apud Ambes abiit in proverbium Retributis maena ad designandum hominem ingratum , hane intratitudinem confirmat historiola, tradens Hyaenam olim a venatoribus impeditam fusisse sub tentorium Arabis agrestis, qui postquam vitam ter servasset, eamque insuper aliouot dies aluisset, tamen ab illa, hinianarunt carnium avidissima desaniatus

338쪽

3. 4. Habent tamen homines artificium se adversum immanem bestiam de fendendi eamque capiendi, quod ex Buabequio ua refertur , venatore

nempe accedunt ad eius cavernam , interea unus subit cum sunes, cuju partem extremam sociis tenendam foris relinquit, ipse identidem pronunciatam Ioctu . Iocturi ala illam non reperiri, illam non adesse, penitius intrat. At Maena quae se latitare ex isto sermone putat, manet immota donec illi crus sine vincitur, interim eadem clamando regreditur, ligamentum injiciens , postquam erimus est clamat hymaam intus

esse, unde in publicum prosilit, funibus impurata .ciata vel viva

capitur. Notandum est Turcas credere quod Hyam sermonem hum num intelligat, ac proinde hanc methodum capieuia cc min area Illustris Scausa venatores cantu tympanorum pulsu hyatuam desinitam i caveis injecetis capere asseruit. s. s. Inveniuntur mana in Syria de Arabia ac procvitabio Be in Iadaa unde clar Bochartus locum l. Sam XIII. I 8 a graeco quodam inteprete recte per aliam manarum imaerpretatum asserit. Qui locus deserto vicinus nomen a copia Maenarum obtinuir, si m ne nihil aliud quam hyaenae sunt ut conterint laus Magnus, errant qui Hyaenas in Europa inveniri negantu Exoraui Hyaena Quoque congener est bestia , ex hyaena leaena progenita, atque in tiaopia quamplurimum frequens. s. s. Peculiaris antipathia hyaenam inter canem intercedit, quorsum respicit proverbium nraehidis cap. XIII. 2I. vs Quae pax Hyana cum eanet

g. . In Theologia hieroglyphica hyaenae assimilatur populus Israeliticus, Deo infestus ciniquus si modo locus Ire. XII. s. cum claris Bocharto ita vertendus est, ageditas mea mihi fac est σω , id quidam

vertunt .

I. Avem trabo quia putant avis istius speciem incognitam esse , imo sunt qui interpretantur de basilist 'olatili, inter quos est doctissimus

Sohmidius.1. Alii vertunt avem coloratam in variegatam inter quos est Hieronymus, qui refert ad Pa nem.

a. Alii amem digitaram , in nuuibus in buctam , ut sere sunt aves rapaces cainivorae, quasi no ne deducendum esset ex Traeri digito, quibus accedit doctiis mus Coccejus verum clarissimus Ochartus monuit voce ery non solum avom sed quodvis animal in praedam irruens significare , idque deducit ex vocis etymologi , quae reserenda est ad raclicem uas significantena in Praedam irruere, I Sam XlV. 32.

339쪽

assimilari rapaci sicuti versu praeced. Leoa, neque male co venit analogi , arguitur enim Istaei N. Ingratitudinis erga Deum, utpote cujus retributio suit Hyaenae imstar , dum non pepercerunt nomini ilaria benefactoris Dei. a. Immanitatis maledica virulentia manifestatae scut enim hyamae nee vivis, nec mortuis parcunt ita Judaei arrodebant famam Prophetarum ministrorum Dei tam viventium quam mortuo a non aliter ac Hyama est infesti ima canibus , ita quoque illi infestissimi erant prophetis, quibus canum instar cura gregis commem

data erat.

a. ---- unde Judaei quoque sepocritis assimilamur huc pertinet monitum Gemarici doctoris in oris , ne metuas tilia Pharistas, neque ab iis qui non sint Pharisei, sed ab Gratiam id est 'amistis poeritis qui similes sunt Pharisaeis , sicut enim hyaena humanam vocem imitando, hominem saepe nomine tenus compellat, noctuisque blande evocat, sed incaute exeuntem devorat, ita quoque I racliens hypocrita , eadem loquendo cum piis se popullam Dei fiamulabat, sed 'eribus ipsis alienum, infestum animum manis stabat, praecipue temporibus Jeremiae, ut constat ex continua serie rerum gestarum istius Prophetae.

DE THOIBUS.

i. DRoximus locus de uir Hibus de quibus doctissimus Boeiams accipit locum Ies XIII. 22. mutuis in palatiis ejus, in textu originali vocant γ' quod de Thoibus accipitur1.mnia' proxime accedit ad 'm ita enim Arabes Noem vocanti canibus, sepis hyamis , tanquam distinctum genus conjungentes. a. Quia nomen videtur exprimere acutum hujus sene ululatum , teste enim Altinio vociferantur in grege alius post alium ac si canis vocem -- -- repeteret, dide vulgus Arabum Thoem vocat uuavi, hinc est quod in presenti loco ululatus mutui adscribantur, & clamor udresponsorius quo alternis canunt, Barbari vocant bisuinos.

340쪽

s. . lavi magnis breviter disserit Thoes esse nus luporum cateris longitudine procerius, sed brevilme crurum dis mile , velox saltu , venatu vivens, innocuum homini, habitum non colorem mutam , ut pote per j - hirtum , a te nudism. Glor illi fulis est varius instar stris, noctu plerum e tantum uialat, voce rei iv, infantum agitum referente, nis ingenium in eo refert, quod hominibus sit amicissimus, ame ac inno cuum animes, ut Plinius Aristoteles testantur.

s. 3. Hanc seram in tota sere A s reperiri testantur Aestonius avsbeseu, Maliger quoque asserit in Palastina, totaque Sm frequentem esse, laus Magnus in Europa cognitos asserit. Varia Thoum genera inveniri, verum variis anni tempestatibus animal hoc colorem mutare, unde siqui putarunt diversa Thoum genera inveniri. s. q. Quoad ingenium istius animalis notanda sunt sequentia. I. -αν ris, non enim humanam cietatem fugit, neque bus quicquam nocet. 2. A tia , quae tanta est ut cum vulpe non solum comparari possit, verum etiam longe superet, adeo ut Turcae homines fraudulentos deversipelles 'arales vocent, quod Trium nomen est in eorum idio-- te vietam furto magis quam dolo quaerunt; unde noctu aedes se eunt, 'uicquid esculentum inveniunt devorant, quando aves venari cupit, ex insidiis invadit, quarum singularia specimina inve niuntur apud Bochartum. et Metus , solent enim , viso leones, sugam capere , inde est quod apud Eustatium in Homerum Trojani Thora dicti fuerunt, eo quod jace veniente se protinus in fugam dederint, ac proin emblestia est pavidi ingenu. s. s. Introducuntur Iesalli. 22. ut intra ruinas Babylonis mutuis ulae tibus clamantes , quod est testimonium maximae devastationis primariae istius urbis , quae olim populosa in tantum deserenda seret, ut superborum aedificiorum ruina derelic, maneant in habitaculum serarum animalium.